Οι Νεαροί Ρωτούν . . .
Πώς Μπορώ να Σταματήσω να Ονειροπολώ Τόσο Πολύ;
«ΕΧΩ ένα σοβαρό πρόβλημα», παραδέχτηκε ένας νεαρός με το όνομα Τζόναθαν. «Ονειροπολώ στη δουλειά, όταν περπατάω, προτού πέσω για ύπνο, ακόμη και στην Αίθουσα Βασιλείας. Συνήθως φαντάζομαι κορίτσια, σεξ ή ότι είμαι κάποιος δημοφιλής αστέρας ή ήρωας».
Η ονειροπόληση είναι κοινό φαινόμενο για μικρούς και μεγάλους. Όταν γίνεται με μέτρο, μπορεί να είναι μια φυσιολογική, υγιής δραστηριότητα.a Ωστόσο, οι υπερβολές ακόμη και σε κάτι που είναι καλό μπορεί να αποβούν βλαβερές. (Παράβαλε Παροιμίαι 25:16). Αυτό αληθεύει ιδιαίτερα αν πρόκειται για εσφαλμένο είδος ονειροπόλησης.
Ας υποθέσουμε, για παράδειγμα, ότι μερικές φορές φαντάζεσαι πως είσαι ο αγαπημένος σου τραγουδιστής. Στην αρχή, μπορεί να αφιερώνεις λίγες μόνο στιγμές κάθε μέρα για να φαντάζεσαι τον εαυτό σου να δέχεται πάνω στη σκηνή το θαυμασμό του πλήθους. Αλλά καθώς οι εβδομάδες περνούν, αρχίζεις να αφιερώνεις ολοένα περισσότερο χρόνο στο φανταστικό σου κόσμο με τις συναυλίες, τις συνεντεύξεις και τις ηχογραφήσεις. Η φαντασίωση σού φέρνει τέτοια ευχαρίστηση που δεν μπορείς να την κάνεις να σταματήσει.
‘Και λοιπόν, τι κακό υπάρχει στο να προσποιούμαι;’ ρωτάς. Πρώτα-πρώτα, οι ειδικοί λένε ότι τα άτομα που ονειροπολούν ακατάπαυστα συχνά «δεν μπορούν . . . να λειτουργήσουν καλά στον πραγματικό κόσμο». (Ο Οδηγός των Γονέων για τους Εφήβους [The Parents’ Guide to Teenagers]) Η ζωή σε έναν ονειρικό κόσμο παρεμποδίζει τη διαδικασία της ανάπτυξης· προσκολλιέσαι στα γνωρίσματα του νηπίου αντί να απαλλάσσεσαι από αυτά. (1 Κορινθίους 13:11, ΜΝΚ) Αναπτύσσεις ρομαντικές και όχι ρεαλιστικές απόψεις για τη ζωή. Αντί να αναπτύσσεις τις ‘δυνάμεις της αντίληψής’ σου επιλύοντας κάποιο πρόβλημα, τις καταπνίγεις με το να υπαναχωρείς σε ένα φανταστικό κόσμο. (Εβραίους 5:14, ΜΝΚ) Έτσι, η ονειροπόληση κυριεύει τη ζωή σου καταστρέφοντας σχέσεις και προτεραιότητες της πραγματικής ζωής.
Το βιβλίο Ονειροπόληση (Daydreaming), του Δρ Έρικ Κλίνγκερ, επισημαίνει αυτό που θα μπορούσε να αποτελέσει το μεγαλύτερο κίνδυνο, δηλαδή ότι το «να συλλογίζεσαι κάτι που θέλεις, αλλά δεν θα πρέπει να το έχεις, μπορεί να σε δυσκολέψει ώστε να μην αντισταθείς στο να το επιδιώξεις». Η Αγία Γραφή το θέτει ως εξής: ‘Ο καθένας πειράζεται από την ίδια του την επιθυμία, παρασυρόμενος και δελεαζόμενος’. (Ιακώβου 1:14) Οι σκέψεις προηγούνται των πράξεων. Και ενώ πιθανότατα δεν θα γίνεις κάποιος ναρκομανής αστέρας της ροκ απλώς επειδή μερικές φορές ονειρεύεσαι να γίνεις διάσημος μουσικός, μπορεί, ωστόσο, να καλλιεργήσεις ακατάλληλη όρεξη για ‘την επιθυμία της σάρκας και την επιθυμία των ματιών’.—1 Ιωάννου 2:16.
