Τι Ενοχλεί τους Ηλικιωμένους;
ΠΟΙΑ προβλήματα θεωρούν οι ίδιοι οι ηλικιωμένοι ως τα πιο σοβαρά; Τα πιο συνηθισμένα είναι: η έλλειψις χρημάτων· η ελλιπής ιατρική περίθαλψις· ο φόβος του εγκλήματος· η μοναξιά· το ότι οι άλλοι τους θεωρούν άχρηστους· η μεγάλη αλλαγή στον τρόπο της ζωής τους.
Πολλοί ηλικιωμένοι δυσκολεύονται με τη δραματική αλλαγή στον ρυθμό της ζωής τους, ιδιαίτερα από τότε που συνταξιοδοτούνται. Η έλλειψις καθημερινής απασχολήσεως τους δημιουργεί προβλήματα. Η κάλυψις του ελεύθερου χρόνου τους γίνεται καθημερινό πρόβλημα, ιδιαίτερα αν τα ενδιαφέροντα δεν ήσαν αρκετά ποικίλα στη διάρκεια της προηγούμενης ζωής τους.
Επίσης, όταν ένας νυμφευμένος συνταξιοδοτήται, αυτό μπορεί να έχη βαθειά επίδρασι στη σύζυγό του. Η ύπαρξις του συζύγου στο σπίτι, κάθε μέρα, τα σχόλιά του, οι επικρίσεις του, η επιθυμία του να τον προσέχουν, μπορεί να δημιουργήσουν έντασι μεταξύ τους. Έχει διαπιστωθή ότι το ένα τρίτο περίπου όλων των γάμων χειροτερεύουν στην περίοδο της συνταξιοδοτήσεως.
Σε πολλές χώρες, η υποχρεωτική συνταξιοδότησις λόγω ηλικίας ενοχλεί πολλούς ηλικιωμένους. Έχουν τις δυνάμεις και την επιθυμία να εργασθούν. Αλλά δεν μπορούν να βρουν εργασία. Το 1900, εργαζόταν το 70 τοις εκατό των Αμερικανών ανδρών ηλικίας άνω των 65 ετών. Σήμερα εργάζεται μόνο το 20 τοις εκατό. Ωστόσο, το ένα τρίτο απ’ αυτούς που συνταξιοδοτούνται, λέγουν ότι θα ήθελαν να εργασθούν αν μπορούσαν να βρουν κάποια εργασία.
Ένας δάσκαλος δείχνει τι μπορεί να συμβή:
«Η διάνοιά μου είναι γεμάτη από ιδέες, αλλά κανείς δεν τις θέλει. Δεν θέλω απλώς να γεμίσω τον χρόνο μου πριν πεθάνω. Θέλω να τον χρησιμοποιήσω. Θέλω να εργασθώ, όχι σε κάποια πρόχειρη δουλειά, ούτε για ‘χόμπυ’ . . .
«Το να με θεωρούν ακατάλληλο για την εργασία για την οποία εκπαιδεύθηκα, και στην οποία απόκτησα πολυετή πείρα, είναι το πιο σκληρό είδος απορρίψεως.»
Και μολονότι τα προβλήματα όπως η αλλαγή τρόπου ζωής και η αναγκαστική αδράνεια είναι πολύ σοβαρά, συχνά επισκιάζονται από πιο άμεσα προβλήματα. Πρώτιστο πρόβλημα είναι τα χρήματα.
Οικονομικά Προβλήματα
Εκείνο που συχνά δημιουργεί άμεσο οικονομικό φορτίο είναι η συνταξιοδότησις. Το εισόδημα ξαφνικά πέφτει, ίσως μάλιστα στο μισό απ’ ό,τι ήταν προηγουμένως. Τώρα οι συνταξιούχοι πρέπει να ζουν με τη σύνταξι κάποιας εταιρίας ή με το βοήθημα κάποιου δημόσιου ιδρύματος όπως η «Κοινωνική Ασφάλεια.» Αλλ’ αυτό δεν συγκρίνεται καν με το προηγούμενο εισόδημά τους. Αυτό, μαζί με τον πληθωρισμό, μπορεί να δημιουργήση οικονομικά προβλήματα.
Παραδείγματος χάριν, στις Ηνωμένες Πολιτείες, το περιοδικό Γιουνάιτεντ Στέητς Νιους εντ Ουώρλντ Ρηπόρτ αποκαλύπτει ότι στην πόλι της Νέας Ορλεάνης, το 69 τοις εκατό εκείνων που είναι ηλικίας άνω των 65 ετών έχουν εισόδημα πολύ εξαθλιωτικό. Σε πολλές άλλες πόλεις επίσης, το 25 έως 50 τοις εκατό των ηλικιωμένων ζουν κατ’ αυτό τον τρόπο.
