ZEBOLONA
(Zebolôna) [Fileferana; na mety hidika hoe Fonenana Manerinerina].
1. Zanakalahy fahenina naterak’i Lea vadin’i Jakoba. Vady tsy dia tian’i Jakoba i Lea, ka faly erỳ rehefa niteraka an’i Zebolona taminy. Nantsoiny hoe Zebolona ilay zaza, ary hita amin’izany fa nanantena izy hoe ho tia azy kokoa i Jakoba, ary hilefitra ka hanaiky ny maha vadiny azy. Hoy mantsy izy: “Tsy hampaninona ny vadiko intsony izao ny maha eto ahy, satria enin-dahy no naterako taminy.” (Ge 30:20; 35:23; Ek 1:1-3; 1Ta 2:1) Niteraka telo lahy i Zebolona tatỳ aoriana, dia i Sereda sy Elona ary Jahalela. (Ge 46:14) Nisy taranak’i Zebolona nantsoina koa hoe Elona. Lasa mpitsara teo amin’ny Israely izy io. Tsy i Elona zanany lahy anefa io fa nitovy anarana taminy fotsiny.—Mpts 12:11, 12.
2. Zebolona koa no iantsoana an’ilay foko avy amin’ireo zanakalahy telo naterak’i Zebolona. Nisy 57 400 ny vatan-dehilahy 20 taona no ho miakatra tao amin’ilay foko, herintaona teo ho eo taorian’ny nanafahana ny Israelita avy tany Ejipta. (No 1:1-3, 30, 31) Niampy 3100 izany, rehefa natao indray ny fanisam-bahoaka, tamin’ny faramparan’ireo 40 taona nivezivezen’ny Israelita tany an-tany efitra.—No 26:26, 27.
Rehefa nitoby tany an-tany efitra ny Israelita, dia teo atsinanan’ny tranolay masina ny fokon’i Zebolona, niaraka tamin’ny fokon’i Joda sy ny fokon’i Isakara. Io fizarana nisy foko telo io no niainga voalohany rehefa nifindra lasy ny Israelita. I Eliaba zanak’i Helona no mpiadidy tao amin’ny tafiky ny fokon’i Zebolona.—No 1:9; 2:3-7; 7:24; 10:14-16.
Lovan’ilay foko. Niresaka momba ny lovan’ny fokon’i Zebolona i Jakoba, taloha kelin’ny nahafatesany. Hoy izy: “Honina amoron-tsiraka i Zebolona, ka ho eo amin’ny morona fiantsonan’ny sambo. Ary ho tandrifin’i Sidona ny sisin-taniny farany lavitra.” (Ge 49:13) Voalaza eo fa tandrifin’i Sidona ny faritanin’i Zebolona. Tany amin’ny faritra avaratra amin’ny faritanin’ny Israely i Sidona. Midika izany fa tany avaratra ny faritany nomena ny fokon’i Zebolona. Marina fa tsy tena amoron-tsiraka izy io, nefa tsy lavitra ranomasina. Teo atsinanany mantsy ny Ranomasin’i Galilia ary teo andrefany ny Ranomasina Mediterane. Mora tamin’ny Zebolonita àry ny nankeo amin’ireo ranomasina roa ireo, mba hanao raharaham-barotra. Izany angamba no tian’i Mosesy holazaina rehefa nitso-drano azy ireo izy hoe: “Mifalia, ry Zebolona, amin’ny fandehananao any ivelany.”—De 33:18.
Nahazo ny anjarany tamin’ny antsapaka fahatelo ny taranak’i Zebolona, rehefa nitohy tany Silo ny fizarana ny Tany Nampanantenaina. (Js 18:8; 19:10-16) I Elizafana zanak’i Parnaka no notendren’Andriamanitra ho solontenan’ny fokon’i Zebolona, mba hanampy hizara an’ilay tany. (No 34:17, 25) Ny faritanin’i Asera (Js 19:24, 27) sy Naftaly (Js 19:32-34) ary Isakara no nanodidina ny faritanin’i Zebolona, rehefa voafaritra ny sisin-tanin’ny foko tsirairay.
Nisy tanàna maromaro nomena ny Levita, tao amin’ny faritanin’i Zebolona. (Js 21:7, 34, 35; 1Ta 6:63, 77) Anisan’ireny i Nahalola (Nahalala). Tsy noroahin’ny Zebolonita ireo Kananita nonina tao sy ireo nonina tao Kitrona.—Mpts 1:30.
Tena nahay niady. Nisy mpiady be herim-po maro tao amin’ny fokon’i Zebolona. Lehilahy iray alina avy tamin’ny fokon’i Naftaly sy ny fokon’i Zebolona, ohatra, no namaly ny antson’i Baraka mba hiady tamin’ny tafik’i Sisera. (Mpts 4:6, 10) Nihira toy izao i Baraka sy Debora, rehefa resy ny tafik’i Sisera: “Vahoaka nanao vivery ny ainy i Zebolona, ary vonona ho faty mihitsy aza.” (Mpts 5:18) “Nampiasa ny fitaovan’ny mpitan-tsoratra” ny Zebolonita sasany nanampy an’i Baraka. Azo inoana fa nanisa an’ireo miaramila izy ireo, ary nandray an’ireo zazavao nisoratra anarana. (Mpts 5:14; ampit. 2Mp 25:19; 2Ta 26:11.) Nisy Zebolonita koa namaly ny antso, rehefa nitady miaramila i Gideona Mpitsara. (Mpts 6:34, 35) Zebolonita 50 000 no tonga nanampy an’i Davida. Lehilahy tsy nivadika izy ireo sady ‘tsy voazarazara mihitsy ny fony.’ (1Ta 12:33, 38-40) Azo inoana fa anisan’ireo tena nahatonga ny fahavalon’ny Israely ho resy ny Zebolonita, nandritra ny fanjakan’i Davida.—Sl 68:27.
Tia ny fivavahana marina ve izy ireo? Tamin’ny faramparan’ny taonjato fahavalo T.K., dia nisy olona avy tamin’ny fokon’i Zebolona nanetry tena ka nanaiky ny fanasan’i Hezekia, mpanjakan’ny Joda, mba hankalaza ny Paska tany Jerosalema. (2Ta 30:1, 10, 11, 18, 19) Nitory tao amin’ny faritanin’i Zebolona i Kristy Jesosy, taonjato maro tatỳ aoriana, ary toa nisy olona nandray tsara azy tao. Tanteraka tamin’izay ny faminanian’i Isaia.—Is 9:1, 2; Mt 4:13-16.
Tao amin’ny fahitana. Teo anelanelan’ny faritanin’ny fokon’i Isakara sy ny fokon’i Gada ny faritanin’i Zebolona, tao amin’ny fahitan’i Ezekiela (Ezk 48:26, 27), ary nisy anarana hoe Zebolona ny vavahady iray tao amin’ilay tanàna antsoina hoe “Jehovah Mihitsy no Ao.” (Ezk 48:33, 35) Nahazo fahitana koa ny apostoly Jaona, ka reny fa nisy 12 000 ireo voaisy tombo-kase tao amin’ny fokon’i Zebolona (anisan’ny Israely ara-panahy).—Ap 7:4, 8.