Lukasip iivangkiiliua sunik ilinniarfigisinnaagipput
JEHOVAP ernera, Jesus Kristus, misiginneqataasarnermigut tusaamasaavoq. Taamaattumik iivangkiiliumik allattup Lukasip misiginneqataanermik saammaannermillu pingaartitsinera ila tulluassusia! Jesusip nunami inuunera pillugu oqaluttuaq qiimmannaqisoq juutinut juutiunngitsunullu tunngatillugu allassimavaa.
Iivangkiiliumi tassani oqaluuserisat ilaannit paasineqarsinnaavoq ilinniarluarsimasumit allagaasut. Assersuutigalugu, pitsaalluartumik aallaqqaasiuteqarpoq, oqaatsillu assigiinngitsorpassuit atorneqarsimapput. Tamakku Lukasip ilinniagaqarluarsimasuulluni nakorsaaneranut naapertuupput. (Kulorsamiut 4:14) Naak aatsaat Jesusip toqunerata kingornagut uppertunngorsimagaluarluni, Paulus ajoqersuiartortitatut angalanermi pingajuata kingornagut Jerusalemimukarnerani ilagaa. Taamaattumik Paulusip Jerusalemimi tigusaanerata kingornagut Cæsareamilu parnaarussaanerata nalaani takunnissimasut oqaloqatiginerisigut nalunaarsukkallu oqartussaasuniittut misissornerisigut misissueqqissaartartoq taanna paasissutissarsiorfissaqarsinnaasimavoq. (1:1-4; 3:1, 2) Apustilip ukiuni marlunni (56-58-ip missaani u.n.a.k.) Cæsareami parnaarussaanerata nalaani illoqarfimmi tassani Lukasip iivangkiiliuni allassinnaasimassavaa.
Immikkut taaneqarsinnaasut
Jesusip tupinnartuliaasa ilaat ikinnerpaamik arfinillit Lukasip iivangkiiliuaniinnaq oqaluttuarineqarput. Tassaapput: tupinnartuliornikkut aalisakkanik pisaqarneq (5:1-6); Nainimi uillarnerup erneranik makititsineq (7:11-15); arnamik qatiingasumik (13:11-13), angummik imermik puittumik (14:1-4), pupissunik qulinik (17:12-14), kiisalu palasiunerup inussiaata siutaanik (22:50, 51) ajorunnaarsitsinerit.
Aammattaaq Jesusip assersuusiaasa ilaat Lukasip iivangkiiliuaniinnaq allaaserineqarput. Soorlu makku: akiligassallit marluk (7:41-47); Samariamiu naakkinnittoq (10:30-35); fiigequt inerititaqanngitsoq (13:6-9); unnukkorsiortitsinersuaq (14:16-24); erneq tammaraluartoq (15:11-32); pisoorsuaq Lazarusilu (16:19-31); kiisalu uillarneq eqqartuussisorlu naapertuilluanngitsoq. — 18:1-8.
Pisimasut killitsinnartut
Nakorsaq Lukas arnanik, meeqqanik utoqqarnillu isumassuisuuvoq. Elisabetip meerartaarsinnaannginneranik, naartulerneranik Johannesimillu ernineranik taanna eqqartuisutuaavoq. Taassuma iivangkiiliuaniinnaq inngili Gabrielip Mariamut takutinnera oqaluttuarineqarpoq. Mariamit oqaluffigineqarnermigut Elisabetip meerassaata illiaani aalalersimanera Lukasip aamma oqaluttuaraa. Iivangkiiliumik allattuni taassuma kisimi allaatigai Jesusip kipineqarnera utoqqarsuanngorsimasunillu Simeonimit Annamillu takuneqarluni naalaffimmi saqqummiunnera. Kiisalu Lukasip iivangkiiliua iluaqutigalugu Jesusip aamma Johannes Kuisisup meeraanerannik ilisimasaqarpugut. — 1:1–2:52.
