Watchtower ONLINE A LIBRARIA
Watchtower
ONLINE A LIBRARIA
Iloko
  • BIBLIA
  • PUBLIKASION
  • GIMONG
  • be adalen 24 p. 160-p. 165 par. 1
  • Panangpili iti Sasao

Awan video-na ti napilim.

Pasensiakan, adda problema iti pannakai-load ti video.

  • Panangpili iti Sasao
  • Magunggonaan iti Edukasion nga Ipaay ti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro
  • Umasping a Material
  • Usarem iti Naimbag ti Pannakabalin ti Dilam
    Ti Pagwanawanan Mangibumbunannag iti Pagarian ni Jehova—2015
  • Sawem ti “Naimbag a Maipaay a Pangpabileg”
    Agtalinaedka iti Ayat ti Dios
  • Naannayas a Panagpalawag
    Magunggonaan iti Edukasion nga Ipaay ti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro
  • Agsao iti “Nasayaat ken Makapabileg”
    No Kasano ti Agtalinaed iti Ayat ti Dios
Kitaen ti Ad-adu Pay
Magunggonaan iti Edukasion nga Ipaay ti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro
be adalen 24 p. 160-p. 165 par. 1

ADALEN 24

Panangpili iti Sasao

Ania ti masapul nga aramidem?

Agusarka iti sasao a mangipakita iti panagraem ken konsiderasion, nalaka a maawatan, mamagbalin iti palawagmo a makaay-ayo gapu iti panagduduma dagiti balikas, ken mangyebkas iti mayanatup a puersa ken rikna. Agusarka iti sasao a mayataday kadagiti pagannurotan ti gramatika.

Apay a nasken?

Ipakitana ti panagraemmo iti mensahe nga ipalpalawagmo ken dakkel ti ipalnaadna maipapan iti panangmatmatmo kadagiti tattao a kasarsaritam. Impluensiaanna ti reaksion dagiti dadduma iti ibagbagam.

TI SASAO ket napateg unay iti komunikasion. Ngem tapno maibanag ti sasaotayo ti nakairantaanda, masapul a siaannad a pilientayo dagita. Ti sao a maitutop iti maysa nga okasion ket mabalin a saan a nasayaat ti epektona iti dadduma a kasasaad. No di maitutop ti pannakausarna, ti makapainteres a balikas ket agbalin a “sao a makapasakit.” Saan a naannad ti panangusar iti kasta a sasao, nga ipalnaadna ti kinaawan ti konsiderasion. Adda dagiti termino a dua ti kayuloganna, a maysa kadagita ket makasair wenno mangpabain. (Prov. 12:18; 15:1) Iti sabali a bangir, “ti naimbag a sao”​—sao a mangparegta​—ket mangparag-o iti puso daydiay nakaisaoanna. (Prov. 12:25) Narigat ti sumapul kadagiti umiso a sasao, uray iti masirib a tao. Ibaga ti Biblia kadatayo a sipapanunot ni Solomon a nasken ti mangbirok kadagiti “makaparagsak a sasao” ken “umiso a sasao ti kinapudno.”​—Ecl. 12:10.

Iti dadduma a lenguahe, adda masnup a sasao nga usarem no kasasaom dagiti natataengan wenno dagidiay adda saadna, idinto a sabali met a sasao ti usarem no kapatadam wenno ub-ubing ngem sika ti kasarsaritam. Maibilang a kinasabrak ti panangliway iti kakasta a pammadayaw. Saan met a maitutop nga iyaplikarmo iti bagim ti sasao a pammadayaw a sigun iti lokal a kustombre ket nairanta para kadagiti sabali. No maipapan iti panangpadayaw, nangatngato nga estandarte ti ipaalagad ti Biblia ngem ti nalabit ipaannurot ti linteg wenno lokal a kustombre. Idagadagna kadagiti Kristiano a “padayawan[da] dagiti amin a kita ti tattao.” (1 Ped. 2:17) Dagidiay mangipapuso iti daytoy kasaoda dagiti tattao, aniaman ti edadda, iti wagas a mangipakita iti panagraem.

