Fanontanian’ny Mpamaky
Rehefa nihinan-kena niaraka tamin’ny ra ireo miaramilan’i Saoly, nahoana izy ireo no tsy novonoina ho faty, satria izany no sazy voalaza ao amin’ny Lalàn’Andriamanitra?
Tena nandika ny lalàn’Andriamanitra momba ny ra ireo lehilahy ireo, saingy nety ho nanehoana famindram-po izy ireo noho ny fanajany ny ra, na dia tokony ho naneho fitandremana bebe kokoa aza izy ireo teo amin’ny fanehoana izany fanajana izany.
Diniho ny tarehin-javatra. Ireo Isiraelita teo ambany fanapahan’i Saoly Mpanjaka sy i Jonatana zanany dia niady tamin’ireo Filistina. Tamin’ny fotoana naha-“ory ny lehilahy amin’ny Isiraely” teo amin’ny ady, dia nanao fianianana maimaika i Saoly fa ireo lehilahy niaraka taminy dia tsy tokony hanendry hanina mandra-pandresy ny fahavalo. (1 Samoela 14:24). Tsy ela dia niteraka zava-nanahirana ilay fianianany.
Nandresy tamin’ny ady mafy iray ireo lehilahy niaraka taminy, kanefa nisy vokany nanimba ilay fiezahana nitaky herim-po. Maty noana sy reraka mafy izy ireo. Inona no nataon’izy ireo tao anatin’izany tarehin-javatra faran’izay mafy izany? “Dia nanaovan’ny olona an-kazakazaka ny babo, ka naka ondry aman-osy sy omby ary zanak’omby izy, dia namono azy teo amin’ny tany, ka dia nohanin’ny olona mbamin’ny rany.” — 1 Samoela 14:32.
Izany dia fandikana ny lalàn’Andriamanitra mikasika ny ra, araka ny nolazain’ny olon’i Saoly taminy hoe: “Indro, ny olona manota amin’i Jehovah, fa mihinana zavatra mbamin’ny rany izy.” (1 Samoela 14:33). Eny, nilaza ny Lalàna fa rehefa nisy biby novonoina, dia tsy maintsy natsika ny rany alohan’ny hihinanana ny hena. Andriamanitra dia tsy nitaky fanaovan-javatra tamin-kafanam-po tafahoatra mba hanatsihana ny ra. Tamin’ny fanarahana ambaratongam-panatsihana antonony, dia afaka naneho fanajana ny hevitry ny ra ireo mpanompony. (Deoteronomia 12:15, 16, 21-25). Ny ram-biby dia azo nampiasaina ho fanaovana sorona teo amin’ny alitara, fa tsy tokony hohanina. Ny fandikana fanahy iniana dia azo nanasaziana ho faty, satria izao no nolazaina tamin’ny vahoakan’Andriamanitra: “Aza mihinana ny ran’ny nofo; fa ny rany no ain’ny nofo rehetra, ka izay rehetra mihinana azy dia haringana.” — Levitikosy 17:10-14.
Nanao fanahy iniana nandika ny Lalàna ve ireo miaramilan’i Saoly Mpanjaka? Moa ve izy ireo naneho tsy firaharahana tanteraka ny lalàn’Andriamanitra momba ny ra? — Ampitahao amin’ny Nomery 15:30.
Tsy voatery hanatsoaka hevitra toy izany isika. Milaza ilay fitantarana fa ‘namono ireo biby teo amin’ny tany izy ireo, ary nihinana izany mbamin’ny rany’. Koa nety ho nanao fanandramana sasany mba hampitsika ny ra izy ireo. (Deoteronomia 15:23). Kanefa, tao amin’ny faharerahany mafy sy naha-maty noana azy ireo, dia tsy nahanton’izy ireo ny biby voavono ary tsy namela fotoana ampy izy ireo mba hahatonga ny ra hitsika ara-dalàna. Namono ondry sy omby “teo amin’ny tany” izy ireo, ka izany dia nety ho nahaela ny fitsihana. Ary dia nandidy hena haingana avy tamin’ireo biby maty izay nety ho nandry tao anatin’ny ra izy ireo. Noho izany, na dia tao an-tsain’izy ireo aza ny hankato ny lalàn’Andriamanitra, dia tsy nanao izany hatramin’ny farany araka ny tokony ho izy sy tao anatin’ny halavam-potoana ampy izy ireo.
Ny vokany dia ny ‘nanotan’ny olona tamin’ny fihinanana zavatra mbamin’ny rany’, izay zava-dratsy. Niaiky izany i Saoly ary nibaiko ny hanakodiavana vato lehibe iray nankeo aminy. Nandidy ny miaramilany toy izao izy: “Samia mitondra ny ombiny etỳ amiko, ary samia mitondra ny ondriny, ka vonoy eto izy, dia hano, ary aza manota amin’i Jehovah amin’ny fihinanana zavatra mbamin’ny rany.” (1 Samoela 14:33, 34). Nankato ireo miaramila meloka, ary “i Saoly nanao alitara ho an’i Jehovah”. — 1 Samoela 14:35.
Ny famonoana biby teo amin’ilay vato dia azo inoana fa nahatonga fitsihan’ny ra ampy. Ny hena avy tamin’ireo biby dia ho nohanina lavitra an’ilay toerana nitrangan’ny famonoana. I Saoly dia nety ho nampiasa ny sasany tamin’ny ra nitsika teo amin’ny alitara mba hitadiavana ny famindram-pon’Andriamanitra ho an’ireo nanota. Toa namindra fo i Jehovah noho ny fahafantarany ireo fiezahana efa nataon’ireo miaramila na dia tena reraka sy noana aza izy ireo. Nety ho nasian’Andriamanitra fiheverana koa ny hoe: ny fianianana maimaika nataon’i Saoly dia nanery ireo lehilahy niaraka taminy hiditra tao anatin’ny tarehin-javatra nampamoy fo.
Io fitantarana io dia tena mampiseho fa ny tarehin-javatra mahadodona iray dia tsy fialan-tsiny mba tsy hiraharahana ny lalàn’Andriamanitra. Tokony hanampy antsika koa izy io hahita ny ilana hieritreretana amim-pitandremana, alohan’ny hanaovana fianianana, satria ny voady atao maimaika dia mety hiteraka zava-manahirana ho antsika manokana sy ho an’ny hafa. — Mpitoriteny 5:4-6.