KAAT PAUL A BI TILNA BÔT BA GALATIA
1 Me Paul, me yé ñôma, hala a bi lôl bé me ni njel bôt ba binam, mut binam bé to nyen a bi téé me; ndi hala a bi lôl me ni njel Yésu Kristô+ lôñni Nyambe Tata,+ nu a bi tugul nye ikété bawoga; 2 me ni lôk kéé yosôna i i yé lôñni me, di ntilna makoda ma Galatia:
3 Konangoo i mbuma ñañ ni nsañ bi nlôl yak Nyambe Tata wés ni Nwet le Yésu Kristô bi ba ni bé. 4 A bi ti nyemede inyu bibéba+ gwés le ndi a tohol bés munu béba nkoñ ’isi*+ unu inoñnaga ni sômbôl i Nyambe wés ni Tata wés;+ 5 lipém li ba ni nye i boga ni boga. Amen.
6 Hala a nhélés me le Nu a bi sébél bé ni konangoo i mbuma ñañ i Kristô, ni mpala kôm nye mbus* inyu noñ ntén ñañ nlam umpe.+ 7 Ñañ nlam umpe u ta bé; ndi bahogi ikété nan ba nyumus bé,+ ba sômblak ki heñel ñañ nlam inyu Kristô. 8 Ndi to ibale añgel yon i nlôl i ngii, tole wada ikété yés nyen a ñañle bé ñañ nlam u yé mahéñha ni ñañ nlam di bi añle bé, a ba ntiihege. 9 Kiki di mbôk di kal, me ntiimba ki kal hala nano: nu ni nu a ñañle bé ñañ nlam u u yé mahéñha ni u ni bi neebe, a ba ntiihege.
10 Ni maliga, baa bôt ba binam bon me nyéñ kwés nkaa nano, tole Nyambe? Tole bôt bon me yé noode lémél? Ibale me lémlak bôt, ngo ki me ta bé nkol u Kristô. 11 Inyule me ngwés yis bé, a lôk kéé, le i ñañ nlam me bi añle bé, u nlôl bé ni bôt ba binam;+ 12 inyule mut binam bé nyen a bi ti me wo, me bi nigil bé to wo, ndi Yésu Kristô nyen a bi soolene me wo.
13 Ibabé nkaa, ni bi nok lelaa me bé niñ i ngéda kôba ikété base i Lôk Yuda,+ le me bé tééñga likoda li Nyambe iloo hihéga,* me yéñék tjé jo;+ 14 me bé hol ngandak ikété base i Lôk Yuda iloo bisega gwem mukété litén jem, hala kiki me bééna makénd iloo hihéga i tééda bilem bi loñ bi basañ bem.+ 15 Ndi Nyambe nu a bi héya me ikété libum li mama yem, a sébél ki me ni njel konangoo yé i mbuma ñañ,+ i ngéda a bi tehe loñge 16 i solol* Man wé ni njel yem, le ndi me añle biloñ+ bipe ñañ nlam inyu yé, me bi pala bé ke i bat mut binam* nye ki nye maéba; 17 me bi bet bé to i Yérusalem inyu boma i bôt ba bi yila baôma ilole me nyila ñôma, ndi me bi ke i Arabia, i mbus me témb i Damaskô.+
18 I mbus nwii maa, me bi bet i Yérusalem+ inyu yuuga Kéfa,*+ me yén ki lôñni nye 15 dilo. 19 Ndi me bi tehe bé ñôma to wada ikété bana baôma bape, handugi Yakôbô,+ manyañ Nwet. 20 Inyu mam me yé i tilna bé nano, me nkal bé maliga i bisu bi Nyambe le me ntembee bé.
21 I mbus ha, me ke i minkoñ mi Siria ni mi Kilikia.+ 22 Ndi makoda ma Yudéa ma ma bé ikété adna ni Kristô ma bé yi bé me. 23 Ma bé béna nok ndik bôt bape ba nkal le: “I mut a bé tééñga bés+ kôba, nano a yé i añal ñañ nlam inyu hémle a bé yéñ tjé kôba.”+ 24 Jon ma bi bôdôl ti Nyambe lipém inyu yem.
