Dagiti Nagannak a Nakaibanag ti Rebbengenda
DAGITI nagannak a mangaramid kadagiti rebbengenda (homework) mangipaayda kadagiti annakda kadagiti bambanag a pudno a kasapulanda. Nalawag, daytoy ramanenna saan laeng a ti basta panangbayad kadagiti babayadan. Dagita a nagannak tulonganda met dagiti annakda a mangsukay kadagiti umiso nga ipatpategda ken kalatda iti biag, ken mangipaay kadakuada iti nawadwad a tiempo ken naayat a pannakaseknan.
“Idi ub-ubbing pay dagiti annak, agkarayamkami iti datar a kaduada, mangburak kadagiti damili, mangikallugongkami kadagiti kalub ti kaserola kas helmet, ken mangipalladaw kadagiti aklo iti maysa ken maysa tapno agtignay a kas kadagiti nalalatak a karakter ti Biblia kadagiti historiko a paspasamak,” inlawlawag ni Wayne, ama iti uppat. “Pagay-ayat dagiti ubbing dayta.”
Bayat a dumakdakkel dagiti ubbing, ni Wayne ken ti asawana, ni Joanne imbagayda ti pamay-an ti panangisuroda; ngem kaskasdi a tinignayda ti panagpampanunot dagiti annakda ken ti tarigagayda nga agsursuro. Ngarud sinanayda dagiti dadduma a kasasayaatan a prinsipio iti panangisuro. Ni Julie M. Jensen, presidente iti U.S. National Council of Teachers of English, patienna a ti maysa a nasayaat a mannursuro pulos a dina malipatan ti inuubingan a pakaragsakanna met laeng idi isut’ agsursuro pay, ket taripatuenna daytoy kadagiti estudiantena.
Ti Kinapateg iti Panangidayaw
Ni Wayne ken ni Joanne nakapataudda iti maysa a sistema a mangtulong kadagiti annakda iti trabahoda iti eskuelaan. Adda ti “pagiserkan” a basket idiay kusina a sadiay ti pangikabilan dagiti ubbing kadagiti nagraduan a papelda no sumangpetdan manipud iti eskuelaan. Repasuen ni Joanne dagiti papel bayat nga agay-ayam dagiti ubbing wenno agar-aramidda kadagiti homeworkda, ket iti pangrabii ti pamilia masansan a pagsasaritaanda ida. Dagiti nasasayaat ti maiparang iti refrigerator ken iti diding ti kusina, a kasla maysa a galeria ti arte a saan a naurnos.
“Dayta isu ti pamay-anmi a mangipaay iti dayaw kadagiti ubbing,” kuna ni Joanne, “ket maparegtada iti dayta.” Iti salas, ti pamilia addaan iti “pagiruaran” a basket a sadiay ti pakaikabilan dagiti nalpasen a homework sakbay ti pannaturog. “Iti kastoy a pamay-an,” inlawlawag ni Joanne, “saanen a masapul ti panangsapulmi iti dayta iti agsapa no agap-apuran dagiti ubbing a mapan ageskuela.”
Ni Beatrice, ina iti dua nga ubbing a babbai, arkosanna met ti kusina kadagiti ar-aramid dagiti annakna. Kunana: “Ar-aramidek dayta ta pagpannakkelko dagiti annakko ket tarigagayak a maammuanda dayta.”
Babaen iti panangbigbig iti nangato a pateg iti panangidayaw, ti Dallas, Texas, Independent School District paregtaenna dagiti boluntario a mannursurona a mangaramid iti naparabur a panangusar kadagiti makaparegta nga ebkas, kas iti: Nakaskasdaaw! Nasaysayaat. Itultuloymo! Pagsayaatam dayta. Naglaingen. Umiso unay. Managpataud. Nasayaat a panagpampanunot. Nagsayaat a trabaho. Itan naalamon. Apresiarek ti panangpadpadasmo.
No maysakayo a naganak, makaipaaykayo kadi a masansan ti pammaregta?
Dadduma a Pamay-an ti Panangipaay iti Tulong
Malaksid pay ti panangidayaw iti panangikagumaan dagiti ubbing, dagiti nagannak a mangaramid kadagiti rebbengenda sukayenda ti kasasaad ti pagtaengan a makagargari iti panagadal. Parang-ayenda ti interes dagiti annakda nga agbasa ken agsursuro maipapan iti lubong iti aglawlawda.
