Adda Pay Kadi Mapagtalkam?
Adda doktor a naibilang a maysa kadagiti kangrunaan nga eksperto kadagiti panangagas iti ut-ot. Ngem nasurok a 10 a tawenen sipud pay idi 1996, pinarpartuat la gayam daytoy nga anestesiologo dagiti resulta ti panagsirsirarakna a naipablaak kadagiti nalatak a medikal a magasin.
“DIAK matukod a panunoten no apay nga adda makaaramid iti kastoy,” kuna ni Dr. Steven L. Shafer iti Anesthesiology News.
Ania ti nanggutugot iti mararaem a doktor a mangallilaw iti padana a tao? Ammuem ti uppat a posible a makagapu.
● Agum. Iti maysa nga artikulo iti New York Times, kastoy ti inlawlawag ni Dr. Jerome Kassirer a dati nga editor ti The New England Journal of Medicine: “No dagiti managsirarak adda utangda a naimbag a nakem kadagiti kompania iti agas a paggapgapuan ti kaaduan a mateggedanda, dakkel ti posibilidadna a mangpataudda kadagiti resulta a pabor iti kompania.”
● Panangaramid iti aniaman tapno agballigi. Dagiti estudiante iti siensia idiay Germany ket maipagarup a nagbayad iti rinibu a euro kas pasuksok kadagiti mannursuroda tapno magun-odanda ti titulo a Doktor, a simbolo ti balligi iti dayta a pagilian. Sigun iti panagadal a naipablaak iti The New York Times, natakuatan nga adu nga estudiante a nagsalungasing iti paglintegan ti nagkuna a “surotendanton a naimbag dagiti paglintegan” kalpasan a maragpatda ti balligi.
● Kinaawan dagiti mapagwadan. Maipapan kadagiti estudiante iti haiskul, kastoy ti naadaw iti The New York Times nga imbaga ti maysa a propesor: “Mabalin a maikunatayo a dida ammon ti naimbag ken dakes . . . Ngem nasaysayaat siguro a kunaentayo a dagiti mannursuro, mamalbalakad, ken ti kagimongan dida met ngamin pulos tinulongan ida a mangpatanor ken mangipapuso kadagiti nasayaat a prinsipio.”
● Ar-aramid a maikaniwas iti prinsipio. Iti surbey kadagiti agarup 30,000 nga estudiante, 98% ti mamati a nagpateg ti kinamapagtalkan iti pannakilangen iti sabsabali. Ngem inamin ti 8 iti kada 10 nga estudiante a nagulboddan kadagiti nagannakda, ken inadmitir ti 64% a nagkusitda iti eksamen iti napalabas a tawen.
Dagiti Kasayaatan a Moral a Prinsipio
Kas nadakamat iti kahon iti daytoy a panid, agparang a nadisenio ti tao tapno agtalek. Nupay kasta, realistiko a kuna ti Biblia a “ti pagannayasan ti puso ti tao dakes manipud pay kinaagtutubona.” (Genesis 8:21) Kasano a maparmekmo dayta a pagannayasan ken malabanam ti nakasaksaknap ita a di kinamapagtalkan? Makatulong dagiti sumaganad a prinsipio ti Biblia:
● “Dika mangpartuat iti aniaman a dakes maibusor iti padam a tao, no isu makipagnanaed kenka a sitatalged.”—Proverbio 3:29.
No ay-ayatentayo ti padatayo a tao, maseknantayo iti pagimbaganna, ken ditay abusuen ti panagtalekna kadatayo. Dayta a prinsipio ti mamagpatingga iti adu a kita ti panangabuso gapu iti kinaagum, kas iti panaglako iti peke nga agas a nadakamat iti rugi daytoy a serye.
● “Saan nga agpaut ti ulbod, ngem agtalinaed iti agnanayon ti pudno.”—Proverbio 12:19, “Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.”
Adu ita ti mamati a maaruska no kanayonka a napudno. Ngem isaludsodmo iti bagim, ‘Ania ti napatpateg—magun-odam ti apagbiit a gunggona, wenno agnanayon a gunggona ken panagraem iti bagi?’ Ti maysa nga estudiante mabalinna nga allilawen ti sabsabali maipapan iti pannakaammo wenno paglainganna babaen ti panagkusitna kadagiti eksamen, ngem kasanonto ngata inton agtrabahon?
● “Ti nalinteg magmagna iti kinatarnawna. Naragsak ti annakna a sumaruno kenkuana.”—Proverbio 20:7.
No maysaka nga ama wenno ina, mangipakitaka iti nasayaat nga ulidan kadagiti annakyo babaen ti panagbalinmo a natarnaw. Ilawlawagmo kadakuada no kasanoka a nagunggonaan gapu iti panagbiagmo a nalinteg. No makita dagiti annak a nalinteg dagiti nagannakda, dakdakkel ti posibilidadna nga agbalinda met a mapagtalkan.—Proverbio 22:6.
Talaga kadi nga epektibo dagita a prinsipio ti Biblia? Adda kadi pay dagiti mapagtalkan a tattao ita?
[Blurb iti panid 4]
Sigun iti diario a Le Figaro, umad-adu a Pranses “ti agkuna nga awan panggapuanda nga agbalin a nalinteg ta saan met a kasta dagiti mabigbigbig a tattao iti politika, ekonomia, kultura, ken kagimongan.”
[Kahon iti panid 5]
NADISENIO TAPNO AGTALEK?
Ni Michael Kosfeld a propesor iti business administration iti Frankfurt University idiay Germany kinunana a ti panagtalek ket “nainkasigudan a paset ti kinataotayo.” Naibatay dayta a konklusionna kadagiti eksperimento nga inaramidna. Natakuatanna a no aglangen ti dua a tao, mangiparuar ti utekda iti hormone nga oxytocin a manggutugot kadakuada nga agtinnalek. “Kinapudnona, dayta ti maysa kadagiti nakaidumaan ti tao iti sabsabali a parsua,” kuna ni Kosfeld. “No awanantay iti panagtalek, napukawtayon ti maysa a napateg a paset ti kinataotayo.”