Πώς να Πάψεις να Αεροβατείς
Πώς, λοιπόν, μπορείς να σπάσεις τον κλοιό αυτών των φαντασιώσεων; Πρώτα από όλα, ίσως βοηθήσει το να ρωτήσεις τον εαυτό σου γιατί σου αρέσει τόσο πολύ αυτή η φαντασίωση.b Επειδή θέλεις να αρέσεις στους άλλους; Απολαμβάνεις να φαντάζεσαι ότι έχεις την ομορφιά ή το ταλέντο που έκανε δημοφιλή αυτή τη διασημότητα; Ή ίσως απλώς να ζηλεύεις το φαινομενικά ανέμελο τρόπο ζωής αυτού του ατόμου. Ένας ειδικός για την ψυχική υγεία παρατήρησε τα εξής σχετικά με τη δημοφιλή τραγουδίστρια Μαντόνα: «Στα μάτια των θαυμαστών αυτή δεν έχει ανησυχίες για τα χρήματα, για τη σχολική εργασία, για τη μοναξιά». Επομένως, μερικοί μπορεί να ονειρεύονται ότι είναι σαν και αυτήν.
Μια δόση πραγματικότητας, ωστόσο, μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματική για να πάψεις να αεροβατείς. Να εφαρμόζεις την αρχή που βρίσκεται στο εδάφιο Φιλιππησίους 4:8, ΜΝΚ, το οποίο μας αναφέρει να συλλογιζόμαστε πράγματα που είναι αληθινά και αξιέπαινα. Είναι πράγματι αλήθεια ότι οι διασημότητες απολαμβάνουν ανέμελη ζωή; Είναι συνήθως οι ηθικές αρχές τους αξιέπαινες; Στην πραγματικότητα, ο έντονος και αλόγιστος τρόπος της ζωής τους έκανε πολλούς από αυτούς ερείπια από σωματική και συναισθηματική άποψη. Παρά τον πλούτο, πολλές διασημότητες αντιμετωπίζουν οικονομική κρίση. Ελάχιστοι απολαμβάνουν σταθερούς γάμους. Λαχταράς τέτοιου είδους ζωή;
Βέβαια, είναι απόλυτα φυσιολογικό να θέλεις να σε αγαπούν και να σε θαυμάζουν. Η δεκαεξάχρονη Ολίβια βλέπει συχνά ένα όνειρο στο οποίο φαντάζεται ότι είναι «κάποιο ξεχωριστό άτομο που όλοι το συμπαθούν». Αλλά η ονειροπόληση—ανεξάρτητα από το πόσο ζωντανή ή αληθοφανής είναι—δεν μπορεί να ικανοποιήσει στ’ αλήθεια αυτές τις επιθυμίες, ακριβώς όπως δεν μπορείς να γεμίσεις το στομάχι σου με το να ονειρεύεσαι ότι τρως. (Ησαΐας 29:8) Επιπλέον, η Αγία Γραφή προειδοποιεί: ‘Όποιος παρατηρεί τον άνεμο δεν θα σπείρει’. (Εκκλησιαστής 11:4) Έτσι, αντί να ονειρεύεσαι ότι σε συμπαθούν, προσπάθησε να γίνεις συμπαθητικό άτομο.—Βλέπε το άρθρο «Οι Νεαροί Ρωτούν . . . Πώς να Κάνω τους Άλλους να με Συμπαθούν;» στο τεύχος μας 22 Νοεμβρίου 1988.
Σεξουαλικές Φαντασιώσεις
Στη διάρκεια των χρόνων της εφηβείας του, ο Άλαν (δεν πρόκειται για το πραγματικό του όνομα) είχε άλλου είδους ονειροπόληση. Είχε «μάθει να επαναφέρει στο νου ερωτικές σκέψεις» και δαπανούσε μεγάλο μέρος του χρόνου του κάνοντάς το αυτό. Αργότερα, ως Χριστιανός αφιέρωσε τη ζωή του στον Θεό. «Αυτό δεν άλλαξε καθόλου την κατάσταση», παραδέχεται ο Άλαν. «Η σεξουαλική ονειροπόληση συνέχιζε να είναι τρόπος ζωής για εμένα».
