Panangmatmat iti Lubong
Maysa a Napeggad nga Estilo ti Panagbiag
Inlista ti AHA (American Heart Association) ti sumagmamano a banag a mangituggod iti sakit ti puso. Adda met listaan dagiti napegpeggad a banag. Itay nabiit, ti saan unay a panaggaraw ti bagi ti nailista kadagiti saan unay a napeggad a “mangituggod a bambanag.” Nupay kasta, sigun iti University of California at Berkeley Wellness Letter, “inyakar [ti AHA] ti saan unay a panaggaraw ti bagi manipud ti listaan dagiti ‘mangituggod a bambanag’ iti sakit ti puso iti kangrunaan a kategoria ti ‘napeggad a banag.’” Inayon ti Wellness Letter a daytoy ti “mangikabil ti kanayon a nakatugaw nga estilo ti panagbiag a kapadpada ti nangato a presion ti dara, panagsigarilio, ken nangato a kolesterol ti dara.”
Narugit nga Im-ima
Impalgak ti maysa a nabiit pay a panagadal a kaadduan kadagiti agtartrabaho iti panangaywan ti salun-at idiay Estados Unidos ti mangliway a mangbuggo kadagiti imada sakbay ti panangeksaminda kadagiti pasienteda. Kasta met, nga “impamatmat dagiti dadduma pay a panagadal a saan a sukatan dagiti doktor dagiti guantesda iti panawen a rebbeng nga aramidenda dayta,” sigun iti The Washington Post. Daytoy a parikut ti nangibunga iti panagsaknap ti sakit. Ipadamag ti Post a sigun iti The New England Journal of Medicine, dagiti saan a nabugguan nga im-ima dagiti doktor ken nars ti “mabalin a mangilawlawag iti makagapu ti pannakaimpeksion dagiti pasiente nga aggatad iti $10 bilion iti tinawen tapno maagasan.’’
Napanglaw nga Ubbing idiay America
Ti Estados Unidos, maysa kadagiti kabaknangan a pagilian iti lubong, ket maysa met a pagtaengan iti sumagmamano kadagiti kapanglawan nga ubbing. Sigun iti The New York Times, natakuatan ti maysa a panagadal nga indauluan ti Children’s Defense Fund nga “immadu ti bilang dagiti napanglaw nga ubbing nga Americano iti nasurok a 1 a milion bayat iti 1980’s, a ti bilang ket umad-adu kadagiti 33 nga estado.” Idi 1989, nasurok a 25 porsiento iti ubbing kadagiti estado ti Arkansas, Louisiana, New Mexico, ken West Virginia ti nagnaed kadagiti pamilia a ti masapulanda ket nababbaba ngem ti inkeddeng ti gobierno ti E.U. a kababaan a masapulan. Ti estado ti Mississippi ti naaddaan ti kangatuan a bilang, 33.5 porsiento kadagiti amin nga ubbing ket napanglaw.
Ilalanlan ti Sakit ti Puso
Ti sakit ti puso ti kangrunaan a mammapatay iti sangatauan, a pakaigapuan ti kakapat iti amin nga ipapatay iti sangalubongan. Kasta ti kinuna ti 1991 World Health Statistics Annual, nga impablaak ti WHO (World Health Organization) ita a tawen [1992]. Kadagiti narang-ay a pagilian kas ti Australia, Canada, Japan, ken ti Estados Unidos, ti sakit ti puso ti pakaigapuan ti agarup kagudua iti amin nga ipapatay, nupay bimmaba iti kasta unay ti bilang kadagiti tawen ti 1980’s. Kadagiti napanglaw a pagilian, 16 porsiento laeng kadagiti amin nga ipapatay ket gapu iti sakit ti puso. Nupay kasta, sigun ti WHO, ‘‘addada pagilasinan ti maysa a lumanlanlan nga epidemia . . . lumanlanlan ti sakit ti puso kadagiti amin a paset dagit napanglaw a pagilian.’’
Dagiti Panagubo iti Koreo
Us-usaren dagiti laboratorio iti intero a lubong dagiti serbisio ti koreo tapno maipatulod dagiti sibibiag a mikroorganismo. Adda lumanlanlan a pannakaseknan iti daytoy a kadawyan agsipud ta “dagiti napeggad a mikrobio ket kanayon a maipatulod manipud maysa a laboratorio nga agturong iti sabali,” sigun iti New Scientist a magasin. Mamakdaar dagiti managsirarak nga Olandes a dagiti nadadael a pakete ti mangiyubo kadagiti organismo iti aglawlaw. Itay nabiit, inusig ti maysa a grupo dagiti sientista ti sumagmamano a pakete manipud kadagiti laboratorio idiay Australia, ti Netherlands, Singapore, ken ti Estados Unidos. Nasarakanda nga awan kadagiti pakete ti nagtulnog kadagiti pagalagadan nga inkeddeng ti UN Committee of Experts on the Transport of Dangerous Goods. Maysa a laboratorio nga Olandes, nga umaw-awat iti sangaribo a sample iti tinawen, ti nakaaramiden kadagiti naisangsangayan a panagannad tapno malapdan dagita nga aksidente. Kaskasdi, daytat’ “makaawat pay laeng iti agarup lima a nabuong a botelia iti naikoreo a mikroorganismo iti tunggal tawen,” kuna ti New Scientist.
Dagiti Panagbekkel idiay Argentina
Ti Argentina ti addaan iti kangatuan a bilang ti panagbekkel iti America. Mapaliiw ti pagiwarnak a La Nación a ‘sigun kadagiti opisial a report, nganngani 10 porsiento kadagiti amin a naipadamag a panagbekkel iti pagilian iramanna dagiti ubbing ken agtutubo nga agtawen iti nagbaetan ti 10 ken 22, ken kaaduan ket lallaki.’ Kunaen ti Ministri iti Salun-at a tunggal 30 nga oras, maysa nga agtutubo ti agbekkel idiay Argentina.