“Tinulongandak dagiti dadakkelko,” kuna ni Julie, “babaen ti panangaladda iti tiempo ti panagadalko. Addaanak ti lugar iti balay a pagaramidak iti homeworkko, ket saandak a singsingaen dagiti dadduma iti pamilia agingga a malpas dayta. Bayat ti tiempo ti panagadalko, saan a kasapulan ti panagtrabahok. Ngarud maliklikan ti pannakasinga ti panangipamaysak.”
Isalaysay ni Mark no kasano ti panangtulong dagiti nagannakna ken kakabsatna kenkuana: “Siniguradoda a kankanayon nga addaankami iti magun-odan a diksionario ken dagiti dadduma a liblibro a mangtulong kadakami iti panagadalmi. Pinaregtadakami a mangibangon kadagiti personal a libraria babaen iti panangipalubosda kadakami a gumatang kadagiti liblibro a paginteresanmi a saanmi a baybayadan dayta manipud iti kuartami.”
“Rinugianmi ti programami a panagbasa a kadua dagiti ubbing idi agarup tallo a bulanda pay laeng,” inlawlawag ni Althea, ina iti uppat. “Narigat a taginayonen agsipud ta, kas kadagiti adu a babbai itatta, masapul nga agtrabahoak. Tapno adda tiempo dayta, masapul a mangkissayak ti tiempo manipud kadagiti dadduma nga ar-aramid. Dagiti ubbing addaanda iti nasurok a 300 a liblibro—dagiti nursery rhymes, sientipiko a liblibro, amin a kita. lyegda kaniak dagiti pagay-ayatda unay tapno basaek kadakuada. No dadduma labsak dagiti dadduma a paset tapno paababaen ti sesion, ngem saan a nagkurri dayta. Dagiti ubbing kanayon nga ammoda ti awan a paset ket ipalagipda kaniak babaen iti panangpunnoda iti dayta manipuden iti memoriada!”
Ni Johan manipud Finland kunaenna a dagiti dadakkelna ti mangibasa kenkuana manipud 10 agingga iti 15 minutos iti rinabii sakbay ti pannaturog. “Piliek ti estoria,” inlawlawag ni Johan. “Ipabuya ni Nanang ti ar-aramiden dagiti karakter iti estoria. Dagiti kakabsatko a babbai ken siak pagay-ayatmi unay ti urnos ta uray no awan ti tiempo dagiti dadakkelmi, mangpidutkami iti maysa a libro ket padasenmi nga aramiden dayta a bukbukodmi. Daytoy ti nangtulong kadakami a mangsukay iti nasayaat nga ug-ugali iti panagbasa. Dayta ti nangpalaka iti trabahomi iti eskuelaan ken nangpalawa iti lubongmi.”
Ni Ravindira manipud Sri Lanka inay-ayatna ti panangpaturog ni tatangna kenkuana gapu iti estilo ti panangibasana. “Ti pagay-ayatko nga estoria sakbay ti pannaturog isu ti How the Camel Got Its Hump. Ni tatang agdabog, dumanog, agkatawa, ken aramidenna ti isuamin bayat ti panagbasana. Dayta ti nairanta a mangpaturog kaniak, ngem dayta ketdi ti mangriing kaniak ken agtarigagay iti ad-adu pay. Aginkukuna a dina ammo daytoy, ngem ammona a mismo ti ar-aramidenna. Kamaudiananna, idi natataenganakon, palubosannak a mangisubli kadagiti liblibro idiay libraria. Dayta ti nangipaay kaniak iti pannakarikna a napategak ken ad-adda a nangparegta kaniak a mangtagiragsak iti panagbasa.”
Iti panangdeskribirna no kasano ti panangtulong ni tatangna kenkuana, kuna ni Susan: “Ni tatang pagay-ayatna dagiti field trips. Isut’ mangipan kaniak iti sadinoman—kadagiti museo, kadagiti pagaponan dagiti tumatayab, kadagiti libraria, iti panagpidut kadagiti atap a berries kadagiti kakaykayuan. No dadduma basta sukimatenmi laeng ti di pay naas-asak a luglugar iti kabakiran. Agawidkaminton a napno kadagiti gumrad, ngem nakaragragsak dayta. Dagidiay a panagpasiar ket nangipaay iti panggep iti panagadalko iti eskuelaan.”