Μήπως και εσύ βασανίζεσαι από σεξουαλικά διεγερτική ονειροπόληση;c Αυτό ίσως να μην είναι αφύσικο αν βρίσκεσαι ‘στην ακμή της νεότητας’, σε έναν καιρό που οι σεξουαλικές επιθυμίες είναι ισχυρές. (1 Κορινθίους 7:36, ΜΝΚ) Παρ’ όλα αυτά, βλάπτεις τον εαυτό σου αν εσκεμμένα τρέφεις σεξουαλικές σκέψεις. Η Αγία Γραφή λέει τα εξής στο εδάφιο Κολοσσαείς 3:5, ΜΝΚ: «Νεκρώστε, λοιπόν, τα μέλη του σώματός σας τα οποία είναι πάνω στη γη όσον αφορά την πορνεία, την ακαθαρσία, τη σεξουαλική όρεξη». Το να εμμένεις στις σεξουαλικές φαντασιώσεις αυξάνει τις εσφαλμένες επιθυμίες. Μπορεί να οδηγήσει στον αυνανισμό—ή σε πραγματική σεξουαλική ανηθικότητα.
Πώς μπορείς να ‘κλείσεις το διακόπτη’ των ανήθικων φαντασιώσεων; Ο Άλαν θυμάται: «Αποφάσισα να ακολουθήσω εναλλακτικές λύσεις. Από τη στιγμή που ήμουν συγκεντρωμένος σε κάτι άλλο δεν μπορούσα να συγκεντρωθώ στο σεξ». Με αυτόν τον τρόπο ο Άλαν έμαθε την αυτοπειθαρχία. (1 Κορινθίους 9:27) Στοχαζόταν υγιή πράγματα και έμαθε να διώχνει αμέσως οποιεσδήποτε ανήθικες σκέψεις. (Ψαλμός 77:12) «Αυτό ήταν αποτελεσματικό!» θυμάται ο Άλαν.
Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι οι ερευνητές διαπίστωσαν πως ονειροπολούμε περισσότερο όταν έχουμε λίγα πράγματα να κάνουμε. Έτσι, το να έχεις πολλά να κάνεις, ειδικά ‘στο έργο του Κυρίου’, είναι ένας ακόμη τρόπος να εμποδίσεις τις κακές σκέψεις να ριζώσουν.—1 Κορινθίους 15:58.
Μην Αφήνεις το Μυαλό σου να Παρασύρεται
Για πολλά νεαρά άτομα το πρόβλημα δεν είναι τόσο το περιεχόμενο της ονειροπόλησής τους, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αυτή παρεμβαίνει στη σχολική εργασία και στη μελέτη. «Δεν μπορώ να συγκεντρωθώ», παραπονιέται η 16χρονη Καρίν. «Ποτέ δεν μπορώ να κρατήσω το μυαλό μου σε ένα πράγμα». Πώς μπορείς να δίνεις προσοχή σε αυτά που ακούς; (Παράβαλε Μάρκος 4:24, ΜΝΚ). Μερικοί ερευνητές πιστεύουν ότι μπορεί να σε βοηθήσει το να γνωρίζεις απλώς πόσο ονειροπολείς. Ίσως θα μπορούσες να κάνεις ένα σημάδι σε ένα φύλλο χαρτί κάθε φορά που πιάνεις τον εαυτό σου να αφαιρείται στην τάξη. Όταν οι μαθητές που πήραν μέρος σε μια μελέτη το έκαναν αυτό, η ονειροπόληση μειώθηκε σημαντικά.
