NÚMEROS
1 Israel runakunaq Egiptomanta lloqsimusqanku qhepaman iskay kaq wataña kashaqtinmi, iskay kaq killapi juj kaq p’unchaypi Jehová Diosqa Sinaí ch’inneqpi+ tupana karpapi+ Moiseswan rimarqan, nirqanmi: 2 “Llapa Israel runakunata yupay,+ familiankuman jina ayllunkuman jina. Llapa qharikunaq sutintan listapi churanki. 3 Qanwan Aaronpiwanmi iskay chunka watayoqmanta wichayman+ runakunata t’aqa-t’aqata listapi churankichis; pikunachus maqanakuyta atinkuman chaykunaq sutintan qelqankichis Israel ejercitopi kanankupaq.
4 ”Sapanka ayllumantan juj runata pusankichis; ayllunpi umalli kaqtan+ pusankichis. 5 Rubén ayllumantan pusankichis Sedeurpa churin Elizurta,+ 6 Simeón ayllumantataq Zurisadaipa churin Selumielta,+ 7 Judá ayllumantataq Aminadabpa churin Nasonta,+ 8 Isacar ayllumantataq Zuarpa churin Netanelta,+ 9 Zabulón ayllumantataq Jelonpa churin Eliabta,+ 10 Josepa churin Efraín+ ayllumantataq Amiujpa churin Elisamata, Josepa churin Manasés ayllumantataq Pedazurpa churin Gamalielta, 11 Benjamín ayllumantataq Guideonipa churin Abidanta,+ 12 Dan ayllumantataq Amisadaipa churin Ayezerta,+ 13 Aser ayllumantataq Ocranpa churin Paguielta,+ 14 Gad ayllumantataq Deuelpa churin Eliasafta,+ 15 Neftalí ayllumantataq Enanpa churin Airata.+ 16 Paykunan ajllasqa kashanku, paykunan taytankuq ayllunkupi umallikuna kanku,+ paykunan Israelpi waranqa-waranqa runakunaq umallinkuna+ kanku”, nispa.
17 Chay runakunatan Moiseswan Aaronpiwan pusarikurqanku, paykunan sutinkumantakama wajasqa karqanku. 18 Iskay kaq killapi ñaupaq kaq p’unchaypin llapa Israel runakunata juñurqanku, jinaspa iskay chunka watayoqmanta wichayman+ qharikunata sutinkumantakama listapi churarqanku. Paykunaqa ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan qelqasqa karqanku. 19 Jehová Diospa kamachisqanman jinan Moisesqa ruwarqan. Sinaí ch’inneqpin llapa runakunata listapi churarqan.+
20 Ñaupaqtaqa Israelpa phiwi* churin Rubenpa wawankunan+ qelqasqa karqanku. Paykunaqa ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan sutinkumantakama listapi churasqa karqanku. Guerrapi maqanakunankupaq jina kaqkunan iskay chunka watayoqmanta wichayman qelqasqa karqanku. 21 Llapanpiqa 46.500 runakunan Rubén ayllumantaqa qelqasqa karqanku.
22 Simeón ayllumanta runakunapas+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan sutinkumantakama listapi churasqa karqanku. Guerrapi maqanakunankupaq jina kaqkunan iskay chunka watayoqmanta wichayman qelqasqa karqanku. 23 Llapanpiqa 59.300 runakunan Simeón ayllumantaqa qelqasqa karqanku.
24 Gad ayllumanta runakunapas+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan sutinkumantakama listapi churasqa karqanku. Guerrapi maqanakunankupaq jina kaqkunan iskay chunka watayoqmanta wichayman yupasqa karqanku. 25 Llapanpiqa 45.650 runakunan Gad ayllumantaqa qelqasqa karqanku.
26 Judá ayllumanta runakunapas+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan sutinkumantakama listapi churasqa karqanku. Guerrapi maqanakunankupaq jina kaqkunan iskay chunka watayoqmanta wichayman yupasqa karqanku. 27 Llapanpiqa 74.600 runakunan Judá ayllumantaqa qelqasqa karqanku.
28 Isacar ayllumanta runakunapas+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan sutinkumantakama listapi churasqa karqanku. Guerrapi maqanakunankupaq jina kaqkunan iskay chunka watayoqmanta wichayman yupasqa karqanku. 29 Llapanpiqa 54.400 runakunan Isacar ayllumantaqa qelqasqa karqanku.
30 Zabulón ayllumanta runakunapas+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan sutinkumantakama listapi churasqa karqanku. Guerrapi maqanakunankupaq jina kaqkunan iskay chunka watayoqmanta wichayman yupasqa karqanku. 31 Llapanpiqa 57.400 runakunan Zabulón ayllumantaqa qelqasqa karqanku.
32 Josepa wawan Efraín ayllumanta jamuq runakunapas+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan sutinkumantakama listapi churasqa karqanku. Guerrapi maqanakunankupaq jina kaqkunan iskay chunka watayoqmanta wichayman yupasqa karqanku. 33 Llapanpiqa 40.500 runakunan Efraín ayllumantaqa qelqasqa karqanku.
34 Manasés ayllumanta runakunapas+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan sutinkumantakama listapi churasqa karqanku. Guerrapi maqanakunankupaq jina kaqkunan iskay chunka watayoqmanta wichayman yupasqa karqanku. 35 Llapanpiqa 32.200 runakunan Manasés ayllumantaqa qelqasqa karqanku.
36 Benjamín ayllumanta runakunapas+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan sutinkumantakama listapi churasqa karqanku. Guerrapi maqanakunankupaq jina kaqkunan iskay chunka watayoqmanta wichayman yupasqa karqanku. 37 Llapanpiqa 35.400 runakunan Benjamín ayllumantaqa qelqasqa karqanku.
38 Dan ayllumanta runakunapas+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan sutinkumantakama listapi churasqa karqanku. Guerrapi maqanakunankupaq jina kaqkunan iskay chunka watayoqmanta wichayman yupasqa karqanku. 39 Llapanpiqa 62.700 runakunan Dan ayllumantaqa qelqasqa karqanku.
40 Aser ayllumanta runakunapas+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan sutinkumantakama listapi churasqa karqanku. Guerrapi maqanakunankupaq jina kaqkunan iskay chunka watayoqmanta wichayman yupasqa karqanku. 41 Llapanpiqa 41.500 runakunan Aser ayllumantaqa qelqasqa karqanku.
42 Neftalí ayllumanta runakunapas+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan sutinkumantakama listapi churasqa karqanku. Guerrapi maqanakunankupaq jina kaqkunan iskay chunka watayoqmanta wichayman yupasqa karqanku. 43 Llapanpiqa 53.400 runakunan Neftalí ayllumantaqa qelqasqa karqanku.
44 Chay runakunatan Moiseswan Aaronpiwanqa listapi churarqanku. Chaytaqa Israel llaqtapi chunka iskayniyoq umalli runakunapiwan kuskan ruwarqanku, paykunan sapanka ayllumanta ajllasqa karqanku. 45 Israelpi llapa qharikunan pikunachus guerrapi maqanakunankupaq jina kaqkuna, iskay chunka watayoqmanta wichayman qelqasqa karqanku. Piqpa mirayninmantachus kasqankuman jinan paykunaqa qelqasqa karqanku. 46 Llapanpiqa 603.550 runakunan qelqasqa karqanku.+
47 Leví ayllu runakunaqa+ manan yupasqachu karqanku.+ 48 Jehová Diosmi Moisesta nirqan: 49 “Leví ayllu runakunataqa aman listapiqa churankichu, aman wakin Israel runakunawan kuskataqa yupankichu.+ 50 Aswanmi paykunaqa encargakunqaku rimanakuyniy+ arcayoq* karpamanta, chaypi imaymana cosaskunamanta, imaymana serviciokunamantawan.+ Paykunan chay yupaychana karpatapas chay serviciokunatapas apanqaku,+ paykunan chay karpapi servinqaku,+ maypiña karpakunkichis chaypas chay karpa muyuriqllapin paykunaqa karpakunqaku.+ 51 Chay karpata maymanpas apanaykichis kaqtinqa Leví runakunan chaytaqa paskanqaku,+ maypi sayarichinaykichis kaqtinpas Leví runakunan chaytaqa sayarichinqaku. Pipas mana Leví runa kashaspa chayman qayllaykunman chayqa wañuchisqan kanqa.+
52 ”Sapanka Israel runakunan maypichus karpakunankupi karpakunqaku; kinsa ayllukunamantakaman karpakunqaku,+ t’aqa-t’aqapin karpakunqaku. 53 Leví ayllu runakunataq rimanakuyniy arcayoq karpa muyuriqpi karpakunqaku, chhaynapin mana phiñakusaqchu wakin Israel runakuna contra.+ Leví runakunan chay karpataqa cuidanqaku”,+ nispa.
54 Israel runakunaqa Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jinan ruwarqanku. Paypa nisqanman jinapunin imatapas ruwarqanku.
2 Jehová Diosmi Moiseswan Aaronpiwan rimallarqantaq, paykunatan nirqan: 2 “Karpaq sapanka ladonpin kinsa ayllukuna karpakunqaku.+ Chaypin sapanka Israel runa may ayllumantachus kasqanman jina, piqpa mirayninmantachus kasqanman jina karpakunqa, sapankan maypichus t’aqankuq banderan kashan chayman rinqaku. Llapankun tupana karpa muyuriqpi karpakunqaku, chaymantapas karpankuqa yupaychana karpaman qhawashaqmi kanqa.
3 ”Inti lloqsimuy ladopin kinsa ayllukuna karpakunqaku, chay t’aqa ayllukunatan Judá ayllu umallinqa. Judá ayllupi umalliqa Aminadabpa churin Nasonmi kanqa.+ 4 Chay ayllupiqa 74.600 runakunan ejercitopi kanankupaq qelqasqa kashanku.+ 5 Judá aylluq jujnin ladonpin karpakunqa Isacar ayllu; chay ayllupiqa Zuarpa churin Netanelmi umalli kanqa.+ 6 Paykunaqa 54.400 runakunan ejercitopi kanankupaq qelqasqa kashanku.+ 7 Judá aylluq juj kaq ladonpitaq karpakunqa Zabulón ayllu; chay ayllupiqa Jelonpa churin Eliabmi umalli kanqa.+ 8 Paykunaqa 57.400 runakunan ejercitopi kanankupaq qelqasqa kashanku.+
9 ”Chhaynapin Judá ayllu t’aqapiqa 186.400 runakuna kanqaku. Paykunan karpankuta paskaspa ñaupaqta puririnqaku.+
10 ”Uray ladopipas kinsa ayllukunan t’aqa-t’aqapi karpakullanqakutaq, chay t’aqa ayllukunatan Rubén ayllu umallinqa.+ Rubén ayllupi umalliqa Sedeurpa churin Elizurmi kanqa.+ 11 Chay ayllupiqa 46.500 runakunan ejercitopi kanankupaq qelqasqa kashanku.+ 12 Rubén aylluq jujnin ladonpin karpakunqa Simeón ayllu, chay ayllupiqa Zurisadaipa churin Selumielmi umalli kanqa.+ 13 Paykunaqa 59.300 runakunan ejercitopi kanankupaq qelqasqa kashanku.+ 14 Rubén aylluq juj kaq ladonpitaq karpakunqa Gad ayllu, chay ayllupiqa Reuelpa churin Eliasafmi umalli kanqa.+ 15 Paykunaqa 45.650 runakunan ejercitopi kanankupaq qelqasqa kashanku.+
16 ”Chhaynapin Rubén ayllu t’aqapiqa 151.450 runakuna kanqaku. Paykunaqa Judá ayllu t’aqaq qhepantan karpankuta paskanqaku.+
17 ”Tupana karpata maymanpas astanaykichis kaqtinqa+ wakin ayllukunaq chaupintan Leví ayllu runakunaqa rinqaku.
”Imayna formapichus karpakusqankuman jinan qati-qatilla puririnqaku,+ sapanka t’aqan banderantinkama rinqaku.
18 ”Inti jaykuy ladopipas kinsa ayllukunan t’aqa-t’aqapi karpakullanqakutaq, chay t’aqa ayllukunatan Efraín ayllu umallinqa. Efraín ayllupi umalliqa Amiujpa churin Elisamami kanqa.+ 19 Chay ayllupiqa 40.500 runakunan ejercitopi kanankupaq qelqasqa kashanku.+ 20 Efraín aylluq jujnin ladonpin karpakunqa Manasés ayllu,+ chay ayllupiqa Pedazurpa churin Gamalielmi umalli kanqa.+ 21 Paykunaqa 32.200 runakunan ejercitopi kanankupaq qelqasqa kashanku.+ 22 Efraín aylluq juj kaq ladonpitaq karpakunqa Benjamín ayllu, chay ayllupiqa Guideonipa churin Abidanmi umalli kanqa.+ 23 Paykunaqa 35.400 runakunan ejercitopi kanankupaq qelqasqa kashanku.+
24 ”Chhaynapin Efraín ayllu t’aqapiqa 108.100 runakuna kanqaku. Paykunaqa Rubén ayllu t’aqaq qhepantan karpankuta paskanqaku.+
25 ”Wichay ladopipas kinsa ayllukunan t’aqa-t’aqapi karpakullanqakutaq, chay t’aqa ayllukunatan Dan ayllu umallinqa. Dan ayllupi umalliqa Amisadaipa churin Ayezermi kanqa.+ 26 Chay ayllupiqa 62.700 runakunan ejercitopi kanankupaq qelqasqa kashanku.+ 27 Dan aylluq jujnin ladonpin Aser ayllu karpakunqa, chay ayllupiqa Ocranpa churin Paguielmi umalli kanqa.+ 28 Paykunaqa 41.500 runakunan ejercitopi kanankupaq qelqasqa kashanku.+ 29 Dan aylluq juj kaq ladonpitaq Neftalí ayllu karpakunqa, chay ayllupiqa Enanpa churin Airanmi umalli kanqa.+ 30 Paykunaqa 53.400 runakunan ejercitopi kanankupaq qelqasqa kashanku.+
31 ”Chhaynapin Dan ayllu t’aqapiqa 157.600 runakuna kanqaku. Paykunaqa chay kinsa ayllu t’aqamanta qhepatañan karpankuta paskanqaku,+ jinaspa puririnqaku”, nispa.