Siempre, adu dagiti saan a pudno a Kristiano a nasabrak ken narasaw ti panagsasaoda. Mabalin nga ipapanda nga ad-adda a maipaganetget ti ibagbagada no agusarda iti nagubsang a sasao. Wenno saan, kasta ti panagsasaoda gapu ta limitado ti bokabularioda. No nayugali ti maysa a tao ti kasta a panagsasao sakbay a nasursurona dagiti dalan ni Jehova, mabalin a marigatan a mangikkat iti dayta nga ugali. Ngem maaramidna dayta. Makatulong ti espiritu ti Dios a mangbalbaliw iti panagsasao ti maysa a tao. Nupay kasta, masapul met nga isu ket situtulok a mangpatanor iti bokabulario a napno iti nasayaat a sasao​—sasao a mangyebkas iti banag a naimbag, sasao a mangpabileg​—sa kanayon nga usarenna dagitoy.​—Roma 12:2; Efe. 4:29; Col. 3:8.

Sasao a Nalaka a Maawatan. Tapno makaay-ayo ti panagsaom, nalaka koma a maawatan dagiti balikas nga usarem. (1 Cor. 14:9) No ti sasao nga usarem ket saan a matarusan dagiti agdengdengngeg, agparang a kasla agsasaoka iti ganggannaet a lenguahe.

Adda sasao a naisangsangayan ti kaipapananna kadagiti tattao nga adda iti maysa a propesion. Mabalin nga usarenda ti kakasta a termino iti inaldaw a panagsasaritada. Ngem no usarem dagita iti di maitutop a kasasaad, mabalin a dayta ti mangtubeng iti abilidadmo a makisarita. Maysa pay, uray no agusarka iti gagangay a sasao, no maisagudka met kadagiti detalye a di kasapulan, mabalin nga agtawataw ti panunot dagiti agdengdengngeg kenka.

Usaren ti nakonsiderasion a pumapalawag ti sasao a maawatan uray dagidiay limitado ti adalda. Kas panangtulad ken ni Jehova, ikabilanganna “daydiay nanumo.” (Job 34:19) No nasken nga agusar ti agpalawag iti di pamiliar a sao, ikonektarna koma dayta kadagiti simple a balikas a mangibatad iti kaipapananna.

Napuersa ti pannakayebkas dagiti ideya no mausar ti simple a sasao a nasayaat ti pannakapilina. Nalaka a matarusan dagiti ababa a sentensia ken simple a sasao. Mabalin nga iballaballaet dagitoy kadagiti atitiddog a sentensia tapno saan a puted-puted ti panagpalawagmo. Ngem kadagiti ideya a kayatmo a matandaanan dagiti agdengdengngeg, agusarka kadagiti simple a sasao ken ababa a sentensia.

Panagduduma ken Kinaumiso ti Sasao. Saantay nga agkurang iti nasayaat a sasao. Imbes a parepareho a sasao ti usarem iti amin a situasion, agusarka iti nagduduma a sasao. Iti kasta, makapainteres ken nabagas ti panagsaom. Kasanom a mapalawa ti bokabulariom?

No agbasbasaka, markaam dagiti sao a saanmo unay a matarusan, ket kitaem dagitoy iti diksionario iti lenguahem no adda. Mangpilika iti sumagmamano kadagita a sasao, ket ikagumaam nga usaren no mayanatup. Kitaem nga umiso ti panangibalikasmo kadagita ken usarem ida sigun iti konteksto a nalaka a maawatan ken saan a basta mangawis iti atension. No palawaem ti bokabulariom, saan a makauma ti panagsaom. Ngem adda masapul nga annadam​—no di umiso ti panangibalikasmo wenno di umiso ti panangusarmo kadagiti sasao, mabalin nga ipagarup dagiti dadduma nga, iti kinaagpaysuanna, saanmo nga ammo ti sasawem.

