Ny Fiheveran’ny Baiboly
Amin’ny ahoana no mendrika homelohina ny fampirafesana?
Nanomboka ny fahorian’i Jeanne rehefa nahita asa tany an-tanàn-dehibe ny rainya. Lavitra ny fianakaviany, izay navelany tany amin’ny vohitra iray atsy Afrika, dia nanambady vehivavy hafa izy. “Tsy mora ny fiainana ho anay, hoy ny fanazavan’i Jeanne, satria tsy namelona anay ny raiko; nikarakara ny vadiny faharoa sy ireo zanany izy. Tamin’ireo taona faramparany nianarako, dia matetika aho no nandry fotsy. Niharava ny tranonay. Niezaka nanampy ny reniko aho tamin’ny fivarotana voankazo, tamin’ny faran’ny herinandro, saingy tsy nahatody anay hatramin’ny faran’ny volana ny vola niditra. Nitomany aho isan’alina.”
MAHALAZA tsara ireo zava-manahirana ateraky ny fampirafesana matetika eo amin’ireo tsy manan-tsiny, ny toe-javatra sarotra niainan’i Jeanne. Misy teny iray izay ampiasain’ny vehivavy iray indraindray amin’ny vadin-dralehilahy hafa: muhadzinga, amin’ny teny venda, fiteny itenenana any atsimon’i Afrika. Avy amin’ny fototeny midika hoe “atono” io teny io, izay mety hampahatsiahy ireo fifandonana ateraky ny fampirafesana matetika, eo amin’ireo vehivavy vady.
‘Kanefa, hoy angamba ianao, moa ve tena mendrika homelohina ny fampirafesana? Ary raha izany, nahoana no misy olona fanta-daza ao amin’ny Baiboly mpampirafy?’
Ny fampirafesana ao amin’ny Baiboly
Nisy fotoana nanomezan’Andriamanitra lalana hampirafy, satria nandray anjara tamin’ny fahatanterahan’ity fampanantenana nataony tamin’i Abrahama ity izany: “Dia hahatonga anao ho firenena lehibe Aho”. (Genesisy 12:2; Eksodosy 1:7). Tsy nanan-janaka i Saray vadin’i Abrahama, tamin’izany fotoana izany. Ka rehefa lany haika izy, dia nitalaho tamin’ny vadiny mba hanome azy taranaka tamin’ny alalan’i Hagara mpanompovaviny. Mampiseho mazava ireo fahasahiranana naterak’io toe-javatra io tamin’ny ankohonan’ilay patriarka ny Baiboly. — Genesisy 16:5, 6; 21:8-10.
Tsy nikasa hanambady afa-tsy vehivavy tokana, dia i Rahely, i Jakoba zafikelin’i Abrahama. (Genesisy 44:27). Ny rafozan-dahiny, i Labana, no nitarika azy tamin-kafetsena haka vady ireo zanany vavy roa, i Rahely sy i Lea. (Genesisy 29:21-28). Ary noho izy voaterin’ireo vadiny ireo no nanomezan’i Jakoba taranaka azy ireo tamin’ny fananana firaisana tamin’ireo mpanompovaviny, i Bila sy i Zilpa. Tsy manafina ireo olana maro nateraky ny fampirafesana teo anivon’ny fianakaviana lehiben’i Jakoba koa ny Baiboly. — Genesisy 29:30, 31; 30:1-3, 15, 16, 20; 37:2-4; 44:20-29.
Milaza koa ny tantaran’i Elkana, rain’i Samoela mpaminany, sy ny an’ireo vadiny roa, dia i Hana sy i Penina, ny Baiboly. Nataon’i Penina ratsy fitondra aoka izany i Hana ka matetika no nitomany sy tsy te hihinan-kanina. Raha ny aminy, dia toa nialona i Penina satria nanehoan’i Elkana fitiavana kely kokoa noho ny tamin’i Hana izy. — 1 Samoela 1:4-7.
Eny, niteraka fahoriana maro ny fampirafesana. Marina fa noleferin’i Jehovah izany teo amin’ireo mpanompony tamin’ny andro taloha, kanefa mampiseho mazava ny Baiboly raha nohevitreveriny hampirafy ny lehilahy na tsia tany am-boalohany.
Ny môdely tany am-boalohany naorin’Andriamanitra
Mba hahatakarana ireo fitsipik’Andriamanitra momba ny fanambadiana, dia ilaintsika ny miantsoro-mianotra any amin’ny fiandohan’ny tantaran’ny olombelona. Milazalaza ny fanintonana tsapan’i Adama tamin’ilay hany vadiny tokana, dia i Eva, fony izy vao naseho azy rehefa avy noforonina, ny Tenin’Andriamanitra. “Ity vao ilay taolana avy amin’ny taolako sy ilay nofo avy amin’ny nofoko”, hoy izy. “Ary noho izany, hoy ny Baiboly nanohy, ny lehilahy dia handao ny rainy sy ny reniny ka tokony hikambana amin’ny vadiny; ary dia ho nofo iray ihany ireo.” — Genesisy 2:21-24, MN.