32 Llapa chay runakunan piqpa mirayninmantachus kasqankuman jina listapi churasqa karqanku. Llapanpiqa 603.550 qharikunan ejercitopi kanankupaq qelqasqa karqanku.+ 33 Leví ayllu runakunaqa Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jinan mana yupasqachu karqanku.+ 34 Israel runakunaqa imaynatachus Jehová Dios Moisesta kamachirqan chayman jinan ruwarqanku. Kinsa ayllun sapanka t’aqapi karqan.+ Karpakunanku kaqtinpas astakunanku kaqtinpas ima t’aqamantachus kasqankuman jina, ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninmantachus kasqankuman jinan chayta ruwaqku.+
3 Sinaí orqopi+ Jehová Dios Moisesta rimapayashaqtinqa kaykunan karqanku Moisespa Aaronpa familianmanta jamuq runakuna. 2 Aaronpa churinkunan karqanku: Nadab, Abiú,+ Eleazar,+ Itamar+ ima. Phiwi* churinmi karqan Nadab. 3 Paykunan karqanku Aaronpa churinkuna, paykunan ajllasqa* karqanku sacerdote kanankupaq.+ 4 Nadabwan Abiuwanqa Jehová Diospa ñaupanpin wañurqanku; Jehová Diospa ñaupanpi mana ruwanankuta ruwasqankuraykun* Sinaí ch’inneqpi wañurqanku.+ Paykunaqqa manan wawanku karqanchu. Eleazarwan+ Itamarllawanñan+ sacerdotekuna karqanku, paykunan taytanku Aaronwan kuska Diosta servirqanku.
5 Jehová Diosmi Moisesta nirqan: 6 “Llapa Leví ayllu runakunata+ sacerdote Aaronpa ñaupanman asuykachimuy, paykunan Aaronta yanapanqaku.+ 7 Paykunaqa tupana karpaq ñaupanpin llank’anqaku, Aaronpa favorninpi, Israel runakunaq favorninpi iman llank’anqaku. 8 Chaymantapas paykunan encargasqa kanqaku tupana karpapi serviciokunamanta.+ Paykunan Israel runakunaq favorninpi chay yupaychana karpaq ñaupanpi llank’anqaku.+ 9 Llapa Leví ayllu runakunatan Aaronman churinkunamanwan qonki. Paykunan Israel llaqtamanta t’aqasqa kashanku Aaronta churinkunatawan yanapanankupaq.+ 10 Aaronta churinkunatawanmi churanki Diospa sacerdotenkuna kanankupaq.+ Pipas mana sacerdote kashaspa yupaychana karpaman qayllaykunqa chayqa, wañuchisqan kanqa”,+ nispa.
11 Jehová Diosmi Moisesta nillarqantaq: 12 “Leví ayllu runakunatan noqapaq t’aqasaq Israelpi llapa phiwi wawakunaq rantinpi.+ Leví ayllu runakunaqa noqaqmi kanqa. 13 Llapa phiwi wawakunapas noqaqmi.+ Egipto runakunaq phiwi wawankunata wañuchishaspaymi+ Israel runakunaq phiwi wawankunata noqapaq t’aqarqani, chaymi Israel runakunaq phiwi wawanpas, uywakunaq ñaupaq wachayninpas noqaq.+ Noqaqa Jehová Diosmi kani”, nispa.
14 Sinaí ch’inneqpin+ Jehová Diosqa jujmanta Moiseswan rimarqan, nirqanmi: 15 “Leví ayllu runakunata familiankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jina llapankuta listapi churay. Juj killayoqmanta wichayman qharikunatan llapanta listapi churanki”,+ nispa. 16 Chaymi Moisesqa Jehová Diospa kamachisqanman jina llapa Leví ayllu runakunata listapi churarqan. 17 Levipa churinkunan karqan: Guersón, Cohat, Merarí ima.+
18 Guersonpa churinkunataq karqan Lifniwan Simeipiwan.+ Paykunaq sutinkutan paykunamanta jamuq familiakunaqa aparqanku.
19 Cohatpa churinkunataq karqan: Amram, Izar, Hebrón, Uziel ima.+ Paykunamanta jamuq familiakunapas paykunaq sutinkutan aparqanku.
20 Meraripa churinkunataq karqan Maliwan+ Musipiwan.+ Paykunamanta jamuq familiakunapas paykunaq sutinkutan apallarqankutaq.
Chaykunan karqan Leví ayllu runakunamanta familiakuna.
21 Guersonmantan jamurqan Lifní familiakuna Simeí familiakunapiwan.+ Chaykunan karqanku Guersonmanta jamuq familiakuna. 22 Chay familiakunapiqa 7500 qharikunan juj killayoqmanta wichayman listapi churasqa karqanku.+ 23 Chaymantapas Guersón familiakunaqa yupaychana karpaq qhepanpin inti jaykuy ladopi karpakurqanku.+ 24 Paykunata umalliqmi karqan Laelpa churin Eliasaf. 25 Paykunan+ encargasqa kasharqanku yupaychana karpamanta,+ chay karpaq qatanankunamanta,+ chay karpaman jaykunapi cortinakunamanta,+ 26 karpa muyuriq patiota kanchachaq cortinakunamanta,+ karpaman altarmanwan jaykunapi warkusqa cortinakunamanta,+ waskhakunamantawan. Llapa chaykunan Guersonpa miraynin runakunaq cargonpi kasharqan.
27 Cohatmantan jamurqan Amram familiakuna, Izar familiakuna, Hebrón familiakuna, Uziel familiakunapiwan. Chaykunan karqan Cohatmanta jamuq familiakuna.+ 28 Chay familiakunapiqa 8600 qharikunan juj killayoqmanta wichayman listapi churasqa karqanku. Paykunan cuidananku karqan Diospa ch’uya karpanta.+ 29 Chaymantapas Cohat familiakunaqa yupaychana karpaq uray ladonpin karpakurqanku.+ 30 Paykunata umalliqmi karqan Uzielpa+ churin Elizafán. 31 Paykunan encargasqa kasharqanku Diospa rimanakuynin arcamanta,+ mesamanta,+ candeleromanta,+ altarkunamanta,+ ch’uya karpapi servinapaq serviciokunamanta,+ karpata t’aqaq cortinamantawan.+ Llapa chaykunan Cohatpa miraynin runakunaq cargonpi kasharqan.+
32 Leví ayllu runakunata umalliqqa sacerdote Aaronpa churin Eleazarmi karqan.+ Paypa kamachinpin kasharqan Dioswan tupana karpamanta encargakuq runakunaqa.
33 Merarimantan jamurqan Malí familiakuna Musí familiakunapiwan. Chaykunan karqan Merarimanta jamuq familiakuna.+ 34 Chay familiakunapiqa 6200 qharikunan juj killayoqmanta wichayman listapi churasqa karqanku.+ 35 Merarí familiakunata umalliqmi karqan Abijailpa churin Zuriel. Chaymantapas paykunaqa yupaychana karpaq wichay ladonpin karpakurqanku.+ 36 Chay runakunan encargasqa kasharqanku chay karpaq marconkunamanta,+ jap’inachiq k’aspikunamanta,+ columnakunamanta,+ marcokunaq sayanankunamanta, columnakunaq sayanankunamantawan.+ Llapa chaykunan Meraripa miraynin runakunaq cargonpi kasharqan.+ 37 Chaymantapas paykunan encargasqa kasharqanku karpa patiopi muyuriq postekunamanta, chay postekunaq sayanankunamanta,+ estacankunamanta, waskhankunamantawan.
38 Yupaychana karpaq ñaupanpi, inti lloqsimuy ladopin karpakurqanku Moiseswan Aaronwan wawankunapiwan. Paykunan Israel runakunaq rantinpi chay karpata cuidananku karqan. Pipas mana Leví ayllumanta kashaspa chayman asuykuqqa wañuchisqan kanan karqan.+
39 Llapanpiqa 22.000 qharikunan Leví ayllupiqa juj killayoqmanta wichayman listapi churasqa karqanku. Jehová Diospa kamachisqanman jinan Moiseswan Aaronwanqa chay runakuna ima familiamantachus kasqankuman jina listapi churarqanku.
40 Chaymantataq Jehová Diosqa Moisesta nirqan: “Israel runakunaq llapa phiwi churinta juj killayoqmanta wichayman yupay,+ llapankuta sutinkumantakama listapi churay. 41 Chay Israel runakunaq llapa phiwi churinpa rantintan Leví ayllu runakunata noqapaq t’aqanki,+ noqaqa Jehová Diosmi kani. Chaymantapas Israel runakunaq llapa ñaupaq wachay uywankunaq rantintan Leví runakunaq uywankunata noqapaq t’aqanki”,+ nispa. 42 Jinan Moisesqa Jehová Diospa kamachisqanman jina Israel runakunaq llapa phiwi wawanta listapi churarqan. 43 Llapanpiqa 22.273 phiwi qhari wawakunan yupasqa karqanku, llapankun juj killayoqmanta wichayman sutinkumantakama listapi churasqa karqanku.
44 Jehová Diosmi Moisesta nillarqantaq: 45 “Israel runakunaq llapa phiwi churinkuq rantinta Leví ayllu runakunata noqapaq t’aqay. Chaymantapas llapa ñaupaq wachay uywankunaq rantinta Leví runakunaq uywankunata t’aqay. Leví runakunaqa noqaqmi kanqaku. Noqaqa Jehová Diosmi kani. 46 Israel runakunaq phiwi wawankunaqa Leví runakunamanta aswan askhataq kashanku chayqa,+ chay 273 puchuq runakunamantan qolqeta paganqaku.+ 47 Sapankamantan pisqa siclo* qolqeta mañanki,+ chay sicloqa yupaychana karpapi siclo pesoman jinan kanqa. Juj sicloqa iskay chunka guerá* qolqen.+ 48 Chay qolqetan Aaronman churinkunamanwan qonki, chaymi kanqa puchuq phiwi wawankumanta Israel runakunaq pagasqan precio”, nispa. 49 Jinan Moisesqa chay puchuq runakunamanta pagota chaskirqan. 50 Chay phiwi wawakunamantan chaskirqan 1365 siclo qolqeta. Chaytaqa yupaychana karpapi siclo pesoman jinan chaskirqan. 51 Chay qolqetan Moisesqa Aaronman churinkunamanwan qorqan Jehová Diospa nisqanman jina. Moisesqa Jehová Diospa kamachisqanman jinan chayta ruwarqan.
4 Jehová Diosmi Moisesta Aarontawan nirqan: 2 “Leví ayllumanta jamuq Cohat runakunatan+ listapi churankichis ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jina. 3 Kinsa chunka watayoqmanta+ pisqa chunka watayoqkama runakunatan+ llapanta yupankichis; paykunan churasqa kanqaku tupana karpapi llank’anankupaq.+
4 ”Cohat runakunan encargakunqaku tupana karpapi ch’uyay-ch’uya kaqkunamanta.+ Kaykunan paykunaq ruwananku kanqa: 5 Israel runakuna maymanpas astakunanku kaqtinqa Aaronmi churinkunapiwan yupaychana karpaman jaykunqaku, jinaspa chaupipi t’aqaq cortinata uraykachinqaku,+ chay cortinawanmi rimanakuyniy arcata+ tapanqaku. 6 Chaytataq foca qaramanta qatanawan qatanqaku, chay patamantaq azul telawan tapanqaku, jinaspa apanankupaq k’aspikunata suskhuchinqaku.+
7 ”Chaymantataq t’anta churana mesa pataman azul telata mast’anqaku,+ chay patamantaq churanqaku platokunata, copakunata, p’ukukunata, vino ofrendapaq jarrakunata ima.+ Chay mesa patapi noqapaq t’aqasqa t’antaqa+ jinallan kanqa. 8 Chaykunatan tapanqaku k’anchaq puka telawan, chay patamantaq foca qaramanta ruwasqa qatanawan qatanqaku, jinaspa apanapaq k’aspikunata chay mesaman suskhuchinqaku.+ 9 Chaymantataq candelerota,+ mecherokunata,*+ mecha jap’inakunata, sansa apana p’ukukunata,+ mechero k’anchachinapaq aceite waqaychanakunatawan azul telawan tapanqaku. 10 Chay candelerota llapa imaymanankunatawanmi foca qaramanta qatanawan k’uyunqaku, jinaspa apanapaq k’aspi pataman churanqaku. 11 Qori altartapas+ azul telawanmi tapanqaku, chaytataq foca qaramanta qatanawan qatanqaku jinaspa k’aspinkunata+ suskhuchinqaku apanankupaq. 12 Chaymantataq ch’uya partepi servinapaq llapa t’aqasqa serviciokunata+ juj azul telaman churanqaku, chaytapas foca qaramanta qatanawanmi qatanqaku, jinaspa apanapaq k’aspikuna pataman churanqaku.
13 ”Chaymantataq altarmanta usphata orqospanku+ azulniraq puka telawan chay altarta tapanqaku. 14 Chay altar patamanmi churanqaku altarpi servinapaq llapa serviciokunata. Sansa apana p’ukukunata, trinchekunata, palakunata, jatun p’ukukunatawan.+ Chaykunatan tapanqaku foca qaramanta ruwasqa qatanawan, jinaspa apanapaq k’aspikunata+ altarman suskhuchinqaku.
15 ”Israel runakuna ripunankuña kashaqtinqa ñan Aaronwan wawankunawanqa llapantaña tapanqaku yupaychana karpapi+ llapa imaymanakunata, serviciokunatapas. Chaymanmi jamunqaku Cohat runakuna jinaspa llapa chaykunata apanqaku,+ ichaqa aman chay ch’uya cosaskunataqa tupaykunqakuchu, tupaykunqaku chayqa wañunqakun.+ Chaykunan kanqa Cohatpa wawankunaq tupana karpapi imachus ruwananku.