2 I mbus 12 nwii, me bi témb me bet i Yérusalem lôñni Barnabas,+ me ke ki lôñni Titô.+ 2 Me bi ke inyule me bi kôhna ngim masoola le me bet nyoo, me toñle ki lôk kéé i ñañ nlam me yé i añal ikété biloñ bipe. Ndi me bi boñ bé hala i mbamba, ndik i bisu bi bôt likoda li nlôôha ti lipém, inyu boñ le me ba nkwoog nkaa le me tumbbaga bé ni nson, tole me bi tumbba bé to ni nson yañga. 3 Ndi to Titô+ nu a bé lôñni me, a bi ba bé nyégsaga i kweeba,+ to hala kiki a yé man Grikia. 4 Ndi hala a bi lona mindañ inyule lôk kéé i bitembee i bi sooma+ ipôla yés inyu hes kunde+ di yé maséé i bana ikété adna ni Kristô Yésu, le ndi ba yilha yaga bés minkol;+ 5 di bi nôgôl bé bo to ndék,+ to inyu ndék ngéda* yaga, inyu boñ le ni kee ni bisu i téñbe ni maliga ma ñañ nlam.
6 Ndi inyu bôt ba bé nene kiki bañga bôt+ (inyu yem, to ibale ba bé mimbe mintén mi bôt, hala a gwééne bé me nseñ, inyule Nyambe a nkéés bé mut i bitéé bi mis), i bôt likoda li nlôôha ti lipém ba bi lona bé me jam li mondo. 7 Ndi i ngéda ba bi tehe le men me bi kôhna bisai i añle bôt ba ta bé nkweebaga+ ñañ nlam, nlélém kiki Pétrô a bi kôhna bisai inyu bôt ba yé nkweebaga 8 (inyule nu a bi ti Pétrô ngui le a gwel nson ñôma inyu bôt ba yé nkweebaga, nyen a bi ti yak me ngui inyu bôt ba biloñ bipe)+ 9 ndi i ngéda ba bi yimbe le konangoo i mbuma ñañ i bi tina me;+ Yakôbô,+ Kéfa* ni Yôhanes ba ba nene kiki mbiñ bôt ikété likoda, ba bi ti Barnabas lôñni me+ woo walôm inyu unda le di nsal ntôñ,* di nôgla le bés di ga ke i biloñ bipe, ndi bo ba nlama ke yak bôt ba yé nkweebaga. 10 Ba kal ndik bés le di hoñlak diyeyeba, me bi ligip ki i boñ hala.+
11 Ndi i ngéda Kéfa*+ a bi lo i Antiôkia,+ me bi kolba nye i mbombom inyule i bé ntiik le i jam a bé boñ li bé libe.* 12 Inyule ilole bôt bahogi ba ba bi lôl yak Yakôbô+ ba nlo, a bééna lem i je ni bôt ba biloñ bipe;+ ndi i ngéda ba bi lo, a bi boñ ha bé hala, a bagla, inyule a bé kon bôt ba yé nkweebaga woñi.+ 13 Yak ini Lôk Yuda ipe i noñ nye mu bihéñba* gwé, kayéle yak Barnabas a noñ bo mu bihéñba* gwap. 14 Ndi i ngéda me bi tehe le ba bé ke bé inoñnaga ni maliga ma ñañ nlam,+ me kal Kéfa* i bisu bi bôt bobasôna le: “Ibale we nu u yé man Lôk Yuda, u niñ kiki bôt ba biloñ bipe, ha kiki bon ba Lôk Yuda bé, lelaa u yé le u nyégsa bôt ba biloñ bipe le ba niñ inoñnaga ni bilem bi Lôk Yuda?”+
