PES 3
“Nyonok ni mbuu mpubi”
Baôma ba nkôhna mbuu mpubi i Pentékôt
1. Kii i ntagbe i ngand i Pentékôt?
LIYÔGBE li yé homa nyensôna i minloñ mi Yérusalem.a Hida hi yé pémél mu i juu li bisesema, Lôk Lévi i tôbôk hiémbi hi Hallel (Tjémbi 113 ikepam 118), bebek bahogi ba tinak kiñ, bana bape ba timbhege. Bakén ba bôt ba yé yonok i tison. Ba nlôl i mabôga kiki bo Élam, Mésôpôtamia, Kapadôkia, Pôntôs, Égiptô, ni i Rôma.b Inyu imbe njom? Ba nlo inyu ngand i Pentékôt, i ba nsébél ki le “kel libumbul li matam ma bisu.” (Ñañga bôt 28:26) I ngand i, i ntagbe i ngéda ba mal bumbul kôn i orge, ba bôdôl libumbul li blé. I ngand i, i yé ngéda maséé.
2. Mambe mam ma hélha ma bi bôña i Pentékôt i nwii 33 N.Y.?
2 I bikegla bi nwii 33 N.Y., yom kiki bo ngeñ bôô, ngim jam i bi bôña, li ba ga ke ni bisu i bigda ngandak nwii i mbus ngéda. Kunda yada, “mbimba i lôl i ngii, kiki mbimba i mbuk mbebi nunkeñi.” (Minson mi baôma 2:2) Mbimba i yon i ndap i het 120 ma banigil ba Yésu ba kôdi. Ha nyen jam li hélha li mbôña. Banigil ba bôdôl tehe yom i yé wengoñle lidômbôô li hié, i pôn-ga dilémb, i tjama, i bedep i ngii hiki wada wap.c I mbus, banigil “ba yon ni mbuu mpubi,” ba bôdôl pôt dilémb dipe! I ngéda ba nyodi i ndap, i bôt bobasôna ba mboma ba yé nhélék i tehe le ba nla kwel ni bo! Ñ, hiki wada wap a nok banigil “ba mpot hop wé womede.”—Minson mi baôma 2:1-6.
3. (a) Inyuki Pentékôt 33 N.Y. i yé hilo hi tôbôtôbô inyu bikristen? (b) Mambe maada ma yé ipôla nkwel u Pétrô ni “diliba di Ane”?
3 I jam li bi bôña i kel i, li yé tôbôtôbô mu mahol ma bibégés bipubi ni i ligwéé li Israel i pes i mbuu, hala wee likoda li minhook mi bikristen. (Galatia 6:16) Jam lipe li yé ki le, i yokel nu, Pétrô a bi ti nkwel mbamba i bisu bi limut, a gwélél hiliba hi bisu mu “diliba di Ane ngii.” Diliba daa ti, di bé lama ti ngim bôt nsima u tôbôtôbô. (Matéô 16:18, 19) Hiliba hi bisu hi bé inyu Lôk Yuda ni bakén ba bôt ba ba bi jôp i base yap, hi bi yible bo pôla i neebe ñañ nlam ni i yila brikisten nhook ni mbuu mpubi.d Ba bé lama yila bijô bi Israel i mbuu, kayéle ba bana botñem i yila bikiñe ni biprisi i Ane i Mésia. (Masoola 5:9, 10) I mbus ngéda, Lôk Samaria i bé lama kôhna nsima u, i mbus yap, yak bôt ba matén mape. Bimbe biniigana bikristen bi nla ôt mu mam ma bi tagbe i Pentékôt 33 N.Y.?
“Ba bi kodba nlélém homa” (Minson mi baôma 2:1-4)
4. lnyuki di nkal le i mam ma ntagbe len i likoda ma yé nlélém ni ma ma bé tagbe i likoda li li bi tééba i nwii 33 N.Y.?
4 Likoda li bikristen li bi bôdôl ni 120 ma banigil ba ba bi “kodba nlélém homa,” i tuñ ngii, ba kôhna mbuu mpubi. (Minson mi baôma 2:1) Ndi i mamélél ma kel, i bôt ba bi sôblana ba bé dikôô di bôt. Hala a bé ndik bibôdle bi mahol ma ntôñ, ma ma bé lama ndik ke ni bisu letee ni i ngéda yés. I len ini, likoda li bikristen li gwé bôlôm ni bôda ba ba nkon Djob woñi. Li yé njel Yésu a ngwélél inyu tjam “ñañ nlam u Ane . . . ni nkoñ ’isi wonsôna” nwaa le lisuk li nlo.—Matéô 24:14.