16 ”Sacerdote Aaronpa churin Eleazarmi+ encargasqa kanqa mecheropaq aceitemanta,+ sumaq q’apaq inciensomanta,+ sapa p’unchay jaywana jak’u ofrendamanta, jawina aceitemantawan,+ paymi llapa chaykunata qhawanqa. Paymi encargasqa kanqa yupaychana karpamantapas chaypi imaymana kaqkunamantapas”, nispa.
17 Jehová Diosmi Moisesta Aarontawan nillarqantaq: 18 “Makillan qhawankichis Leví ayllumanta jamuq Cohat runakunataqa,+ chhaynapin mana wañunqakuchu. 19 Aman paykunaqa comuntachu asuykunqaku ch’uyay-ch’uya cosaskunamanqa,+ mana chayqa wañunqakun. Aaronwan churinkunapiwanmi sapankankuta ninqaku imakunachus ruwanankuta imakunachus apanankutapas. 20 Paykunaqa manan chay ch’uya kaqkunataqa ni juj ratullapas rikunqakuchu, rikunqakuchus chayqa wañunqakun”,+ nispa.
21 Chaymantan Jehová Diosqa Moisesta nillarqantaq: 22 “Guersón runakunatan+ listapi churankichis ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jina. 23 Llapantan yupankichis kinsa chunka watayoqmanta pisqa chunka watayoqkama runakunata, paykunan churasqa kanqaku tupana karpapi llank’anankupaq. 24 Chay Guersón runakunaqa kaykunamantan encargasqa kanqaku:+ 25 Paykunan apanqaku yupaychana karpa tapana telakunata.+ Llapantan apanqaku chay karpaq ukhun telakunatapas jawan telakunatapas; paykunan apanqaku foca qaramanta ruwasqa qatanakunatapas,+ chay karpaman jaykunapi cortinatapas.+ 26 Apallanqakutaqmi karpa patio kanchachana cortinakunata,+ chay patioman jaykuna punkupi cortinakunata,+ waskhakunata, chaypi llank’anapaq herramientakunata, serviciokunatapas. Chaymi Guersón runakunaq ruwananku kanqa. 27 Aaronwan churinkunapiwanmi ninqaku Guersón runakunaq+ imachus ruwanankuta imakunachus apanankutapas. Qankunan ninkichis imakunachus apanankuta, chaymi paykunaq ruwananku kanqa. 28 Chaykunan kanqa Guersonmanta jamuq familiakunaq tupana karpapi imakunachus ruwananku.+ Paykunaqa sacerdote Aaronpa churin Itamarpa kamachinpin llank’anqaku.+
29 ”Merarí runakunatapas+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan llapanta listapi churankichis. 30 Kinsa chunka watayoqmanta pisqa chunka watayoqkama runakunatan llapanta yupankichis, paykunan churasqa kanqaku tupana karpapi llank’anankupaq. 31 Kaykunan kanqa tupana karpapi imakunachus ruwananku:+ Paykunan apanqaku chay karpa marcokunata,+ jap’inachiq k’aspikunata,+ columnakunata,+ marcokunaq sayanankunata,+ 32 karpa patiopi muyuriq postekunata,+ chay postekunaq sayanankunata,+ estacankunata,+ waskhankunata ima; apallanqakutaqmi chaypi servinapaq tukuy imaymanakunatapas. Qankunan sapankata ninkichis imakunatachus apanqaku chayta. 33 Chaykunan kanqa Merarí runakunaq+ tupana karpapi imakunachus ruwananku. Paykunapas sacerdote Aaronpa churin Itamarpa kamachinpin llank’anqaku”,+ nispa.
34 Jinan Moisesqa Aaronwan llaqta umallikunapiwan kuska+ Cohat runakunata listapi churarqanku+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jina. 35 Llapantan yuparqanku kinsa chunka watayoqmanta pisqa chunka watayoqkama runakunata, paykunan t’aqasqa karqanku tupana karpapi llank’anankupaq.+ 36 Llapanpiqa 2750 qharikunan familiankuman jina yupasqa karqanku.+ 37 Chaykunan karqan Cohatmanta jamuq runakuna, paykunan tupana karpapi servinanku karqan. Moiseswan Aaronwanqa Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jinan chay runakunata listapi churarqanku.+
38 Guersonmanta jamuq runakunapas+ ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan listapi churasqa karqanku. 39 Llapankun kinsa chunka watayoqmanta pisqa chunka watayoqkama yupasqa karqanku; paykunan t’aqasqa karqanku tupana karpapi llank’anankupaq. 40 Llapanpiqa 2630 qharikunan ima familiamantachus kasqankuman jina,+ piqpa mirayninchus kasqankuman jina listapi churasqa karqanku. 41 Chaykunan karqan Guersonmanta jamuq runakuna, paykunan tupana karpapi servinanku karqan. Moiseswan Aaronwanqa Jehová Diospa kamachisqanman jinan chay runakunata listapi churarqanku.+
42 Merarimanta jamuq runakunapas ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jinan listapi churasqa karqanku. 43 Llapankun kinsa chunka watayoqmanta pisqa chunka watayoqkama yupasqa karqanku, paykunan t’aqasqa karqanku Dioswan tupana karpapi llank’anankupaq.+ 44 Llapanpiqa 3200 qharikunan ima familiamantachus kasqankuman jina listapi churasqa karqanku.+ 45 Paykunan karqan Merarimanta jamuq runakuna; paykunatan Moiseswan Aaronpiwan listapi churarqanku Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jina.+
46 Chhaynatan Moisesqa Aaronwan llaqta umallikunapiwan kuska Leví ayllu runakunata listapi churarqanku ima familiamantachus kasqankuman jina, piqpa mirayninchus kasqankuman jina. 47 Listapi churasqa kaqkunaqa kinsa chunka watayoqmanta pisqa chunka watayoqkaman karqanku, paykunaqa Dioswan tupana karpapiqa llapankun llank’anayoq karqanku. Sapankatan kamachirqanku imachus ruwanankuta imakunatachus apanankutapas.+ 48 Llapanpiqa 8580 qharikunan listapi churasqa karqanku.+ 49 Chay runakunaqa Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jinan yupasqa karqanku; imatachus ruwanankuman jina, imatachus apanankuman jinan listapi churasqa karqanku. Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jinapunin llapa imapas ruwakurqan.
5 Jujmantan Jehová Diosqa Moiseswan rimallarqantaq, nirqanmi: 2 “Israel runakunata kamachiy llapa lepra* onqoyniyoq runakunata,+ qhari kayninmanta imapas lloqsimuq runakunata, warmi kayninmanta imapas lloqsimuq warmikunata,+ wañusqata tupaykuspa qhellichakuq runakunatapas+ karpa-karpa jawaman orqonankupaq. 3 Warmiña qhariña kaqtinpas llapankutan karpa-karpa jawaman apanqaku, chhaynapin chay karpa-karpata mana qhellichanqakuchu.+ Noqaqa chay karpa-karpa ukhupin paykuna chaupipi tiyashani”,+ nispa. 4 Jinan Israel runakunaqa llapa chay runakunata karpa-karpa jawaman aparqanku. Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jinan ruwarqanku.
5 Jehová Diosmi Moisesta nirqan: 6 “Israel runakunata niy: Mayqen qharipas otaq warmipas Jehová Dios contra ima juchatapas ruwanman chayqa, juchachasqan kanqa.+ 7 Imachus ruwasqantan payqa willakunqa,+ jinaspa piqpa contranpichus juchallikurqan chay runaman jayk’achus qopunanta qopunqa, chaymantaq yapaykunqa qopusqanmanta pisqa kaq partentawan.+ 8 Chay runachus wañupunña manataq pi familianpas kanchu chay pagota chaskinanpaq chayqa, Jehová Diosmanmi chayta qopunqa, chaytaq sacerdotepaq kanqa. Chay pagowan kuskatan juchallikuq runaqa juj orqo ovejata sacerdoteman apamunqa; sacerdotetaq chay ovejata jaywanqa chay runaq juchan pichasqa kananpaq.+
9 ”Israel runakuna ima ofrendatapas Diospaq t’aqaspa+ sacerdoteq ñaupanman apamunqaku chayqa, sacerdotepaqmi chayqa kanqa.+ 10 Imataña sapanka Israel runa Diosman qonanpaq apamunqa chaypas sacerdotepaqmi chayqa kanqa, nispa”.
11 Jehová Diosmi Moisesta nillarqantaq: 12 “Israel runakunata niy: Piqpa warminpas mana allin ñanman jaykuspa jujwan pantanman, 13 waj qhariwan kanman,+ manataq qosanqa chayta yachanmanchu, manataq pipas rikunmanchu ni yachanmanpaschu, chhaynapitaq Diospa ñaupanpi qhelli kapunman chayqa, kaytan ruwakunqa: 14 Qosanchus celoso churakunqa, jujwan pantananpaqtaqchus piensanqapas chayqa, chay warmi jujwan pantarqanña manaña chaypas, 15 sacerdotemanmi payqa warminta pusamunqa, juj kilo* cebada jak’utawanmi apamunqa warminmanta jak’u ofrendata jaywananpaq. Aman chay jak’umanqa ima aceitetapas jich’aykunqachu aman yuraq inciensotapas* churanqachu; chay jak’u ofrendaqa celosakuymanta ofrendan, chay ofrendawanmi chay juchaqa sut’inchakunqa.
16 ”Sacerdotetaq chay warmita Jehová Diospa ñaupanman pusaykunqa.+ 17 Juj p’ukupin chay sacerdoteqa ch’uya unuta wisinqa, jinaspa yupaychana karpa pampamanta ñut’u jallp’ata oqarispa chay p’ukuman churanqa. 18 Chaymantataq chay warmita Jehová Diospa ñaupanpi sayaykachinqa, jinaspa chujchanta kacharinqa; jinaspataq jucha sut’inchanapaq jak’u ofrendata makinpi jap’iykachinqa, celosakuymanta jak’u ofrendatan makinman churanqa.+ Ñakayta apamuq jaya unutaqa+ sacerdoten jap’inqa.
19 ”Chaymantataq sacerdoteqa chay warmita jurachispa ninqa: Casarasqa kashaspa*+ mana jujwan karqankichu chayqa, manataq jujwanqa pantarqankipaschu ni Diospa ñaupanpipas qhellichakurqankichu chayqa, manan imanasunkipaschu kay ñakayta apamuq jaya unuqa. 20 Ichaqa qosayoq kashaspachus jujwan pantarqanki, juj qhariwanchus puñurqanki chayqa,+ kay ñakaymi jamusunki, nispa. 21 Jinan sacerdoteqa jurachinqa, warmitan ninqa: Jehová Diosmi runakunaq ñakaspa jurasqankupi sutiykita rimachinqa. Llaqtayki runaq rikushasqanmi Jehová Diosqa mana wachakuq warmiman tukuchisunki, wijsaykitapas punkichisunki. 22 Kay ñakayta apamuq unun ch’unchulniykikunaman jaykunqa, jinaspa wijsaykita punkichinqa, mana wachakuq warmimantaq tukuchisunki, nispa. Chayta niqtintaq warmiqa ninqa: Chhayna kachun, nisqayki jina kachun,* nispa.
23 ”Chay ñakaykuna rimasqantan sacerdoteqa juj qelqa k’uyupi qelqanqa, chaytataq chay jaya unupi maqchipunqa. 24 Chaymantataq sacerdoteqa ñakay apamuq jaya unuta chay warmiman qonqa tomananpaq. Chay unun chay warmiq wijsanman jaykuspa jayachinqa. 25 Chaymantataq sacerdoteqa celosakuy jak’u ofrendata+ warmiq makinmanta chaskinqa, jinaspa Jehová Diospa ñaupanpi ñaupaqman qhepaman maywinqa, chaytataq altarman apanqa. 26 Chay jak’utan juj jaft’ayta* orqonqa jinaspa llapa jak’uq rantinta altarpi ruphachinqa,+ chaymantataq sacerdoteqa chay unuta warmiman tomachinqa. 27 Cheqaqtapunichus chay warmi qosanta engañarqan, Diospa ñaupanpipas qhellichakurqan chayqa, chay ñakay apamuq unun ukhunta jayanqa, wijsanmi punkinqa, mana wachakuq warmimantaqmi tukunqa. Llaqtan runakunan imamanta ñakaspapas chay warmimanta rimanqaku. 28 Ichaqa manachus chay warmi piwanpas pantarqan, ch’uyallataqchus karqanpas chayqa, manan payqa castigasqachu kanqa, aswanmi payqa onqoq kaspa wawakunayoq kanqa.
29 ”Chaymi kanqa celosakuymanta kamachikuy.+ Mayqen warmipas casado kashaspa jujwan pantanqa, chhaynapitaq qhellichakunqa chayqa, 30 otaq qosan celoso churakunqa, jujwan pantananpaqtaq piensanqapas chayqa, Jehová Diospa ñaupanmanmi chay runaqa warminta pusamunqa, jinan sacerdoteqa chay kamachikuypa nisqanman jina chay warmiwan ruwanqa. 31 Chay warmiq qosanqa manan juchachasqachu kanqa, chay warmin ichaqa cheqaqtapuni juchallikurqan chayqa, juchanmanta cuentata qonqa, nispa”.
6 Jehová Diosmi Moiseswan rimallarqantaq, nirqanmi: 2 “Israel runakunata niy: Mayqen qharipas warmipas Jehová Diospaq t’aqasqa nazareo* runa kananpaq promesata ruwanqa chayqa,+ 3 aman vinotapas ni ima machachikuq ujanatapas tomanqachu.+ Aman jaya vinotapas ni machachiq jaya ujanatapas tomanqachu. Amapunin uvasmanta ima ujanatapas tomanqachu, aman mijunqachu uvastapas ni ch’aki uvastapas. 4 Diospaq t’aqasqa kasqan tiempoqa aman uvasmanta ruwasqa imatapas mijunqachu, aman mijunqachu mana poqosqa uvastapas ni uvas qaratapas.