Nainimi uillarneq ernituaminik toqukkut annaasaqarnerminik aliasuutiginnittoq allaatigigamiuk Lukas allappoq Jesusip ’nalligingaaleraa’ taavalu angut inuusuttoq inooqqilersikkaa. (7:11-15) Oqaluttuaq Lukasip allagaaniinnaq atuarneqarsinnaasoq killitsinnartoq alla tassaavoq Zakæusimut ilanngaaserisuunermut pisimasoq. Zakæus mikisuugami orpimmut majuarsimavoq Jesus takusinnaajumallugu. Tupaallaatigeqaa Jesusip oqarfigimmani illua uninngavigerusullugu! Lukasip takutippaa tassaniinnera inisimmavimmut nuannaartumut pilluaqqussutaaqisoq. — 19:1-10.
Nakorsap allagai
Iivangkiiliumi tassani oqariaatsit nakorsarpaluttut atorneqarajupput, oqaatsit Kristumiut Allagaataannik Grækerisuunik allattut allat atorneq ajugaat, imaluunniit nakorsarpaluttumik atorneq ajugaat. Soorunami nakorsap allagaani oqariaatsit nakorsarpaluttut atorneqarnissaat ilimagineqarsinnaavoq.
Assersuutigalugu, Lukas kisimi oqarsimavoq Peterip sakia arnaq ’qanimanartumik sualuttumik nappaateqartoq’. (4:38) Aamma allassimavoq: ’Ata, angut pupissorsuaq.’ (5:12) Iivangkiiliumik allattut allat angutip pupinnera taaginnarpaat. Nakorsalli Lukasip tamanna naammaginagu takutitsiarpaa angutip taassuma pupinnera sualuttuusoq.
Ileqqut pineqarneri
Lukas allappoq Jesusip inunngoreernerani Mariap annoraaminernik ’immukkaa’. (2:7) Taamani ileqquusimavoq inoorlaat uffareernerisigut taratsumik taninneqartarnerat, immaqa amia panerlunilu tasingasuuniassammat. Taava naalungiarsuk annoraaminernik amitsunik immunneqartarpoq, toqungasut immunneqartarnerattungajalluinnaq. Nimiinit timaa inuuserittuujuartinneqartarpoq uunnassimaartinneqartarlunilu, ipummertillugulu talluaninngaanniit niaqua kaajallallugu nimerneratigut meeraq qinngamigut anersaartornissaminut sungiusartinneqartarpoq. Naalungiarsunnik immussinerit pillugit ukiut 1900-ssaanni nalunaarusiami Betlehemimut tikeraaq ima issuaaffigineqarpoq: „Naalungiarsuk kissumissiuppara. Nimii annoraamernit qaqortut aappillarissullu sukangangaarmata timaa qeratallunilu peqissinnaanngilaq. Assani isikkanilu aalatissinnaanngilai, niaqualu talluatigoortumik annoraamininnguamik qituttumik aappaluttumik nimerneqarsimavoq.“
Iivangkiiliu Lukasip allagaa ukiuni hundredelinni siullerni ilisinermi ileqquusunik ilisimatitsivoq. Jesus illoqarfiup Nainip isaaffiata eqqaaniilluni takuaa ’toqusoq akiarlugu annikkaat, arnaata taanna ernituarigaa uillarnerullunilu; inuillu qasseersuit illoqarfimmit ingerlaqatigigaat.’ (7:11, 12) Toqusut illoqarfiup avataani ilineqartarsimapput, ikinngutaasullu ilerfiartarput. Toqungasumut akiutit immaqa nuioragaasimassapput, qisuillu amilimasut teqeqquisigut nuisasut tuimioralugit angutinit sisamanit ingerlanneqarsinnaasimassallutik.
Assersuusiami Lukasip allaatigisaani allami angut piiaasunit unatarneqartoq Jesusip oqaluttuaraa. Samariamiumit naakkinnittumit ’ikii mattuserneqarput, uuliamillu viinnimillu kuineqarlutik’. (10:34) Ikit taama passunneqartarsimapput. Uuliaqutip paarnaata issera uuliaasoq ikinut qitulisaataallunilu nipaallisaataavoq. (Isaia 1:6) Viinnimi? The Journal of the American Medical Association-imi ima allassimavoq: „Grækenlandimi viinni nakorsaataagajuttarsimavoq. . . . Hippokratesip Kosimeersup (460-370 u.n.a.s.) . . . viinni atortorujussuusarsimavaa, ikinut mattutissatut, qanimanartoqartunut nillarsaatitut, anarsaatitut quisaatitullu nakorsaatissiissutigisarlugu.“ Jesusip assersuusiaani viinnip aseruunnaveersaataanera tunillannaveersaataaneralu kiisalu uuliaqutip paarnaata isserata uuliaasup ikinik mamisaataanera tikkuarneqarput. Assersuusiaatali pingaartortaa tassaavoq inoqatiminik asannittoq naakkinnittuusariaqartoq. Uaguttaaq taamaattariaqarpugut. — 10:36, 37.
