Τι Συνέβη στη “Πράσινη Επανάσταση”;
ΠΡΙΝ από 40 σχεδόν χρόνια, ειδικοί σε θέματα καλλιέργειας άρχισαν να πειραματίζονται με νέα είδη σιταριού. Αυτοί οι «καλλιεργητές» προσπαθούσαν να παράγουν μεγαλύτερη απόδοσι από την ίδια έκτασι γης, και το πέτυχαν.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, τα αποτελέσματα των πειραμάτων τους επεκτάθηκαν και στο ρύζι. Μεγάλες εκτάσεις στην Κεντρική και Νότια Αμερική και στην Ασία φυτεύθηκαν μ’ αυτούς τους νέους σπόρους του σιταριού και του ρυζιού. Οι σοδειές αυξήθηκαν πολύ. Έτσι, μερικοί σκέφθηκαν ότι αυτή ήταν η απάντησις σε μερικές από τις ελλείψεις τροφίμων στον κόσμο.
Τι Συνέβη;
Πρόσφατα, ο Λέστερ Μπράουν, αυθεντία σε θέματα καλλιέργειας, ρωτήθηκε: «Τι συνέβη τέλος πάντων στην ‘πράσινη επανάστασι’, που υποτίθεται ότι θα τερμάτιζε την πείνα;» Ο Μπράουν απάντησε: «Ποτέ δεν ήταν σκοπός της πράσινης επαναστάσεως να λύση το πρόβλημα της τροφής—ήθελε μόνο να εξαγοράση χρόνο για να δώση την ευκαιρία να τεθή υπό έλεγχο η αύξησις του πληθυσμού . . . δεν υπάρχει καμμιά γεωργική τεχνική που να μπορή να συμβαδίζη μ’ αυτή την αύξησι.»
Η «πράσινη επανάστασις,» λοιπόν, έφερε κάποια αύξησι στην παραγωγή τροφίμων. Αλλά η τεράστια αύξησις εν τω μεταξύ του πληθυσμού, την ξεπέρασε κατά πολύ.
Επίσης, η «πράσινη επανάστασις» έχει μια «Αχίλλεια φτέρνα,» ένα τρωτό σημείο. Ποιο είναι αυτό; Είναι το γεγονός ότι, μολονότι αύξησε τις σοδειές, η βάσις γι’ αυτό ήταν η πολύ μεγαλύτερη χρήσις λιπασμάτων, εντομοκτόνων, αρδεύσεως και μηχανοποιήσεως. Όπως παρατηρήθηκε στο προηγούμενο άρθρο, πολλά απ’ αυτά στηρίζονται στην ύπαρξι πετρελαίου για να κινηθούν τα τρακτέρ και άλλες μηχανές, καθώς επίσης για να παραχθούν τα λιπάσματα και οι χημικές ουσίες για την «πράσινη επανάστασι.»
Και τώρα, όχι μόνο υπάρχει μεγάλη έλλειψις ενέργειας, αλλά και οι τιμές του πετρελαίου έχουν «ανεβή στα ύψη.» Οι χώρες ακριβώς που χρειάζονται πιο πολύ τρόφιμα, βρίσκονται στη χειρότερη θέσι να πληρώσουν το πετρέλαιο, και χωρίς αυτό η «πράσινη επανάστασι» δεν μπορεί να στηριχθή.
Το περιοδικό Τάιμ, σχολιάζοντας πάνω σ’ αυτό, πριν από τις πρόσφατες αυξήσεις στην τιμή του πετρελαίου, έγραψε:
«Τώρα πληρώνουν το τίμημα της ανόδου κατά 1600% στις τιμές του ΟΠΕΚ από το 1970· δεν μπορούν χωρίς πετρέλαιο, αλλά δεν έχουν και τα χρήματα να το αγοράσουν.
«Ένας αξιωματούχος του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών παραδέχθηκε: ‘ Όσοι διαφωτίσθηκαν αρκετά για ν’ ακολουθήσουν τη συμβουλή μας ν’ αγοράσουν μηχανές και λιπάσματα είναι δεμένοι, ενώ οι αγρότες που κράτησαν τα υδροκίνητα βόδια τους, είναι σε πολύ καλύτερη θέσι.’»
Ένα άλλο παράδοξο στις φτωχότερες χώρες είναι το ότι συνήθως μόνο οι πλουσιώτεροι γεωργοί μπορούν να πληρώσουν για τη νέα τεχνολογία που είναι αναγκαία για την επιτυχία της «πράσινης επαναστάσεως.» Ο φτωχός γεωργός που χρειάζεται περισσότερο την αύξηση της παραγωγής τροφίμων, δεν μπορεί να πληρώση.
Και το γεγονός ότι οι περισσότεροι από τα τέσσερα δισεκατομμύρια ανθρώπων της γης είναι φτωχοί, περιπλέκει ακόμη περισσότερο την εικόνα. Έτσι, κι αν ακόμη η αύξησις στην παραγωγή τροφίμων συμβάδιζε με την αύξησι του πληθυσμού αυτοί οι φτωχοί άνθρωποι δεν θα είχαν να πληρώσουν για ένα καλύτερο διαιτολόγιο.
Κάποια Άλλη Επαναστατική Μέθοδος;
Θα σώση την κατάστασι κάποια άλλη νέα μέθοδος στην παραγωγή τροφίμων; Οι αρμόδιοι είναι απαισιόδοξοι.
Το Μάνθλυ Λέττερ της Ρόγιαλ Μπανκ του Καναδά έγραψε: «Μολονότι η πράσινη επανάστασις έχει κάνει θαύματα, κανείς δεν ισχυρίζεται ότι είναι η τελική λύσις στο πρόβλημα τροφίμων που αντιμετωπίζει τώρα η ανθρωπότης.» Και πρόσθετε: «Δεν μπορούμε να περιμένομε από την επιστήμη μόνο, να κάνη τα πάντα.»
Το περιοδικό Γ. Σ. Νιους εντ Γουώρλντ Ρηπόρτ, υπέβαλε στον Λέστερ Μπράουν το εξής ερώτημα: «Υπάρχει κάποια επαναστατική μέθοδος που θα μπορούσε ν’ αυξήση τα αποθέματα τροφίμων στο μέλλον;» Ο Μπράουν απάντησε:
«Μακάρι να μπορούσα να πω ναι, αλλά δεν έχω πολλά περιθώρια.
«Ανασκοπώντας τις προοπτικές σήμερα, είναι πολύ δύσκολο να δούμε κάτι που θα οδηγήση σ’ ένα ποσοτικό άλμα του είδους που είχαμε από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κι έπειτα—με εξελίξεις όπως η διασταύρωσις του αραβόσιτου, η τεράστια αύξησις στη χρήσι χημικών λιπασμάτων, η ραγδαία ανάπτυξις της αρδεύσεως, και οι σπόροι σιταριού και ρυζιού υψηλής αποδόσεως.»
Μήπως αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει λύσις; Κάθε άλλο. Λύσις υπάρχει και είναι βέβαιο ότι θα εφαρμοσθή και θα αποδειχθή απόλυτα ικανοποιητική. Ωστόσο, ώσπου να έλθη αυτός ο καιρός, μπορεί κανείς να ωφεληθή μαθαίνοντας τι χρησιμοποιούν άλλοι για τροφή;