Watchtower KOBOT BIKAAT I INTERNET
Watchtower
KOBOT BIKAAT I INTERNET
Basaa (Kamerun)
Ñ
  • É
  • é
  • Ñ
  • ñ
  • BIBEL
  • BIKAAT
  • MAKODA
  • bt pes 3 mapep 20-27
  • “Nyonok ni mbuu mpubi”

Vidéô yo ki yo i nene bé mu lipohlak lini.

Di mbat nwéhél, hihôha hi mbôña i mayibil ma vidéô.

  • “Nyonok ni mbuu mpubi”
  • ‘Bok mbôgi i nya i yôni’ inyu Ane Nyambe
  • Bon ba miño
  • Minkwel mi mpôna
  • “Ba bi kodba nlélém homa” (Minson mi baôma 2:​1-4)
  • “Hiki mut a bé nok . . . hop wé womede” (Minson mi baôma 2:​5-13)
  • “Pétrô a telep” (Minson mi baôma 2:​14-37)
  • ‘Hiki wada nan a kôhna sôble’ (Minson mi baôma 2:​38-47)
  • Banigil ba nkôs mbuu mpubi
    Biniigana u nla ôt ikété Bibel
‘Bok mbôgi i nya i yôni’ inyu Ane Nyambe
bt pes 3 mapep 20-27

PES 3

“Nyonok ni mbuu mpubi”

Baôma ba nkôhna mbuu mpubi i Pentékôt

Minson mi baôma 2:​1-47

1. Kii i ntagbe i ngand i Pentékôt?

LIYÔGBE li yé homa nyensôna i minloñ mi Yérusalem.a Hida hi yé pémél mu i juu li bisesema, Lôk Lévi i tôbôk hiémbi hi Hallel (Tjémbi 113 ikepam 118), bebek bahogi ba tinak kiñ, bana bape ba timbhege. Bakén ba bôt ba yé yonok i tison. Ba nlôl i mabôga kiki bo Élam, Mésôpôtamia, Kapadôkia, Pôntôs, Égiptô, ni i Rôma.b Inyu imbe njom? Ba nlo inyu ngand i Pentékôt, i ba nsébél ki le “kel libumbul li matam ma bisu.” (Ñañga bôt 28:26) I ngand i, i ntagbe i ngéda ba mal bumbul kôn i orge, ba bôdôl libumbul li blé. I ngand i, i yé ngéda maséé.

Titii nkoñ i i ñéba i het baemble ñañ nlam i Pentékôt nwii 33 N.Y. ba bé lôl. 1. Mabôga: Libia, Égiptô, Étiôpia, Bitinia, Pôntôs, Kapadôkia, Yudéa, Mésôpôtamia, Babilôn, Élam, Média, ni Partia. 2. Bitison: Rôma, Aléksandria, Memfis, Antiôkia (i Siria), Yérusalem, ni Babilôn. 3. Bahoma ba malép: Tuye Méditérané, Tuye a Nhénd, Tuye Nkôibaga, Tuye Kaspienne, ni Golf Persik.

YÉRUSALEM HIKUU HI BASE I LÔK YUDA

Ngandak mam ba mpôdôl i bipes bi bisu bi kaat i Minson mi baôma ma bi bôña i Yérusalem. I tison ini i yéne i ngii dikôa di Yudéa, bebee le 50 ma kilôméta i pes likôl i tuye Méditérané. I bibôdle, nkum ndap won u bé ha, ni mapénd ma ngui, i ngii hikôa Siôn. I nwii 1070 B.N.Y., Kiñe David a bi yémbél yo, a yilha yo liyééne jé; i mbus ngéda, tison i ôña mu libôga li, yon i bi yila nyañ tison i loñ Israel.