Επίσης, προσπάθησε να αναπτύξεις ενδιαφέρον για αυτά που μαθαίνεις. Αν έχεις αποφασίσει ότι τα μαθηματικά είναι βαρετά ή ότι η ιστορία είναι ανιαρή, θα δυσκολευτείς πολύ να συγκεντρωθείς. Ωστόσο, η μελέτη σου θα γίνει πολύ πιο ενδιαφέρουσα αν υπενθυμίζεις στον εαυτό σου την ωφέλεια που μπορείς να αποκομίσεις από αυτές τις πληροφορίες. Το λιγότερο που μπορεί να πετύχει η μελέτη είναι να σε βοηθήσει να αναπτύξεις την ‘ικανότητα της σκέψης σου’. (Παροιμίαι 1:4, ΜΝΚ) Μπορείς επίσης να αποκτήσεις σημαντικές ικανότητες. Τα μαθηματικά, για παράδειγμα, θα σου φανούν πολύ χρήσιμα σε μια κοσμική εργασία, στη διαχείριση του σπιτικού και στο χειρισμό ορισμένων Χριστιανικών ευθυνών. Η γνώση της ιστορίας μπορεί να σε βοηθήσει να καταλαβαίνεις τους ανθρώπους και την επικαιρότητα. Ο δεκατετράχρονος Ντάνιελ, ο οποίος είναι Μάρτυρας του Ιεχωβά, λέει: «Προσπαθώ πάντοτε να διακρίνω πώς η σχολική μου εργασία σχετίζεται με την Αγία Γραφή και πώς μπορώ να χρησιμοποιήσω αυτές τις πληροφορίες στο έργο κηρύγματος. Αυτό δεν αφήνει το μυαλό μου να σκέφτεται πώς θα παίξω μπάλα, και δεν βιάζομαι τόσο πολύ να τελειώσω την εργασία μου». Ναι, όση περισσότερη αξία δίνεις σε αυτά που μαθαίνεις, τόσο περισσότερο θα υποκινηθείς να αναζητήσεις ενεργά τη γνώση.—Παράβαλε Παροιμίαι 2:4.
Είναι ιδιαίτερα δύσκολο να συγκεντρωθείς όταν κάνεις κάτι που είναι ρουτίνα, όπως το μαγείρεμα, το καθάρισμα ή η αρχειοθέτηση. Πόσο εύκολο είναι να αρχίσεις να ονειροπολείς! Παρ’ όλα αυτά, η Αγία Γραφή δείχνει ότι νιώθουμε μεγάλη ικανοποίηση όταν κάνουμε καλά μια δουλειά. (Εκκλησιαστής 2:24) Ακόμη, μας ενθαρρύνει να ‘κάνουμε όλα τα πράγματα σαν να εργαζόμασταν για τον Ιεχωβά’. (Κολοσσαείς 3:23) Αυτή η θετική στάση μπορεί να σε βοηθήσει να συγκεντρώνεσαι. «Όταν κρατάω το μυαλό μου σε αυτό που κάνω», λέει ο 12χρονος Σάμιουελ, «η δουλειά γίνεται γρηγορότερα».
Η ονειροπόληση μπορεί να είναι ευχάριστη, αλλά δεν αντικαθιστά την πραγματικότητα. Μην την αφήσεις να πάρει τον έλεγχο της ζωής σου. Να διαπαιδαγωγείς το νου σου. Να τον προσηλώνεις σε πράγματα που είναι αξιόλογα. Με αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο θα σταματήσεις να ονειροπολείς υπερβολικά, αλλά θα ‘κρατήσεις γερά την πραγματική ζωή’.—1 Τιμόθεον 6:19, ΜΝΚ.
[Υποσημειώσεις]
b Μερικές φορές η μετάβαση στη φαντασία δείχνει την ύπαρξη σοβαρών προβλημάτων. Μελέτες που έγιναν με ενήλικες οι οποίοι ήταν επιρρεπείς στις φαντασιώσεις δείχνουν ότι ένας σημαντικός αριθμός ατόμων είχαν κακοποιηθεί σωματικά ή σεξουαλικά όταν ήταν παιδιά. Οι φαντασιώσεις ήταν το βοηθητικό μέσο με το οποίο αντιμετώπιζαν τα προβλήματα. Το νεαρό άτομο που έχει κακοποιηθεί είναι ανάγκη να εκμυστηρευτεί το πρόβλημα σε έναν αξιόπιστο ενήλικο και να λάβει βοήθεια.
c Οι μελέτες δείχνουν ότι οι σεξουαλικές φαντασιώσεις γενικά απασχολούν μόνο ένα μικρό ποσοστό των σκέψεων τις οποίες κάνει ένα άτομο τις ώρες που είναι ξύπνιο. Αλλά το βιβλίο Ονειροπόληση, του Δρ Έρικ Κλίνγκερ, επισημαίνει: «Έχουμε την τάση να θυμόμαστε πιο έντονα τα πράγματα που διεγείρουν τα συναισθήματά μας. Επειδή η σεξουαλική ονειροπόληση είναι γενικά πολύ διεγερτική, πιθανότατα τη θυμόμαστε συχνότερα από κάποια άλλη ονειροπόληση».
[Εικόνες στη σελίδα 21]
Αντί να ονειρεύεσαι απλώς ότι σε συμπαθούν, προσπάθησε να γίνεις συμπαθητικό άτομο