15 Bés ba di bi gwéé bon ba Lôk Yuda, di ta bé baboñbéba ba ba nlôl i biloñ bipe, 16 di nyi le mut a nkéla bé le a téé sép ni njel minson mi mbén, ndi ndigi ni njel hémle+ a nhémle Yésu Kristô.+ Jon di bi hémle Kristô Yésu, le ndi di kéla le di téé sép ni njel hémle di nhémle Kristô, ha ni njel minson mi mbén bé; inyule mut* to wada a’ kéla bé le a téé sép inyule a mboñ i mam mbén i nkal.+ 17 Nano ibale di nyéñ le i kéla le di téé sép ni njel Kristô, ndi di nen-ge kiki baboñbéba, baa hala a nkobla le Kristô a yé ngwélél nu béba? To jam! 18 Ibale i mam yaga me bi tjé kôba mon me ntiimba oñ, wee me ñunda le me yé mboñbéba. 19 Inyule ni njel mbén,+ me bi wo inyu mbén, le ndi me témb i niñ inyu Nyambe. 20 Me yé ntômlak i kék lôñni Kristô.+ Me ha bé nyen me niñ,+ ndi Kristô nyen a yé i niñ ikété adna lôñni me. Ni maliga, i niñ me niñ nano ikété minsôn, me niñ yo ni njel hémle me nhémle Man Nyambe+ nu a bi gwés me, a sem ki nyemede inyu yem.+ 21 Me ntjél bé* me konangoo i mbuma ñañ i Nyambe,+ inyule ibale telepsép i yé ni njel mbén, wee Kristô a bi wo toi yañga.+
3 Éé, a bijôñ bi bôt bi Galatia! Njee a bi lugha bé* hala,+ ki le ba bi tibil yaga toñle bé lelaa Yésu Kristô a bi tômlana i kék?+ 2 Me nyéñ ndik bat bé* jam jada: baa ni bi kôhna mbuu mpubi ni njel minson mi mbén tole inyu hémle ni nhémle i mam ni bi nok?+ 3 Baa ni nai toi ni bijôñ? Ni bi bôdôl ngwéé i pes mbuu,* baa ni yé i mélés wo nano i pes minsôn?*+ 4 Baa ni bi nok ndutu ngandak hala yañga? Ibale hala a bé toi yañga. 5 Jon nu a nti bé mbuu mpubi, a boñok mimpémba mi mam+ ipôla nan, baa a mboñ hala inyu minson minan mi mbén tole inyu hémle ni nhémle i mam ni bi nok? 6 Hala a yé ndik kiki Abraham a bi “hémle Yéhôva,* hala a éña nye le a téé sép.”+
7 Ni nyi yaga le i bôt ba ntéñbe ni hémle bon ba yé bon ba Abraham.+ 8 Ndi kiki Nyambe a bé yi i bisu bi ngéda le a’ kal bôt ba matén le ba téé sép ni njel hémle, jon a bi añle Abraham ñañ nlam i bisu bi ngéda ni njel tilna i i nkal le: “Ni njel yoñ nyen biloñ gwobisôna bi ga kôhna bisai.”+ 9 Jon i bôt bobasôna ba ntéñbe ni hémle ba yé nsaibak lôñ yada ni Abraham nu a bééna hémle.+
10 Ba bobasôna ba mbôdôl minson mi mbén ñem ba yé isi ndiihe, inyule i yé ntilga le: “Nu ni nu a ntéñbe bé ni mam momasôna ma yé ntilga ikété nhôôk kaat u mbén Môsi, le ndi a boñok mo, a yé ntiihege.”+ 11 Handugi hala, i yé ntiik le Nyambe a nkal bé le mut nye ki nye a téé sép ni njel mbén,+ inyule “mut a téé sép a’ niñil inyu hémle.”+ 12 Ndi mbén Môsi i niñne bé i ngii hémle. Ndi i nkal ndik le: “I mut a mboñ i mam mana a’ niñ ni njel yap.”+ 13 Kristô a bi somb bés,+ a begee ndiihe inyu yés le ndi a kobol bés+ isi ndiihe i mbén Môsi, inyule i yé ntilga le: “I mut ni mut a péni i kék a yé ntiihege.”+ 14 Hala a bi bôña le ndi biloñ bipe bi kôhna bisai bi Abraham ni njel Kristô Yésu,+ kayéle ni njel hémle yés di laa kôhna mbuu mpubi+ Nyambe a bi bôn.