Hikôa Môria hi yé bebee ni hikôa Siôn; inoñnaga ni miñañ mi Lôk Yuda, i ngii Hikôa Môria nyen Abraham a bi noode sem man wé Isak kiki sesema, 1 900 nwii ilole i mam ma yé i kaat Minson mi baôma ma mbôña. Hikôa Môria hi bi kôndba mu tison ngéda Kiñe Salômô a bi oñ témpel bisu inyu Yéhôva, mu i ngii hikôa hi. Témpel i sôk yila homa Lôk Yuda i bé béna kodba inyu mam map ni bibégés gwap.

Mu témpel i Yéhôva nyen i bôt bobasôna ba bé mu base i Lôk Yuda, ni nkoñ ’isi wonsôna, ba bé lo inyu ti bisesema, ni bibégés, ni inyu tégbaha mangand makeñi. Hala a bé inyu nôgôl mbén Djob i i nkal le: “Ngélé aa hiki nwii, bôlôm bobasôna ba nlama telep i bisu bi Yéhôva Nyambe woñ, i homa a mpohol.” (Ndiimba Mbén 16:16) I Yérusalem nyen Ntôñ bakéés bakeñi u bééne, ba bak bakéés ni batjek mam ma loñ.

2. Mambe mam ma hélha ma bi bôña i Pentékôt i nwii 33 N.Y.?

2 I bikegla bi nwii 33 N.Y., yom kiki bo ngeñ bôô, ngim jam i bi bôña, li ba ga ke ni bisu i bigda ngandak nwii i mbus ngéda. Kunda yada, “mbimba i lôl i ngii, kiki mbimba i mbuk mbebi nunkeñi.” (Minson mi baôma 2:2) Mbimba i yon i ndap i het 120 ma banigil ba Yésu ba kôdi. Ha nyen jam li hélha li mbôña. Banigil ba bôdôl tehe yom i yé wengoñle lidômbôô li hié, i pôn-ga dilémb, i tjama, i bedep i ngii hiki wada wap.c I mbus, banigil “ba yon ni mbuu mpubi,” ba bôdôl pôt dilémb dipe! I ngéda ba nyodi i ndap, i bôt bobasôna ba mboma ba yé nhélék i tehe le ba nla kwel ni bo! Ñ, hiki wada wap a nok banigil “ba mpot hop wé womede.”​—Minson mi baôma 2:​1-6.

3. (a) Inyuki Pentékôt 33 N.Y. i yé hilo hi tôbôtôbô inyu bikristen? (b) Mambe maada ma yé ipôla nkwel u Pétrô ni “diliba di Ane”?

3 I jam li bi bôña i kel i, li yé tôbôtôbô mu mahol ma bibégés bipubi ni i ligwéé li Israel i pes i mbuu, hala wee likoda li minhook mi bikristen. (Galatia 6:16) Jam lipe li yé ki le, i yokel nu, Pétrô a bi ti nkwel mbamba i bisu bi limut, a gwélél hiliba hi bisu mu “diliba di Ane ngii.” Diliba daa ti, di bé lama ti ngim bôt nsima u tôbôtôbô. (Matéô 16:​18, 19) Hiliba hi bisu hi bé inyu Lôk Yuda ni bakén ba bôt ba ba bi jôp i base yap, hi bi yible bo pôla i neebe ñañ nlam ni i yila brikisten nhook ni mbuu mpubi.d Ba bé lama yila bijô bi Israel i mbuu, kayéle ba bana botñem i yila bikiñe ni biprisi i Ane i Mésia. (Masoola 5:​9, 10) I mbus ngéda, Lôk Samaria i bé lama kôhna nsima u, i mbus yap, yak bôt ba matén mape. Bimbe biniigana bikristen bi nla ôt mu mam ma bi tagbe i Pentékôt 33 N.Y.?

“Ba bi kodba nlélém homa” (Minson mi baôma 2:​1-4)

4. lnyuki di nkal le i mam ma ntagbe len i likoda ma yé nlélém ni ma ma bé tagbe i likoda li li bi tééba i nwii 33 N.Y.?

