AZAZELA
(Azazèla) [Osy Manjavona].
Miverina inefatra ao amin’ny Baiboly ny teny hoe “Azazela”, ao amin’ireo toromarika momba ny Andro Fandrakofam-pahotana.—Lev. 16:8, 10, 26.
Iadian-kevitra ny niavian’io teny io. ʽAzaʼzel, ohatra, no fanoratra an’io teny io ao amin’ny soratra hebreo nataon’ny Masoreta. Toa fitambarana fototeny roa midika hoe “osy” sy “manjavona” izy io, ka izay no nahatonga an’ilay heviny hoe “Osy Manjavona.” Misy indray milaza fa nifamadika ny renisoratra roa amin’ilay teny, ka “Tanjak’Andriamanitra” no tena dikany. Ny Vulgate latinina kosa nandika an’ilay teny hebreo amin’ny hoe caper emissarius, izay midika hoe “osy misolo tena” na “osy fanalana faditra.” Ny Fandikan-teny Grikan’ny Fitopolo indray mampiasa teny grika midika hoe “ilay mitondra (misoroka) ny ratsy.”
Nomen’ny zanak’Israely osy (osilahy kely) roa ny mpisoronabe, mba hampiasainy tamin’ny Andro Fandrakofam-pahotana fanao isan-taona. Natao antsapaka avy eo ireo osy, ka ny iray “ho an’i Jehovah” ary ny iray “ho an’i Azazela.” Natao fanatitra noho ny ota ilay osy ho an’i Jehovah, rehefa avy natao sorona ny ombilahy iray ho fandrakofana ny fahotan’ny mpisoronabe sy ny an’ny fokony (ny Levita rehetra). Tsy novonoina kosa ilay osy ho an’i Azazela, fa natao ‘teo anatrehan’i Jehovah, ho fandrakofana ny fahotan’ilay osilahy anankiray, ary nalefa tany an-tany efitra ho an’i Azazela.’ (Le 16:5, 7-10) Afaka nandrakotra fahotana ny ran’ilay osy velona, satria toy ny hoe nafindra tamin’izy io ny soa nentin’ny ran’ilay osy ho an’i Jehovah. Nandrakotra ny fahotan’io osy ho an’i Azazela io mantsy ny ran’ilay osy ho an’i Jehovah izay novonoina mba hatao fanatitra noho ny ota, satria ao amin’ny ra ny ain’ny nofo. (Le 17:11) Afaka nanavotra tamin’ny fahotana koa àry ilay osy velona, na dia tsy novonoin’ny mpisoronabe aza, ary neken’i Jehovah izany matoa nentina teo anatrehany izy io. Nitovitovy tamin’izany ny fombafomba natao rehefa nidio ny Israelita sitrana tamin’ny habokana, na nodiovina ny trano nisy an’ilay aretina. Vorona roa no nampiasaina tamin’izay, ka ny iray novonoina ary ny iray navela ho velona. Natsoboka tao anatin’ny ran’ilay vorona novonoina ilay velona, ary avy eo nalefa mba hitondra ny fahotana.—Le 14:1-8, 49-53.
Tokony hitovy sy tsy hisy kilema ireo osy roa nampiasaina tamin’ilay Andro Fandrakofam-pahotana. Natao ny antsapaka vao fantatra hoe iza tamin’ireo no voafidy ho an’i Jehovah. Natao sorona ilay osy ho an’i Jehovah, ary avy eo nametraka ny tanany teo amin’ny lohan’ilay osy velona ny mpisoronabe sady niaiky ny fahotan’ny vahoaka. Nalefa tany an-tany efitra ilay osy, izay notarihin’ny “lehilahy iray efa vonona.” (Le 16:20-22) Nanjavona tany an-tany efitra ilay osy ho an’i Azazela, ka toy ny hoe nentiny tany ny fahotana nataon’ilay vahoaka tamin’ny taon-dasa.
Ireo osy roa ireo miaraka no nantsoina hoe fanatitra noho ny ota. (Le 16:5) Biby roa no nampiasaina mba hanasongadinana angamba fa tena nandrakotra ny fahotan’ilay vahoaka Andriamanitra. Natao sorona ilay osy voalohany. Ilay faharoa kosa nalefa hitondra ny fahotan’ny vahoaka tany an-tany efitra, mba hanamafisana fa tena mamela ny helok’izay mibebaka i Jehovah. Hoy tokoa ny Salamo 103:12: “Fa toy ny halavitry ny atsinanana amin’ny andrefana, no anesorany ny fahotantsika ho lavitra antsika.”
Nohazavain’ny apostoly Paoly fa sarobidy lavitra noho ny “ran’ombilahy sy ny ran’osilahy” ny ran’i Jesosy, rehefa nanolotra ny ainy lavorary ho sorona ho an’ny olombelona izy. (He 10:4, 11, 12) Toy ny hoe izy àry ilay ‘osy fanalana faditra’, noho izy ‘nitondra ny aretintsika’ sy ‘notrobarana noho ny helotsika.’ (Is 53:4, 5; Mt 8:17; 1Pe 2:24) ‘Nitondra’ ny fahotan’izay rehetra maneho finoana an’ilay sorona nataony izy. Noho iny sorona iny, dia tsy hotsarovan’Andriamanitra intsony ny fahotan’izy ireo. Mifanitsy amin’ilay osilahy “ho an’i Azazela” tokoa àry ny soron’i Jesosy Kristy.