15 A lôk kéé, me nyoñ hihéga bôt ba binam ba nla nok: ibale mut a mal boñ ngim malômbla, to hala kiki a yé ndik mut binam, mut nye ki nye a nsagal ha bé mo, to kônde mam mape mukété. 16 Ndi mimbônga mi bé inyu Abraham ni mbôda yé.*+ Tilna i nkal bé le: “Inyu bon boñ,”* wengoñle ba yé ngandak. Ndi i nkal le: “Inyu mbôda yoñ,”* hala wee i yé yada, yon i yé Kristô.+ 17 Me nkal ki le: To hala kiki mbén Môsi i bi lo 430 nwii i mbus ngéda,+ i bi sagal bé malômbla Nyambe a bi bôk a boñ, kayéle i mélés mbônga. 18 Inyule ibale bum i niñne i ngii mbén, wee i niñne ha bé i ngii mbônga; ndi ni njel mbônga nyen Nyambe a bi ti Abraham bum ni loñgeñem.+
19 Mbén Môsi i bi tiba ni inyuki? I bi kôndba inyu yelel bibéba+ letee mbôda* i lo,+ nyen a bi kôhna mbônga, biañgel+ gwon bi bi lôôs wo ni njel moo ma ñat malômbla.+ 20 Ndi ñat malômbla a ta bé nseñ i ngéda mut a yé ndik wada i yoñ ngaba i malômbla, ndi Nyambe a yé ndik wada. 21 Baa hala a nkobla ni le mbén Môsi i nkolba mimbônga mi Nyambe? To jam! Inyule ibale ngim mbén i tina le i nla ti bôt niñ, ki bôt ba bi ba yaga bôt ba téé sép ni njel mbén. 22 Ndi Bitilna bi bi ha bôt bobasôna isi mok mi béba, le ndi i bôt ba ñunda le ba gwé hémle ba kôhna mbônga u u nlôl ni njel hémle ba nhémle Yésu Kristô.
23 Ndi ilole hémle i nlo, mbén yon i bé tééda bés, di bak i mok, di bemek hémle i i bé bebee ni soolana.+ 24 Jon mbén Môsi i bi yila ntééda* wés nu a nkena bés yak Kristô,+ le ndi i kéla le di téé sép ni njel hémle.+ 25 Ndi nano nu hémle i nlo,+ di ta ha bé isi ntééda.*+
26 Bébobasôna ni yé yaga bon ba Nyambe+ ni njel hémle ni nhémle Kristô Yésu.+ 27 Inyule bébobasôna ba ni bi kôhna nlélém sôble kiki Kristô, ni bi yila kiki Kristô.*+ 28 Man Lôk Yuda to man Grikia a ta bé,+ nkol to mut nu a ta bé nkol a ta bé,+ munlôm to muda a ta bé,+ inyule bébobasôna ni yé wada ikété adna ni Kristô Yésu.+ 29 Ndi ibale ni yé ba Kristô, wee ni yé yaga mbôda*+ Abraham, ni bak bakôdôlbum+ inoñnaga ni mbônga.+
4 Ndi me nkal le ntel wonsôna nkôdôlbum a ngi yii mañge ntitigi, a ta bé maselna ni nkol, to hala kiki nyen a yé nwet mam momasôna, 2 ndi a yé isi énél i batééda ni bokindak letee ni i kel isañ a bi bôk téé. 3 Nlélém jam, yak bés i ngéda di bé boñge, di bé minkol mi manjel ni mahoñol ma nkoñ ’isi.*+ 4 Ndi kiki ntjegek ngéda u bi kola, Nyambe a ep Man wé, nu muda a bi gwal,+ i Man nu a bak ki isi mbén,+ 5 inyu boñ le a saa ndamba inyu kobol i bôt ba yé isi mbén,+ le ndi Nyambe a yoñ bés kiki bon bé ngwalakbel.+