4 Likoda li bikristen li bi bôdôl ni 120 ma banigil ba ba bi “kodba nlélém homa,” i tuñ ngii, ba kôhna mbuu mpubi. (Minson mi baôma 2:1) Ndi i mamélél ma kel, i bôt ba bi sôblana ba bé dikôô di bôt. Hala a bé ndik bibôdle bi mahol ma ntôñ, ma ma bé lama ndik ke ni bisu letee ni i ngéda yés. I len ini, likoda li bikristen li gwé bôlôm ni bôda ba ba nkon Djob woñi. Li yé njel Yésu a ngwélél inyu tjam “ñañ nlam u Ane . . . ni nkoñ ’isi wonsôna” nwaa le lisuk li nlo.​—Matéô 24:14.

5. Bimbe bisai bikristen bi nkôhna i ngéda bi nkodba ni bikristen bipe?

5 Likoda li bikristen li bé lama lédés minhook, ni “mimtômba mimpe,” i mbus ngéda. (Yôhanes 10:16) I ngéda a bé tilna bikristen bi Lôk Rôma, Paul a bi pôdôl i loñge lôk kéé i bé boñ inyu lédhana bo ni bo ikété likoda. A bi kal le: “Me gwé ngôñ ikeñi i tehe bé le me ti bé likébla li mbuu kayéle hala a lédés bé; tole di tina makénd, hiki wada a lédhak hémle i nuu numpe, i nan lôñni yem ki.”​—Rôma 1:​11, 12.

RÔMA, NYAÑ TISON I SOSO LOÑ

I ngéda i mam ba mpôdôl i kaat Minson mi baôma ma bé bôña, Rôma a bé tison i i nlôôha ba ikeñi i nkoñ ’isi ha ngéda i. A bé nyañ tison i loñ ikeñi, pes yada i bôdlak i loñ Ngisi ikepam i Afrika ñombok, ii pes ipe i bôdlak i tuye Atlantik ipam i Golf Persik.

Rôma a bééna ngandak matén, ngandak dilémb, bôt ni bikôgôô nya ndi nya, ni ngandak bilem bi loñ, gwobisôna mpôdnaga. Rôma a bééna ngandak manjel inyu maké, ma bôt ba bé bôñgôl hiki ngéda, kayéle bôt ba bé nyodna manyuñga i pes mbok yada i loñ, ikepam ii pes mbok ipe. I Libôñ li Ôstie, bebee ni tison Rôma, bisitima bi bé lona ngandak manyuñga ni gwom bipe, bi bi bééna mahee, mu i tison.

I hiai hi bisu i N.Y., i bôt ba bé i tison Rôma ba bé loo hidun hiada. Ibale ba nkap bo môga ima, i nene le jôga jada li bé ndik minkol, mu nsoñgi wap, mintonba ba bi gwel, boñge bôt ba bé nuñul ni ba bagwal ba bi tjôô, ni i bôt bisônda bi Lôk Rôma bi bé gwel mu gwét gwap. Ñane mintôñ mi gwét nunkeñi le Pompéi, a bi lona minkol mimpe mi mi bé bon ba Lôk Yuda i ngéda, a bi yémbél tison i Yérusalem i nwii 63 B.N.Y.

I bôt ba bé bé minkol, libim jap li bé ngoo, ba bé yééne ikété mandap ma ndegi, mpagak mu; ngomin nyen a bé yoñ ndun ni bo. Ndi bikiñe bipe bi bi oñ biloñge bi mandap mu tison, i nya mut a bé ngi tehe. Di nla sima mandap het bayi minkwel ba bé kwélés bôt, mbôm bahoma i het bôt ba bé ba lo i béñge mintuk kiki bo mintuk mi gwét ni mi manola, ni ngwéé u baluk bikak bi hosi. Limut li bé lo i béñge mintuk mi yañga ibabé i saa.

6, 7. I len ini, lelaa bikristen bi ngwel nson wap i añal ñañ nlam i biloñ gwobisôna?

