ЙӘШТӘРҘЕҢ ҺОРАУҘАРЫ
Әгәр атай-әсәйем айырылышырға булһа, нимә эшләргә?
Атай-әсәйҙең айырылышыуы — бала йә үҫмер тормошонда иң ауыр ваҡиғаларҙың береһе. Был ваҡытты кисереп сығырға һиңә нимә ярҙам итә ала?
Был мәҡәләлә
Ниндәй өс нәмәнән ҡасырға кәрәк?
1. Үҙеңде ғәйепләмә
«Бер тапҡыр әсәйем, атайың менән проблемалар һин тыуғас башланды, тип әйтте. Шуға күрә, улар минең арҡала айырылышты, тигән һығымта яһаным» (Диана).
Нимәне иҫтә тотоу мөһим? Атай-әсәйеңдең айырылышыуында һинең бер ҡатышың да юҡ. Был — улар араһында тыуған ауырлыҡ. Айырылышыуҙарының сәбәбе һин түгел, шуға күрә һин был хәлде яйға һала алмайһың. Бының өсөн улар үҙҙәре яуаплы.
2. Үпкә һаҡлама
«Әсәйемә хыянат иткәне өсөн атайыма ныҡ асыуландым. Берәй ваҡыт уға ышана алырыма шикләнәм» (Рианна).
Нимәне иҫтә тотоу мөһим? Атай-әсәйең айырылышҡанда, асыу һәм күңел һүрелеү кеүек хистәр тойоу тәбиғи. Әммә үпкәләп йөрөү үҙеңә зыян килтерә. Һөҙөмтәлә һинең физик һәм эмоциональ һаулығың ҡаҡшай ала. Үпкәләп йөрөү башҡа кешене ағыуларға теләп ағыу эсеүгә тиң, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәрa.
3. Атай-әсәйеңдең хаталарын һис шикһеҙ ҡабатларһың тип уйлама
«Атайымдың хаталарын ҡабатлармын, тип ныҡ ҡурҡам. Үҙем кейәүгә сығып, балаларым булғас, никахым минең ғәйебем арҡаһында тарҡалыр, тип борсолам» (Джессика).
Нимәне иҫтә тотоу мөһим? Атай-әсәйеңдең айырылышыуы һинең осраҡта ла мотлаҡ шулай буласаҡ тигәнде аңлатмай. Ысынында, һин уларҙың хаталарынан һабаҡ ала алаһың. Мәҫәлән, тормош иптәшен һайлағанда, иң тәүҙә нимәгә иғтибар итергә кәрәклеген яҡшыраҡ аңларһың. Бынан тыш, яҡшы ир йә ҡатын булыр өсөн үҙеңдә ниндәй сифаттар үҫтерергә кәрәк икәнен күрерһең.
Атай-әсәйҙең айырылышыуы килтергән ауыртыу һынған һөйәктең һыҙлауы һымаҡ: ул ауыртһа ла, ваҡыт уҙыу менән төҙәлә
Ниндәй өс нәмәне эшләргә кәрәк?
1. Хистәрең менән бүлеш. Тиҫкәре хистәрҙе үҙҙәрендә тотҡан кешеләр йыш ҡына иҫерткес эсемлектәрҙе саманан тыш эсә һәм наркотиктар ҡуллана башлай. Бының урынына шулай эшләп ҡара:
Атай-әсәйеңә хистәрең тураһында һөйлә. Атайың йә әсәйең (йә уларҙың икеһе лә), үҙ ауырлыҡтарын сисергә тырышып, һине үҙ яғына ауҙарырға маташа ала. Ундай осраҡта тыныс, әммә тура итеп бының һиңә нисек тәьҫир иткәнен аңлат. Йөҙгә-йөҙ һөйләшеү ауыр булһа, хат яҙып ҡара.
Ышаныслы дуҫыңа хистәреңде һөйлә. Һине тыңларға әҙер булған кешенең булыуы үҙе ҙур еңеллек килтерә ала. Изге Яҙмала: «Ысын дуҫтың дуҫлығы ғүмерлек; туған бәлә уртаҡлашыр өсөн тыуған», — тип әйтелә (Ғибрәтле һүҙҙәр 17:17).
Барлыҡҡа килтереүсегә хистәреңде һөйлә. «Доғаларҙы тыңлаусы» Йәһүә Алла һәр ваҡыт һине тыңларға әҙер (Зәбур 65:2, ЯДТ). Изге Яҙмала: «Үҙегеҙҙең бөтә борсолоуҙарығыҙҙы уға йөкмәтегеҙ, сөнки ул һеҙҙең хаҡта ҡайғырта», — тип әйтелә (1 Петер 5:7).
Атай-әсәйеңдең кемеһе менән тыныс һөйләшә алаһың?
Ышаныслы дуҫтарыңдың (был йәштәшең йә оло кеше була ала) кемеһе һиңә ошо ауыр ваҡытта терәк була ала?
Аллаға нимә тураһында доға ҡылырға теләр инең?
2. Үҙгәрештәргә яраҡлаш
Атай-әсәйеңдең айырылышыуы арҡаһында һиңә, бәлки, күсенергә, мәктәпте алмаштырырға, матди яҡтан үҙгәрештәр кисерергә йә, хатта, яңы дуҫтар табырға тура килер. Бының барыһы көслө стресс була ала. Тормошоңдоң аҫты өҫкә әйләнгән кеүек тойолорға мөмкин. Ундай осраҡта нимә ярҙам итә ала? Иғтибарыңды яңы шарттарға нисек яраҡлашып булғанына тупларға тырыш.
Атай-әсәйеңдең айырылышыуы арҡаһында һиңә ниндәй иң ҙур үҙгәреш кисерергә тура килде?
Яңы шарттарға яраҡлашыуы еңелерәк булһын өсөн һин нимә эшләй алаһың?
3. Көслө яҡтарыңа иғтибар ит
Атай-әсәйеңдең айырылышыуы күп борсолоу килтерергә мөмкин, ләкин ул шулай уҡ һиңә көслө яҡтарыңды күрергә һәм яҡшы сифаттар үҫтерергә ярҙам итә ала. 13 йәшендә ата-әсәһе айырылышҡан Джереми былай ти: «Атай-әсәйемдең айырылышыуы мине яуаплыраҡ булып китергә мәжбүр итте, тип әйтергә була. Мин өлкән бала булғанға, миңә әсәйемә күберәк ярҙам итергә һәм ҡустым тураһында ҡайғыртырға тура килде».
Атай-әсәйеңдең айырылышыуы һине үҙ өҫтөңә күберәк яуаплылыҡ алырға этәрә ала
Атай-әсәйеңдең айырылышыуынан һуң һин үҙеңдә ниндәй көслө яҡтар күрҙең?
Һин ниндәй сифаттар үҫтерергә теләйһең?
a Күберәк белер өсөн «Миңә үҙ асыуымды нисек тыйырға?» тигән мәҡәләне (тат.) ҡара.