Ny Fiafarana Maharitry ny Herisetra — Amin’ny Fomba Ahoana?
MBA hampitsaharana ny fitomboan’ny herisetra, dia tanàna maro tany Etazonia no nanandrana hevitra vaovao — lelavola na fananana ho takalon’ny basy averina, tsy hisy fanontaniana apetraka. Ny vokany? Tamin’ny vola 341 000 dolara (1 447 204 000 FMG), ny tanànan’i St. Louis, ohatra, dia nahangona basy 8 500. Ny fandaharana nitovy tamin’izany natao tany New York dia nahazoana fitaovam-piadiana maherin’ny arivo.
Inona no vokatr’izany rehetra izany teo amin’ny heloka bevava? Mampalahelo fa kely dia kely. Ny famonoana olona tamin’ny alalan’ny basy dia nahatratra ny tampon’isa ambony indrindra hatramin’izay tany St. Louis, ny taona nanaraka. Any New York, dia mbola misy basy roa tapitrisa, araka ny faminavinana, any amin’olona tsotra. Any Etazonia, dia misy basy tokony ho 200 tapitrisa any am-pelatanan’olona manokana, efa ho basy iray ho an’ny lehilahy sy ny vehivavy ary ny ankizy rehetra. Any amin’ny tany hafa, ny herisetra amin’ny alalan’ny basy dia mitombo amin’ny habetsahany mampahatahotra. Tany Grande-Bretagne, “teo anelanelan’ny 1983 sy 1993, ny isan’ny fanafihana nisy fampiasana basy noraketin’ny polisy an-tsoratra dia efa ho avo roa heny, ka nanjary 14 000”, hoy ny The Economist. Na dia somary kelikely ihany aza ny habetsahan’ny famonoana olona, dia misy fitaovam-piadiana tsy ara-dalàna tokony ho iray tapitrisa ao amin’io tany io.
Azo antoka fa izay fihenana rehetra amin’ireo isa mampahatahotra ireo dia dingana iray mankany aloha. Kanefa, ny fepetra toy ny voalazalaza teo ambony dia tsy tonga any amin’ny antony fototra mahatonga ny herisetra velively. Fa inona ireo antony ireo? Anton-javatra maro no notononina, nefa vitsivitsy ihany amin’izy ireny no lehibe. Ny fihilangilanan’ny fianakaviana sy ny tsy fisian’ny toromarika ara-pitondran-tena dia nitarika tanora maro hiaraka amin’ny andian-jiolahim-boto mba ho anisany. Ny fanintonan’ny fahazoan-tombony be dia be dia nitaona ny maro hampiasa herisetra. Ny tsy fisian’ny rariny dia nanosika ny hafa hanarina ny raharaha amin’ny fomba feno herisetra. Nahatonga olona hinia tsy hijery ny fijalian’ny hafa ny fireharehana ny amin’ny tany niaviana, ny firazanana, na ny toerana misy ny tena eo amin’ny fiainana. Ireo dia anton-javatra lalim-paka tsy ahitana fanafodiny haingana.
Inona no azo atao?
Polisy maromaro kokoa, fotoam-pigadrana mafimafy kokoa, famerana ny fahazoana basy, fanamelohana ho faty — efa natolotra daholo ireo rehetra ireo ary nandramana natao ho fomba isakanana ny heloka bevava sy ny herisetra. Nitondra ambaratongam-pahombiazana samihafa tamin’ny sasantsasany izy ireo, nefa ny mampalahelo dia mbola be dia be ihany ny herisetra eo anivontsika. Nahoana? Izany dia satria ireny fepetra ireny dia mitsabo ny famantarana aretina fotsiny.
Etsy an-danin’izany, dia manam-pahaizana maro no mihevitra fa ny fanalahidin’ny famaranana ny herisetra dia ny fanabeazana. Na dia marim-pototra aza izany hevitra izany, dia tsy maintsy manamarika isika fa ny herisetra dia tsy voafetra ho amin’ny firenena izay voafetra ny fahafahana hahazo fanabeazana. Raha ny marina, dia toa ny sasany amin’ireo firenena be herisetra indrindra no manana fari-panabeazana ambony indrindra koa. Tsy sarotra ny mahita fa izay ilaina dia tsy fanabeazana fotsiny fa ilay karazana fanabeazana mety. Karazany inona izany? Misy afaka mampianatra ny olona hanjary olona tia fiadanana sy marina ve?