5. Bimbe bisai bikristen bi nkôhna i ngéda bi nkodba ni bikristen bipe?
5 Likoda li bikristen li bé lama lédés minhook, ni “mimtômba mimpe,” i mbus ngéda. (Yôhanes 10:16) I ngéda a bé tilna bikristen bi Lôk Rôma, Paul a bi pôdôl i loñge lôk kéé i bé boñ inyu lédhana bo ni bo ikété likoda. A bi kal le: “Me gwé ngôñ ikeñi i tehe bé le me ti bé likébla li mbuu kayéle hala a lédés bé; tole di tina makénd, hiki wada a lédhak hémle i nuu numpe, i nan lôñni yem ki.”—Rôma 1:11, 12.
6, 7. I len ini, lelaa bikristen bi ngwel nson wap i añal ñañ nlam i biloñ gwobisôna?
6 Yak i len ini, likoda li bibristen li gwé nlélém njômbi. Yésu a bi yigle banigil bé nson u u nlet, ndi u u nlona ngandak maséé. A bi kal bo le: “Ni yilha bôt ba biloñ gwobisôna banigil, ni sôblege bo i jôl li Tata, ni li Man, ni li mbuu mpubi, ni niigaga bo i nôgôl mam momasôna me bi ti bé oda le ni boñ.”—Matéô 28:19, 20.
7 Likoda li Mbôgi Yéhôva jon li ngwel nson u, i len ini. I maliga, hala a ntomb bé i añle bôt ba mpot ngandak dilémb dipe ñañ nlam. Ndi, Mbôgi Yéhôva i mpémés bikaat ikété iloo hikôô hi dilémb. Ibale u gwé lem i lo makoda, u téyak likalô, kon maséé inyule u gwé nsima i ba mu nsoñgi u ndék bôt i i mbok mbôgi i nya i yôni inyu jôl li Yéhôva!
8. Umbe nseñ di nkôs i ngéda di nlo makoda?
8 Inyu hôla bés i hônba mangéda mabe mana ni maséé, Yéhôva a nti bés bilôk bikéé ikété nkoñ ’isi wonsôna. Paul a bi tilna bikristen bi Lôk Héber le: “Di tôñna ki bés ni bés kayéle hiki wada a tinde numpe i gwéha ni minson minlam, di tjôô bañ to makoda més, kiki bahogi ba gwé lem, ndi di tina makénd bés ni bés, ni kôndge ki boñ hala kiki ni ntehe kel i yé i kôôge bebee.” (Lôk Héber 10:24, 25) Likoda li bikristen li yé njel yada Yéhôva a ngwélél inyu lédés we ni inyu boñ le u lédés bôt bape. Yén bebee ni lôk kéé yoñ i pes mbuu. Kekikel u tjôô bañ makoda!
“Hiki mut a bé nok . . . hop wé womede” (Minson mi baôma 2:5-13)
“Di nok bo ba mpot mam makeñi ma Nyambe ikété dilémb tjés.”—Minson mi baôma 2:11
9, 10. Bimbe biliya bôt bape ba bi boñ inyu añal ñañ nlam ni hop umpe?
9 Hégda ipam limbe likala limut li bé nhelek i Pentékôt 33 N.Y. Ibabé pééna i bôt ba bé ha, ba bé pot hop wap, hop u Grikia tole hop u Lôk Héber. Ndi nano, “hiki mut a bé nok [banigil] ba mpot hop wé womede.” (Minson mi baôma 2:6) Hala a bi nlôôha lémél bo i emble ñañ nlam ni hop wap womede. I yé maliga le, i len ini bikristen bi mpot ha bé dilémb dipe i nya i yé hélha. Ndi, ngandak i nyoñ bitelbene i ke añal ñañ nlam u Ane i mabôga momasô. Lelaa? Bahogi ba nigil hilémb hipe inyu nit likoda li hilémb hipe li li yé i libôga jap. Bape ba nke i biloñ bipe inyu nit nson ñañ nlam. Biliya ba mboñ i pot mahop mape bi yé bi tihba i bet ba ñemble bo.
10 Di pôdôl le Kristine; nye ni lôk kéé isaambok ipe ba bi nigil i hop unu le Gujarati. I ngéda a bi boma solôñ yé i bôlô, i muda nu a bé pot hop u Gujarati, Kristine a yéga nye ni hop wé. Muda a hel, a bat Kristine le, inyuki a bé boñ biliya bi gwobisôna inyu nigil hop u u nlet kiki u? Kristine a tééne nye likalô. Solôñ yé i bôlô i kal le: “Hala a ñéba le i jam ni nsômbôl kal li yé toi nseñ.”