Nalagip ni Emilio manipud Puerto Rico: “Ni nanangko tarigagayanna a maammuan a kankanayon a makasursurokami. No sumangpetak manipud eskuelaan, imtuodenna, ‘Ngarud, ania ti nasursurom ita nga aldaw?’ No kunaek, ‘O awan,’ isut’ sumungbat iti, ‘Aniat’ kayatmo a sawen, iti awan? Masapul nga adda nasursurom.’ Isut’ saan nga agsardeng nga agsalsaludsod agingga nga ibagak ti nasursurok. Inaramidna met ti kasta kadagiti dua a kakabsatko a lallaki. Kayatna a mammuanmi a nakapatpategkami kenkuana ket ipatpategnakami. Daytoy ti namagbalin kadakami a nakasingsinged a pamilia.”
Panangsukay iti Kinasinged ti Pamilia
Dagiti naballigi a pampamilia nagsayaatan ti panagkaykaysada, ngem daytoy kasapulanna ti panangikagumaan. Gapuna dagiti nagannak a mangaramid kadagiti homeworkda wenno rebbengenda sapulenda ti panangsukay iti mannakitinnulong nga espiritu ti pamilia.
“Pagsasaritaanmi dagiti ar-aramid ti pamilia a buyogen ti kinapudno ken iti ngangngani inaldaw,” kuna ni Carol, maysa nga agsolsolo a naganak nga addaan kadagiti dua a tin-edyer nga annak a babbai. “No dadduma dagiti ubbing a babbai dida ipudno dagiti parparikutda ta ammoda nga adun ti problemak. Maibagak a kastoy ti ar-aramidenda, agsipud ta agapada uray pay gapu kadagiti minamaag a bambanag. Ipalagipko kadakuada a nasaysayaat ti urnos ti pamilia no iyebkasmi a sipupudno dagiti parparikutmi iti maysa ken maysa.”
Ti kuarta ket gubuayan iti parparikut kadagiti adu a pampamilia, ngem kunaen ni Carol a ti panagbalin a napudno kadagiti ubbing a babbai maipapan iti pinansial a kasasaad ti pamilia ti nangtignay iti pannakitinnulongda. Inlawlawagna: “Paregtaek ida nga agsapul iti trabaho ken agsapul iti bukodda a kuarta a tarigagayanda. Raemek ida iti panangsapulda iti dayta ket ipakaammok kadakuada a dayta ti kuartada.”
Dadduma a nagannak usarenda ti pinansial a kasasaad ti pamilia iti panangisuro kadagiti annakda iti panagbadyet, panagibanko, ken kadagiti matematikal a kinalaing. “Ti sabali pay a leksion a naisuromi babaen iti daytoy nga urnos,” kuna ni Henry, ama iti tallo a lallaki ken maysa nga ubing a babai, “isu ti panagtitinnulong kadagiti ar-aramid ti pamilia babaen iti pannakiraman.”
Ngem sadino ti pakasarakan dagiti nagannak iti tiempo iti kasta a homework? Ni Audrey, ina iti dua, kunaenna a gapu iti nainget nga eskediolna, awisenna dagiti ubbing a makikadua kenkuana no isut’ mapan kadagiti nakaibaonanna. Isut’ maaddaan iti pannakisarita iti dayta.
Panangtaming kadagiti Parparikut
Tapno nasayaat ti panangibanagda kadagiti rebbengenda, masapul a sursuruen dagiti nagannak ti agimdeng a naimbag kadagiti annakda. Kas kunaen ti maysa a proverbio ti Biblia: “Ti masirib a tao dumngeg koma ket dumegdeg ti pannakasursuro.” (Proverbio 1:5) Ti atentibo a panagimdeng mangibangon iti panagtalek, ket daytoy nasken iti panangtaming kadagiti parparikut a sibaballigi.
Kas pangarigan, idi ni Leon ken ni Carolyn naammuanda a ti inauna nga anakda a babai, ni Nikki, aglanglangan iti eskuelaan ken saan a nakapasa kadagiti dadduma a kurso, ti damo a tignay ni Carolyn isu ti panangpabasolna iti dakes nga impluensia dagiti gagayyemna idiay eskuelaan. Nupay kasta, inlawlawag ni Leon: “Insingasingko a saankam pay a mangipatpato agingga a nagun-odanmi amin dagiti kinapudno.”