“Izaho, Jehovah Andriamanitrao, no mampianatra anao hahita soa sady mitarika anao amin’ny làlana tokony halehanao. Toy izay anie ianao mba nihaino ny didiko! Dia ho tonga tahaka ny ony ny fiadananao, ary ho tahaka ny onjan-drano-masina ny fahamarinanao”. (Isaia 48:17, 18, izahay no manao sora-mandry.) Ahoana no ampianaran’i Jehovah Andriamanitra olona ho tia fiadanana sy ho marina? Voalohany indrindra dia amin’ny alalan’ny Teniny, ny Baiboly.
Ny herin’ny Tenin’Andriamanitra
Tsy fitambaran’angano sy ohabolana fotsiny, izay lany andro sy tsy azo ampiharina akory, ny Baiboly. Izy io dia mirakitra fotopoto-pitsipika sy hevitra avy amin’ny Mpamorona ny olombelona izay, avy amin’ny fomba fijeriny faran’izay ambony, dia mahafantatra tsaratsara kokoa noho ny olona na iza na iza ny maha-izy ny olombelona. “Tahaka ny hahavon’ny lanitra noho ny tany no hahavon’ny làlako noho ny làlanareo sy ny fihevitro noho ny fihevitrareo”, hoy i Jehovah Andriamanitra. — Isaiah 55:9.
Noho izany antony izany no nanaporofoan’ny apostoly Paoly fa “velona sy mahery ny tenin’Andriamanitra ka maranitra noho ny sabatra roa lela, ka manindrona hatramin’ny fampisarahana ny aina sy ny fanahy ary ny tonona sy ny tsoka, ka mahay mamantatra ny eritreritra sy ny fisainan’ny fo”. (Hebreo 4:12). Eny, manana ny hery hahatratrarana sy hanohinana ny fon’ny olona iray ary hanovana ny fomba fisainany sy ny fitondran-tenany ny Tenin’Andriamanitra. Moa ve tsy izany no ilaina mba hanovana ny lalana feno herisetran’ny olona amin’izao andro izao?
Ny Vavolombelon’i Jehovah, izay miisa tokony ho dimy tapitrisa ankehitriny any amin’ny tany maherin’ny 230, dia porofo velona fa ny Tenin’Andriamanitra dia manana hery tokoa hanovana fiainana ho tsaratsara kokoa. Anisan’izy ireo dia misy olona avy amin’ny firenena sy ny fiteny ary ny firazanana rehetra. Izy ireo koa dia avy amin’ny toerana ara-pivelomana sy ny fiaviana ara-tsosialy rehetra. Ny sasany tamin’izy ireny dia nanana fiainana feno herisetra sy nikorontana teo aloha. Nefa tsy namela izany lafin-javatra izany hampirehitra tsy fifankahazoana, fandrafiana sy fanavakavahana ary fankahalana teo anivon’izy ireo, fa nianatra nandresy ireny fefy ireny kosa ary nanjary olona tia fiadanana sy tafaray maneran-tany. Inona no nahatonga izany hety?
Ezaka manokana iray izay hamarana ny herisetra
Ny Vavolombelon’i Jehovah dia nanankinana ny fanampiana ny hafa mba hahazo fahalalana araka ny marina ny fikasan’Andriamanitra araka ny aharihary ao amin’ny Teniny, dia ny Baiboly. Any amin’ny vazan-tany rehetra eto an-tany dia mitady ireo izay maniry hianatra ny lalan’i Jehovah sy hampianariny izy ireo. Mitera-bokatra ny ezaka nataony. Ny vokatr’izany ezaka manokana ara-panabeazana izany dia izao: tanteraka ny faminaniana mahatalanjona iray.
Fitonjato sy roa arivo taona eo ho eo izay, i Isaia mpaminany dia nahazo tsindrimandry hanoratra hoe: “Izao no ho tonga any am-parany: (...) maro ny firenena no hiainga ka hanao hoe: Andeha isika hiakatra any an-tendrombohitr’i Jehovah, ho any an-tranon’Andriamanitr’i Jakoba, mba hampianarany antsika ny amin’ny làlany, ka handehanantsika amin’ny atorony”. — Isaia 2:2, 3.
Ny hoe ampianarin’i Jehovah sy ny hoe mandeha amin’ny atorony dia afaka miteraka fiovana mahatalanjona eo amin’ny fiainan’ny olona. Voalaza mialoha tao amin’ilay faminaniana teo ihany ny iray amin’ireo fiovana: “Hanefy ny sabany ho fangady ireny, ary ny lefony ho fanetezam-boaloboka; ny firenena tsy hanainga sabatra hifamely na hianatra ady intsony.” (Isaia 2:4). Efa namaky an’io andininy io ny olona maro. Raha ny marina, dia voasokitra eo amin’ny rindrin’ny Kianjan’ny Firenena Mikambana any New York io teny io. Izany dia fampahatsiarovana ny amin’izay tadiavin’ny Firenena Mikambana atao nefa tsy tanterany. Izany fanafoanana ny ady sy ny herisetra izany dia tsy natao hotanterahin’ny fandaminana ara-politika na inona na inona nataon’olombelona. Izany dia zavatra izay i Jehovah Andriamanitra irery ihany no afaka manao azy. Ahoana no hanatanterahany izany?
