Fandresena Ireo Zava-tsarotra eo Amin’ny Fiainana any Azia Atsimo
REHEFA nahatsiaro tena tsikelikely aho, dia tsapako fa ngoly hafahafa ny ranjoko havia. Nahodiko ny lohako. Teo am-pialana aina i Henry malalako. Kanefa, mbola tsy fotoana tokony hanariana toky izao. Tsy maintsy niady aho — niady mba hihazonana ny tsy fivadihako amin’ilay Andriamanitra izay nanao be dia be ho anay.
Fito ambin’ny folo May 1982 tamin’izay. Mpiandraikitra mpitety faritany ho an’ireo kongregasionan’ny Vavolombelon’i Jehovah miteny tamoul any Sri Lanka ny vadiko. Avy nitsidika kongregasiona iray lavitra an’i Colombo, tanàna lehibe indrindra izahay. Niara-nitaingina bisikilety iray izahay, toy ny fanaon’ny maro atỳ, mba hanao ny lalana fohy hitsidihana namana Vavolombelona iray. Ary tamin’izay, toy ny cobra nipoitra tsy hita na avy taiza na avy taiza, dia nandona mafy anay ny kamiao iray.
Rehefa namoy ny fanantenana hamonjy an’i Henry ny dokotera, dia nampifantoka ny fitandremany tanteraka tamiko. Na dia kely dia kely aza ny heriko, dia nameno ny foko ny ilana hampahafantatra maika dia maika amin’izy ireo ny fahatapahan-kevitro hanaja ny lalàn’i Jehovah mba hifady ny ra. (Asan’ny Apostoly 15:28, 29). Tsy maintsy mampahafantatra azy ireo aho. Nangoniko ny hery kely nananako mba hitenenana hoe: “Sombin-taratasy kely, aza fady.” Tamim-piezahana mafy dia nanoratra ny zavatra ninoako aho ary nanisy sonia ilay taratasy. Ary tamin’izay no nanomboka ny ady.
Nomena fikarakarana vonjy maika aho. Niharihary loatra fa tena naratra mafy aho. Ny fahatapahan-kevitro hanao zavatra amin’ny maha-Kristiana marina no fanahiako tanteraka tamin’io fotoana io — tsy ny fotoana tokony mbola halahelovana tamin’io.
Tsy nety nandidy tsy nisy fampiasana ra izy ireo
Nandritra ny sivy andro dia nitohy ny ady momba ny fampidiran-dra — ny ady nataoko mba hiainana mifanaraka amin’ny feon’ny fieritreretako tamin’ny fandavana azy io, ny ady nataon’ny dokotera mba handresen-dahatra ahy mba handray azy io. Na dia nanana fahaizana aza izy ireo, dia tsy nety tsotra izao handidy tsy nisy fampiasana ra. Lehibe ilay ratra ka nila ny fitandreman’izy ireo tsy nisy hataka andro.
Tsy hoe irery anefa aho tamin’ilay ady. Nomba ahy tamin’ny fotoana rehetra i Jehovah. Ary ny firahalahian’ny vahoakan’i Jehovah dia nahitana fiahiana feno fitiavana. Teo amin’ny 400 kilaometatra no nisy an’i Colombo. Ny Dr. Perrin Jayasekera, izay Vavolombelon’i Jehovah, dia nanao fandaminana mba hampidiran’ny zandriny lahy ara-nofo, izay mpandidy tao, ahy tao amin’ny Hopitaly Lehiben’i Colombo.
Izany dia izany, izay naharitra efa ho 24 ora, tamin’ny lalana mikitoantoana tao aorian’ny camionnette iray, dia toa ny dia lava be indrindra teo amin’ny fiainako. Kanefa, dia feno fankasitrahana an’i Jehovah ny foko noho ny fiahiany tamim-pitiavana, toy ny efa naha-toy izany azy io hatramin’izay nianarako voalohany ny fahamarinana tany India, tany nahaterahako. Izao anefa, dia tsy nanan-kavana teo anilako aho. Inona anefa aloha no nitondra ahy tany Sri Lanka?