Maniguunnermik maligassiat
Neriartoqqusat nerrivimmi sallerniinniuttut malugigamigit Jesusip assersuusiaa Lukasip kisimi oqaluttuaraa. Nerersuaqatigiinnerni nalaasaarfiit nerriviup sinaani pingasuniittut qaaqqusat nalaasaarfigisarpaat. Sinaasa sisamaat saqisunit saqiffigineqartarpoq. Nerisut tamarmik nerrivimmut sammisarput, saamimminnik ikusimmillutik talerpimminnillu nerisassanik tigusisarlutik. Nalaasaarfik ataaseq inunnit pingasunit nalaasaarfigineqartarmat, inissisimaffiit tassaasarput salleq, akulleq kiisalu tunorleq. Nalaasaarfiit pingajuanni, tassa allermi, tunorlermi inissisimasoq nereqatigiinni alliusarpoq. Jesus ima oqarpoq: ’Neriartoqquneqaruit tunullernut ingikkiartorit, taava neriartoqqusisup oqarfigissavaatit: „Sallernut illuaamiit.“ Taava nereqatinnut ataqqinarsissaatit.’ (14:7-10) Aap, maniguulluta ilavut immitsinnit annerutinniartigik. Tassami, assersuusiaminik nassuiaanermini Jesus ima oqarpoq: ’Akitsiniartoq nikanarsissaaq, nikanartittorlu akitsissaaq.’ — 14:11.
Jesusip assersuusiaa alla maniguuttariaqarnermik erseqqissaasoq Lukasillu allagaaniinnaq oqaluttuarineqartoq tassaavoq ilanngaaserisoq farisiiarilu naalaffimmi qinusut pillugit oqaluttuaq. Ilaatigut farisiiari ima oqarpoq: ’Sapaatit-akunneranni marloriarlunga iisinnginniartarpunga.’ (18:9-14) Mosesip inatsisaani ukiumut ataasiaannarluni iisinnginniartarneq piumasarineqarpoq. (3 Môrsase 16:29) Farisiiarilli iisinnginniartarneq ingasaappaat. Assersuusiami eqqartorneqartoq sapaatip-akunnerata ulluisa aappaanni iisinnginniartarpoq, ulloq tamanna tassaasorineqarmat ulloq Mosesip Sinajip Qaqqaanut, allaffissianik marluusunik nalunaajaatip allassimaffiinik tigusiffigisaminut, majuarfigisaa. Moses sapaatip-akunnerata ulluisa tallimaanni qaqqamit atersimasorineqarmat farisiiarit ullormi tassanissaaq iisinnginniartarput. (2 Môrsase 31:18; 32:15-20) Sapaatip-akunneranut marloriarluni iisinnginniartarnini farisiiarip taassuma upperluartuunerminut takussutaasoraa. Assersuusialli tamatuma imminut iluartuutinniartuunata maniguuttuunissatsinnut killissavaatigut.
Tamakkorpassuit takutippaat Lukasip iivangkiiliua allanit allaanerussuteqarlunilu ilinniarfissaalluartuusoq. Jesusip nunami inuunerani pisimasut killitsinnartut takorloornartullu tassani oqaluttuarineqarput. Aammattaaq ileqqunut aalajangersimasunut tunuliaqutaasunut paasissutissat iluaqutigisinnaavavut. Kisiannili naakkinninnermik maniguunnermillu ilinniagassat iivangkiiliumi Lukasip, nakorsaasup asanartup, allagaani ajoqersuutigilluagaasut maleruarutsigik ingammik immikkut pilluaqquneqarumaarpugut. (wD 15/11 89)