5 ”Aman chujchantapas rutuchikunqachu.+ Jehová Diospaq t’aqasqa kasqan p’unchaykuna tukukunankaman chujchanqa jinalla wiñanqa. Chay p’unchaykaman payqa Diospaq t’aqasqalla kanqa. 6 Jehová Diospaq t’aqasqa kashaspaqa aman wañusqa runamanqa* asuykunqachu. 7 Taytanña, mamanña, wayqenña, pananña wañunqa chaypas, aman chay wañusqamanqa qayllaykunqachu.+ Diospaq t’aqasqa kasqan señaltataq umanpi apashan chayqa, aman chaykunawanqa qhellichakunqachu.
8 ”T’aqasqa kasqan p’unchaykuna tukukunankaman payqa Jehová Diospaq sapaqchasqa kanqa. 9 Ichaqa pipas qonqay paypa ladonpi wañunqa,+ chhaynapitaq Diospaq t’aqasqa kayninta qhellichanqa chayqa, llapantan payqa Diospaq t’aqasqa kasqanta rikuchiq chujchanta k’isukunqa.+ Ch’uyanchakunan p’unchaykuna tukuytan payqa qanchis kaq p’unchaypi chujchanta k’isukunqa. 10 Pusaq kaq p’unchaytataq payqa iskay kukuli urpita otaq iskay malqo* palomata tupana karpa jaykunaman apanqa, chaytan sacerdoteman qonqa. 11 Jujnintan sacerdoteqa jucha pampachay ofrendapaq jaywanqa, juj kaqtataq ruphachina ofrendata jina jaywanqa, chhaynatan sacerdoteqa ruwanqa wañupuq runawan qhellichakusqanmanta juchan pichasqa kananpaq.+ Chaymantataq chay runaqa chay p’unchay umanta ch’uyanchanqa. 12 Chay runaqa jujmantan Jehová Diospaq t’aqasqa kananpaq p’unchaykunata yupanqa, chaypaqmi watayoq orqo ovejata apamunqa juchaman urmasqamanta ofrendapaq. Promesa ruwasqanmantapacha yupakusqan p’unchaykunaqa manañan yupakunqañachu, t’aqasqa kasqanta qhellichasqanrayku.
13 ”Kaymi kanqa Diospaq t’aqakuq nazareo runapaq kamachikuy. T’aqasqa kasqan p’unchaykuna tukukuqtinmi+ payqa tupana karpa jaykunaman jamunqa. 14 Chaypin Jehová Diosman ofrendakunata jaywanqa. Ruphachina ofrendapaqmi apamunqa watayoq mana imanasqa orqo ovejata,+ jucha pampachay ofrendapaqtaq apamunqa watayoq mana imanasqa china ovejata,+ sumaq kausay sacrificiopaqtaq apamunqa juj orqo ovejata.+ 15 Juj canastapin apamullanqataq aceitewan tupachisqa mana levadurayoq t’anta rosquillakunata, aceitewan jich’aykusqa mana levadurayoq llaflla* t’antakunatawan; apamullanqataqmi jak’u ofrendatapas+ vino ofrendatapas.+ 16 Sacerdoten chaykunata Jehová Diosman jaywanqa, paymi jaywanqa jucha pampachay ofrendatapas ruphachina ofrendatapas. 17 Sacerdoten Jehová Diosmanqa jaywallanqataq sumaq kausay sacrificiopaq ovejatapas; chaywan kuskatan jaywanqa canastapi apamusqan mana levadurayoq rosquilla t’antakunatapas. Jaywallanqataqmi jak’u ofrendatapas+ vino ofrendatapas.
18 ”Chaymantan Diospaq t’aqasqa nazareo runaqa, t’aqasqa kasqan tiempopi wiñachikusqan chujchanta k’uchumantapacha rutukunqa,+ tupana karpaman jaykunapin chayta ruwakunqa; chay chujchatataq sumaq kausay sacrificioq pachanpi ninaman churanqa. 19 Chaymantataq sacerdoteqa t’impusqa aychaq paletillanta* orqonqa,+ chaytan canastapi mana levadurayoq rosquilla t’antata, mana levadurayoq llaflla t’antatawan Diospaq t’aqasqa nazareo runaq makinman churanqa. T’aqasqa kasqan tiempopi wiñasqan chujchata rutukusqan qhepatan chayta ruwanqa. 20 Sacerdotetaq chay ofrendata Jehová Diospa ñaupanpi ñaupaqman qhepaman maywinqa, chaymi kanqa maywisqa ofrenda.+ Chay ofrendaqa sacerdotepaqmi kanqa, maywisqa ofrenda pechopas Diospaq t’aqasqa chakapas sacerdotepaqmi kallanqataq.+ Chaymantaqa Diospaq t’aqakuq nazareo runaqa atillanmanmi vino ujaytaqa.
21 ”Diospaq t’aqakuq nazareo runachus+ Jehová Diosman astawan imatapas qonanpaq promesata ruwanman, makinpitaqchus kashanman chayta qonanpaq chayqa, junt’ananpunin chay promesa ruwasqantaqa. Chaymi kanqa Diospaq t’aqakuq runapaq kamachikuy, nispa”.
22 Chaymantan Jehová Diosqa Moisesta nillarqantaq: 23 “Aaronta churinkunatawan nimuy: Israel runakuna allillan kanankupaqmi+ khaynata ninkichis:
24 Jehová Diospa bendicionnin qankunaman chayamuchun,+ paymi cuidasunkichis.
25 Jehová Diospa k’anchaynin qankunawan kachun,+ sumaq qhawariyninpas qankunaman chayamuchun.
26 Jehová Diospa sumaq sonqo kaynin thaj kayninpas qankunawan kachun,+ nispa.
27 Paykunaqa sutiyta rimaspan+ chayta ninqaku, chhaynapin noqaqa Israel runakunaman bendicionniyta qosaq”,+ nispa.
7 Yupaychana karpata armayta tukuspan+ Moisesqa aceitewan ch’aqchuspa chay karpata,+ chaypi llapa imaymanakunata, altarta, chaypi llapa imaymanakunatawan Diospaq t’aqarqan.+ Aceitewan ch’aqchuspa Diospaq t’aqayta tukuqtinmi+ 2 Israelpi umallikunaqa,+ sapanka ayllupi umalli runakunaqa, ofrendankuta apamurqanku. Chay umallikunan yanapakurqanku runakuna yupaypipas. 3 Paykunan Jehová Diosman apamurqanku qatasqa soqta carretakunata, chunka iskayniyoq torokunatawan; torokunataqa sapankankun jujta apamurqanku, carretakunatataq iskaymanta jujta apamurqanku. Llapa chaykunatan yupaychana karpaq ñaupanman apamurqanku. 4 Jehová Diosmi Moisesta nirqan: 5 “Chaskiy chay apamusqankuta, chaykunaqa tupana karpapi llank’anapaqmi kanqa. Llapantan Leví ayllu runakunaman rakinki, chaywanmi imachus ruwanankuta ruwanqaku”, nispa.
6 Jinan Moisesqa chaskillarqan chay carretakunata torokunatapas, jinaspa Leví ayllu runakunaman qorqan. 7 Guersón runakunamanmi qorqan iskay carretakunata tawa torokunatawan. Imakunachus ruwananku kasqanman jinan paykunamanqa chayta qorqan.+ 8 Merarí runakunamantaq qorqan tawa carretakunata pusaq torokunatawan, paykunamanpas imakunachus ruwananku kasqanman jinan qorqan. Paykunaqa sacerdote Aaronpa churin Itamarpa kamachinpin llank’arqanku.+ 9 Cohat runakunamanqa manan imatapas qorqankuchu. Paykunaqa ch’uya cosaskunamantataq encargasqa kasharqanku chayqa,+ rijrallankupin chaykunataqa apaqku.+
10 Altarta aceitewan ch’aqchuspa Diospaq t’aqakusqan p’unchaymi+ umallikunaqa ofrendankuta apamurqanku. Chay ofrendankuta altarpa ñaupanman apamuqtinkun 11 Jehová Diosqa Moisesta nirqan: “Sapa p’unchaymi juj umalli ofrendanta chay altarpi jaywanqa, chhaynapi ofrenda jaywayta altarpi qallarikunanpaq”, nispa.
12 Ñaupaq p’unchayqa Judá ayllumanta Aminadabpa churin Nasonmi+ ofrendanta apamurqan. 13 Paypa ofrendanpin kasharqan pachaj kinsa chunka siclota* pesaq qolqe puruña, qanchis chunka siclota pesaq qolqe p’ukupiwan. Sapankapin junt’a kasharqan aceitewan tupachisqa allin jak’u,*+ chayqa karqan jak’u ofrendapaqmi; chaymantapas chay siclo pesoqa yupaychana karpapi pesoman jinan karqan.+ 14 Ofrendanpin kashallarqantaq chunka siclota pesaq qori copa, chay copaqa junt’a inciensoyoqmi kasharqan. 15 Ruphachina ofrendapaqmi apamurqan juj malta torota, juj carnerota, watayoq orqo ovejatawan;+ 16 jucha pampachay ofrendapaqtaq juj malta cabrata;+ 17 sumaq kausay sacrificiopaqtaq+ iskay torota, pisqa carnerokunata, pisqa orqo cabrakunata, watayoq pisqa orqo ovejakunatawan. Chaykunan karqan Aminadabpa+ churin Nasonpa ofrendakuna apamusqan.
18 Iskay kaq p’unchaytaq Isacar aylluta umalliq Netanel ofrendanta apamurqan,+ payqa Zuarpa churinmi karqan. 19 Paypa ofrendanpin kasharqan pachaj kinsa chunka siclota pesaq qolqe puruña, qanchis chunka siclota pesaq qolqe p’ukupiwan. Sapankapin junt’a kasharqan aceitewan tupachisqa allin jak’u,+ chayqa karqan jak’u ofrendapaqmi; chaymantapas chay siclo pesoqa yupaychana karpapi pesoman jinan karqan.+ 20 Ofrendanpin kashallarqantaq chunka siclota pesaq qori copa, chay copaqa junt’a inciensoyoqmi kasharqan. 21 Ruphachina ofrendapaqmi apamurqan juj malta torota, juj carnerota, watayoq orqo ovejatawan;+ 22 jucha pampachay ofrendapaqtaq juj malta cabrata;+ 23 sumaq kausay sacrificiopaqtaq+ iskay torota, pisqa carnerokunata, pisqa orqo cabrakunata, watayoq pisqa orqo ovejakunatawan. Chaykunan karqan Zuarpa churin Netanelpa ofrendakuna apamusqan.
24 Kinsa kaq p’unchaytaq Zabulón aylluta umalliq Eliab+ ofrendanta apamurqan, payqa Jelonpa churinmi karqan. 25 Paypa ofrendanpin kasharqan pachaj kinsa chunka siclota pesaq qolqe puruña, qanchis chunka siclota pesaq qolqe p’ukupiwan. Sapankapin junt’a kasharqan aceitewan tupachisqa allin jak’u,+ chayqa karqan jak’u ofrendapaqmi; chaymantapas chay siclo pesoqa yupaychana karpapi pesoman jinan karqan.+ 26 Ofrendanpin kashallarqantaq chunka siclota pesaq qori copa, chay copaqa junt’a inciensoyoqmi kasharqan. 27 Ruphachina ofrendapaqmi apamurqan juj malta torota, juj carnerota, watayoq orqo ovejatawan;+ 28 jucha pampachay ofrendapaqtaq juj malta cabrata;+ 29 sumaq kausay sacrificiopaqtaq+ iskay torota, pisqa carnerokunata, pisqa orqo cabrakunata, watayoq pisqa orqo ovejakunatawan. Chaykunan karqan Jelonpa churin Eliabpa ofrendakuna apamusqan.+
30 Tawa kaq p’unchaytaq Rubén aylluta umalliq Elizur+ ofrendanta apamurqan, payqa Sedeurpa churinmi karqan. 31 Paypa ofrendanpin kasharqan pachaj kinsa chunka siclota pesaq qolqe puruña, qanchis chunka siclota pesaq qolqe p’ukupiwan. Sapankapin junt’a kasharqan aceitewan tupachisqa allin jak’u,+ chayqa karqan jak’u ofrendapaqmi; chaymantapas chay siclo pesoqa yupaychana karpapi pesoman jinan karqan.+ 32 Ofrendanpin kashallarqantaq chunka siclota pesaq qori copa, chay copaqa junt’a inciensoyoqmi kasharqan. 33 Ruphachina ofrendapaqmi apamurqan juj malta torota, juj carnerota, watayoq orqo ovejatawan;+ 34 jucha pampachay ofrendapaqtaq juj malta cabrata;+ 35 sumaq kausay sacrificiopaqtaq+ iskay torota, pisqa carnerokunata, pisqa orqo cabrakunata, watayoq pisqa orqo ovejakunatawan. Chaykunan karqan Sedeurpa churin Elizurpa+ ofrendakuna apamusqan.
36 Pisqa kaq p’unchaytaq Simeón aylluta umalliq Selumiel+ ofrendanta apamurqan, payqa Zurisadaipa churinmi karqan. 37 Paypa ofrendanpin kasharqan pachaj kinsa chunka siclota pesaq qolqe puruña, qanchis chunka siclota pesaq qolqe p’ukupiwan. Sapankapin junt’a kasharqan aceitewan tupachisqa allin jak’u,+ chayqa karqan jak’u ofrendapaqmi; chaymantapas chay siclo pesoqa yupaychana karpapi pesoman jinan karqan.+ 38 Ofrendanpin kashallarqantaq chunka siclota pesaq qori copa, chay copaqa junt’a inciensoyoqmi kasharqan. 39 Ruphachina ofrendapaqmi apamurqan juj malta torota, juj carnerota, watayoq orqo ovejatawan;+ 40 jucha pampachay ofrendapaqtaq juj malta cabrata;+ 41 sumaq kausay sacrificiopaqtaq+ iskay torota, pisqa carnerokunata, pisqa orqo cabrakunata, watayoq pisqa orqo ovejakunatawan. Chaykunan karqan Zurisadaipa churin Selumielpa+ ofrendakuna apamusqan.