6 Nano kiki ni yé bon, Nyambe a bi ep mbuu+ u Man wé ikété miñem nwés,+ won u nlond le: “Abba,* a Ta!”+ 7 Jon u ta ha bé nkol, ndi u yé man; i ba ni le u yé man, wee Nyambe a mboñ le u ba nkôdôlbum.+
8 To hala, i ngéda ni bé yi bé Nyambe, ni bé minkol mi banyambe ba ba ta toi bé banyambe. 9 Ndi nano nu ni mpam i yi Nyambe, tole ni nla kal le Nyambe a mal yi bé, lelaa ni ntémb ni hielba inyu noñ gwañga+ bi mam ni mam ma ta bé nseñ, ni sômblak ki tiimba yila minkol mi mam ma?+ 10 Ni ntibil yaga tééda dilo, ni sôñ,+ ni mangéda,* lôñni nwii. 11 Me nkon woñi inyu nan, i tiga nene wengoñle me bi boñ biliya yañga inyu nan.
12 Me nsoohe bé, a lôk kéé, le ni yila kiki me, inyule yak me me bé kiki bé.+ Ni bi boñ bé me béba. 13 Ndi ni nyi le inyu kon wem nyen me bi bana pôla inyu ngélé bisu i añle bé ñañ nlam. 14 To hala kiki kon wem u bi tééñga bé, ni bi pidip bé me,* ni bi yoñ bé to me kiki yom nyega; ndi ni bi leege me kiki añgel i Nyambe, kiki Kristô Yésu. 15 Maséé ni bééna ma yé hee? Inyule me mbok mbôgi inyu nan le, ibale hala a bé le a bôña, ki ni bi sodol mis manan, ni ti me mo.+ 16 Ndi baa ni nkahal oo me inyule me nkal bé maliga? 17 Ba mboñ kii yosôna ba nla inyu yoña bé, ndi ba mboñ bé hala ni mahoñol malam; ba nyéñ bagal bé ni me inyu boñ le ni ligip i noñ bo. 18 Ndi hala a yé loñge jam ibale ngéda yosôna, mut a mboñ biliya bi ngui i yéñ bé ni mahoñol malam, ha ndik bé i ngéda me yé lôñni bé. 19 A bon bem batitigi,+ me yé i tiimba nok njôghe nkôôga inyu nan letee ni bana libak li Kristô.* 20 Me bak le me gwés ba nyoo inyu pôdôs bé nya ipe, inyule ni nhélés me.
21 Kala me, a bé ba ni nsômbôl ba isi mbén, baa ni ñemble bé i yom mbén Môsi i nkal? 22 Kiki hihéga, i yé ntilga le Abraham a bééna bon bôlôm iba, wada ni hingonda+ hi hi bé nkol, numpe ni muda nu a bé bé nkol;+ 23 ndi man nu hingonda hi hi bé nkol a bi gwéé kiki bon bobasôna,*+ ndi man nu muda a bé bé nkol a bi gwééne ni njel mbônga.+ 24 I mam mana ma nla yôña kiki mbañ; inyule i bôda bana ba yé yimbne i malômbla ima: Malômbla mada ma nlôl i hikôa Sinai,+ ma ngwal bon ba ba ga ba minkol, mon ma yé Hagar. 25 I Hagar nunu a yé yimbne i Sinai,+ hikôa hiada i Arabia, nyen a yé yimbne i Yérusalem nu len ini, inyule nye ni bon bé ba yé minkol. 26 Ndi Yérusalem i ngingii a ta bé nkol, nyen a yé nyañ wés.