Palawaentayo ti bokabulariotayo, saan a tapno dayawendatayo dagiti agdengdengngeg, no di ket tapno mayallatiwtayo ti impormasion. Ti komplikado a palawag ken atiddog a sasao iturongna ti atension iti agpalpalawag. Kayattay nga iranud ti napateg nga impormasion ken pagbalinen a makapainteres kadagidiay dumngeg iti dayta. Laglagipem ti kuna ti Biblia: “Ti dila dagidiay masirib nasayaat ti maaramidanna buyogen ti pannakaammo.” (Prov. 15:2) Ti panagusar iti nasayaat a sasao​—mayanatup a sasao a nalaka a maawatan​—pagbalinenna ti palawagtayo a makapabang-ar ken makagutugot imbes a makauma ken saan a makaguyugoy.

Bayat a palpalawaem ti bokabulariom, kitaem a naimbag nga umiso a sao ti usarem. Mabalin nga agkaarngi ngem adda bassit nagdumaan ti kaipapanan ti dua a sao no mausar iti nagduma a sirkumstansia. No mabigbigmo daytoy, maparang-aymo ti kinalawag ti panagsaom ken saanmo a masair dagiti umim-imdeng kenka. Imdengam a nalaing dagidiay nasayaat ti panagpalawagda. Iti dadduma a diksionario, nailista iti baba ti kada sao dagiti kaarngina a sasao (sasao nga agkaasping, nupay saan nga agpapada ti kaipapananda) ken dagiti kasunganina (sasao nga adda nagsupadi a kaipapananda). Iti kasta, saan laeng a nagduduma a sasao ti mausarmo para iti maysa nga ideya no di pay ket ti nagduduma a kaipapananda. Makatulong unay daytoy no agsapsapulka iti umiso a sao para iti partikular a sirkumstansia. Sakbay nga inayonmo ti maysa a sao iti bokabulariom, siguraduem nga ammom ti kaipapananna, no kasano a baliksen, ken no kaano nga usaren.

Nalawlawag ti pannakailadawan dagiti bambanag no agusarka kadagiti espesipiko a sao imbes a dagiti sao a nalawa ti saklawenda. Mabalin a kunaen ti agpalawag: “Iti daydi a tiempo, adu a tattao ti nagsakit.” Wenno mabalinna a kunaen: “Kalpasan ti Gubat Sangalubongan I, iti las-ud ti sumagmamano laeng a bulan, agarup 21,000,000 a tattao ti natay gapu iti trangkaso Español.” Anian a nagdakkel ti nakaidumaanna no sibabatad nga ibaga ti agpalawag no ania ti kayatna a sawen iti “iti daydi a tiempo,” “adu a tattao,” ken “nagsakit”! Tapno mayebkasmo dagiti bambanag iti kasta a wagas, masapul nga ammom dagiti banag a nainaig iti topikom ken piliem a naimbag dagiti sasao nga usarem.

Ti panangaramat iti umiso a sao matulongannaka met a mangiruar iti punto a saankan nga agpalpalikaw pay. Saan a mairuar dagiti ideya no nalikaw ti panagsasaom. No simple, nalaklakada a matiliw ken matandaanan dagiti napateg nga impormasion. Tumulong dayta a mangyallatiw iti umiso a pannakaammo. Nagsayaat ti panangisuro ni Jesu-Kristo gapu iti simple a sasaona. Agsursuroka kenkuana. (Kitaem dagiti pagarigan a nailanad iti Mateo 5:3-12 ken Marcos 10:17-21.) Iruammo ti agsao iti ababa ken direkta, nga usarem dagiti maitutop a sasao.

Sasao a Mangyebkas iti Puersa, Rikna, ken Mangiladawan. Bayat a palpalawaem ti bokabulariom, saan laeng a dagiti kabbaro a sao ti panunotem no di pay ket dagiti sao nga addaan nagpaiduma a galad. Amirisem, kas pagarigan, dagiti berbo (verbs) a mangyebkas iti puersa; dagiti adhetibo (adjectives) a mangiladawan; ken sasao a mangiparikna iti kinabara, mangipamatmat iti kinaimbag, wenno mangyebkas iti kinapasnek.