42 Soqta kaq p’unchaytaq Gad aylluta umalliq Eliasaf+ ofrendanta apamurqan, payqa Deuelpa churinmi karqan. 43 Paypa ofrendanpin kasharqan pachaj kinsa chunka siclota pesaq qolqe puruña, qanchis chunka siclota pesaq qolqe p’ukupiwan. Sapankapin junt’a kasharqan aceitewan tupachisqa allin jak’u,+ chayqa karqan jak’u ofrendapaqmi; chaymantapas chay siclo pesoqa yupaychana karpapi pesoman jinan karqan.+ 44 Ofrendanpin kashallarqantaq chunka siclota pesaq qori copa, chay copaqa junt’a inciensoyoqmi kasharqan. 45 Ruphachina ofrendapaqmi apamurqan juj malta torota, juj carnerota, watayoq orqo ovejatawan;+ 46 jucha pampachay ofrendapaqtaq juj malta cabrata;+ 47 sumaq kausay sacrificiopaqtaq+ iskay torota, pisqa carnerokunata, pisqa orqo cabrakunata, watayoq pisqa orqo ovejakunatawan. Chaykunan karqan Deuelpa churin Eliasafpa+ ofrendakuna apamusqan.
48 Qanchis kaq p’unchaytaq Efraín aylluta umalliq Elisamá+ ofrendanta apamurqan, payqa Amiujpa churinmi karqan. 49 Paypa ofrendanpin kasharqan pachaj kinsa chunka siclota pesaq qolqe puruña, qanchis chunka siclota pesaq qolqe p’ukupiwan. Sapankapin junt’a kasharqan aceitewan tupachisqa allin jak’u,+ chayqa karqan jak’u ofrendapaqmi; chaymantapas chay siclo pesoqa yupaychana karpapi pesoman jinan karqan.+ 50 Ofrendanpin kashallarqantaq chunka siclota pesaq qori copa, chay copaqa junt’a inciensoyoqmi kasharqan. 51 Ruphachina ofrendapaqmi apamurqan juj malta torota, juj carnerota, watayoq orqo ovejatawan;+ 52 jucha pampachay ofrendapaqtaq juj malta cabrata;+ 53 sumaq kausay sacrificiopaqtaq+ iskay torota, pisqa carnerokunata, pisqa orqo cabrakunata, watayoq pisqa orqo ovejakunatawan. Chaykunan karqan Amiujpa churin Elisamapa+ ofrendakuna apamusqan.
54 Pusaq kaq p’unchaytaq Manasés aylluta umalliq Gamaliel+ ofrendanta apamurqan, payqa Pedazurpa churinmi karqan. 55 Paypa ofrendanpin kasharqan pachaj kinsa chunka siclota pesaq qolqe puruña, qanchis chunka siclota pesaq qolqe p’ukupiwan. Sapankapin junt’a kasharqan aceitewan tupachisqa allin jak’u,+ chayqa karqan jak’u ofrendapaqmi; chaymantapas chay siclo pesoqa yupaychana karpapi pesoman jinan karqan.+ 56 Ofrendanpin kashallarqantaq chunka siclota pesaq qori copa, chay copaqa junt’a inciensoyoqmi kasharqan. 57 Ruphachina ofrendapaqmi apamurqan juj malta torota, juj carnerota, watayoq orqo ovejatawan;+ 58 jucha pampachay ofrendapaqtaq juj malta cabrata;+ 59 sumaq kausay sacrificiopaqtaq+ iskay torota, pisqa carnerokunata, pisqa orqo cabrakunata, watayoq pisqa orqo ovejakunatawan. Chaykunan karqan Pedazurpa churin Gamalielpa+ ofrendakuna apamusqan.
60 Isqon kaq p’unchaytaq Benjamín aylluta umalliq+ Abidán+ ofrendanta apamurqan, payqa Guideonipa churinmi karqan. 61 Paypa ofrendanpin kasharqan pachaj kinsa chunka siclota pesaq qolqe puruña, qanchis chunka siclota pesaq qolqe p’ukupiwan. Sapankapin junt’a kasharqan aceitewan tupachisqa allin jak’u,+ chayqa karqan jak’u ofrendapaqmi; chaymantapas chay siclo pesoqa yupaychana karpapi pesoman jinan karqan.+ 62 Ofrendanpin kashallarqantaq chunka siclota pesaq qori copa, chay copaqa junt’a inciensoyoqmi kasharqan. 63 Ruphachina ofrendapaqmi apamurqan juj malta torota, juj carnerota, watayoq orqo ovejatawan;+ 64 jucha pampachay ofrendapaqtaq juj malta cabrata;+ 65 sumaq kausay sacrificiopaqtaq+ iskay torota, pisqa carnerokunata, pisqa orqo cabrakunata, watayoq pisqa orqo ovejakunatawan. Chaykunan karqan Guideonipa churin Abidanpa+ ofrendakuna apamusqan.
66 Chunka kaq p’unchaytaq Dan aylluta umalliq Ayézer+ ofrendanta apamurqan, payqa Amisadaipa churinmi karqan. 67 Paypa ofrendanpin kasharqan pachaj kinsa chunka siclota pesaq qolqe puruña, qanchis chunka siclota pesaq qolqe p’ukupiwan. Sapankapin junt’a kasharqan aceitewan tupachisqa allin jak’u,+ chayqa karqan jak’u ofrendapaqmi; chaymantapas chay siclo pesoqa yupaychana karpapi pesoman jinan karqan.+ 68 Ofrendanpin kashallarqantaq chunka siclota pesaq qori copa, chay copaqa junt’a inciensoyoqmi kasharqan. 69 Ruphachina ofrendapaqmi apamurqan juj malta torota, juj carnerota, watayoq orqo ovejatawan;+ 70 jucha pampachay ofrendapaqtaq juj malta cabrata;+ 71 sumaq kausay sacrificiopaqtaq+ iskay torota, pisqa carnerokunata, pisqa orqo cabrakunata, watayoq pisqa orqo ovejakunatawan. Chaykunan karqan Amisadaipa churin Ayezerpa+ ofrendakuna apamusqan.
72 Chunka jujniyoq p’unchaytaq Aser aylluta umalliq Paguiel+ ofrendanta apamurqan, payqa Ocranpa churinmi karqan. 73 Paypa ofrendanpin kasharqan pachaj kinsa chunka siclota pesaq qolqe puruña, qanchis chunka siclota pesaq qolqe p’ukupiwan. Sapankapin junt’a kasharqan aceitewan tupachisqa allin jak’u,+ chayqa karqan jak’u ofrendapaqmi; chaymantapas chay siclo pesoqa yupaychana karpapi pesoman jinan karqan.+ 74 Ofrendanpin kashallarqantaq chunka siclota pesaq qori copa, chay copaqa junt’a inciensoyoqmi kasharqan. 75 Ruphachina ofrendapaqmi apamurqan juj malta torota, juj carnerota, watayoq orqo ovejatawan;+ 76 jucha pampachay ofrendapaqtaq juj malta cabrata;+ 77 sumaq kausay sacrificiopaqtaq+ iskay torota, pisqa carnerokunata, pisqa orqo cabrakunata, watayoq pisqa orqo ovejakunatawan. Chaykunan karqan Ocranpa churin Paguielpa+ ofrendakuna apamusqan.
78 Chunka iskayniyoq p’unchaytaq Neftalí aylluta umalliq Airá+ ofrendanta apamurqan, payqa Enanpa churinmi karqan. 79 Paypa ofrendanpin kasharqan pachaj kinsa chunka siclota pesaq qolqe puruña, qanchis chunka siclota pesaq qolqe p’ukupiwan. Sapankapin junt’a kasharqan aceitewan tupachisqa allin jak’u,+ chayqa karqan jak’u ofrendapaqmi; chaymantapas chay siclo pesoqa yupaychana karpapi pesoman jinan karqan.+ 80 Ofrendanpin kashallarqantaq chunka siclota pesaq qori copa, chay copaqa junt’a inciensoyoqmi kasharqan. 81 Ruphachina ofrendapaqmi apamurqan juj malta torota, juj carnerota, watayoq orqo ovejatawan;+ 82 jucha pampachay ofrendapaqtaq juj malta cabrata;+ 83 sumaq kausay sacrificiopaqtaq+ iskay torota, pisqa carnerokunata, pisqa orqo cabrakunata, watayoq pisqa orqo ovejakunatawan. Chaykunan karqan Enanpa churin Airapa+ ofrendakuna apamusqan.
84 Chaykunatan Israelpi umallikunaqa apamurqanku altarta Diospaq t’aqakusqan p’unchaypi,+ aceitewan ch’aqchukusqan p’unchaypi. Llapanpin karqan chunka iskayniyoq qolqe puruñakuna, chunka iskayniyoq qolqe p’ukukuna, chunka iskayniyoq qori copakuna.+ 85 Sapanka puruñan pesarqan pachaj kinsa chunka siclota, sapanka p’ukutaq pesarqan qanchis chunka siclota. Llapanpiqa iskay waranqa tawa pachaj siclota pesaq qolqen chaypi kasharqan, chay siclo pesoqa yupaychana karpapi pesoman jinan karqan.+ 86 Junt’a inciensoyoq qori copakunapas chunka iskayniyoqmi karqan, sapankan pesarqan chunka siclota, chaykunapas yupaychana karpapi siclo pesoman jinan karqan. Llapanpiqa pachaj iskay chunka siclotan pesarqan chay qori copakunaqa. 87 Ruphachina ofrendapaq uywakunapas llapanpiqa chunka iskayniyoq torokuna, chunka iskayniyoq carnerokuna, chunka iskayniyoq watayoq orqo ovejakuna iman karqan, sapankan jak’u ofrendantinkama karqan. Jucha pampachay ofrendapaq uywakunataq chunka iskayniyoq orqo cabrakuna karqan. 88 Sumaq kausay sacrificiopaq uywakunataq iskay chunka tawayoq torokuna, soqta chunka carnerokuna, soqta chunka orqo cabrakuna ima karqan, watayoq orqo ovejakunapas soqta chunkan karqan. Chaykunatan apamurqanku altarta aceitewan ch’aqchukusqan qhepaman,+ chhaynapi altarqa chaykunawan Diospaq sapaqchasqa kananpaq.+
89 Moisés tupana karpaman Dioswan rimaq+ jaykuqtinqa Diospa rimanakuynin arca patamantan+ Diosqa rimamuq, querubín angelkuna chaupimantan+ payqa rimamuq.
8 Jehová Diosmi Moiseswan rimarqan, nirqanmi: 2 “Aaronta niy: Candeleropi mecherokunata* jap’ichinki chayqa, qanchisnintin mecherokunatan ñaupaqman k’anchananpaq jina churanki,+ nispa.” 3 Aaronqa Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jinan ruwarqan, candelerota jap’ichispan llapa mecherokunata ñaupaqman k’anchachirqan.+ 4 Chay candeleroqa qorimanta ruwasqan karqan, chaupi k’aspinpas k’allmankunapi t’ikakunapas qorimanta ruwasqan karqan,+ llapantaqmi martillowan takasqa karqan. Chaymantapas chay candeleroqa Jehová Dios Moisesman rikuchisqanman+ jinan ruwasqa karqan.
5 Jehová Diosqa jujmantan Moiseswan rimallarqantaq, nirqanmi: 6 “Israel runakuna ukhumanta Leví runakunata ajllay, jinaspa paykunata ch’uyanchay.+ 7 Khaynatan paykunataqa ch’uyanchanki: Juchata limpiaq unuwanmi paykunata ch’aqchunki, chaymantapas paykunaqa chujchankuta cuerponkupi llapa pelonkuta iman navajawan k’isukamunqaku, p’achankutapas t’aqsakamunqakun, chhaynapin ch’uyanchasqa kanqaku.+ 8 Chaymantataq paykunaqa juj malta torota apamunqaku,+ apamullanqakutaqmi jak’u ofrendapaq aceitewan tupachisqa allin jak’utapas.*+ Qanpas apamullankitaqmi juj torota jucha pampachay ofrendapaq.+ 9 Llapa Leví runakunatan tupana karpa punkuman pusamunki, juñumullankitaqmi llapa Israel runakunatapas.+ 10 Chaypin Leví runakunata noqa Jehová Diospa ñaupayman pusamunki. Paykunaq umankumanmi Israel runakunaqa makinkuta churaykunqaku.+ 11 Aarontaq chay Leví runakunata noqa Jehová Diospa ñaupaypi kayman jaqayman kuyuchinqa, chhaynapin paykunaqa Israel runakunaq maywisqa ofrendan kanqaku.+ Paykunan noqa Jehová Diosta serviwanqaku.+
12 ”Leví runakunan iskaynin torokunaq umanman makinkuta churaykunqaku.+ Jujnin toron kanqa jucha pampachay ofrendapaq, juj kaq torotaq ruphachina ofrendapaq. Iskaynintan noqa Jehová Diosman jaywamuwanki chhaynapi Leví runakunaq juchan pichasqa kananpaq.+ 13 Chay Leví runakunatan Aaronman churinkunamanwan qayllaykachinki, paykunatan maywisqa ofrendata jina noqa Jehová Diosman jaywamuwanki. 14 Llapa Leví runakunatan Israel runakuna ukhumanta ajllanki, paykunaqa noqaqmi.+ 15 Chhaynatan Leví runakunataqa ch’uyanchanki, chhaynatan maywisqa ofrendata jina jaywamuwanki. Chaymantan paykunaqa tupana karpaman jaykumunqaku chaypi llank’anankupaq. 16 Paykunan Israel runakuna ukhumanta noqapaq t’aqasqa kashanku. Paykunatan noqa jap’ikapusaq Israel runakunaq llapa phiwi* wawanpa rantinta.+ 17 Noqaqmi Israel runakunaq phiwi wawanpas uywakunaq ñaupaq wachayninpas.+ Egipto llaqtapi phiwi wawakunata wañuchishaspan noqaqa chay phiwi wawakunata, ñaupaq wachay uywakunatapas t’aqakurqani.+ 18 Chaymi noqaqa Israel runakunaq phiwi wawanpa rantinta llapa Leví runakunata jap’ikapusaq. 19 Chay Leví runakunan Aaronta churinkunatawan yanapanqaku. Paykunan Israel runakunaq rantinta tupana karpapi llank’anqaku,+ paykunan sacerdotekunata yanapanqaku Israel runakunaq juchan pichaypi, chhaynapin Israel runakunaqa mana yupaychana karpaman qayllaykamunqakuchu, manataqmi ima castigotapas chaskinqakuchu”,+ nispa.