6 Yak i len ini, likoda li bibristen li gwé nlélém njômbi. Yésu a bi yigle banigil bé nson u u nlet, ndi u u nlona ngandak maséé. A bi kal bo le: “Ni yilha bôt ba biloñ gwobisôna banigil, ni sôblege bo i jôl li Tata, ni li Man, ni li mbuu mpubi, ni niigaga bo i nôgôl mam momasôna me bi ti bé oda le ni boñ.”​—Matéô 28:​19, 20.

7 Likoda li Mbôgi Yéhôva jon li ngwel nson u, i len ini. I maliga, hala a ntomb bé i añle bôt ba mpot ngandak dilémb dipe ñañ nlam. Ndi, Mbôgi Yéhôva i mpémés bikaat ikété iloo hikôô hi dilémb. Ibale u gwé lem i lo makoda, u téyak likalô, kon maséé inyule u gwé nsima i ba mu nsoñgi u ndék bôt i i mbok mbôgi i nya i yôni inyu jôl li Yéhôva!

8. Umbe nseñ di nkôs i ngéda di nlo makoda?

8 Inyu hôla bés i hônba mangéda mabe mana ni maséé, Yéhôva a nti bés bilôk bikéé ikété nkoñ ’isi wonsôna. Paul a bi tilna bikristen bi Lôk Héber le: “Di tôñna ki bés ni bés kayéle hiki wada a tinde numpe i gwéha ni minson minlam, di tjôô bañ to makoda més, kiki bahogi ba gwé lem, ndi di tina makénd bés ni bés, ni kôndge ki boñ hala kiki ni ntehe kel i yé i kôôge bebee.” (Lôk Héber 10:​24, 25) Likoda li bikristen li yé njel yada Yéhôva a ngwélél inyu lédés we ni inyu boñ le u lédés bôt bape. Yén bebee ni lôk kéé yoñ i pes mbuu. Kekikel u tjôô bañ makoda!

“Hiki mut a bé nok . . . hop wé womede” (Minson mi baôma 2:​5-13)

Banigil ba Yésu ba yé añle Lôk Yuda ni bakén ba bôt ñañ nlam i nloñ nkeñi ni ngandak bôt.

“Di nok bo ba mpot mam makeñi ma Nyambe ikété dilémb tjés.”​—Minson mi baôma 2:11

9, 10. Bimbe biliya bôt bape ba bi boñ inyu añal ñañ nlam ni hop umpe?

9 Hégda ipam limbe likala limut li bé nhelek i Pentékôt 33 N.Y. Ibabé pééna i bôt ba bé ha, ba bé pot hop wap, hop u Grikia tole hop u Lôk Héber. Ndi nano, “hiki mut a bé nok [banigil] ba mpot hop wé womede.” (Minson mi baôma 2:6) Hala a bi nlôôha lémél bo i emble ñañ nlam ni hop wap womede. I yé maliga le, i len ini bikristen bi mpot ha bé dilémb dipe i nya i yé hélha. Ndi, ngandak i nyoñ bitelbene i ke añal ñañ nlam u Ane i mabôga momasô. Lelaa? Bahogi ba nigil hilémb hipe inyu nit likoda li hilémb hipe li li yé i libôga jap. Bape ba nke i biloñ bipe inyu nit nson ñañ nlam. Biliya ba mboñ i pot mahop mape bi yé bi tihba i bet ba ñemble bo.

10 Di pôdôl le Kristine; nye ni lôk kéé isaambok ipe ba bi nigil i hop unu le Gujarati. I ngéda a bi boma solôñ yé i bôlô, i muda nu a bé pot hop u Gujarati, Kristine a yéga nye ni hop wé. Muda a hel, a bat Kristine le, inyuki a bé boñ biliya bi gwobisôna inyu nigil hop u u nlet kiki u? Kristine a tééne nye likalô. Solôñ yé i bôlô i kal le: “Hala a ñéba le i jam ni nsômbôl kal li yé toi nseñ.”