Napno ti Biblia kadagiti pagarigan ti kakasta a nabagas a sasao. Babaen ken propeta Amos, indagadag ni Jehova: “Birokenyo ti naimbag, ket saan a ti dakes . . . Guraenyo ti dakes, ket ayatenyo ti naimbag.” (Amos 5:14, 15) Imbaga ni propeta Samuel ken Ari Saul: “Pinisang ni Jehova ti naarian a panagturay ti Israel manipud kenka ita nga aldaw.” (1 Sam. 15:28) Idi kinasaona ni Ezequiel, nagusar ni Jehova kadagiti balikas a narigat a malipatan, a kinunana: “Amin dagiti kameng ti balay ti Israel natangken ti panagul-uloda ken natangken ti panagpuspusoda.” (Ezeq. 3:7) Kas panangipaganetgetna iti nakaro a kinadakes ti Israel, insaludsod ni Jehova: “Ti naindagaan a tao takawannanto aya ti Dios? Ngem dakayo taktakawandak.” (Mal. 3:8) Idi dineskribirna ti pannakasubok ti pammatida idiay Babilonia, nalawag nga impadamag ni Daniel a “ni met laeng Nabucodonosor napno iti rungsot” gapu ta saan a nagdayaw da Sidrac, Mesac, ken Abednego iti ladawan a binangonna, isu nga imbilinna a parautan ken ipalladawda ida “iti gumilgil-ayab a naapuy nga urno.” Tapno maammuantayo no kasano kabara ti urno, impadamag ni Daniel nga imbilin ti ari a “papudotenda ti urno iti mamimpito nga ad-adda ngem ti kadawyan a pannakapapudotna”​—napalalo ti barana ta idi immasidegda iti urno, natay dagiti soldado ti ari. (Dan. 3:19-22) Idi pinalawaganna dagiti umili idiay Jerusalem sumagmamano nga aldaw sakbay ti ipapatayna, napnuan rikna a kinuna ni Jesus: “Anian a namin-adu a kinayatko nga urnongen a sangsangkamaysa ti annakmo, iti wagas a ti upa urnongenna a sangsangkamaysa dagiti piekna iti sirok dagiti payakna! Ngem saanyo a kinayat dayta. Adtoy! Ti balayyo mabaybay-an kadakayo.”​—Mat. 23:37, 38.

Ti nasayaat pannakapilina a sasao pagbalinenda a nalawag dagiti bambanag iti isip dagiti agdengdengngeg kenka. No agusarka iti sasao a makaabbukay iti sentido, kas man la “makita” ken “masagid” dagiti umim-imdeng dagiti banag a sasawem, “maramanan” ken “maangotda” dagiti taraon a dakdakamatem, ken “mangngegda” dagiti aweng a desdeskribirem ken dagiti tattao a dakdakamatem. Maipamaysa ti isip dagiti agdengdengngeg iti ibagbagam gapu ta nabiag ti panangiladawanmo kadagiti bambanag.

Ti sasao a nalawag ti panangyallatiwna kadagiti ideya mabalin a pagkatawaen wenno pagsangitenda dagiti tattao. Mangtedda iti namnama, ikkanda ti maup-upay a tao iti tarigagay nga agbiag ken gutugotenda a mangayat iti Namarsua. Dakkel ti epektona kadagiti tattao iti intero a daga ti namnama a parnuayen ti sasao a masarakan kadagiti teksto ti Biblia a kas iti Salmo 37:10, 11, 34; Juan 3:16; ken Apocalipsis 21:4, 5.

Bayat a basbasaem ti Biblia ken dagiti publikasion “ti matalek ken masirib nga adipen,” mapaliiwmo ti nagadu a nagduduma a sasao ken grupo ti sasao. (Mat. 24:45) Saanmo a basta basaen dagita ket kalpasanna lipatemon. Mangpilika kadagiti sao a magustuam, ket iramanmo dagita iti inaldaw a bokabulariom.

Panagsao a Mayataday Kadagiti Pagannurotan ti Gramatika. Adda dagidiay makabigbig a ti panagsaoda ket saan a kanayon a mayataday kadagiti pagannurotan ti gramatika. Ngem kasanoda a marisut dayta?