Nateraky ny ray aman-dreny katolika tao amin’ny fanjakan’i Kerala, any India, aho. Ny malayalam no fiteninay. Taranja nianarana tany an-tsekoly ny teny anglisy. Faly aoka izany aho nampiasa ny fahafahana hianatra azy io tsara! Io faritra any India io dia nahitana mponina be dia be milaza tena ho Kristiana. Milaza ny lovantsofina fa ny apostoly Tomasy no nitondra ny Kristianisma tany Kerala tamin’ny taonjato voalohany. Na ahoana na ahoana, maherin’ny 1400 taona tatỳ aoriana, rehefa tonga tao Kerala ireo mpanjana-tany katolika portiogay, notarihin’i Vasco de Gama, dia gaga izy ireo nahita olona maro izay efa nino an’i Kristy.
Fanapahan-kevitra sarotra tokony hatao
Rehefa nanomboka niara-nianatra tamin’ny Vavolombelon’i Jehovah ireo fahamarinana manazava ao amin’ny Baiboly ny fianakaviako, dia naniry tsotra ny hizara izany fahamarinana izany tamin’ireo izay nilaza tena ho Kristiana teo amin’ny fiaraha-monina nisy anay aho. Koa tonga mpisava lalana aho, mpitory manontolo andro, tsy ela taorian’ny fanoloran-tenako sy ny batisako. Izany dia nilaza fandavana fanolorana toerana tsara dia tsara tamin’ny naha-mpampianatra tao amin’ny Fanjakana niaviako. Tanjon’ny tanora indiana maro ny toa tsy fananana ahiahy omen’ny asa ahazoam-bola fisotroan-dronono toy izany, nefa niova ny zava-nokendreko teo amin’ny fiainana. Nitady ny tena tsy fananana ahiahy aho, ary teo ambanin’ny tanana miaron’i Jehovah ihany no hahafahana hahita izany.
Roa taona tatỳ aoriana, dia nitranga ny zava-tsarotra vaovao iray. Ho vonona hifindra toerana hitondra ny fanampiako any amin’ny faritra hafa any India izay nilana mpitory bebe kokoa ve aho? Izany dia nametraka zava-tsarotra momba ny fianarana fiteny vaovao iray, ny tamoul, sy ny fanampiana olona avy tamin’ny fiaviana ara-pivavahana tena hafa, ireo mpanaraka ny fivavahana hindoa. Eny, ny fahafahana hampiseho ny fankasitrahako an’i Jehovah dia nahatonga ny fiovana rehetra ho mendrika ny hatao. Fifaliana tokoa ny nanao fanambarana tamin’ireny olona sariaka sy tia fisakaizana avy tamin’ny fiaviana hindoa ireny. Afaka nanaiky mora foana izy ireo fa manakaiky ny faran’ny Kali Yuga (ny Fe-potoana Ratsy) isika ary fa misy zavatra tsara lavitra miandry tsy ho ela an’ireo izay manao zavatra amim-pahamarinana dieny izao. Kanefa zava-tsarotra lehibe ny nanampy azy ireo hahatsapa ny fahasamihafana teo amin’ny Kristianisma marina sy izay nanjo azy ireo avy tamin’ny Tandrefana. Matetika aoka izany aho no nanokatra ny Baiboliko teo amin’ny Matio 7:21-23 manao hoe: “Tsy izay rehetra manao amiko hoe: Tompoko, Tompoko, no hiditra amin’ny fanjakan’ny lanitra, fa izay manao ny sitrapon’ny Raiko izay any an-danitra. Maro no hanao amiko amin’izany andro izany hoe: Tompoko, Tompoko, tsy efa naminany tamin’ny anaranao va izahay? ary tsy efa namoaka demonia maro tamin’ny anaranao va izahay? ary tsy efa nanao asa lehibe maro tamin’ny anaranao va izahay? Ary dia hambarako aminy marimarina hoe: Tsy mba fantatro akory hianareo hatrizay hatrizay; mialà amiko, hianareo mpanao meloka.” Nilaza izany tsara toy izao i Mohandas Gandhi: ‘Tia an’i Kristy aho, fa manamavo kosa ny Kristiana satria tsy miaina toy ny niainan’i Kristy izy ireo’.