20 Moiseswan, Aaronwan, Israel runakunapiwanqa Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jinan Leví runakunawan ruwarqanku, chayman jinapunin llapa imatapas ruwarqanku. 21 Leví runakunaqa llapankun ch’uyanchakurqanku p’achankutapas t’aqsakurqanku.+ Chaymantan Aaronqa maywisqa ofrendata jina paykunata Jehová Diosman jaywarqan.+ Chaymantapas Aaronqa juj ofrendatan ruwarqan paykunaq juchan pichasqa kananpaq.+ 22 Chaykuna qhepatataq Leví runakunaqa tupana karpa qayllaman jaykurqanku chaypi llank’anankupaq. Aaronpa kamachinpi churinkunaq kamachinpi iman paykunaqa llank’arqanku. Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jinan Israel runakunaqa Leví runakunawan ruwarqanku.
23 Jujmantan Jehová Diosqa Moiseswan rimallarqantaq, nirqanmi: 24 “Leví runakunaqa iskay chunka pisqayoq watankumantapachan tupana karpapi llank’aqkunawan kuska llank’anqaku. 25 Ichaqa pisqa chunka watankukamallan llank’anqaku, chaymantaqa lloqsipunqakun, manañan chaypiqa imatapas ruwanqakuchu. 26 Atinkumanmi tupana karpapi llank’aq wayqenku yanapaytaqa, ichaqa manan paykunaqa tupana karpapiqa llank’anqakuñachu. Chhaynan kanqa Leví runakunawanqa, chaykunaman jinan imatapas ruwanqaku”,+ nispa.
9 Israel runakuna Egiptomanta lloqsimusqanku qhepaman iskay kaq watapi kashaqtinkun, ñaupaq kaq killapi Jehová Diosqa Sinaí ch’inneqpi Moisesta rimapayarqan,+ nirqanmi: 2 “Israel runakunaqa ima p’unchaychus ruwanankupin+ Pascua Fiestata+ ruwanqaku. 3 Kay killapin chunka tawayoq p’unchaypi, inti jaykuy qhepata chayta ruwankichis. Imaynachus ruwakunanman jina, chaypaq kamachikuykunaman jinan chay fiestataqa ruwankichis”,+ nispa.
4 Chaymi Moisesqa llapa Israel runakunata kamachirqan Pascua Fiestata ruwanankupaq. 5 Jinan Israel runakunaqa ñaupaq kaq killapi, chunka tawayoq p’unchaypi inti jaykuy qhepata Sinaí ch’inneqpi Pascua Fiestata ruwarqanku. Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jinan paykunaqa chay fiestata ruwarqanku.
6 Chay p’unchaymi wakin runakuna qhelli kasharqanku wañusqa runata tupaykusqankurayku,+ chaymi paykunaqa mana atirqankuchu Pascua Fiesta ruwayta. Chay kikin p’unchaymi paykunaqa Moisesman Aaronmanwan jamuspa+ nirqanku: 7 “Wañusqata tupaykusqayku jawan qhelli kashayku. ¿Imaraykun wakin Israel runakunawan kuska kamachiwasqanku p’unchaypi mana Jehová Diosman ofrendaykuta jaywayta atiykumanchu?”,+ nispa. 8 Jinan Moisesqa paykunata nirqan: “Chayllapi suyawaychis, Jehová Diosta tapuramusaq, imaninqachá”,+ nispa.
9 Jehová Diosmi Moisesta nirqan: 10 “Israel runakunata niy: Qankunapas mirayniykichis runakunapas ruwankichispunin Jehová Diospaq Pascua Fiestataqa. Wañusqa runata tupaykusqan jawa qhelli kaqpas,+ karu puriypi kaqpas ruwanqapunin chay fiestataqa. 11 Ichaqa iskay kaq killapi+ chunka tawayoq p’unchaypin paykunaqa inti jaykuy qhepata chay fiestata ruwanqaku. Chay fiestapaq oveja ñak’asqankutan paykunaqa mana levadurayoq t’antatawan jaya qorakunatawan kuskata mijunqaku.+ 12 Aman imatapas puchunqakuchu qhepantin p’unchaypaqqa,+ amataqmi ñak’asqanku ovejaq mayqen tulluntapas p’akinqakuchu.+ Pascua Fiestapaq kamachikuyman jinan llapa imatapas ruwanqaku. 13 Ichaqa pipas ch’uya kashaspa, mana viajepipas kashaspa Pascua Fiestata mana ruwanqachu chayqa, wañuchisqan chay runaqa kanqa.+ Kamachisqa p’unchaypi Jehová Diosman sacrificiota mana jaywasqanraykun payqa wañuchisqa kanqa. Paymi juchayoq kanqa wañusqanmantaqa.
14 ”Qankuna ukhupi tiyaq waj llaqtayoq runapas ruwanqan Jehová Diospaq Pascua Fiestataqa.+ Chay runaqa Pascua Fiestapaq kamachikuyman jinan llapa imatapas ruwanqa.+ Juj kamachikuyllan kanqa waj llaqtayoq runakunapaqpas qankunapaqpas,+ nispa”.
15 Yupaychana karpata armakusqan p’unchayqa+ phuyun chay rimanakuy karpa pataman tiyaykurqan. Tutayaykuytaqa nina raurayman jinan chay phuyuqa tukuq, paqarinankaman chhayna kaq.+ 16 Chayqa chhaynapunin kaq: P’unchayqa phuyun chay karpa patapi kaq, tutataq chay phuyuqa nina raurayman jina tukuq.+ 17 Karpa patamanta phuyu oqarikuqtinqa apuraymi Israel runakunaqa chaymanta astakuqku,+ maypichus phuyu tiyaykuqtintaq chaypi karpakuqku.+ 18 Jehová Diospa kamachisqanmi Israel runakunaqa maymanpas astakuqku, Jehová Diospa kamachisqanmi karpankutapas armaqku.+ Yupaychana karpa patamanta phuyu mana kuyuriqtinqa manan maymanpas astakuqkuchu. 19 Askha p’unchaykunachus chay phuyu karpa patallapi kaq chayqa, kaqllapin Israel runakunapas qhepakuqku, Jehová Diospa kamachisqanman jinan chayllapi kaqku.+ 20 Mayninpiqa pisi p’unchaykunallan chay phuyuqa yupaychana karpa patapi sayaq. Israel runakunaqa Jehová Diospa kamachisqanmi karpakuqku, Jehová Diospa kamachisqanmi astakuqkupas. 21 Mayninpiqa juj tutallan phuyuqa chaypi sayaq, tutamantantaq oqarikapullaq; phuyu oqarikuqtinqa Israel runakunapas puririllaqkutaqmi. Tutapas kachun p’unchaypas kachun phuyu oqarikuqtinqa paykunapas astakullaqkutaqmi.+ 22 Iskay p’unchaypas, killapas, killa maspas karpa patallapi phuyu sayaq chayqa, chayllapin Israel runakunaqa qhepakuqku, manan maymanpas astakuqkuchu. Phuyu oqarikuqtinmi ichaqa astakuqku. 23 Jehová Diospa kamachisqanmi paykunaqa maypipas karpakuqku, Jehová Diospa kamachisqanmi astakuqkupas. Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jinan paykunaqa Jehová Diospaq imachus ruwanankuta ruwaqku.
10 Jehová Diosmi Moisesta nirqan: 2 “Qolqe trompetakunata iskayta ruway,+ chaykunaqa martillowan takasqan kanqa. Chay trompetakunan kanqa runakunata juñunaykipaq, karpanku paskanankuta willanaykipaqwan. 3 Iskaynin trompetata tocakuqtinmi llaqtantin runakuna tupana karpa punkupi qanman juñukamunqaku.+ 4 Jujnillanta tocakuqtintaq umalli runakunalla juñukamunqaku, waranqa-waranqa runakunaq umallinkunan jamunqaku.+
5 ”Chay trompetata p’iti-p’itita* tocakuqtinmi inti lloqsimuy ladopi+ tiyaqkuna karpankuta paskaspa puririnqaku. 6 Jujmanta p’iti-p’itita tocakuqtintaq uray ladopi+ karpakuqkuna puririnqaku. Chhaynatan trompetata tocankichis sapanka t’aqa puririnanpaq.
7 ”Runakunata juñunaykichispaqpas tocankichismi,+ ichaqa aman p’iti-p’itispachu tocankichis. 8 Chay trompetakunataqa Aaronpa churin sacerdotekunan tocanqaku.+ Kay kamachikuyqa wiñaypaqmi qankunapaq kanqa.
9 ”Enemigoykichis runakuna sarunchasqasuykichis jawa paykunawan maqanakuq rinaykichis kaqtinpas chay trompetakunatan tocankichis, guerrapaq wajaq jinan chaykunataqa tocankichis.+ Jinan noqa Jehová Diosniykichisqa yuyarisaykichis, enemigoykichismantapas librasaykichis.
10 ”Chay trompetakunataqa tocallankichistaqmi kusikunaykichis p’unchaykunapas,+ fiesta p’unchaykunapas,+ mosoq killa p’unchaykunapas; tocallankichistaqmi ruphachina ofrendaykichista jaywashaspapas+ sumaq kausay sacrificioykichista jaywashaspapas.+ Chay tocaykunawanmi qankunata yuyarisaykichis. Noqaqa Diosniykichis Jehová Diosmi kani”,+ nispa.
11 Iskay kaq watapin, iskay kaq killapi, iskay chunka p’unchaypi+ phuyuqa rimanakuy karpa patamanta oqarikurqan.+ 12 Chaymi Israel runakunaqa Sinaí ch’inneqmanta puriripurqanku; imayna formapichus lloqsinanku karqan chayman jinan lloqsipurqanku.+ Chay phuyuqa Parán ch’inneqpin sayaykurqan.+ 13 Chay kutipiqa imaynata lloqsinankupaqchus Jehová Dios Moisesta kamachirqan chayman jinan Israel runakunaqa lloqsirqanku.+
14 Ñaupaqtaqa Judá aylluq umallisqan kinsa ayllukunan lloqsirqanku, llapankun t’aqankuman jina lloqsirqanku. Judá ayllu ejercitotan umallirqan Aminadabpa churin Nasón.+ 15 Isacar ayllu ejercitotataq umallirqan Zuarpa churin Netanel.+ 16 Zabulón ayllu ejercitotataq umallirqan Jelonpa churin Eliab.+
17 Yupaychana karpata paskayta tukuspan+ Guersón runakunapas+ Merarí runakunapas+ lloqsillarqankutaq. Paykunan chay karpata apanankupaq churasqa karqanku.
18 Chaymantataq lloqsirqan Rubén aylluq umallisqan kinsa ayllukuna, llapankun t’aqankuman jina lloqsirqanku. Rubén ayllu ejercitotan umallirqan Sedeurpa churin Elizur.+ 19 Simeón ayllu ejercitotataq umallirqan Zurisadaipa churin Selumiel.+ 20 Gad ayllu ejercitotataq umallirqan Deuelpa churin Eliasaf.+
21 Chay qhepatataq lloqsirqan Cohat runakuna, paykunan churasqa karqanku ch’uya kaqkunata apanankupaq.+ Paykunaq chayanankupaqqa ñan yupaychana karpaqa armasqaña kashanan karqan.
22 Chaymantataq lloqsirqan Efraín aylluq umallisqan kinsa ayllukuna, llapankun t’aqankuman jina lloqsirqanku. Efraín ayllu ejercitotan umallirqan Amiujpa churin Elisamá.+ 23 Manasés ayllu ejercitotataq umallirqan Pedazurpa churin Gamaliel.+ 24 Benjamín ayllu ejercitotataq umallirqan Guideonipa churin Abidán.+
25 Chaykuna qhepatataq lloqsirqan Dan aylluq umallisqan kinsa ayllukuna, paykunapas llapankun t’aqankuman jina lloqsirqanku. Paykunan qhepata rirqanku wakin ayllukunata cuidaq jina. Dan ayllu ejercitotan umallirqan Amisadaipa churin Ayézer.+ 26 Aser ayllu ejercitotataq umallirqan Ocranpa churin Paguiel.+ 27 Neftalí ayllu ejercitotataq umallirqan Enanpa churin Airá.+ 28 Chhaynatan Israel runakunaqa mayman astakuspapas puririqku, ima ayllumantachus kasqankuman jinan t’aqa-t’aqapi puririqku.+
29 Moisesmi Obafwan rimarqan, Obafqa Madián runa Reuelpa*+ churinmi karqan, Reueltaq Moisespa suegron karqan. Obaftan Moisesqa nirqan: “Jehová Diospa qankunamanmi qosaykichis niwasqanku jallp’amanmi rishayku.+ Jaku noqaykuwan,+ allintan qhawarisaykiku; Jehová Diosqa imaymana allinkunatan noqaykuman prometewanku”,+ nispa. 30 Obafmi ichaqa nirqan: “Manan riymanchu, noqaqa llaqtaymanmi kutipusaq, maypichus familiay runakuna kashan chayman”, nispa. 31 Jinan Moisesqa nirqan: “Amayá saqerpariwaykuchu, qanqa allintamá riki reqsinki kay ch’inneqtaqa, kay ch’inneqpi karpakuna cheqaskunatapas. Jinatayá pusawayku. 32 Noqaykuwan rinki chayqa,+ ima allinkunatachus Jehová Dios noqaykuman qowanqaku chaytan qanmanpas qollasaykikutaq”, nispa.
33 Chhaynatan Israel runakunaqa Jehová Diospa orqonmanta puriripurqanku;+ kinsa p’unchaymi paykunaqa purirqanku. Jehová Diospa rimanakuynin arcataqa+ paykunaq ñaupankutan apasharqanku maypichus samanankuta maskhaspa.+ 34 Karpakusqankumanta lloqsiqtinkuqa paykunaq altontan Jehová Diospa phuyunqa+ p’unchaypi riq.