No ages-eskuelaka pay laeng, gundawayam nga adalen ti nasayaat a gramatika ken naannad a panangpili iti sasao. No adda pagduaduaam a pagannurotan ti gramatika, agsaludsodka iti maestrom. Saanmo koma a basta adalen. Adda ti pakagutugotam a nalabit awan kadagiti dadduma nga estudiante. Kayatmo ti agbalin nga epektibo a ministro ti naimbag a damag.

No ngay nataengankan ket dinakkelam ti maysa a lenguahe a naiduma iti agdama nga us-usarem? Wenno nalabit saanka unay a nasursuruan iti nakayanakam a lenguahe. Saanka a maup-upay. Imbes ketdi, ipasnekmo nga ikagumaan ti rumang-ay, nga aramidem dayta maigapu iti naimbag a damag. Adu ti maadaltayo maipapan iti gramatika babaen ti panagimdeng iti panagsao dagiti sabali. Isu nga umimdengka a nalaing no agpalawag dagiti nasanay a pumapalawag. No basaem ti Biblia ken dagiti publikasion a naibasar iti Biblia, sipapanunotka koma iti pannakabukel dagiti sentensia, pannakaurnos dagiti sasao, ken ti konteksto a nakausaranda. Ituladmo ti mismo a panagsaom kadagitoy a nasayaat a pagwadan.

Adda dagiti nalatak nga artista ken kumakanta nga agus-usar iti sasao ken wagas ti panagsao a saan a mayannurot iti umiso a gramatika. Agduyos dagiti tattao a mangtulad iti kakasta nga indibidual. Masansan nga adda bukod a bokabulario dagiti aglaklako iti droga ken dadduma pay a tattao a dakes wenno imoral ti kabibiagda, nga agusarda iti sasao a naigidiat ti kayuloganda iti gagangay a kaipapananda. Saan a nainsiriban a tuladen dagiti Kristiano ti asinoman kadagita a tattao. Maituladtayto kadakuada ken iti wagas ti panagbiagda no aramidentayo ti kasta.​—Juan 17:16.

Iyugalim ti nasayaat a panagsasao iti inaldaw. No saan a naannad ti panagsasaom iti inaldaw a pannakisaritam, dimo namnamaen a nasayaat ti panagsaom kadagiti naisangsangayan nga okasion. Ngem no nasayaat ti panagsasaom kadagiti gagangay a kasasaad, nalaka ken natural kenka dayta inton agpalawagka iti plataporma wenno no ikaskasabam ti kinapudno kadagiti dadduma.

NO KASANO A PARANG-AYEN

  • Manipud kadagiti naisingasing iti daytoy a leksion, mangpilika iti maysa laeng a punto a kayatmo nga ipakat. Pagbalinem a kalat dayta iti makabulan wenno nasursurok pay.

  • Laglagipem ti kalatmo no agbasbasaka. Tandaanam dayta no umim-imdengka kadagiti nalaing a pumapalawag. Isuratmo dagiti sasao a kayatmo nga usaren. Iti las-ud ti maysa wenno dua nga aldaw, usarem ti tunggal maysa nga insuratmo.

ENSAYO: Bayat nga agsaganaka para iti Panagadal iti Pagwanawanan wenno Panagadal iti Libro ti Kongregasion ita a lawas, pumilika iti sumagmamano a sasao a saanmo nga ammo ti kaipapananda. Kitaem dagita iti diksionario no adda, wenno damagem ti kaipapananda iti daydiay nalawa ti pannakaammona iti sasao.

Sasao a kayatko nga inayon iti inaldaw a bokabulariok

Para iti panagduduma ken kinaumiso Mangyebkas iti puersa, rikna, wenno mangiladawan

․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․

․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․

․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․

․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․

․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․

․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․

․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․

․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․

․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․ ․․․․․․․․․․․․․․

    Dagiti Publikasion iti Iloko (1984-2025)
    Ag-log out
    Ag-log in
    • Iloko
    • I-share
    • Ti Kayatmo a Setting
    • Copyright © 2025 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Pagannurotan iti Panagusar
    • Pagannurotan iti Kinapribado
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Ag-log in
    I-share