Hindoa maro no mahatsapa, toy ny efa tsapako koa, fa misy fahamarinana be dia be amin’izany fanambarana izany. Ary hitan’izy ireo koa izao fa maro amin’ireo Hindoa namany no manao zavatra tsy misy hafa amin’ny Tandrefana izay mihambo amim-pihatsarambelatsihy ho manaraka ny Kristianisma. Hafa dia hafa anefa ny Vavolombelon’i Jehovah. Manomboka mahatsapa izany ny Hindoa an’arivony maro.
Namana vaovao, fitsapana tsy fivadihana vaovao
Lasa ny roa taona sy tapany. Nandritra ny 1963, dia natao naneran-tany ilay fivoriamben’ny Vavolombelon’i Jehovah hoe “Vaovao Tsara Mandrakizay”. Iray tamin’ny toerana nanaovana azy io i New Delhi, any avaratr’ilay tany. Fivoriambe mendrika hotadidina tokoa re izany! Ary tao no nifankahitako tamin’i Henry Abraham. Samy teo am-pitadiavana olona hiaraha-mizara ny fiainanay voatokana ho an’i Jehovah izahay. Dimy volana tatỳ aoriana izahay dia nivady.
Nahazo fampiofanana tany amin’ny Sekoly Ara-baibolin’i Gileada An’ny Watchtower tany amin’ny Fanjakan’i New York izy ary taorian’izany dia naverina tany Sri Lanka tanindrazany, izay nila mpitory be dia be. Nanantena aho hoe hanaiky izy hifindra any India izay, araka ny fahitako azy, dia mbola nila mpitory bebe kokoa aza. Tsy izany anefa no niseho. Nilaina teo amin’izay nisy azy izy. Koa nanjary fonenako itỳ nosy maha-te ho tian’i Sri Lanka itỳ. Soa ihany fa tena ilaina eto ny teny tamoul sy anglisy. Koa tsy voatery nianatra fiteny hafa aho — tamin’izay fotoana izay. Nandany 18 taona sambatra niaraka teo amin’ny fanompoana an’i Jehovah izahay sy i Henry, talohan’ny voina nahavoa anay tamin’ny endrik’ilay kamiao nirimorimo.
Izao anefa dia teto Colombo aho, ary nitohy ny ady nataoko mba hahavelomana nefa tsy nampandefitra ny tsy fivadihako, amin’ny tsy fandraisana ra. Notandindomin-doza izao ny fiainako, tsy noho ny toerako momba ny ra, fa noho ny fanemorana ny fitsaboana ahy.
Niaraka ny manam-pahaizana bodista iray amin’ny fandidiana fanatsaram-bika (plastique) sy ny mpandidy hindoa iray amin’ny fanitsiana takaitra amin’ny tena (orthopédie) mba hanolotra ny fahaizany hikarakarana ahy. Nidina ambany dia ambany teo amin’ny efatra teo ho eo ny hemôglôbiniko.
Ahoana no hanapahana ilay fe amin’izany ra kely dia kely izany? Nazava ny fahatapahan-kevitro, nefa hanaiky hanome ny fanampiana izay nolavina ho ahy teo aloha ve ireto mpandidy ireto? Ny herim-pon’izy ireo tamin’ny fanekena io zava-tsarotra goavana io, tsy nisy fanandramana hanery ahy hilefitra tamin’ny feon’ny fieritreretako, dia nahatalanjona. Namoy ny tongotro aho, nefa voavonjy kosa ny aiko, ary tsy nisy nanombinana ny tsy fivadihako tamin’i Jehovah.