Μια χαρακτηριστική περίπτωσις συνέβη στο ‘γκρίζο γκέττο’ του Σαν Φρανσίσκο, όπου ένας άνδρας 72 ετών νόμιζε ότι είχε αρκετή σύνταξι όταν για πρώτη φορά αποσύρθηκε από την εργασία του. Αλλά ο πληθωρισμός μείωσε την αγοραστική του δύναμι. Τώρα, λοιπόν, λέγει: «Όταν έρχεται το τέλος του μηνός, συνήθως μου έχουν μείνει ελάχιστα δολλάρια. Όταν συμβαίνη αυτό, μερικές φορές δεν τρώω το βράδυ.» Στην ίδια πόλι, μια ηλικιωμένη γυναίκα είπε:
«Υπάρχουν άνθρωποι που λιμοκτονούν στους δρόμους. Υπάρχουν άνθρωποι που τρώγουν από τους σκουπιδοντενεκέδες. Το πιστεύετε αυτό; Μάλιστα, από τον σκουπιδοντενεκέ!»
Μήπως αυτό είναι υπερβολή, ή κάποια μεμονωμένη περίπτωσις; Μια επιστολή προς τον εκδότη των Τάιμς της Νέας Υόρκης, έλεγε τα εξής:
«Χωρίς επιπρόσθετο εισόδημα, όπως συμβαίνει σε πολλούς ηλικιωμένους στην πόλι της Νέας Υόρκης, η ζωή δεν μπορεί να συνεχισθή . . .
«Απαιτείται άμεση βοήθεια για να προληφθή η πραγματική λιμοκτονία των ηλικιωμένων φτωχών.»
Υπήρχε, επίσης, μια γυναίκα 80 ετών στο Σαν Πήτερσμπουργκ της Φλώριδας· επειδή ήταν χήρα, έπρεπε να ζη με μια μικρή σύνταξι. Δεν έτρωγε τακτικά και περνούσε όλο και με λιγότερα. Τελικά κατέρρευσε στο άθλιο δωμάτιό της, και όταν πέθανε ζύγιζε 34 κιλά (76 πάουντς). Η νεκροψία έδειξε ότι δεν υπήρχε κανένα ίχνος τροφής στο στομάχι της. «Υποσιτισμός» ήταν η διάγνωσις του ιατροδικαστού. Αλλά ένας ηλικιωμένος φίλος το ωνόμασε: «Κατάθεσις των Όπλων.» Είπε: «Σταμάτησε να πιστεύη ότι το αύριο θα ήταν καλύτερο.»
Ελλιπής Υγεία
Μολονότι η κληρονομικότης παίζει κάποιο ρόλο στην υγεία κατά τη διάρκεια του γήρατος, ένας σημαντικός παράγων είναι το πώς έζησε το άτομο στη διάρκεια της νεότητάς του. Αν κάπνιζε, τότε το τίμημα στα μετέπειτα χρόνια μπορεί να είναι καρκίνος του πνεύμονος, καρκίνος της κύστεως, χρόνιες καρδιακές παθήσεις ή εμφύσημα. Το υπερβολικό ποτό οδηγεί στον πρόωρο θάνατο των εγκεφαλικών κυττάρων, καθώς επίσης και σε ασθένειες του ήπατος. Το υπερβολικό φαγητό μπορεί να συμβάλη σε καρδιακές διαταραχές, διαβήτη και άλλες ασθένειες.
Η κακή διατροφή αποτελεί μια σημαντική αιτία της υγείας των ηλικιωμένων. Ιδιαίτερα συμβαίνει αυτό επειδή πολλοί δεν έχουν τη δυνατότητα να τρώγουν κατάλληλα. Εντούτοις, ακόμη κι όταν έχουν τη δυνατότητα να το κάνουν αυτό, μερικοί ηλικιωμένοι παραμελούν το διαιτολόγιό τους ιδιαίτερα όταν ζουν μόνοι. Αυτό τους κάνει να είναι πιο ευπρόσβλητοι από τις ασθένειες.
Όσον αφορά το γήρας αυτό καθ’ εαυτό, μια μελέτη του Πανεπιστημίου Ντιουκ δείχνει ότι μόνο το 15 τοις εκατό περίπου των ηλικιωμένων γερνούν πραγματικά. Και μερικοί, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι αυτό δεν είναι το άμεσο αποτέλεσμα της προχωρημένης ηλικίας αλλά των ασθενειών.
