Digovi Vuravura
“Dua na iwase levu ni lewe i vuravura, rauta ni 60 na pasede era sauma na vakayagataki ni mobail . . . E vakasakiti dina na tubu qori ni vakatauvatani kei na ono na yabaki sa oti, ni lailai mai na 15 na pasede era dau vakayagataka na mobail.”—MACLEAN’S, KENADA
Ena tini na yabaki sa oti, a kune kina e 1,068 na manumanu vovou ena levu na yasayasa e Mekong e Sauca Esia.—WORLD WILDLIFE FUND, MERIKA.
“Na iwiliwili ni lewenivanua e Merika e lailai mai na 5% na iwiliwili ni lewenivanua e vuravura, ia na kaivesu era tiko kina e rauta ni 25% na iwiliwili ni kaivesu e vuravura. Ena 100,000 na lewenivanua e Merika, e 756 era kaivesu, qo voleka ni vakalimataki na kena ivakatautauvata e vuravura.”—THE ECONOMIST, PERITANIA.
“Sivia ni Veivakasosataki”
E tiko eso na iyaya vovou ni vakauitukutuku era dau veivakasosataki ena gauna e qaravi tiko kina e dua na itavi. Era kaya na kenadau era dau dikeva eso na sala ni vakauitukutuku ena kompiuta, me vaka na instant messaging, calendar reminders, e-mail alerts, computer pop-ups—ni sa vakaleqai tu o vuravura nikua ena “sivia ni veivakasosataki kei na vakasamataki ni levu na ka.” E tukuna na mekesini na Newsweek, ke veitaravi na veivakasosataki, “o na sega ni solia kece nomu vakasama ena dua ga na ka, o na sega tale ga ni vakacavara e dua na cakacaka.” Kena ikuri, o rawa “ni guiguileca, berabera nomu vakasama,” qai levu tale ga na cala.
Vinakati na Dauvakadewa
Na mataveilewai, o ira na dau raica me muri na lawa, valenibula kei na so tale na taba ni veiqaravi e Merika, era dau vinakata vakalevu na veivuke mera kila kina se cava era dau tukuna eso. Era vinakati kina vakalevu na taba ni veiqaravi era dau vakarautaka eso mera vakadewa, me rawarawa kina na veivosaki “ena vuravura e duidui na kena vosa” me vaka e ripotetaki ena dua na taba ni itukutuku na Reuters. Dua na kabani mai Kalifonia e vakacakacakataka e 5,200 na dauvakadewa era vosataka e 176 na vosa—mai na vosa kilai levu me vaka na vosa vakaJaina, vakaRusia, kei na vosa vakaSipeni, ina vosa e sega ni kilai levu me vaka e vosataki ena so na vanua vakaAferika kei Mexico. E tukuna na ripote qo, ni loma ga ni dua na miniti e rawa vua na kabani “me kila na vosa e vosataka tiko e dua,” oti ratou vakarautaka sara e dua na dauvakadewa me veivuke ena nodrau “veivosaki e rua.”
iVurevure Tawanamaki ni Koula
E tukuna na tabana ni itukutuku na Reuters me baleti Japani, ni laurai e Nagano e dua na yasayasa ena vuaira kei Tokio, “e dua na ivurevure vou ni iyau bula—na wai ca.” Ni dikevi na dravusa ni benu mai na iqaqi e Suwa, e kune kina e dua na pasede ni koula e uasivia na kena e keli mai na qara ni koula vutuniyau e Japani. E namaki ena yasayasa o Nagano me rawati e sivia e 15 na milioni na yen se sivia na $167,000 ena koula ena dua ga na yabaki vakacakacaka. E tukuna na ripote vata ga ya, ni levu ni koula e kune ena vanua e qaqi kina na waica qo e nanumi ni “vu mai na iwiliwili levu ni kabani ena yasayasa ya era vakayagataka na koula mera buli iyaya kina.”