Manontany ny Tanora Hoe . . .
Ahoana no Ahitako Fotoana Hamitana ny Entimodiko?
‘Ao amin’ny kilasy famaranana aho, ary tsy misy tany iainako intsony. . . . Misy olana lehibe, satria maro ny famelabelarana tsy maintsy ataoko, nefa tsy manam-potoana anaovana azy ireny mihitsy aho.’—Ankizivavy 18 taona.
MAHATSIARO ho tototry ny entimody tsy maintsy vitaina isan-kariva ve ianao? Tsy irery ianao, raha izany no izy. Hoy ny tatitry ny gazety iray any Etazonia: “Miezaka manatsara ny fampianarana sy ny voka-panadinana ny sekoly maro manerana an’i Etazonia, ka mampitombo ny entimody. Mandany adiny telo mahery isan’alina ny mpianatry ny lise, any amin’ny toerana sasany, mba hamitana ny entimodiny. Avo telo heny noho ny tamin’ny 20 taona lasa, hono, ny entimody ataon’ny ankizy madinika amin’izao fotoana izao, araka ny fanadihadiana nataon’ny Oniversiten’i Michigan.”
Tsy ny mpianatra any Etazonia ihany no manana entimody be dia be toy izany. Ohatra: Mandany adiny roa mahery isan’andro ny ampahatelony eo ho eo amin’ny ankizy 13 taona any, mba hamitana ny entimodiny. Misy antsasany latsaka kely kosa izy ireny any Taïwan sy Korea, ary antsasany mahery any Frantsa. Nisento i Katie, mpianatry ny Oniversite any Etazonia, rehefa nilaza hoe “Tena sorena aho indraindray, rehefa mihabetsaka ny entimodiko.” Izany koa no tsapan’i Marilyn sy Belinda, mpianatra any Marseille, Frantsa. Hoy i Marilyn: “Matetika izahay no mandany adiny roa na mihoatra isan’alina, mba hamitana ny entimodinay. Mety ho sarotra aminao ny hahita io fotoana io, raha manana andraikitra hafa ianao.”
Ahoana no hahitako ilay fotoana?
Tsy ho tsara ve raha mba afaka nanampy ora vitsivitsy amin’ny andro ianao rehefa mila manao izany, mba hamitana ny entimody sy ny zavatra hafa tsy maintsy ataonao? Mitovitovy amin’izany no ataonao, raha arahinao ity toro lalan’ny Baiboly ato amin’ny Efesianina 5:15, 16 ity: “Mitandrema tsara hatrany mba tsy hitondranareo tena tahaka ny adala, fa tahaka ny hendry, ka hararaoty tsara ny fotoana.” Tsy ny entimody no tao an-tsain’ilay mpanoratra ny Baiboly, tamin’izy nanoratra ireo teny ireo. Azo ampiharina amin’ny fiainana andavanandro anefa ilay toro lalana. Raha hividy zavatra ianao, dia misy zavatra tsy maintsy hafoinao ho takalon’izany. Ny tiana hasongadina eo dia hoe tsy maintsy mamoy zavatra hafa ianao, raha te hahita fotoana ianarana. Zavatra inona anefa?
Nanoro hevitra toy izao ny tanora iray atao hoe Jillian: “Ataovy lisitra ireo zava-dehibe indrindra tokony hataonao.” Midika izany fa hofaritantsika aloha izay homentsika ny toerana voalohany. Tokony ho loha laharana ao amin’ilay lisitra hataontsika ny fivoriana kristianina sy izay momba ny fifandraisantsika amin’Andriamanitra. Aza hadinoina koa ny andraikitrao ara-pianakaviana sy ny raharaha ao an-trano ary, mazava loatra fa, ny entimody.
Miezaha, avy eo, mba handray an-tsoratra ny fomba tena nampiasanao ny fotoananao, tao anatin’ny herinandro na mihoatra. Mety ho gaga ianao, rehefa mijery izany. Adiny firy ianao no nijery tele, na nikaroka tao amin’ny Internet, na nandeha nijery sarimihetsika, na niresaka tamin’ny telefaonina, na nitsidika namana? Mitovy amin’ilay lisitry ny zavatra tokony hataonao ve ny tena nampiasanao ny fotoananao? Izao ihany angamba no hilainao hatao, mba hanararaotana tsara kokoa ny fotoana: Mamakafaka ny fahazaranao, toy ny fijerena tele, fiantsoana an-telefaonina, na ny fikarohana ao amin’ny Internet!