Είναι τραγικό επίσης ότι η αρχή της κακής υγείας, η πλήξις, ο φόβος και η αποθάρρυνσις οδηγούν σ’ ένα τεράστιο πρόβλημα ανάμεσα στους ηλικιωμένους: τον αλκοολισμό. Σχεδόν ο ένας στους 10 ηλικιωμένους στην Αμερική είναι τώρα αλκοολικός.
Ο Φόβος του Εγκλήματος
Σε πολλά μέρη, όπως στις μεγάλες πόλεις, οι ηλικιωμένοι, περισσότερο από κάθε άλλο στάδιο ηλικίας, πέφτουν θύματα εγκλήματος. Αυτό συμβαίνει επειδή δεν είναι απόλυτα ικανοί να προστατεύσουν τον εαυτό τους.
Ένας αξιωματούχος κατά του εγκλήματος στη Νέα Υόρκη είπε για τα 1,3 εκατομμύρια των ηλικιωμένων της πόλεως: «Οι περισσότεροι φοβούνται και βλέπουν το έγκλημα ως ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν.» Τα συνηθισμένα εγκλήματα που πλήττουν τους ηλικιωμένους περιλαμβάνουν κλοπή πορτοφολιών, κακοποίησι, απάτη, βίαιη είσοδο για ληστεία ή ακόμη και βιασμό. Γι’ αυτό τον λόγο ένας κάτοικος του Σαν Φρανσίσκο είπε: «Δεν μπορείτε να προστατεύσετε τον εαυτό σας· οι περισσότεροι ηλικιωμένοι δεν βγαίνουν από το σπίτι τους μετά τις τρεις.»
Μοναξιά
Ένα από τα πιο θλιβερά προβλήματα των ηλικιωμένων είναι η μοναξιά. Πάρα πολλοί αισθάνονται ότι δεν τους αγαπούν, ότι είναι ανεπιθύμητοι. Αυτό το αίσθημα μπορεί να γίνη πιο έντονο, όταν πεθάνη ο ένας γαμήλιος σύντροφος, και ιδιαίτερα αν το ανδρόγυνο είχε καλές σχέσεις.
Τις «παλιές μέρες», οι ηλικιωμένοι γονείς συνήθως ζούσαν με τα ενήλικα παιδιά τους, κι έτσι είχαν συντροφιά. Σε διάφορες χώρες, όπως στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική, αυτό εξακολουθεί να συμβαίνη. Αλλ’ ακόμη κι εκεί, φαίνεται ότι τα πράγματα αλλάζουν. Παραδείγματος χάριν, στην Ιαπωνία, ο αριθμός των ηλικιωμένων που ζουν μόνοι έχει αυξηθή σε ένα εκατομμύριο και πλέον, 20 τοις εκατό περισσότερο από το περασμένο έτος. Σχετικά μ’ αυτούς, η εφημερίδα Νταίηλυ Γιομιούρι του Τόκιο έγραψε τα εξής:
«Είναι σαφές ότι η Ιαπωνία μεταβάλλεται σταθερά σε μια κοινωνία γεμάτη από ηλικιωμένα άτομα, αλλά και η δημόσια και η ιδιωτική στέγη είναι σε μεγάλο βαθμό κλειστή γι’ αυτούς, κι έτσι πολλοί δυσκολεύονται να βρουν ένα μέρος να ζήσουν. . . .
«Μολονότι η Ιαπωνία υποτίθεται ότι προσπαθεί να γίνη μια χώρα ευημερίας, δυστυχώς δεν κάνει σχεδόν τίποτα για να προμηθεύση στους ηλικιωμένους εκείνα που κυρίως χρειάζονται· δηλαδή, στέγη.»
Στις κοινωνίες της Δύσεως, περισσότεροι ηλικιωμένοι από ποτέ προηγουμένως ζουν μόνοι ή πηγαίνουν σε οίκους ευγηρίας. Και μια παράλληλη τάσις είναι ότι όλο και περισσότερα ενήλικα παιδιά δεν είναι σε θέσι να φροντίσουν τους ηλικιωμένους γονείς τους, ή δεν θέλουν να το κάνουν αυτό.
Πώς αισθάνεσθε σεις γι’ αυτές τις τάσεις του σημερινού κόσμου; Ακόμη περισσότερο, ποια είναι η δική σας άποψις για τους ηλικιωμένους; Και ποια είναι η άποψις του Θεού;