“Ngem uray pay no kasta,” kuna ni Leon, “innalana ti maysa a lawas a panagan-anus, naalumamay a panangsuksukimat ken panagimdeng sakbay a nakagtengkami iti ramut iti parikut ni Nikki. Anian a pannakakigtotmi! Narikna ni Nikki a saankami nga interesado kenkuana, agsipud ta okupadokami unay kadagiti bukodmi nga ar-aramid! Ni Carolyn ken siak nangaramidkami iti panagbalbaliw, ket nagtignay met ni Nikki babaen ti panagbalinna nga alerto kadagiti rebbengenna iti aglawlaw ti pagtaengan ken idiay eskuelaan.”
Ni Dan ken ni Dorothy addaanda kadagiti walo nga annak. Dagitoy ti mangbusbos iti maysa ket kagudua nga or-oras kadagiti bus iti eskuelaan iti inaldaw, ket ti kangrunaan a parikut isu ti dumakdakes a kasasaad sadiay. “Idi adda iti eskuelaan dagiti natataengan, nalaka a banag ti mangusar iti tiempo iti bus a mangaramid iti homework wenno mangisamira iti panagbasa,” kuna ni Dan. “Iti uneg laeng iti napalabas a 12 a tawtawen, nupay kasta, dayta ket nagbalbaliw amin. Itan addan adu a di nasayaat a pakasingaan—dakes a pagsasao, nalaaw a musika a rock, ken ti asuk manipud iti sigarilio ken marihuana, gagangay iti likudan ti bus.”
Inlawlawag ni Dan a pinagsasaritaanda daytoy a parikut kadagiti ubbing. “Dua a kapanunotan ti timmaud,” kunana. “Agtugaw iti asideg ti driver no mabalin ket kabalan ti tunggal ubing iti nalag-an a headphones a naikonekta iti AM/FM a pagtokaran a cassette. Itan mabalinen nga isina dagiti ubbing ti bagbagida manipud iti parikut, a tagiragsakenda ti nalaka a panagimdeng iti musika bayat ti panagbasada wenno panagaramidda kadagiti nalaka laeng a homeworkda. Ti solusion ket kasla nakasim-simple, ngem nagkurri!”
Pannakipagtrabaho a Kadua ti Sistema ti Eskuelaan
Bayat ti tawen iti panageskuela, mangbusbos dagiti estudiante iti agarup innem nga or-oras iti inaldaw iti sidong ti direkta nga impluensia dagiti mannursuro. Dagiti nagannak a nangapresiar no ania ti kaipapanan dayta iti kabaelan dagiti ubbing nga agsursuro tarigagayandanto a makita a daytoy a tiempo ket nasayaat ti pannakabusbosna. Maysa nga ina iti tallo nga ubbing inlawlawagna no kasano nga isu ken ti asawana siniguradoda a kasta.
“Idi ni John ken siak naupaykami iti maysa kadagiti klase dagiti annakmi,” insalaysayna, “mapankami idiay eskuelaan ket mangaramidkami iti nasayaat a panagbalbaliw iti manangbalakad, ti mannursuro, wenno ti prinsipal. Nagtalinaedkami a nairaman a naimbag iti pormal nga edukasion dagiti annakmi manipud pay pangrugian agingga iti panungpalan. Itan ta nalpasen, mapnekkamin a nagun-odanmi ti kasayaatan a magun-odanda.”
Dagiti ubbing mabalin a kasapulanda ti tulong kadagiti trabahoda iti eskuelaan, ket paset ti homework wenno rebbengen dagiti nagannak isu ti pannakairaman. Kaskasdi, ti naganak sisisirib a makitinnulong iti sistema ti eskuelaan. “Maysa a banag a malaglagipko maipapan kadagiti dadakkelko,” kuna ni Wesley, “isu ti saanda a pulos a pannakibibiang kadagiti pamay-an ti mannursuro iti eskuelaan. Mabigbigda a ti pamay-an ti panangisuro ket mabalin a naiduma.