11. Lelaa di nla kôôba inyu añle bôt ba ba mpot dilém dipe ñañ nlam u Ane?

11 I yé maliga le bôt bobasôna bé bon ba nla nigil hop umpe. Ndi, hiki mut a nla boñ biliya i tééne bôt ba mpot mahop mape ñañ nlam. Lelaa? Ba nla gwélél i sélél yés ini le JW Language®. U nla gwélél JW Language inyu nigil i yéga mut nu a mpot hilémb hipe mu libôga joñ. U nla ki nigil ndék bibuk mu hilémb hi, inyu tôdôl ngôñ i bôt ba mpot hio. U nla ki gwélél jw.org, bividéô, tole bikaat ni hop wap. Ibale u ngwélél bisélél bi i likalô, u nla nôgda minlélém mi maséé lôk kéé i hiai hi bisu i bééna i ngéda bakén ba bôt ba bi emble ñañ nlam, ‘hiki mut . . . [ikété] hop wé womede.’

LÔK YUDA I MÉSÔPÔTAMIA NI I ÉGIPTÔ

Kaat ini le [Histoire du peuple juif à l’époque de Jésus Christ] i nkal le: “Bon ba Israel, ba ba bé pémél i jôm li matén, ni i bet ba bé isi énél i Yuda, ba bé yééné i Mésôpôtamia, i Média, ni i Babilônia, minkoñ i het bisônda bi Asiria ni bi Babilôn bi bi kena bo i minkôm.” Inoñnaga ni Ésra 2:​64, ndik 42 360 bôt yon i bi témb i Yérusalem i mbus minkôm mi Babilôn, i nwii 537 B.N.Y. Mut miñañ le Flavius Josèphe a nkal le, i hiai hi bisu, Lôk Yuda i i bé “yééne i pes mbok i Babilônia” i bé dikôô ndi dikôô. Ibôdôl i hiai hi yônôs aa ikepam i hiai hi yônôs itan, i N.Y., i bôt ba, ba bi pémés bikaat ba nsébél le, “Talmud de Babylone,” bi bi ntoñol ngim mambén balét ba base ba bi ti.

Di nléba matila ma ma ñéba le Lôk Yuda i bi bôdôl yén i Égiptô i hiai hisamal i B.N.Y. Ha i ngéda i nyen Yérémia a bi tilna Lôk Yuda i i bé yééne i ngandak bahoma ba Égiptô, kiki bo i Memfis. (Yérémia 44:​1, buk isi lipep) I nene le ngandak bon ba Lôk Yuda ipe i bi ke i Égiptô i ngéda Lôk Grikia i bé énél i mbok i yosôna. Josèphe a nkal le Lôk Yuda i bé bakén ba bôt ba bisu i yén i tison i Aléksandria. I mbus ngéda, ba bi ti bo libôga jada mu tison. I hiai hi bisu, ntila bikaat nu Lôk Yuda le Philon a nkal le hidun hi bôt ba loñ yé, ba bé ntjamak i Égiptô ni libôga jé, “ibôdôl i nsôsôgô u Libia ikepam i minwaa mi Étiôpia.”

“Pétrô a telep” (Minson mi baôma 2:​14-37)

12. (a) Kii mpôdôl Yôel a bi kal inyu jam li hélha li li bi bôña i hilo hi Pentékôt 33 N.Y.? (b) Inyuki bôt ba bé bem le i mbañ i Yôel ini, i yon i hiai hi bisu?

12 “Pétrô a telep,” a yoñ hop i bisu bi limut. (Minson mi baôma 2:14) A toñle i bôt ba bé emble nye le, i jam li hélha ba yé tehe, li nlôl ndik ni Nyambe nu a yé i yônôs mbañ i a bi ti mpôdôl Yôel, i i nkal le: “M’a kôp mintén mi bôt nwominsôna mbuu mpubi wem.” (Yôel 2:28) Ilole a mbet i ngii, Yésu a bi bôn banigil bé le: “M’a bat Tata le a ti bé nhôla numpe,” nhôla nu nyen Yésu a bi sébél ki le “mbuu mpubi.”​—Yôhanes 14:​16, 17.