27 Inyule i yé ntilga le: “Kon maséé, a kom muda i i ngwal bé; leñek diléla, a muda nu a nyi bé nkôôga; inyule bon ba muda ba ntjôô, ba yé ngandak iloo bon ba muda a gwé nlôm.”+ 28 Jon, a lôk kéé, ni yé bon inoñnaga ni mbônga, nlélém kiki Isak.+ 29 Ndi nlélém kiki ha ngéda i, nu a bi gwéé kiki bôt bobasôna* a bi bôdôl tééñga nu a bi gwéé ni njel mbuu mpubi,+ hala nyen i yé yak i len ini.+ 30 To hala, kii tilna i nkal? “Luhul nkol lôñni lok yé, inyule kekikel lok i hingonda hi yé nkol i ga ba bé nkôdôlbum lôñni lok i muda nu a ta bé nkol.”+ 31 Jon, a lôk kéé, di ta bé bon ba hingonda hi hi yé nkol, ndi ba muda nu a ta bé nkol.
5 Inyu bana ntén kunde unu nyen Kristô a bi kobol bés. Jon, ni telep siñ siñ,+ ni neebe bañ le ba kônde ki bééga bé kop nson i minkol.+
2 Nuna-ki! Me Paul, me nkal bé le ibale ni nkweeba, Kristô a’ bane bé bé nseñ wo ki wo.+ 3 Hiki mut a nkweeba, me ntiimba bôgôl nye mbôgi le a yé nyégsaga i tééda mbén Môsi yosôna.+ 4 Ni yé mbaglak ni Kristô, a bé ba ni nyéñ kéla le ni téé sép ni njel mbén;+ ni nke haa ni konangoo yé i mbuma ñañ. 5 I pes yés, ni njel mbuu u Nyambe nyen di nyégi yaga i bem telepsép i i nlôl ni hémle, yon di mbôdôl ñem. 6 Inyule ikété adna ni Yésu Kristô, to likwee, to ngikweeba bi gwé bé mahee mo ki mo;+ ndi hémle i i ngwel nson ni njel gwéha yon i gwé mahee.
7 Ni bak ni ñôt ngwéé loñge.+ Njee a nkéñ bé njel i ke ni bisu i nôgôl maliga? 8 I mintén mi mahoñol mini mi nlôl bé yak Nu a nsébél bé. 9 Ngo ndék séñha i nhulus* flawa yosôna.+ 10 Me yé nkwoog nkaa le bé ba ni yé ikété adna ni Nwet+ n’a hoñol bé nya ipe; ndi i mut a yé i lona bé yubda,+ to njee yaga nu, a’ kôhna i mbagi nôgôs a kôli kôhna. 11 Inyu yem, a lôk kéé, ibale me ngi téak likalô inyu likwee, inyuki ni me ngi kôhnaga ndééñga? Ngo wee kék njiiha*+ i ta ha bé ngok baagene. 12 Me gwé ngôñ le i bôt ba yé i noode yumus bé ba yilha bomede nwak.*
13 A lôk kéé, ni bi séblana inyu ba kunde, ndi ni gwélél bañ i kunde ini kiki njel inyu noñ minheña mi minsôn;+ ndi inyu gwéha, ni sélél bé ni bé kiki minkol.+ 14 Inyule mbén Môsi yosôna i bi yônôl* munu mbén yada ini le: “U nlama gwés mut woñ libôk kiki wemede.”+ 15 Ndi ibale ni nke ni bisu i koogana ni i jena bé ni bé,+ yoña yihe, tiga le ni tjéna bé ni bé.+
16 Ndi me nkal le, kena ni bisu i nwas le mbuu+ u Nyambe won u éga bé, ndi n’a yônôs yaga bé minheña mi minsôn nwo ki nwo.+ 17 Inyule minsôn ikété minheña nwé mi nkolba mbuu, yak mbuu u nkolba minsôn; bi nkolbana gwo ni gwo, kayéle ni mboñ bé i mam ni nsômbôl toi boñ.+ 18 Handugi hala, ibale mbuu u Nyambe won u ñéga bé, wee ni ta bé isi mbén.