“Kas pangarigan, idi nariribukanak iti pamay-an a pannakagtengko iti sungbat iti maysa a parikut iti math, ited ni Dad kaniak ti sungbat ket baybay-annak a mangammo iti pamay-an agingga a marisotkon dayta. Ammok a naalakon no ti sungbat ket pumada iti inted ni Dad.”
Saan a Nalaka nga Assignment
Aniaman nga ubing ibagana kadakayo a dadduma nga assignment a homework ket narigrigat ngem dagiti dadduma. Ngem ti homework dagiti dadakkelyo ket narigrigat pay ngem ti aniaman a naited kadakayo idiay eskuelaan. Kinapudnona, ti panangpadakkel a sibaballigi kadagiti ubbing ket maysa a narikut, napaut nga assignment. Dadduma awaganda dayta iti “20 a tawen a proyekto.”
Ti sekreto iti panagballigi iramanna ti panagbalin nga atentibo, nainggayyeman, mannakaawat a nagannak, maysa nga am-ammona a naimbag dagiti ubbing ken sumungbat kadakuada kas indibidual. Laglagipenyo, a ti pudno a kasapulan dagiti agtutuboyo isu ti personal nga atension a maipakita babaen iti naayat a pannakaseknan iti pagimbaganda. Taripatuenyo ti pannakawawda iti pannakaammo, ken tulongan ida a mamagbalin a ti pananggun-od iti pannakaammo ket maysa a makaay-ayo a kapadasan.
Maitutop ti Amin a Panangikagumaan
Dakayo a nagannak a mangaramid iti rebbengenyo ket managsakripisiokayo, saan nga agimbubukodan. Sisasaganakayo a mangaramid iti panagbalbaliw. Mabigbigyo a tapno matulonganyo dagiti annakyo, masapul nga ‘addakayo sadiay,’ ket masapul nga ipaayyo ti bagiyo babaen ti panangipaayyo ti tiempo, ayat, ken pannakaseknan a pudno a kasapulan dagiti annakyo.
No aramidenyo dagiti rebbengenyo, ti resulta mabalin a maidilig iti apit ti maysa a mannalon a mangisagana iti daga ket kalpasanna mulaanna, araduenna, ken sibuganna ti mulana. Mabalin a magunggonaankayto iti nakaay-ayat nga apit. Kas iti kunaen ti Biblia: “Iruammo ti ubing a lalaki [wenno babai] iti dalan a rebbengna a papanan; ket uray intono lakayen saannanto a pagpanawan.”—Proverbio 22:6.
[Kahon iti panid 12]
Ania Pay ti Maaramidan dagiti Nagannak?
Iti moderno a sosiedad, dagiti mannursuro ken dagiti eskuelaan ket napategda iti naballigi a pannakapadakkel dagiti ubbing. Dayta dina kaipapanan a mabalinda a tungpalen ti paset dagiti nagannak, no di ket agbalinda a nasken a katulongan iti panangpadakkel a sibaballigi kadagiti ubbing. Gapuna ti sabali pay a homework wenno rebbengenyo a nagannak isu ti pannakitinnulongyo a naan-anay no posible iti sistema ti eskuelaan a nakailistaan dagiti annakyo.
Ania, ngarud, no adda ti naisangsangayan nga aramid wenno programa idiay eskuelaan? Kas pangarigan, iti maysa nga eskuelaan idiay Massachusetts, adda ti programa nga Student Awards Achievement Presentation. “Napanak agsipud ta kayatko a maammuan dagiti annakko a pagpannakkelko ida,” inlawlawag ni Joanne, ina iti uppat a lallaki. Duapulo nga estudiante ti nakaawat iti naisangsangayan nga achievement awards iti dayta nga aldaw, ngem kaaduan kadagiti nagannak ti saan a nagparang. Panunotenyo kadi a ti kaawanda ti nangparegta kadagiti ubbing a mangaramid iti nasaysayaat pay idiay eskuelaan? Saan!