13, 14. Lelaa Pétrô a bi pam i tihba miñem mi bôt ba ba bé emble nye? Lelaa yak bés di nla nigle nye?

13 Pétrô a bi mélés nkwel wé ni bikuk bini le: “Bôt bobasôna ba ndap Israel ba yi ibabé pééna le Nyambe a nyilha nye Nwet ni Kristô, i Yésu nu ni bi péni i kék.” (Minson mi baôma 2:36) I yé maliga le ngandak bôt i i bé emble Pétrô i kel i, i bé bé ha i kel ba bi nol Yésu i kék njiiha. Ndi ba bééna njom mu jam li, inyule ba bé bôt ba loñ i Israel. Yimbe le Pétrô a bé pôdôs lôkisañ yé, a tinak bo lipém, a yéñék ki tihba miñem wap. Njômbi i Pétrô i bé le a tinde i bôt ba bé emble nye i tam bibéba gwap, ndi a bé kéés bé bo. Baa i bôt ba bé emble Pétrô ba bi unup? Heeni. Maselna ni hala, nkwel wé u bi “tihba yaga miñem nwap,” kayéle ba bat nye le: “Kii di nlama boñ?” Bibuk bilam Pétrô a bi gwélél inyu pôdôs bo, bi bi tihba ngandak, bi tinde ki bo i hiel miñem nwap.​—Minson mi baôma 2:37.

14 Yak bés di nla kôna Pétrô i ngéda di ngwés tihba miñem mi bôt. I ngéda di ntééne mut likalô, di yéñ bañ i kodol hiki jam a nkal li li nkiha bé ni Bitilna. Maselna ni hala, di nla yéñ mu mam a nkal ngim jam i i nla boñ le di nôgla. Ibale di mboñ hala, ha nyen ni yihe, di nla hôla nye i ôt pék mu Lipôdôl li Djob. I ngéda di ñañal ñañ nlam i nya i, i bôt ba ngwés toi maliga ma Bibel ba yé bebee i emble ni i nôgôl mo.

BIKRISTEN I PÔNTÔS

Mu nsoñgi u bôt ba bi emble nkwel u Pétrô, i Pentékôt i nwii 33 i N.Y., bon ba Lôk Yuda bahogi ba bé mu, ba ba bé lôl i Pôntôs, i Asia Ntitigi. (Minson mi baôma 2:9) I nene le i mahuu map, bahogi ikété yap ba bi kena ñañ nlam i loñ yap, inyule i bet Pétrô a bi tilna kaat yé i bisu, ba bé “ntjamak” i ngandak bahoma kiki bo i Pôntôs.g (1 Pétrô 1:1) Pétrô a nkal le ba bi kôhna “manoodana nya ndi nya,” inyu hémle yap. (1 Pétrô 1:6) Bebek a bé pôdôl mam kiki bo ngolba ni ndééñga.

I léta Pline le Jeune (ngomin Rôma i pes mbok le Bitinia-ni-Pôntôs) a bi tilna kiñe keñi i Rôma le Trajan, i ñéba le bikristen bi Pôntôs bi bé boma ngolba. I ngéda a bi tila léta yé, Pline a bé i Pôntôs i nwii 112 i N.Y. . A nkal mu le, base i bikristen i bé kiki “kon u nlôôhana,” i ntodol bé mut: bôlôm, bôda, i mbéñge bé to nwii, to bigwel moo bi mut. Pline a ntoñol ki le a bé ti bikristen pôla i tañba hémle yap; i bet ba bé tjél, a bé a nol bo. A bé a nwas hiki mut nu a bé a sol Kristô, tole nu a nsoohe mop ma Lôk Rôma, tole a mbégés ôñgba i Kaisa Trajan. Ndi nyemede a bi yimbe le i bet ba bé toi bañga bikristen ba bé boñ bé hala.”

g I buk ini le “ntjamak” i nlôl i buk Grikia ba nkobol ni Pulasi le, “diaspora.” I buk ini i nlôl i hop Lôk Yuda, hala a ñunda le ngandak bôt i i bi yila bikristen i bé bôt ba Lôk Yuda.