19 Ndi minson mi minsôn mi ntibil yaga nene, nwon mi yé malal ma nyega,*+ nyega, maboñok mabe ngi wonyuu,*+ 20 i bégés bisat, makañ,*+ ôa, momol, njôñ, nyayak, mindañ, mbagla, mintôñ mi mbagla, 21 tama, lihiua,+ mangand ma nyega,* ni mam mape kiki ma.+ Me yé i béhe bé i bisu bi ngéda inyu mam mana, nlélém kiki me bi bôk me béhe bé, le i bôt ba mboñ i nya mam ini b’a kôdôl bé Ane Nyambe.+
22 Ndi litam li mbuu li yé gwéha, maséé, nsañ, wongut,* loñgeñem, ñem nlam,+ hémle, 23 ñemlima, hôtnyuu.+ Mbén i i nkolba i nya mam ini i ta bé. 24 Handugi hala, i bôt ba yé ba Kristô Yésu ba mal tômôl minsôn i kék lôñni minheña nwé ni ngôñ yé ibe.+
25 Ibale di niñ ni njel mbuu u Nyambe, wee yak bés di kilak ikété oda ni njel mbuu u Nyambe.+ 26 Di yila bañ bôt ba ntôñ ndigi bomede,+ to jôp i pémsan bés ni bés,+ to tamna bés ni bés.
6 A lôk kéé, ibale mut a nyoñ béba njel, ilole a nyimbe hala, bé ba ni yé minhôôlak i pes mbuu noodana kodol i mut nu ni ñemlima.*+ Ndi u tadak wemede,*+ tiga le yak we u noodana.+ 2 Kena ni bisu i beglana mambegee ma ñét bé ni bé,+ hala nyen n’a yônôs mbén Kristô.+ 3 Ibale mut a nhoñol le a yé jam, ki le a ta bé to yom,+ wee a yé i lôk nyemede. 4 Ndi hiki mut a wan minson nwé nyemede,+ ha nyen a’ bana njom i kon maséé inyu minson nwé nyetama, ndi ha inyu bé le a nhégha nyemede ni mut numpe.+ 5 Inyule hiki mut a’ begee yé yé mbegee.+
6 Handugi hala, i mut ba niiga* bañga i Nyambe a kabna mam malam momasôna lôñni nu a nti nye biniigana bini.*+
7 Ni yôm bañ, ba ntugbene bé Nyambe. Inyule i yom mut a nsal, yo ki yon a’ bumbul;+ 8 inyule nu a nsal inyu minsôn a’ bumbul tjiba mu minsôn nwé, ndi nu a nsal inyu mbuu a’ bumbul niñ boga mu mbuu.+ 9 Jon di waa bañ boñ loñge, inyule d’a bumbul i loñge ngéda ibale di ntomb bé.*+ 10 Jon ntel wonsôna di ntehe pôla,* di bôñôl bôt bobasôna loñge, ndi téntén i bôt ba yé lôk kéé yés i bôda ni i bôlôm ikété hémle.
11 Nuna-ki, matila makeñi me ntilna bé ni woo wem womede.
12 I bôt bobasôna ba nsômbôl nene loñge i pes minsôn,* bon ba noode nyégsa bé i kweeba, ba boñok hala ndigi inyu keñgle ndééñga i kék njiiha* i Kristô. 13 Inyule to i bôt ba nkweeba, bomede ba noñ bé mbén Môsi,+ ndi ba nsômbôl le ni kweeba inyu boñ le ba kahal kadba inyu jam ni mboñ manyuu* manan. 14 Ndi m’a kadba bé kekikel, handugi inyu kék njiiha* i Nwet le Yésu Kristô;+ ni njel yé nyen nkoñ ’isi u bi wo* i mis mem, yak me me wo i mis ma nkoñ ’isi. 15 Inyule likwee li ta bé to jam, to ngikweeba i ta bé to jam,+ ndi hégél yondo yon i yé jam.+ 16 Ndi i bôt bobasôna ba nkil ikété oda munu litiñ lini, nsañ ni konangoo bi ba i ngii yap, ñ, i ngii Israel i Nyambe.+