Namerina tamin’ny laoniny ny môdely tany am-boalohany noferan’Andriamanitra i Jesosy raha ny momba ny fanambadiana kristiana: ny fanambadiana tokana. (Matio 19:4, 5). Ambonin’izany, dia nasehony fa amin’ny sisa dia tokony harahin’ireo olona manambady io fepetra takin’Andriamanitra io. Nanazava izy hoe: “Ka dia tsy roa intsony izy, fa nofo iray ihany. Koa amin’izany, izay nampiraisin’Andriamanitra dia aoka tsy hampisarahin’olona.” (Matio 19:6). Tokony hiaro ny fatorana izay mahatonga azy sy ilay vadiny ara-dalàna “ho nofo iray ihanyb” ny kristiana manambady, araka izany. Raha manana firaisana amin’ny olon-kafa izy ao amin’ny faritry ny fanambadiana mampirafy, dia haniratsira io fandaharan’Andriamanitra io. Raràna ny fanaovan-javatra toy izany, ao amin’ny kongregasiona kristiana. — 1 Korintiana 5:11; 6:9, 16, 18; Hebreo 13:4.
Amin’izany, dia tsy mahagaga raha mampiseho amin’ny endrika tsara ireo kristiana manambady izay tsy manana afa-tsy vady tokana ny Baiboly. (1 Korintiana 9:5; 1 Timoty 3:2). Manazava toy izao ny Baiboly: “Aoka ny lehilahy rehetra samy hanana ny vadiny [fa tsy ireo vadiny] avy ary aoka koa ny vehivavy rehetra samy hanana ny vadiny [fa tsy lehilahy iray izay efa manana vady ara-dalàna] avy.” — 1 Korintiana 7:2; Ohabolana 5:18.
Nanao tamin-kerim-po ireo dingana nilaina mba hampifanarahana ny fiainan’izy ireo tamin’ny sitrapon’Andriamanitra ny sasany, rehefa avy nianatra fa raran’ny Baiboly ny fampirafesana. Aoka hodinihintsika ny ohatr’i Jean, izay miaina any amin’ny tanàn-dehibe iray atsy Afrika afovoanyc. Nanana vady telo izy. Taorian’ny fianarany ny Baiboly niaraka tamin’ireo Vavolombelon’i Jehovah, dia nandray manokana ny fanapahan-keviny izy rehefa avy niresaka tamin’ireo vadiny. Nataony izay nilaina mba hanomezana izay hilain’ilay vadiny faharoa sy ilay vadiny fahatelo amin’ny hoavy ary koa ireo ankizy teraka tamin’ny fiarahan’izy ireo, taorian’izay dia niverina tany aminy, tany amin’ny vohitra niaviany izy ireo. Toy izany no nahafenoan’i Jean ireo fepetra takina mba hahazoana ny tombontsoa ho tonga mpanompon’Andriamanitra iray, mpikambana iray ao amin’ny kongregasiona eo an-toerana. Kanefa koa nitondra soa hafa ho azy ny fanapahan-keviny.
“Isaky ny hariva, hoy ny fanazavany, dia zava-nanahirana niavosa no niandry ahy tao an-trano. Ohatra, tonga ny hoe tsy faly tamin’ny zanaky ny iray hafa ny iray tamin’ireo vadiko, na nifanao ankolafiny ireo ankizy. Tsy maintsy nanomboka tamin’ny fandaminana ireny tsy fifanarahana ireny aloha aho. Amin’izao fotoana nianarako niaina niaraka tamin’ny vehivavy tokana izao, dia tonga fialofam-piadanana ny tokantranoko.”
Azo antoka fa mendrika ireo fiezahana takiny amin’ireo izay ta hahazo izany, ny fiadanana sy ny fitahian’Andriamanitra. — Romana 12:1, 2.
[Fanamarihana ambany pejy]
a Anarana nindramina ny hoe Jeanne.
b Araka ny Rakibolana iraisam-pirenena vaovao momba ny teôlôjian’ny Testamenta vaovao (anglisy), ny fitenenana grika nadika hoe “nofo iray ihany” ao amin’ny Matio 19:5b dia mifono heviny manokana iray mifandray amin’ny an’ireo teny hebreo nampiasaina tao amin’ny Genesisy 2:24. Manondro “fifanekena tsy misy fepetra nataon’ny lehilahy iray sy ny vehivavy iray, fifanekena izay tsy mitondra afa-tsy fanaintainana ny fahatapahany ho an’ireo voakasika”.
c Anarana nindramina ny hoe Jean.
[Teny notsongaina, pejy 24]
“Zava-mitranga matetika ao amin’ny fianakaviana [misy fampirafesana] ny fialonana noho ny raharaham-piraisana ary ny fifandirana; tsy maintsy sady malina, hentitra, mahay mandanjalanja no matsilo ilay lehilahy vady mba hitandroana ny fifanarahana.” — Firaketana britanika vaovao
[Sary, pejy 23]
Sarin’ny fianakaviana afrikana iray vita amin’ny tanimanga; Ibo iray sy ireo vadiny
[Sary nahazoan-dalana]
Courtesy of The British Museum