Omeo ny toerana voalohany ireo zava-dehibe
Tsy midika anefa izany hoe tsy hijery tele intsony na handeha hitoka-monina, ianao. Mety hilainao ny hankatò hatrany ilay fitsipika hoe: “Omeo ny toerana voalohany ireo zava-dehibe.” Azo ampiharina koa ilay andinin-teny milaza hoe: ‘Fantaro tsara izay zava-dehibe kokoa.’ (Filipianina 1:10) Ohatra: Azonao atao fitsipika ny tsy handefa mihitsy ny tele, raha tsy efa vitanao ny raharaha ao an-trano, ny fanomanana ny fivoriana, ary ny entimody, satria zava-dehibe ny fianarana. Marina fa mety halahelo ianao, raha tsy afaka hijery ao amin’ny tele ny fandaharana tianao indrindra. Raha ny marina anefa, impiry moa ianao no nipetraka mba hoe tsy hijery afa-tsy ilay fandaharana tianao, kanefa dia lany teo am-pijerena tele ny takariva iray manontolo, fa tsy nahavita na inona na inona?
Tokony hoheverinao ho zava-dehibe koa anefa ny fanatrehanao tsy tapaka ireo fivoriana kristianina. Raha fantatrao, ohatra, fa misy entimody na fitsapam-pahaizana tokony homaninao, dia ataovy aloha be izany, mba tsy hanelingelina ny fivorianao. Azo atao koa ny miresaka ny toe-javatra misy anao amin’ny mpampianatra. Resaho aminy, fa tianao ho fantatra mialoha izay entimody asainy hataonao amin’ny andron’ny fivoriana. Mety ho vonona hiara-miasa ny mpampianatra sasany.
Misy toro lalana tsara koa ao amin’ny Baiboly, momba an’i Marta, naman’i Jesosy. Be atao sy nazoto niasa izy, nefa nisy tsy nety ny zavatra nomeny ny toerana voalohany. Nandrera-tena nanomana sakafo be ho an’i Jesosy izy, indray mandeha. I Maria, rahavaviny, kosa tsy nanampy azy, fa nihaino an’i Jesosy. Hoy i Jesosy taminy, rehefa nitaraina momba izany izy: “Marta a, Marta a, maro ahina sy sahiran-tsaina amin-javatra maro ianao. Zavatra vitsivitsy ihany anefa no ilaina, eny, iray monja aza. Fa Maria kosa nifidy ny tsara kokoa, ka tsy halaina aminy izany.”—Lioka 10:41, 42.
Inona no lesona ianarantsika amin’izany? Hazòny ho tsotra ny fiainanao. Ahoana no ampiharanao io toro lalana io, amin’ny toe-javatra misy anao? Izao izany: Moa ve ianao “maro ahina sy sahiran-tsaina amin-javatra maro”, angamba miezaka mafy hiasa tapa-potoana sady hamita ny entimody? Raha miasa ianao, tena mila ilay vola ve ny fianakavianao, sa irinao ny hahazo vola hividianan-javatra, izay tsy tena ilainao akory fa tianao ho azo fotsiny?
Maika ny hanana ny fiarakodiany fotsiny, ohatra, ny tanora, any amin’ny tany sasany. Mpanolo-tsaina any amin’ny lise i Karen Turner. Nohazavainy fa “mihamafy ny fanerena hahazo na hitady vola, eo amin’ny tanora ankehitriny, satria lafo be ny fananana fiara.” Izao anefa no namaranany ny teniny: “Lasa zava-tsarotra ilay izy, rehefa maro loatra ny zavatra atao. Tafiditra amin’izany ireo zavatra atao any an-tsekoly ankoatra ny fianarana, ny asa, ary ny entimody be dia be. Hahatsiaro ho tototry ny zavatra atao ilay mpianatra.” Nahoana ianao no hanavesatra ny tenanao, raha tsy voatery hanao izany? Angamba afaka mampihena ny ora iasanao ianao, na mijanona tsy miasa mihitsy raha hitanao fa misy fiantraikany eo amin’ny famitanao ny entimodinao izany.