35 Diospa rimanakuynin arcata oqariqtinkun Moisesqa niq: “Diosníy Jehová, sayariy,+ enemigoykikunata ch’eqerichiy, cheqnikuqniyki runakunata ayqerichiy”, nispa. 36 Diospa rimanakuynin arcata churaykuqtinkutaq niq: “Jehová Diosnilláy, kutimuy, waranqa-waranqa Israel runakunaman kutimuy”,+ nispa.
11 Israel runakunan Jehová Diospa ñaupanpi rimapakuyta qallarirqanku. Chayta uyarispan Jehová Diosqa sinchita phiñakurqan, jinan Jehová Diosqa chay runakunaman ninata kacharimurqan. Chay ninan karpa-karpa muyuriqpi wakin runakunata rupharqan. 2 Chayta rikuspan llaqta runakunaqa Moisespa yanapayninta mañakurqanku, Moisestaq Jehová Diosmanta paykunapaq mañapurqan,+ jinan chay ninaqa wañupurqan. 3 Chayneqtan Taberá* nispa suticharqanku, chaypi paykuna contra Jehová Diospa ninan raurasqanrayku.+
4 Chaymantataq paykuna ukhupi kaq waj llaqtayoq runakuna+ mijunamanta rimapakuyta qallarirqanku.+ Israel runakunapas jujmantan waqasparaq nirqanku: “¿Pitaq kaypiri aychallatapas qowasun mijunanchispaq?+ 5 Egiptopiqa may sumaqmá mijunapas kaq, chaypiqa askhatamá challwatapas mijuq kanchis, manamá faltaqchu pepinillopas, sandillapas, poropas, cebollapas, ajospas.+ 6 Kunantaq ichaqa manaña ni kallpanchispas kanñachu. Kay maná+ nisqa mijunallan p’unchay-p’unchay ñaupanchispi kaykushan”, nispa.
7 Chay maná+ nisqaqa culantro muju jinan karqan,+ bedelio sach’aq weqen jina q’elluniraqmi karqan. 8 Llapa runakunan lloqsispanku chay maná nisqata juñukamuqku, jinaspa chayta rumi molinopi kutaqku otaq kutanapi saqtaqku. Chaytataq mankapi t’impuchiqku otaq chaymanta t’antata ruwakuqku.+ Aceitewan tupachisqa misk’i t’anta jinan chayqa sumaq karqan. 9 Tutapi sulla* karpa-karpaman chayamuqtinmi maná nisqapas chayamullaqtaq.+
10 Israelpi llapa familiakunan waqasharqanku, llapankun karpanku punkupi waqasharqanku, chayta uyarispan Moisesqa sinchita phiñakurqan. Jehová Diospas sinchi phiñasqan kasharqan.+ 11 Chaymantan Moisesqa Jehová Diosta nirqan: “¿Imaraykutaq kay kamachiykitari sufrichiwanki? ¿Imaraykutaq manari sumaqtachu qhawariwanki? ¿Imaraykutaq kay llaqtatari wijch’uykuwanki?+ 12 ¿Noqachu kay runakunaq maman karqani? ¿Noqachu wachakurqani: Wawa cuidaq jina apay, ñuñuq wawata jina marq’ayniykipi apay, niwanaykipaq? ¿Wawaykunachu karqan ñaupa taytankuman prometesqayki jallp’amanpas chayachinaypaq?+ 13 ¿Maymantan kunan noqa aychata apamusaq kay runakunaman mijuchinaypaq? ¿Iman noqa kani sapa ratu: ¡Aychata qowayku!, nispa waqapayawanankupaq? 14 Manan sapallayqa atiymanchu kay runakuna pusaytaqa. Sinchi sasan noqapaqqa kay ruwayqa.+ 15 Khaynallatapunichus noqawan ruwanki chayqa, wañuchipuway aswan.+ Khuyapayawankichus chayqa, amañayá astawanqa sufrichiwaychu”, nispa.
16 Jinan Jehová Diosqa Moisesta nirqan: “Israelpi umalliqkunamanta* qanchis chunka runakunata pusamuway, reqsisqayki umalliqkunata, kamachikuqkunata.+ Paykunatan tupana karpaman pusamunki, chaypin qanpiwan sayanqaku. 17 Noqataq uraykamuspa+ qanwan rimasaq,+ jinaspa qanman atiy qosqayta*+ wakinta paykunaman qosaq; paykunan kay llaqta pusayta yanapasunkiku. Chhaynapin manaña sapallaykichu kanki.+ 18 Runakunatan nimunki: Paqarinpaq ch’uyanchakuychis,+ paqarinmi mijunkichis aychata. Jehová Diosqa uyarinmi: ¿Pin aychata qowasun? Allinmá Egiptopiqa kasharqanchis,+ nispa waqasqaykichista.+ Jehová Diosmi mijunaykichispaq aychata qosunkichis.+ 19 Chay aychataqa manan mijunkichis juj p’unchayllachu, ni iskay p’unchayllachu, ni pisqa p’unchayllachu, ni chunka p’unchayllachu, nitaq iskay chunka p’unchayllapaschu. 20 Killantinmi mijunkichis, senqaykichismanta lloqsimunankaman millakunaykichiskaman aychata mijunkichis.+ Qankunaqa chaupiykichispi tiyaq Jehová Diostan pisicharqankichis, paypa ñaupanpin: ¿Imay horapitaq Egiptomantaqa lloqsimurqanchis?,+ nispa waqarqankichis, nispa”.
21 Moisestaq nirqan: “Kaypiqa soqta pachaj waranqa qharikunan kashanku,+ ¡imaynapitaq qanri nishanki: Juj killa junt’an paykunaman aychata mijuchisaq, nispayki! 22 Askha t’aqa ovejataña, tropa-tropa wakakunataña ñak’ayman chaypas, ¿aypanmanchu chay paykunaman? Lamar-qochapi llapa challwakunataña jap’iyman chaypas, ¿aypanmanchu chay?”, nispa.
23 Jinan Jehová Diosqa Moisesta nirqan: “¿Kanmanchu imapas mana ruway atinay noqa Jehová Diospaq?+ Kunanmi rikunki rimasqay junt’akunqachus icha manachus chayta”, nispa.
24 Chaymi Moisesqa Jehová Diospa nisqanta runakunaman willarqan, jinaspan qanchis chunka umalliqkunata ajllaspa tupana karpa muyuriqman sayachirqan.+ 25 Jinan Jehová Diosqa phuyupi uraykamuspa+ Moisesta rimapayarqan,+ jinaspa payman atiy qosqanta wakinta orqospa chay qanchis chunka umalliqkunaman sapankaman qorqan.+ Chay atiyta chaskispa jinan paykunaqa profetakuna jina rimayta qallarirqanku.*+ Ichaqa chay kutillapin chayta ruwarqanku.
26 Chay qanchis chunka umalliq runakunamantan iskay qharikuna mana risqakuchu tupana karpaman. Paykunan karqanku Eldajwan Medajwan. Paykunaq sutinpas juj umalliqkunaq sutinwan kuskan listapi churasqa kasharqan, chaymi Diospa atiynin paykunamanpas chayarqan, jinan paykunapas karpa-karpa ukhupi profetakuna jina rimayta qallarirqanku. 27 Chayllamanmi juj wayna phawaylla rispa Moisesman willarqan: “¡Eldajwan Medajwanmi karpa-karpa ukhupi profetakuna jina rimashanku!”, nispa. 28 Jinan Moisesta yanapaq Nunpa churin Josueqa+ nirqan: “¡Wiraqocháy Moisés, chay runakunata jark’ay!”,+ nispa. Josueqa wayna kayninmantapachan Moisesta yanapaq. 29 Moisestaq nirqan: “¿Noqamantachu sienteshanki? ¡Allinchá kanman Jehová Diospa llaqtanpi llapanku profetakuna kankuman chayqa! ¡Allinchá kanman Jehová Dios llapankuman espiritunta* qonman chayqa!”, nispa. 30 Chaymantataq Moisesqa Israelpi umalliqkunawan kuska karpa-karpaman kutipurqan.
31 Jinan Jehová Diosqa wayrachimuspa codorniz urpikunata lamar-qocha ladomanta apachimurqan, jinaspa karpa-karpa muyuriqman urmachirqan.+ Codornizkunaqa juj metro jina* altotaraqmi montokurqan lliu karpa-karpa muyuriqpi. Juj p’unchay puriyman jinaraqmi mast’arikurqan. 32 Chaymi Israel runakunaqa chay p’unchay ch’isiyaqta, tutantinta, qhepantin p’unchay ch’isiyaqta ima codornizkunata jap’irqanku. Aswan pisita jap’iqqa chunka carga* codorniztan jap’irqan. Chay jap’isqankutataq karpa-karpa muyuriqman mast’aspa ch’akichirqanku. 33 Ichaqa Israel runakuna manaraq chay aychata mijuyta tukushaqtinkun Jehová Diosqa paykuna contra sinchita phiñakurqan, chaymi Jehová Diosqa sinchi askha runakunata chaypi wañuchirqan.+
34 Chaypin p’amparqanku sinchita munapayaq runakunata,+ chaymi chayneqta suticharqanku Quibroj-Atavá*+ nispa. 35 Quibroj-Atavamanta lloqsispan Israel runakunaqa Azerojman chayarqanku,+ jinaspan chaypi karpakurqanku.
12 Miriamwan Aaronpiwanmi Moisés contra rimayta qallarirqanku. Cus ladomanta warmiwan casarakusqanraykun paykunaqa Moisesmanta mana allinta rimasharqanku.+ 2 Paykunan nisharqanku: “¿Moisesllawanchu Jehová Dios rimarqan? ¿Manachu noqanchiswanpas rimarqan?”,+ nispa. Jehová Diosqa uyarisharqanmi chhayna rimasqankuta.+ 3 Moisesqa kay pachantin runakunamantapas aswan llamp’u sonqo runan karqan.+
4 Qonqayllan Jehová Diosqa Moisesta, Aaronta, Miriamtawan nirqan: “Kinsantiykichis tupana karpaman jamuychis”, nispa. Jinan kinsantinku chayman rirqanku. 5 Jehová Diostaq phuyupi uraykamuspa+ karpa punkupi sayaykurqan, jinaspa Aaronta Miriamtawan wajamurqan. Jinan paykunaqa iskayninku asuykurqanku. 6 Paykunatan nirqan: “Ama jinachu kaychis, imachus nisqayta uyariwaychis. Qankuna ukhupi noqa Diosniykichis Jehová Diospa profetan kanman chayqa, juj rijuriyllapin noqaqa rikuchikuyman,+ mosqoyllapin paytaqa rimapayayman.+ 7 ¡Moiseswanmi ichaqa mana chhaynatachu ruwani! Payqa noqaq kamachiymi, confianzawanmi paymanqa wasiytapas saqeni.+ 8 Paywanqa uya-uyapuran rimani,+ sut’intan imatapas nini, manan rijch’anachiykunawanchu. Noqa Jehová Diospa rijch’ayniytapas payqa rikunmi. Chhaynaqa, ¿imaraykutaq qankunari mana manchakuspa kamachiy Moisés contra rimarqankichis?”, nispa.
9 Jehová Diosqa sinchitan paykunapaq phiñakurqan, jinaspa ripurqan. 10 Phuyupas oqarikapurqanmi chay karpamanta. Miriamtaq lepra onqoywan junt’a rijurirqan, llapa cuerponmi rit’i jinaraq yuraqllaña kasharqan.+ Miriamta Aarón qhawariqtintaq payqa lepraq tukusqallanña kapushasqa.+ 11 Chayta rikuspa jinan Aaronqa Moisesta nirqan: “¡Wiraqocháy, valekuykin! ¡Ama jinachu kay, amayá kay juchaykumantaqa castigawaykuchu! Mana yuyayniyoq jinan kayta ruwaruyku. 12 ¡Amayá Miriamqa ismusqa aychayoq, malparisqa naceq wawa jinaqa qhepachunchu!”, nispa. 13 Jinan Moisesqa Jehová Diosmanta mañakurqan: “¡Diosnilláy, ama jinachu kay, qhaliyachiy Miriamta! ¡Chaytan valekuyki!”,+ nispa.
14 Jehová Diostaq Moisesta nirqan: “Uyanpi taytan thoqaykunman chayqa, ¿manachu qanchis p’unchay pisichasqa kanman? Chhaynaqa qanchis p’unchay karpa-karpamanta jawaman qarqosqa kachun,+ chaymantaña kutiykamuchun”, nispa. 15 Chaymi Miriamqa qanchis p’unchay karpa-karpamanta qarqosqa karqan.+ Míriam kutiykamunankaman Israel runakunaqa mana maymanpas puririrqankuchu. 16 Chaymantañan Israel runakunaqa Azerojmanta puririrqanku,+ jinaspa Parán ch’inneqpi karpakurqanku.+
13 Jehová Diosmi Moisesta nirqan: 2 “Israelpi sapanka ayllumanta juj umalli runata ajllay,+ paykunata kachay Israel runakunaman qonay Canaán jallp’ata qhamiyamunankupaq”,*+ nispa.