11. Lelaa di nla kôôba inyu añle bôt ba ba mpot dilém dipe ñañ nlam u Ane?
11 I yé maliga le bôt bobasôna bé bon ba nla nigil hop umpe. Ndi, hiki mut a nla boñ biliya i tééne bôt ba mpot mahop mape ñañ nlam. Lelaa? Ba nla gwélél i sélél yés ini le JW Language®. U nla gwélél JW Language inyu nigil i yéga mut nu a mpot hilémb hipe mu libôga joñ. U nla ki nigil ndék bibuk mu hilémb hi, inyu tôdôl ngôñ i bôt ba mpot hio. U nla ki gwélél jw.org, bividéô, tole bikaat ni hop wap. Ibale u ngwélél bisélél bi i likalô, u nla nôgda minlélém mi maséé lôk kéé i hiai hi bisu i bééna i ngéda bakén ba bôt ba bi emble ñañ nlam, ‘hiki mut . . . [ikété] hop wé womede.’
“Pétrô a telep” (Minson mi baôma 2:14-37)
12. (a) Kii mpôdôl Yôel a bi kal inyu jam li hélha li li bi bôña i hilo hi Pentékôt 33 N.Y.? (b) Inyuki bôt ba bé bem le i mbañ i Yôel ini, i yon i hiai hi bisu?
12 “Pétrô a telep,” a yoñ hop i bisu bi limut. (Minson mi baôma 2:14) A toñle i bôt ba bé emble nye le, i jam li hélha ba yé tehe, li nlôl ndik ni Nyambe nu a yé i yônôs mbañ i a bi ti mpôdôl Yôel, i i nkal le: “M’a kôp mintén mi bôt nwominsôna mbuu mpubi wem.” (Yôel 2:28) Ilole a mbet i ngii, Yésu a bi bôn banigil bé le: “M’a bat Tata le a ti bé nhôla numpe,” nhôla nu nyen Yésu a bi sébél ki le “mbuu mpubi.”—Yôhanes 14:16, 17.
13, 14. Lelaa Pétrô a bi pam i tihba miñem mi bôt ba ba bé emble nye? Lelaa yak bés di nla nigle nye?
13 Pétrô a bi mélés nkwel wé ni bikuk bini le: “Bôt bobasôna ba ndap Israel ba yi ibabé pééna le Nyambe a nyilha nye Nwet ni Kristô, i Yésu nu ni bi péni i kék.” (Minson mi baôma 2:36) I yé maliga le ngandak bôt i i bé emble Pétrô i kel i, i bé bé ha i kel ba bi nol Yésu i kék njiiha. Ndi ba bééna njom mu jam li, inyule ba bé bôt ba loñ i Israel. Yimbe le Pétrô a bé pôdôs lôkisañ yé, a tinak bo lipém, a yéñék ki tihba miñem wap. Njômbi i Pétrô i bé le a tinde i bôt ba bé emble nye i tam bibéba gwap, ndi a bé kéés bé bo. Baa i bôt ba bé emble Pétrô ba bi unup? Heeni. Maselna ni hala, nkwel wé u bi “tihba yaga miñem nwap,” kayéle ba bat nye le: “Kii di nlama boñ?” Bibuk bilam Pétrô a bi gwélél inyu pôdôs bo, bi bi tihba ngandak, bi tinde ki bo i hiel miñem nwap.—Minson mi baôma 2:37.
14 Yak bés di nla kôna Pétrô i ngéda di ngwés tihba miñem mi bôt. I ngéda di ntééne mut likalô, di yéñ bañ i kodol hiki jam a nkal li li nkiha bé ni Bitilna. Maselna ni hala, di nla yéñ mu mam a nkal ngim jam i i nla boñ le di nôgla. Ibale di mboñ hala, ha nyen ni yihe, di nla hôla nye i ôt pék mu Lipôdôl li Djob. I ngéda di ñañal ñañ nlam i nya i, i bôt ba ngwés toi maliga ma Bibel ba yé bebee i emble ni i nôgôl mo.
‘Hiki wada nan a kôhna sôble’ (Minson mi baôma 2:38-47)
15. (a) Kii Pétrô a bi kal, kii i bet ba bé emble nye ba bi boñ? (b) Inyuki i bet ba bi emble ñañ nlam i Pentékôt ba bé ba kôli kôs sôble i kel i?