‘Hararaoty’ ny fotoana rehefa any an-tsekoly
Afaka mahazo ora vitsivitsy fanampiny ianao, raha manitsy ny fomba ampiasanao ny fotoananao rehefa tsy any am-pianarana. Eritrereto koa anefa ny fomba ampiasanao tsara kokoa ny fotoananao, rehefa any ianao. Hoy i Josue: “Miezaka ny hamita entimody betsaka araka izay azoko atao aho any am-pianarana, rehefa asaina manao izany. Amin’izay koa raha misy tsy azoko, dia afaka manontany ny mpampianatra amin’iny andro iny aho.”
Azo heverina koa ny hampihenana ny isan’ny taranja ianaranao, raha azo atao izany, sy ny hampijanona ny sasany amin’ireo zavatra hafa ataonao any an-tsekoly, ankoatra ny fianarana. Mahazo fotoana ianarana bebe kokoa ianao, raha manisy fanovana amin’ireo lafiny ireo.
Ampiasao tsara ny fotoananao
Andeha hatao hoe nahazo fotoana amboniny hanaovana entimody ianao, rehefa nampandefitra zavatra sasany sy nanao fanitsiana vitsivitsy. Hampiasa tsara an’io fotoana azonao io ve ianao? Toy ny hoe avo roa heny ny fotoana azonao, raha fe-potoana mitovy ihany, nefa nahavitanao entimody avo roa heny. Indreto àry misy soso-kevitra vitsivitsy mba hihatsaranao.
✔ Manàna drafitra. Eritrereto ny amin’ireto zavatra ireto, alohan’ny hanombohanao hanao entimody: Taranja inona no hojerenao voalohany? Adiny firy no hanaovanao azy? Inona avy no fitaovana ilaina mba hamitana azy io? Ohatra: boky, taratasy, stylo, fanaovana asa marika.
✔ Mitadiava toerana ianarana. Ny toerana tsy misy mpanelingelina no mety indrindra. Hoy ny tanora iray, antsoina hoe Elyse: “Mampiasà latabatra raha manana ianao. Hifantoka kokoa ianao, raha mipetraka mahitsy, fa tsy matory eo ambony fandriana.” Raha tsy manana efitrano ianao, dia mety hamela anao hilamindamina sy tsy ho voahelingelina ireo rahalahy sy anabavinao, mandritra ny fotoana hianaranao. Na angamba afaka mampiasa zaridaina na tranombokim-panjakana ianao. Raha manana efitrano kosa ianao, dia aza mandefa tele na mozika manelingelina rehefa mianatra, satria hisakana anao tsy hianatra tsara izany.
✔ Miatoa tsindraindray. Miatoa kely, raha hitanao fa manjary tsy mifantoka ianao rehefa mandeha ny fotoana. Manampy anao hifantoka foana amin’ny fianaranao izany.
✔ Aza mangataka andro! Hoy i Katie, voalaza tetsy aloha: “Mpangataka andro lava foana aho. Tsy vitako tsotra izao ny manomboka manao ny entimodiko, raha tsy amin’ny minitra farany.” Izao no analaviranao ny fangatahana andro: Manàna fandaharam-potoana hentitra tsara, ary mifikira mafy amin’izany.
Zava-dehibe ny entimody. Araka ny nolazain’i Jesosy tamin’i Marta anefa, dia ny zavatra ara-panahy no “tsara indrindra” tena tokony hokatsahina. Ataovy azo antoka fa ny fanaovana entimody dia tsy mifanindry amin’ireo asa tena lehibe, toy ny famakiana Baiboly, ny fandraisana anjara amin’ny fanompoana, ary ny fanatrehana fivoriana. Ireo asa ireo no tena hitondra soa ho anao mandrakizay.—Salamo 1:1, 2; Hebreo 10:24, 25.
[Sary, pejy 15]
Ho sarotra aminao ny hahita fotoana hanaovana entimody, raha be loatra ny zavatra tianao hatao
[Sary, pejy 15]
Mahazo fotoana betsaka kokoa anaovana entimody ianao, raha mahay mandamin-javatra