‘Hiki wada nan a kôhna sôble’ (Minson mi baôma 2:​38-47)

15. (a) Kii Pétrô a bi kal, kii i bet ba bé emble nye ba bi boñ? (b) Inyuki i bet ba bi emble ñañ nlam i Pentékôt ba bé ba kôli kôs sôble i kel i?

15 I kel Pentékôt i nwii 33 N.Y., Pétrô a bi kal ini Lôk Yuda ni i bôt ba bi neebe base i Lôk Yuda le: ‘Hiki wada nan a kôhna sôble.’ (Minson mi baôma 2:38) I kel i, 3 000 di bôt di bi kôs sôble, bebek i titimba i i bé i Yérusalem tole bebee ni tison.e I banigil ba, baa hala a bi bet ndik bo i ño le ba kôs sôble? Baa, mut a nla gwélél ñañ unu inyu nyégsa banigil Bibel ni i boñge bagwal bap ba yé bikristen, le ba kôs sôble bo ngi ba nkôôbaga? To jam. Di bigda le, i Lôk Yuda ni bakén ba bôt ba ba bi sôblana i kel Pentékôt 33 N.Y. ba bé bañga banigil ba Bibel, bôt ba litén li li bi ti jomede kikip yak Yéhôva. U héya hala, ngandak ikété yap i bi éba le i ngwés bibégés bipubi inyule ba bé lôl haa inyu lo tégbaha i ngand ini. Kiki ba bi leege maliga, ba neebe ki Kristô kiki Ntohol wap, ba bé nkôôbaga i ke ni bisu i gwélél Djob, kiki banigil ba Kristô ba ba yé nsôblege.

BONJEE BA BÉ BAKÉN BA BÔT BA BA BI JÔP I BASE LÔK YUDA?

“Lôk Yuda lôñni i bôt ba bi jôp i base i Lôk Yuda” ba bi nok Pétrô a ñañal ñañ nlam i Pentékôt i nwii 33 N.Y.​—Minson mi baôma 2:10.

Ipôla i bôt baôma ba bi téé inyu gwel i “nson unu u bé nseñ,” hala wee i kap bijek, mut wada a bé mu le Nikôlaô, “mut Antiôkia nu a bi jôp i base i Lôk Yuda.” (Minson mi baôma 6:​3-5). I bôt ba, ba bé bôt ba matén mape, hala wee ba bé bé bon ba Lôk Yuda, ndi ba bi jôp base i Lôk Yuda. Ba bé yoñ bo kiki bon ba Lôk Yuda inyule ba bi tjél mana mop mape, ba neebe i gwélél Nyambe nu Israel ni mambén mé, ba kweeba ki, ba yila bôt ba litén li Israel.

I mbus le ba bi kobol bo i minkôm mi Babilôn i nwii 537 B.N.Y., ngandak Lôk Yuda i bi yén haa ni loñ yap, ndi to hala ba bi ke ni bisu i noñ base yap. Hala nyen i bôt ba bé i pes likôl i tuye Méditérané, ni iloo ha, ba bi meya base i Lôk Yuda. Batila bikaat ba ngéda kôba, kiki Hôrace ni Sének, ba nkal le ngandak bôt ikété ngandak biloñ, i bé gwés bon ba Lôk Yuda ni biniigana gwap, jon ba bi jôp i base yap, ba neebe i yila kiki bon ba Lôk Yuda.