Nisokatra izao ny toko iray vaovao tanteraka teo amin’ny fiainako satria tsy teo intsony ilay vady tiako loatra. Tamin’ny voalohany nitondra tehina, ary avy eo nitondra solon-tongotra (tatỳ aoriana noho ny hatsaram-panahin’ireo anadahy sy rahavavy maro, dia nosoloana tamin’ny tongotra voatr’olombelona tsara kokoa), dia afaka nanohy ny asa fanompoako aho. Ny fahakiviana dia namela toerana tsikelikely ho an’ny asa.
Tokony hody any India ka hiaina eo anivon’ireo havako tsy mpino ve aho? Nazava loatra ny ohatra tsara dia tsara ao amin’ny Baiboly navelan’ny mpitondratena hafa iray atao hoe Rota. Naniry koa aho ny ho ao amin’izay nahafahako nanompo an’i Jehovah araka izay tena tsara indrindra vitan’ny fahaizako nihena. I Sri Lanka no mbola fonenako. — Rota 1:16, 17.
Faritany iray sarotra
Ireo 11 taona lasa dia nandalo haingana. Misy ‘betsaka ny tokony hatao amin’ny asan’ny Tompo’. (1 Korintiana 15:58). Be atao hatrany aho eo amin’ny asa fanompoana eto Colombo. Ahitana olona avy amin’ny fivavahana tena samy hafa eto — Hindoa, Miozolimanina, Bodista, Kristiana anarana, sy hafa koa. Manolotra zava-tsarotra hatrany izany.
Isam-bolana dia misy vitsivitsy aminay mandany ny faran’ny herinandro hitsidihana iray amin’ireo tanàna any atsimo izay mbola tsy ahitana antokona Vavolombelon’i Jehovah. Milaza ho manaraka ny Bodisma ny ankamaroan’ny olona ary ny cinghalais no fiteniny. Nanjary tena zava-dehibe tamiko ny nianatra nanampy ireny olona ireny.
Tahaka ireo Hindoa any India sy manerana an’i Sri Lanka, dia nihodina tamin’ny Baiboly koa ireo Bodista noho ny fitondran-tenan’ireo nilaza tena ho Kristiana avy any Andrefana. Kanefa, ireo fotopoto-pitsipika bodista fototra, ny Lalana Valo Sosona malaza momba ny fihevitra marina sy fitondran-tena marina (zavatra inoana marina, fikasana marina, teny marina, asa marina, fiainana marina, fiezahana marina, fihevitra marina, fisaintsainana marina), dia tsy inona fa vokatry ny fahendren’olombelona tsy lavorary raha oharina amin’ny fotopoto-pitsipika araka an’Andriamanitra hita ao amin’ny Baiboly, izay ny ankamaroany dia nosoratana taonjato maro talohan’i Siddhārtha Gautama.
Rehefa niresaka tamin’ny Kalamas i Siddhārtha Gautama, araka izay voasoratra ao amin’ny Kalama Sutta, dia hoy izy: “Aza mino izay azo tamin’ny alalan’ny fandrenesana niverimberina; aza mino ny lovantsofina.” Hafahafa tokoa ny hoe izaho no tokony hanana tombontsoa hampahatsiahy ireo Bodista tso-po maro fa raha ampiharina amin’izao andro izao izany tari-dalana izany, dia tsy hisy olona ho afaka hino ny angano momba ny fivoarana miandalana na ho afaka handa ny fisian’ny Mpamorona iray.
Akaiky ny faran’ny faharatsiana
Ny Vavolombelon’i Jehovah dia manana zavatra tsara maro avy ao amin’ny Baiboly holazaina amin’ireny olona ireny — momba ny kalpa vinasha, ny faran’ny faharatsiana, izay efa tena akaiky. Ny faminanian’ny Baiboly momba an’io, nosoratana 1900 taona lasa izay, dia hita ao amin’ny 2 Timoty 3:1-5, 13. Manana tombontsoa hampiseho azy ireo koa izahay fa tsy any amin’ireo fivavahana avy any Andrefana na avy any Atsinanana no tokony hitadiavana ny fiarovana amin’izany fotoana izany fa, araka ny asehon’ny andininy faha-16 sy faha-17, dia ao amin’ny Teny ara-tsindrimandrin’i Jehovah mihitsy, ny Baiboly.