Usigenyo met dagiti mannursuro. Dagiti eskuelaan mangilasinda kadagiti rabii a mangipabuya iti trabaho dagiti estudiante ken ti panangrepaso kadagiti rinang-ayanda a kadua dagiti nagannak, ket adu a mannursuro ti nangipaay iti personal a tiempoda a mangisagana kadagitoy nga ar-aramid. Napaliiw ti maysa a mannursuro: “Addaankami met kadagiti bukodmi a pampamilia ken dagiti bukodmi a panagbiag nga asikasuen. Makapaupay no mangbusboska iti tiempo a mangisagana iti naisangsangayan nga okasion ket makitamto laeng ti maysa, dua, wenno tallo a nagannak iti intero a rabii.”
Kas nagannak, mabalin a no dadduma inanamaen dagiti eskuelaan ken dagiti mannursuro ti mangaramid iti panagbalbaliw tapno masabetda dagiti naisangsangayan a kasapulan dagiti ubbing. Saankay kadi a situtulok a mangaramid kadagiti umasping met a panagsakripisio a mangsuportar iti panangikagumaan ti sistema ti eskuelaan, nangnangruna ta ikagkagumaanda ti tumulong kadagiti annakyo a dumakkel nga agbalin a naballigi a nataengan?
Ti broshur nga “School and Jehovah’s Witnesses,” a naipablaak a mangparang-ay ti pannakaawat ken panagtitinnulong dagiti nagannak ken dagiti mannursuro, ti nangibalabala kadagiti sumaganad a homework a maipaay kadagiti nagannak a Saksi ni Jehova: “Napateg a dagiti nagannak am-ammoda dagiti mannursuro dagiti annakda—a mangaramidda iti urnos iti pannakiam-ammo ken pannakisarita kadakuada. . . .
“Iti kasta a pannakiam-ammo ti Saksi nga ama wenno ina ipakaammoda koma iti mannursuro a dagiti nagannak inanamaenda ti umiso a Nakristianuan a kababalin kadagiti annakda, ket no ti ubing saan nga agtignay a siuumiso, tarigagayanda a mapakaammuanda. Dagiti nagannak masapul met a mangipaayda iti panangipanamnama a suportaranda ti mannursuro iti aniaman a nainkalintegan a disiplina a maipaay, nga ipaalagadda pay dayta iti pagtaengan.
“Dagiti dadduma pay a pamay-an a makatulong kadagiti nagannak: Siguraduen a dagiti ubbing maaddaanda iti nasayaat nga almusar sakbay ti ipapanda iti eskuelaan. Kitaenda a nakompleto ti homeworkda ken adda dagiti amin a liblibroda kadakuada. Kankanayon a mangipakitakayo iti panagraem kadagiti amin a pagalagadan iti eskuelaan ket inanamaenyo a dagiti ubbing raemenda met dagitoy. Bay-anyo a saritaen dagiti ubbing idiay pagtaengan ti maipapan kadagiti ar-aramidda idiay eskuelaan ken aniaman a parparikut a masabetda sadiay.”
Dikay kadi umanamong a dagitoy ket nagsayaatan a singasing? Dakayo kadi kas nagannak iyap-aplikaryo ida? Paset iti homeworkyo isu ti panangaramid iti kasta.
[Kahon iti panid 13]
Salsaludsod nga Usigen dagiti Nagannak
1. Addaanak aya iti pudno nga interes iti panageskuela dagiti annakko?
2. Am-ammok aya dagiti mannursuroda?
3. Ammo aya dagiti mannursuro nga apresiarek dagiti panangikagumaanda?
4. Sigsiguraduek aya a serioso dagiti ubbing kadagiti trabahoda iti eskuelaan?
5. Kitkitaek aya nga umiso ti pannakaaramid dagiti homeworkda ken iti umiso a tiempo?
6. Positibo kadi ti kababalinko maipapan iti pannakaammo ken ti panagsursuro?
7. Makitkitadak kadi dagiti annakko nga agad-adal?
[Ladawan iti panid 8]
Ti panagbasa paregtaenna ti panagusiuso dagiti ubbing ken ti panagpanunotda
[Ladawan iti panid 9]
Dagiti nagannak a mangbusbos iti tiempo a mangibasa kadagiti annakda pabilgenda ti singgalut ti pamilia
[Ladawan iti panid 10]
Dagiti panagbiahe ti pamilia iti maysa a museo wenno iti pagilian mabalin a pudpudno a pagragsakan ti pamilia—ken maysa a kapadasan a pakasursuruan
[Ladawan iti panid 11]
Dagiti agtutuboyo kasapulanda ti personal nga atension