17 Ibôdôl nano, mut to wada a tééñga ha bañ me, inyule bindôndôô bi bi ñunda le me yé nkol u Yésu bi yé me munu nyuu.+
18 A lôk kéé, konangoo i mbuma ñañ i Nwet wés Yésu Kristô i ba lôñni mahoñol malam ni ñunda. Amen.
Tole “hiai hibe.” Béñge Ndoñi bibuk.
Tole “ni mpala nwas le ba kena bé haa ni nye.”
Ni hop Grikia, “letee hala a yamb mayoo.”
Tole “yelel.”
Ni hop Grikia, “i bat minsôn ni matjél.”
Nyen ba nsébél ki le Pétrô.
Ni hop Grikia, “to inyu ngeñ yada.”
Nyen ba nsébél ki le Pétrô.
Tole “inyu unda le di yé baso bagwelnson.”
Nyen ba nsébél ki le Pétrô.
Tole “a bé bé ngi nsohi.”
Tole “mandon.”
Tole “mandon.”
Nyen ba nsébél ki le Pétrô.
Ni hop Grikia, “nsôn.”
Tole “mbak.”
Tole “a bi tinde bé i yoñ béba njel.”
Ni hop Grikia, “ndik le ni niiga me.”
Ni hop Grikia, “ni bi bôdôl ikété mbuu.”
Ni hop Grikia, “ni nyila nyonok ikété minsôn.”
Béñge Ndoñi bibuk.
Ni hop Grikia, “mbôô yé.”
Ni hop Grikia, “mbôô yoñ.”
Ni hop Grikia, “mbôô yoñ.”
Ni hop Grikia, “mbôô.”
Ni hop Grikia, “païdagôgôs” tole ‘ñéga mañge.’ Nyen a bé sôñ mañge, a téédaga ki nye.
Ni hop Grikia, “païdagôgôs” tole ‘ñéga mañge.’ Nyen a bé sôñ mañge, a téédaga ki nye.
Ni hop Grikia, “bébobasôna ba ni bi sôblana ikété Kristô, ni bi haba Kristô.”
Ni hop Grikia, “mbôô.”
Ni hop Grikia, “mam ma bisu ma nkoñ ’isi.”
Buk i hop Lôk Héber tole hop Araméa i i nkobla le “A Ta!”
Hala wee, mangéda ma mangand.
Tole “ni bi tjôle bé me matai.”
Ni hop Grikia, “letee Kristô a uñghana ikété nan.”
Ni hop Grikia, “inoñnaga ni minsôn.”
Ni hop Grikia, “inoñnaga ni minsôn.”
Tole “i nséñés.”
Béñge Ndoñi bibuk.
Tole “ba nak bomede,” kayéle ba la ha bañ noñ mbén bomede ba nit.
I nla ki ba, “i yé sem kwep.”
Béñge Ndoñi bibuk.
Tole “i bana bihiumul bibe ngi wonyuu.” Béñge Ndoñi bibuk.
Tole “maada ni mimbuu mimbe.” Ni hop Grikia, “farmakia.” I buk ini i nkobla le i gwélél bee tole hibañga.
Tole “mangand ma mpuñgu.”
Tole “nihbe.”
Ni hop Grikia, “ikété mbuu u lima.”
Ni hop Grikia, “tééda jis i ngii yoñ wemede.”
Tole “niiga ni nyo.”
Tole “biniigana bini ni nyo.”
Tole “di nwaa bé.”
Ni hop Grikia, “di gwé ntéak ngéda.”
Tole “ba nsômbôl nene loñge i bitéé bi mis.”
Béñge Ndoñi bibuk.
Tole “minsôn.”
Béñge Ndoñi bibuk.
Tole “u bi wo i kék.”