Miharihary fa tsy ny rehetra no hamaly ilay fanasana mba ‘handeha ho any an-tendrombohitr’i Jehovah’ sy ‘hampianarina ny amin’ny làlany’ ary ‘handeha amin’ny atorony’; na ho vonona ‘hanefy ny sabany ho fangady ary ny lefony ho fanetezam-boaloboka’. Inona no hataon’i Jehovah amin’ny olona toy izany? Tsy hamela ny varavaran’ny fahafahana manao zavatra hisokatra mandrakizay izy na hiandry azy ireo hiova. Mba hamaranany ny herisetra, i Jehovah dia hamarana koa ny fisian’ireo izay mikiry amin’ireo lalany feno herisetra.
Fianarana iray tena lehibe
Izay nataon’Andriamanitra tamin’ny andron’i Noa dia manome fianarana ho fampitandremana antsika amin’izao andro izao. Ny fitantaran’ny Baiboly dia mampiseho hoe karazana tontolo inona no nisy tamin’izany fotoana izany: “Simba ny tany teo anatrehan’Andriamanitra sady heni-doza”. Tao amin’io fitantarana io, Andriamanitra dia nampahafantatra an’i Noa hoe: “Ny faran’ny nofo rehetra efa mby eto anatrehako, satria efa heni-doza ny tany noho ny amin’ny olona, ka, indro, efa handringana azy mbamin’ny tany Aho.” — Genesisy 6:11, 13.
Tsy maintsy manamarika hevitra iray lehibe isika. Rehefa nandefa ny Safodrano teo amin’izany taranaka izany Andriamanitra, dia nitsimbina an’i Noa sy ny fianakaviany izy. Nahoana? Mamaly ny Baiboly hoe: “Noa dia lehilahy marina sady tsy nisy tsiny teo amin’ny olona niara-belona taminy; eny, niara-nandeha tamin’Andriamanitra Noa.” (Genesisy 6:9; 7:1). Na dia tsy voatery ho olona tia herisetra aza ny rehetra niaina tamin’izany fotoana izany, dia i Noa sy ny fianakaviany ihany no “niara-nandeha tamin’Andriamanitra”. Noho izany dia tafita velona izy ireo rehefa nofaranana izany tontolo feno herisetra izany.
Koa satria hitantsika fa “heni-doza” indray ny tany, dia afaka matoky isika fa tsy hoe tsy voamarik’Andriamanitra izany. Tsy misy hafa tamin’ny nataony tamin’ny andron’i Noa, dia hanao zavatra izy tsy ho ela ary hamarana ny herisetra — amin’ny fomba maharitra. Hanome lalana hiarovan-tena koa anefa izy, ho an’ireo izay mianatra ‘miara-mandeha amin’Andriamanitra’ ankehitriny, ireo izay mandray tsara ny ezaka manokana ara-panabeazana lehibe ho an’ny fiadanana.
Tamin’ny alalan’ny mpanao salamo, i Jehovah dia manome izao toky izao: “Rehefa afaka kelikely, dia tsy hisy ny ratsy fanahy; handinika ny fonenany hianao, fa tsy ho hita izy. Fa ny mpandefitra kosa no handova ny tany ka hiravoravo amin’ny haben’ny fiadanana.” — Salamo 37:10, 11.
Ho faly ny Vavolombelon’i Jehovah hianatra ny Baiboly hiaraka aminao mba hahafahanao hiaraka amin’ireo izay milaza hoe: “Andeha isika hiakatra any an-tendrombohitr’i Jehovah, ho any an-tranon’Andriamanitr’i Jakoba, mba hampianarany antsika ny amin’ny làlany, ka handehanantsika amin’ny atorony”. (Isaia 2:3). Amin’ny fanaovana izany, dia afaka ny ho anisan’ireo izay hijery ny faran’ny faharatsiana sy ny herisetra rehetra ianao. Ho afaka hahita ‘firavoravoana amin’ny haben’ny fiadanana’ ianao.
[Sary nahazoan-dalana, pejy 5]
Reuters/Bettmann