Sinsinan Gayyem
Adda “gayyemmo” sipud pay idi agtutuboka. Impariknana kenka a saankan nga ubing ken tinulongannaka tapno magustuandaka dagiti kapatadam. No maburiboranka, isu ti pangnamnamaam a “mangbang-ar” kenka, uray kaskasano. Pagpannurayam pay ketdin iti adu a kasasaad.
Ngem idi agangay, natakuatam ti dakes nga impluensiana. Kalikagumanna a kanayon nga agkaduakayo uray no isu ti pakaigapuan a masuron dagiti tattao kenka. Ngem nupay impariknana a natataengankan, dinadaelna met ti salun-atmo. Ti pay adatna ket tinakawna ti dadduma iti sueldom.
Nabiit pay a pinadasmo a gupdenen ti panaggayyemyo ngem dina kinayat. No ar-arigen, isunan ti mangiturturay kenka. Kasta unay ti babawim a nakaam-ammo kenkuana.
KASTA ti relasion ti adu a mannigarilio iti sigarilioda. Kalpasan ti 50 a tawen a panagsigsigariliona, kuna ti baketen a ni Earline: “Ad-adu ti maitulong kaniak ti sigarilio ngem ti pannakikaduak iti sabali a tao. Saan la dayta a basta nabayagen a gayyem—no dadduma isu ti kakaisuna a gayyemko.” Ngem naamiris ni Earline a ti sigarilio gayam ket sinsinan ken naulpit a gayyem. Kinapudnona, ti salaysay iti ngato ket mabalin a mangdeskribir kenkuana—malaksid iti maysa a banag. Idi naammuanna a ti panagsigarilio ket dakes iti imatang ti Dios ta mangrugit iti inted-Dios a bagitayo, insardengna dayta a bisiona.—2 Corinto 7:1.
Inkeddeng met ni Frank nga isardeng ti kasta a bisiona tapno maparagsakna ti Dios. Ngem sumagmamano nga aldaw kalpasan ti naudi a panagsigariliona, agkarkaradap iti sirok ti balayna nga agbirbirok iti rungrong ti sigarilio a natnag iti nagbabaetan ti datar. “Dayta ti nagpampanunotak,” kinuna ni Frank. “Karurodko unay ti bagik ta masapul payen nga agkaradapak nga agsukain iti narugit a disso tapno laeng makabirokak iti rungrong ti sigarilio. Sipud idin, diakon pulos nagsigarilio.”
Apay a nagrigat nga isardeng ti panagsigarilio? Naduktalan dagiti managsirarak ti sumagmamano a rason: (1) Dagiti produkto ti tabako ket makaadikto a kas kadagiti maiparit nga agas. (2) Ti nalang-ab a nikotina ket mabalin a makadanon iti utek iti las-ud ti pito laeng a segundo. (3) Ti panagsigarilio ket masansan a paseten ti biag ti maysa ta kakuykuyog daytan ti pannangan, panaginum, panagtutungtong, panagrelaks, ken dadduma pay.
Ngem kas iti impakita da Earline ken Frank, posible a maisardeng daytoy a makadangran a pannakaadikto. No agsigsigarilioka ngem kayatmo nga isardeng dayta, basaem dagiti sumaganad nga artikulo ta matulongandaka a mangabaruanan.