Ny Bodisma dia fikarohana ny fahazavana. Taloha elan’ny nanombohan’i Siddhārtha Gautama ny fikarohany manokana, dia efa nohazavaina tsara tao amin’ny Baiboly ny tena antony nahatonga ny fijaliana. (Genesisy 3:1-19). Ny fikomiana tamin’ny lalàna marina vao tany am-piandohan’ny tantaran’olombelona mihitsy dia nitondra vokatra mampalahelo — aretina sy fahafatesana, izay niely tsy azo ihodivirana teo amin’ny olombelona mpanota rehetra. Tonga tao an-tsain’ny olona maro ireo fanontaniana mahavelona ahiahy — toy izay hita ao amin’ny Habakoka 1:3 manao hoe: “Nahoana no ataonao mahita faharatsiana aho. Ary mijery fahoriana Hianao? Fa fandravana sy loza no eo anatrehako, ary misy ady, sady miseho ny fifandirana.” Ilay Mpamorona be fangoraham-po ihany no afaka manome ny valiny sy ho afaka hanatanteraka ny fomba hampiverenana indray amin’ny fomba maharitra izay nafoy. Na dieny izao aza, dia olona an-tapitrisany maro maneran-tany no mandray soa avy amin’ny fahendrena azo ampiharina ao amin’ny Tenin’Andriamanitra. Ka noho izany, dia nanjary zava-tsarotra iray hafa ho ahy izao ny cinghalais, izay fiteny ampiasaina indrindra eto, satria amin’io fiteny io no ahafahako manampy ireo izay mitady amim-pahatsorana ny fahazavana izay hitako 37 taona lasa izay.
Mbola misy ny zava-tsarotra hafa koa. Miaraka amin’ny fanorenana ireo biraon’ny sampana vaovao sy ny foibe fandikan-teny iray ho an’i Sri Lanka, dia olona maro kokoa no ilaina hampiofanina. Mianatra moramora ny fiteny vaovaon’ireo ordinatera aho eo am-panampiana ny sampan-draharaha Misahana ny Kaonty ao amin’ny biraon’ny sampana.
Ampahany kely dia kely eo amin’izay antenaiko ho fotoana mandrakizay eo amin’ny fanompoana an’i Jehovah ny fanompoana manontolo andro 33 taona nataoko ho azy. Maro no niaraka taminay teo amin’ny fanompoana an’i Jehovah nandritra ireny taona ireny, anisan’izany ilay mpandidy mahay izay nandamina ny fampidirana ahy tao amin’ny hopitalin’i Colombo sy nandamina ny fandidiana nilaina. Vavolombelon’i Jehovah vita fanoloran-tena koa izy izao.
I Jehovah sy ny fianakaviamben’ireo mpanompony eto an-tany dia nanohana ahy tsara tokoa. Nahatsapa ny sandriny mpiaro nanodidina ahy aho, ary fantatro fa ny fitiavany tsy mivadika dia mihazona an’i Henry ao amin’ny fitadidiany. I Jehovah ihany no afaka hamerina ny malalako avy amin’ny vovoka, mba hamela ahy hiarahaba azy indray sy mba hilaza amin’i Henry ny amin’ireo zava-tsarotra nampientam-po rehetra nentin’ny taranaka misy antsika ary ny fomba nanampian’i Jehovah anay hiatrika azy ireny. — Notantarain’i Annama Abraham.
[Sary, pejy 28]
I Annama Abraham sy i Henry vadiny
[Sary, pejy 30]
I Annama manao fanambarana amin’ireo mpioty dite eo amin’ny tanimbolin-dite iray any Sri Lanka