16. Lelaa bikristen bi hiai hi bisu bi bi unda lôkisañ yap gwéha?

16 Di nla ba nkwoog nkaa le Yéhôva a bi sayap i bôt ba bobasôna. Ñañ u nkal le: “I bôt bobasôna ba bi hémle ba bé ntôñ, ba ban-ga mam momasôna lôñ, ba bé nuñul gwom gwap ni nkus wap, bobasôna ba kabnaga i moni mi, inoñnaga ni i yom i bé sômbla hiki mut.”f (Minson mi baôma 2:​44, 45) Ibabé pééna, bañga bikristen yosôna i yé maséé i bana i nya gwéha i.

17. Mambe matode mut a nlama yônôs ilole a nkôs sôble?

17 Inyu boñ le mut a ti nyemede nkikip, a kôhna ki sôble, i mbéda le a yônôs ndugi ngim matode Bibel i mpôdôl. A nlama nigil i yi Bañga i Djob. (Yôhanes 17:3) A nlama unda le a gwé hémle, a tam ki i mam mabe a bi boñ, bañga litamak. (Minson mi baôma 3:19) A nlama ki heñla, hala wee a bôdôl boñ mam ma nkiha ni sômbôl i Djob. (Rôma 12:2; Éfésô 4:​23, 24) I ngéda a mal boñ i mam mana, a nla ni ti nyemede nkikip yak Djob ikété masoohe, i mbus a kôs sôble.​—Matéô 16:24; 1 Pétrô 3:21.

18. Umbe nsima minsôblege mi bikristen mi gwé?

18 Baa u yé nnigil nu Kristô nu a nti nyemede kikip yak Djob, a sôblana? Ibale ñ, ti mayéga inyu nsima u bi kôhna. Kiki bikristen bi hiai hi bisu, bi bi bé nyonok ni mbuu mpubi, Yéhôva a nla gwélél we i nya i nhélhana, inyu bok mbôgi i nya i yôni ni inyu boñ sômbôl yé!

a Béñge minkéñék mi matila le “Yérusalem, hikuu hi base i Lôk Yuda”.

b Béñge minkéñék mi matila le “Rôma, nyañ tison i soso loñ,” “Lôk Yuda i Mésôpôtamia ni i Égiptô,” ni “Bikristen i Pôntôs”.

c “Dilémb” di bé bé hié hiomede, ndi di bé “wengoñle lindômbôô li hié.” Hala a ñunda le i mbuu mpubi u bi lo i ngii hiki nnigil, u bé pôna lindômbôô li hié.

d Béñge minkéñék mi matila mini le: “Bonjee ba bé baken ba bôt ba ba bi jôp i base Lôk Yuda?”

e Di nla hégha i jam li ni i yom i bi tagbe i hilo 7 hi sôñ Hikañ, nwii 1993, i likoda likeñi li Mbôgi Yéhôva li li bi tagbe i tison Kiev, i loñ Ukren; i yokel nu, 7 402 i bôt i bi sôblana ikété bititimba bisamal. Inyu sôble i bôt ba, i bi béda ngeñ iba ni jôm li manut ni matan.

f I bitelbene bi, bi bi yônôs njômbi i bet ba bi yégle i Yérusalem inyu kônde kôhna biniigana bipe. Ba bé kabna i yom ba bééna ni ñem wap wonsôna, ndi hala a ngwés bé kal le ba bé boñ “communisme,” hala wee yom i mut wada i yé yom i bôt bobasôna.​— Minson mi baôma 5:​1-4.

    Bikaat ni hilémb Basaa (1996-2024)
    Mapémél
    Lijubul
    • Basaa (Kamerun)
    • Kap
    • Pohol libamblak
    • Copyright © 2025 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Matéak inyu ligwélél
    • Matiñ ma nsôñ biniñ bi bôt
    • Paramètres de confidentialité
    • JW.ORG
    • Lijubul
    Kap