15 I kel Pentékôt i nwii 33 N.Y., Pétrô a bi kal ini Lôk Yuda ni i bôt ba bi neebe base i Lôk Yuda le: ‘Hiki wada nan a kôhna sôble.’ (Minson mi baôma 2:38) I kel i, 3 000 di bôt di bi kôs sôble, bebek i titimba i i bé i Yérusalem tole bebee ni tison.e I banigil ba, baa hala a bi bet ndik bo i ño le ba kôs sôble? Baa, mut a nla gwélél ñañ unu inyu nyégsa banigil Bibel ni i boñge bagwal bap ba yé bikristen, le ba kôs sôble bo ngi ba nkôôbaga? To jam. Di bigda le, i Lôk Yuda ni bakén ba bôt ba ba bi sôblana i kel Pentékôt 33 N.Y. ba bé bañga banigil ba Bibel, bôt ba litén li li bi ti jomede kikip yak Yéhôva. U héya hala, ngandak ikété yap i bi éba le i ngwés bibégés bipubi inyule ba bé lôl haa inyu lo tégbaha i ngand ini. Kiki ba bi leege maliga, ba neebe ki Kristô kiki Ntohol wap, ba bé nkôôbaga i ke ni bisu i gwélél Djob, kiki banigil ba Kristô ba ba yé nsôblege.
16. Lelaa bikristen bi hiai hi bisu bi bi unda lôkisañ yap gwéha?
16 Di nla ba nkwoog nkaa le Yéhôva a bi sayap i bôt ba bobasôna. Ñañ u nkal le: “I bôt bobasôna ba bi hémle ba bé ntôñ, ba ban-ga mam momasôna lôñ, ba bé nuñul gwom gwap ni nkus wap, bobasôna ba kabnaga i moni mi, inoñnaga ni i yom i bé sômbla hiki mut.”f (Minson mi baôma 2:44, 45) Ibabé pééna, bañga bikristen yosôna i yé maséé i bana i nya gwéha i.
17. Mambe matode mut a nlama yônôs ilole a nkôs sôble?
17 Inyu boñ le mut a ti nyemede nkikip, a kôhna ki sôble, i mbéda le a yônôs ndugi ngim matode Bibel i mpôdôl. A nlama nigil i yi Bañga i Djob. (Yôhanes 17:3) A nlama unda le a gwé hémle, a tam ki i mam mabe a bi boñ, bañga litamak. (Minson mi baôma 3:19) A nlama ki heñla, hala wee a bôdôl boñ mam ma nkiha ni sômbôl i Djob. (Rôma 12:2; Éfésô 4:23, 24) I ngéda a mal boñ i mam mana, a nla ni ti nyemede nkikip yak Djob ikété masoohe, i mbus a kôs sôble.—Matéô 16:24; 1 Pétrô 3:21.
18. Umbe nsima minsôblege mi bikristen mi gwé?
18 Baa u yé nnigil nu Kristô nu a nti nyemede kikip yak Djob, a sôblana? Ibale ñ, ti mayéga inyu nsima u bi kôhna. Kiki bikristen bi hiai hi bisu, bi bi bé nyonok ni mbuu mpubi, Yéhôva a nla gwélél we i nya i nhélhana, inyu bok mbôgi i nya i yôni ni inyu boñ sômbôl yé!
a Béñge minkéñék mi matila le “Yérusalem, hikuu hi base i Lôk Yuda”.
b Béñge minkéñék mi matila le “Rôma, nyañ tison i soso loñ,” “Lôk Yuda i Mésôpôtamia ni i Égiptô,” ni “Bikristen i Pôntôs”.
c “Dilémb” di bé bé hié hiomede, ndi di bé “wengoñle lindômbôô li hié.” Hala a ñunda le i mbuu mpubi u bi lo i ngii hiki nnigil, u bé pôna lindômbôô li hié.
d Béñge minkéñék mi matila mini le: “Bonjee ba bé baken ba bôt ba ba bi jôp i base Lôk Yuda?”
e Di nla hégha i jam li ni i yom i bi tagbe i hilo 7 hi sôñ Hikañ, nwii 1993, i likoda likeñi li Mbôgi Yéhôva li li bi tagbe i tison Kiev, i loñ Ukren; i yokel nu, 7 402 i bôt i bi sôblana ikété bititimba bisamal. Inyu sôble i bôt ba, i bi béda ngeñ iba ni jôm li manut ni matan.
f I bitelbene bi, bi bi yônôs njômbi i bet ba bi yégle i Yérusalem inyu kônde kôhna biniigana bipe. Ba bé kabna i yom ba bééna ni ñem wap wonsôna, ndi hala a ngwés bé kal le ba bé boñ “communisme,” hala wee yom i mut wada i yé yom i bôt bobasôna.— Minson mi baôma 5:1-4.