JAFETA
(Jafèta) [Hanome Toerana Midadasika Anie Izy].
Zanakalahin’i Noa i Jafeta, ary rahalahin’i Sema sy Hama. Matetika ny anaran’i Jafeta no voatonona farany. Toa izy anefa no zokiny indrindra amin’izy telo lahy, satria misy Baiboly maromaro milaza hoe “Jafeta izay zokiny indrindra” (“zokiny”, Prot.; JM; FFBF) ao amin’ny Genesisy 10:21. Ny Baiboly hafa kosa milaza fa i Sema no “zokin’i Jafeta.” (Kat., DIEM, BFC) Tsy maintsy ho teraka tamin’ny 2470 T.K. i Jafeta, raha izy no lahimatoan’i Noa.—Ge 5:32.
Anisan’ireo olona valo tao anaty sambofiara i Jafeta sy ny vadiny, ka tsy maty tamin’ny Safodrano. (Ge 7:13; 1Pe 3:20) Tsy niteraka izy mivady raha tsy taorian’ilay Safodrano. Tamin’izay izy ireo vao niteraka fito lahy, dia i Gomera, Magoga, Maday, Javana, Tobala, Meseka, ary Tirasa. (Ge 10:1, 2; 1Ta 1:5) Avy tamin’ireo zanany lahy ireo sy ny zafikeliny lahy sasany “no nielezan’ny mponin’ny nosin’ireo firenena [“mponina amoron-tsiraka”, BFC] tany amin’ny taniny avy, araka ny fiteniny avy, sy araka ny fianakaviany avy, ary araka ny fireneny avy.” (Ge 10:3-5; 1Ta 1:6, 7) Asehon’ny tantara fa i Jafeta no razamben’ny Aryanina, izany hoe ireo olona nipetraka tany Inde sy Eoropa fahiny. Manonona ny anaran’ny zanakalahin’i Jafeta sy ny zafikeliny lahy ny tantara tranainy, ary resahiny fa misy ifandraisany amin’ireo olona sy foko nonina tany avaratra sy andrefan’ny faritra lonaka miendrika volan-tsinana (Croissant Fertile) izy ireo. Toa niala tany Caucase izy ireo ary niantsinanana nankany Azia Afovoany, ary nisy koa niankandrefana nandalo an’i Azia Minora ary nankany amin’ireo nosy sy faritra amoron-tsiraka any Eoropa ary angamba hatrany Espaina. Misy lovantsofina arabo milaza fa razamben’ny Sinoa koa ny iray tamin’ireo zanakalahin’i Jafeta.—Jereo TABILAO sy SARINTANY, Boky 1, p. 329.
Mamo i Noa rain’i Jafeta, indray andro, nefa nanaja azy izy sy Sema ka tsy nijery ny fitanjahan-drainy. Nahazo tsodrano avy tamin’i Noa izy vokatr’izany. (Ge 9:20-27) Nangataka tamin’Andriamanitra àry i Noa mba ‘hanome toerana midadasika [heb.: yaft]’ ho an’i Jafeta. Azo antoka fa fototeny iray ihany no niavian’io teny hebreo io sy ilay anarana hoe Jafeta (heb.: Yefet na Yafet). Toa midika izany fa ho tanteraka ara-bakiteny ny dikan’ilay anarany, ka hanenika faritra midadasika ny taranany. Voalaza koa hoe “honina ao an-tranolain’i Sema” i Jafeta. Misy mihevitra fa midika izany hoe hifankahazo tsara ny taranak’i Jafeta sy ny taranak’i Sema. Tsy izany anefa no asehon’ny tantara. Inona àry no dikan’io fitenenana io? Mety ho azo raisina ho faminaniana izy io, ka ampifandraisina amin’ilay fampanantenana nataon’Andriamanitra, tatỳ aoriana, tamin’i Abrahama sy Isaka ary Jakoba, izay taranak’i Sema. Nampanantena mantsy Andriamanitra fa hahazo fitahiana amin’ny alalan’ny ‘taranak’izy ireo’ ny firenena rehetra eny ambonin’ny tany (anisan’izany ny taranak’i Jafeta). (Ge 22:15-18; 26:3, 4; 28:10, 13, 14; ampit. As 10:34-36; Ga 3:28, 29.) Voalaza koa fa ho lasa ‘andevon’ny’ taranak’i Jafeta i Kanana. Tanteraka izany rehefa teo ambany fifehezan’ny firenena matanjaka Medianina-Persianina (taranak’i Jafeta) i Kanana. Mbola tanteraka koa izany, tatỳ aoriana, rehefa resin’ny Grika sy ny Romanina ny tany Kanana, anisan’izany i Tyro sy Sidona, tanàna kananita voaro mafy.