3 Jinan Moisesqa Parán ch’inneqpi kashaspanku+ Canaán ladoman runakunata kacharqan, Jehová Diospa kamachisqanman jinan chayta ruwarqan. Chay runakunaqa Israelpi umalli runakunan karqanku. 4 Rubén ayllumantan karqan Zacurpa churin Samúa. 5 Simeón ayllumantataq karqan Horiq churin Safaj. 6 Judá ayllumantataq karqan Jefunepa churin Caleb.+ 7 Isacar ayllumantataq karqan Josepa churin Igal. 8 Efraín ayllumantataq karqan Nunpa churin Hosea.+ 9 Benjamín ayllumantataq karqan Rafuq churin Paltí. 10 Zabulón ayllumantataq karqan Sodiq churin Gadiel. 11 Josepa+ churin Manasés+ ayllumantataq karqan Susiq churin Gadí. 12 Dan ayllumantataq karqan Guemaliq churin Amiel. 13 Aser ayllumantataq karqan Miguelpa churin Setur. 14 Neftalí ayllumantataq karqan Vofsiq churin Nabí. 15 Gad ayllumantataq karqan Makiq churin Gueuel. 16 Chay runakunatan Moisesqa Canaán jallp’a qhamiyaqta kacharqan. Nunpa churin Hoseatan Moisesqa suticharqan Josué* nispa.+
17 Canaán suyuta qhamiyamunankupaq kachashaspan Moisesqa chay runakunata nirqan: “Négueb wichayman riychis, chaymantan orqo-orqoman wichankichis.+ 18 Allintan qhawamunkichis chay jallp’a imayna kasqanta,+ chaypi tiyaqkuna kallpasapachus kanku icha manachus chayta, askhachus icha pisillachus kanku chaytawan. 19 Qhawamullankichistaq tiyasqanku jallp’a allinchus icha manachus chayta, karpakunallapichus tiyanku icha muyuriq perqayoq llaqtapichus tiyanku chaytawan. 20 Qhawamullankichistaqmi chay jallp’a llank’anapaq jinachus icha q’ara jallp’achus chayta,+ sach’akunapas kanchus icha manachus chaytapas. Aman manchakunkichischu,+ aparikamunkichismi chay jallp’api wiñaq wakin rurukunatapas”, nispa. Chay tiempoqa ñaupaqta poqoq uvasta cosechay tiempon kasharqan.+
21 Jinan paykunaqa rispanku Zin ch’inneqmanta+ Reofkama+ jallp’ata qhamiyamurqanku, chayqa Lebó-Amaj*+ qayllapin kasharqan. 22 Négueb wichayman chayaspankun paykunaqa Hebrón+ llaqtaman chayarqanku, chay llaqtapin tiyarqanku Anac runakuna.+ Paykunan karqanku Aimán, Sesái, Talmái ima.+ Hebrón llaqtaqa Egiptopi Zoan llaqtamanta qanchis wata ñaupaqtaraqmi sayarichisqa karqan. 23 Escol wayq’oman chayaspankun+ paykunaqa uvas k’allmata wit’urqanku uvas ch’ampantinta, chaytan iskaymantaraq juj k’aspipi aparqanku. Apallarqankutaqmi granadakunatapas higostapas.+ 24 Paykunan chay wayq’otaqa suticharqanku Escol*+ nispa. Chaypi uvas k’allmata wit’usqankuraykun chhaynata suticharqanku.
25 Tawa chunka p’unchaymantan+ paykunaqa jallp’a qhamiyaq risqankumanta kutimpurqanku. 26 Moiseswan Aaronwan Israel runakunapiwanqa Cadespi Parán ch’inneqpin kasharqanku.+ Paykunaq kasqanman kutispankun chay runakunaqa llapa imachus rikumusqankuta Israel runakunaman willarqanku, rikuchirqankun chay jallp’amanta apamusqanku rurukunatapas. 27 Paykunan Moisesta nirqanku: “Chayaykun kachawasqaykiku jallp’amanqa, chaypiqa cheqaqtan lechepas mielpas askha kasqa.+ Kaymi kashan jallp’aq rurun.+ 28 Chaypi tiyaq runakunan ichaqa kallpasapakuna kasqaku, llaqtakunapas jatunkunan kasqa, muyuriqnintin perqasqataqmi kasqapas. Chaypin tiyasqaku Anac runakunapas.+ 29 Négueb wichaypiqa Amalec runakunan tiyashanku;+ orqo-orqo wichaypitaq Het runakuna, Jebús runakuna,+ amorreo runakuna+ ima tiyashanku; lamar-qocha patapi,+ Jordán mayu qayllapiwantaq Canaán runakuna+ tiyashanku”, nispa.
30 Calebmi ichaqa Moisespa ñaupanpi kashaq runakunata kallpachayta munaspa nirqan: “Jaku kunanpacha risun chay runakunawan maqanakuq; atipasunpunin chay runakunataqa, jallp’ankutapas qechusunpunin”, nispa.+ 31 Paywan kuska riq runakunan ichaqa nirqanku: “Manan atisunmanchu chay runakunawan maqanakuq riytaqa, paykunaqa noqanchismanta aswan kallpasapa runakunan kanku”, nispa.+ 32 Paykunaqa imaymana mana allinkunatan rimarqanku qhamiyamusqanku jallp’amanta.+ Nirqankun: “Chay qhamiyamusqayku jallp’apiqa manan pipas kausayta atinmanchu. Chay llaqtakunapi tiyaq runakunapas sinchi jatunkaray runakunan kasqaku.+ 33 Chaypin rikumuyku nefilim runakunamanta jamuq Anacpa churinkunata.+ Paykunaq ñaupanpiqa t’isku-t’isku* jinallan rikukapuyku, paykunapas chhaynallapaqtaqmi qhawariwanku”, nispa.
14 Llaqtantin runakunan ch’aqwayta qallarirqanku, tutantinmi qaparkachaykurqanku waqaykurqanku ima.+ 2 Llapan Israel runakunan Moisesmanta Aaronmantawan mana allinta rimayta qallarirqanku,+ llaqtantinmi paykuna contra rimasharqanku. Llapankun nisharqanku: “¡Egiptollapiña wañumusunman karqan! ¡Maski kay ch’inneqpipas wañusunman karqan! 3 ¿Imapaqtaq Jehová Diosri chay jallp’aman pusashawanchis? ¿Enemigonchiskuna wañuchiwananchistachu munan imaynataqri?+ Kunanqa paykunachá warminchiskunatapas wawanchiskunatapas jap’ikapunqaku.+ ¡Jaku aswan Egiptoman kutipusun!”,+ nispa. 4 Chaymantapas paykunaqa: “¡Juj umallita ajllakusun, jinaspa Egiptoman kutipusun!”,+ nisparaqmi ninakurqanku.
5 Chayta rikuspan Moiseswan Aaronwanqa llapa Israel runakunaq ñaupanpi pampaman k’umurparirqanku. 6 Nunpa churin Josuewan+ Jefunepa churin Calebwantaq+ p’achankuta llakikuymanta llik’ikurqanku. Paykunapas Canaán jallp’ata qhamiyaq riqkunan karqanku. 7 Paykunan llaqtantin runakunata nirqanku: “Qhamiyamusqayku jallp’aqa ancha allin jallp’an.+ 8 Jehová Diosta kusichisun chayqa, payqa yanapawasunpunin chay jallp’aman jaykunanchispaq, qowasunpunin payqa chay jallp’ata. Chaypiqa lechepas mielpas askhan kashan.+ 9 Amapuni Jehová Dios contraqa sayariychischu, ama manchakuychischu chay runakunatapas,+ chay runakunaqa t’anta khamuy jinallan noqanchispaqqa kanqa. Paykunaqqa manan pipas yanapaqninku kanchu, noqanchiswanmi ichaqa Jehová Dios kashan.+ Ama paykunataqa manchakuychischu”, nispa.
10 Chay runakunan ichaqa paykunata rumiwan ch’aqeyta munarqanku.+ Chayllamanmi Jehová Diospa lliflli kayninqa llapa runaq rikushasqan tupana karpa patapi rijurirqan.+
11 Chaymantan Jehová Diosqa Moisesta nirqan: “¿Jayk’aqkaman kay runakuna mana respetawanqakuchu?+ Khaytukuytañan milagrokunatapas paykunaq ñaupanpi ruwani, ¿manapunichu chaywanpas noqapi confianqaku?+ 12 Paykunatan castigasaq sinchi millay onqoywan, chhaynapin llapankuta chinkachisaq. Qanmantan ichaqa juj jatun nacionta jatarichisaq, paykunamanta aswan atiyniyoq naciontan rijurichisaq”, nispa.+
13 Moisesmi ichaqa Jehová Diosta nirqan: “Atiyniykiwanmi kay llaqtataqa Egiptomanta orqomurqanki. Chayta ruwanki chayqa, ¿imaninqakutaq Egipto runakunari?+ 14 Paykunaqa Canaanpi tiyaq runakunamanpas willanqakupunichá chaytaqa. Chaymantapas Jehová Diosníy, chay runakunaqa yachankun llaqtayki chaupipi kasqaykita,+ uya-uyapura paykunaman rijurisqaykitapas.+ Qanqa Jehová Diosniykun kanki, phuyuykipas llaqtayki patapin kashan. Qanmi p’unchayqa sayaq phuyupi ñaupaykuta rishanki, tutataq nina rauraypi rishanki.+ 15 Llaqtaykitachus jujllapi llapanta wañuchipuwaq chayqa, imakunachus ruwasqaykita uyariq nacionkunachá ninkuman: 16 Jehovaqa manachá atirqanchu llaqtanta prometesqan jallp’aman pusayta, chaychá ch’inneqpi llapanta wañuchipurqan, nispa.+ 17 Chayrayku Jehová Diosnilláy, jatun atiyniykita rikuchiwayku. Qanqa nirqankimá riki: 18 Jehová Diosmi kani. Pacienciakuq,* mana tukukuq may jatun munakuyniyoq+ Diosmi kani, perdonanin mana allin ruwaqtapas juchallikuqtapas; ichaqa manapunin jinallataqa qhawasaqchu castiganapaq jina kaqtaqa. Taytakunataqa castigasaqmi juchankumanta, chay castigoqa chayanqan wawankunaman, nietonkunaman, nietonkunaq wawankunamanpas,+ nispa. 19 Chhaynaqa, mana tukukuq jatun munakuyniykipi perdonaykuy kay runakunaq juchanta. Imaynan Egiptopi kasqankumantapacha perdonarqanki chhaynata perdonaykuy”,+ nispa.
20 Jinan Jehová Diosqa nirqan: “Niwasqaykiman jina kachun, perdonasaqmi paykunaq juchantaqa.+ 21 Ichaqa noqa wiñaypaq kausaq Diosmi jurani, kay pachamanqa junt’aykunqapunin noqa Jehová Diospa lliflli kayniyqa.+ 22 Egiptopipas kay ch’inneqpipas askha kutitan kay runakunamanqa atiyniyta rikuchirqani, askha kutitan milagrokunatapas ruwarqani,+ chaywanpas chunka kutitan paykunaqa pruebaman churawarqanku,+ manan simiytapas kasukunkuchu.+ Chaymi mana mayqenninkupas 23 rikunqakuchu ñaupa taytankuman jurasqay jallp’ataqa. Kay mana respetoyoq runakunaqa manapunin jujpas rikunqachu chay jallp’ataqa.+ 24 Kamachiy Calebmi+ ichaqa mana chhaynachu karqan, payqa jujniray piensayniyoqmi karqan, tukuy sonqowantaqmi noqapi confiarqan. Payqa tukuy tiempo kasukuq runan, chaymi payta chay jallp’aman jaykuchisaq, paypa miraynin runakunan chayta jap’ikapunqaku.+ 25 Amalec runakunapas Canaán runakunapas+ chay wayq’o pampapitaq tiyashanku chayqa, paqarin ch’inneq ladoman kutinkichis Puka lamar-qochaman riq ñanninta”,+ nispa.
26 Chaymantataq Jehová Diosqa Moisesta Aarontawan nirqan: 27 “¿Jayk’aqkaman kay millay mana kasukuq runakuna noqa contra rimanqaku?+ Noqaqa allintan uyarishani imakunachus rimasqankuta.+ 28 Paykunata nimuychis, Jehová Diosmi nin: ¡Noqa wiñaypaq kausaq Diosmi jurani, imakunatachus rimarqankichis chayman jinan qankunata ruwasaykichis!+ 29 Kay ch’inneqpin wañunkichis;+ iskay chunka watayoqmanta wichayman qelqapi churasqa kaqkunan noqa contra rimasqaykichisrayku wañunkichis.+ 30 Jefunepa churin Calebwan, Nunpa churin Josuewan imallan jurasqay jallp’amanqa jaykunqaku;+ manan qankunaqa mayqenniykichispas chaymanqa jaykunkichischu.+
31 ”Wawaykichiskunan chay jallp’amanqa jaykunqaku; enemigonchiskunachá apakapunqaku nisqaykichis wawakunan+ wijch’uykuwasqaykichis jallp’ataqa reqsinqaku.+ 32 Qankunan ichaqa kay ch’inneqpi wañunkichis. 33 Wawaykichiskunaqa uywata michispan tawa chunka wata kay ch’inneqkunapi purinqaku.+ Ramera warmi jina juchallikusqaykichismantan paykuna paganqaku, llapaykichis wañunaykichiskaman paganqaku.+ 34 Canaanta riqkunaqa tawa chunka p’unchaymi+ chay jallp’ata qhamiyaq rirqanku, chay p’unchaykunaman jinan qankunaqa tawa chunka wata juchaykichismanta cuentata qonkichis, sapanka p’unchaymantan juj wata kanqa.+ Chhaynapin yachankichis imas noqa contra sayariy chayta.
35 ”Noqa Jehová Diosmi kaytaqa nishani. Kaytan ruwasaq kay millay mana kasukuq runakunata, noqa contra juñukuq runakunata: Kay ch’inneqpin paykunaqa tukukapunqaku, kay ch’inneqpin wañunqaku.+ 36 Jallp’a qhamiyaqta Moisespa kachasqan runakunapas, mana allinta rimasqankumanta,+ pay contra llaqtata ch’aqwachisqankumantan 37 castigasqa kanqaku, noqa Jehová Diospa ñaupaypin wañunqaku.+ Chay jallp’amanta mana allinta rimasqankuraykun wañunqaku. 38 Paykunawan riq Nunpa churin Josuewan Jefunepa churin Calebpiwanmi ichaqa mana wañunqakuchu,+ nispa”.
39 Chaykunatan Moisesqa Israel runakunaman willarqan, chaywanmi paykunaqa maytapuni llakikurqanku. 40 Qhepantin p’unchayqa tutallamanta jatarispankun ninakurqanku: “Dios contran juchallikunchis, jaku Jehová Diospa qowananchis jallp’aman wichasun”, nispa.+ Chhaynatan paykunaqa orqo pataman wichayta munarqanku. 41 Moisesmi ichaqa paykunata nirqan: “¿Imaraykutaq qankunari mana Jehová Diosta kasukunkichischu? Manan allinchu lloqsinqa chay ruwasqaykichisqa. 42 Ama seqaychischu, Jehová Diosqa manan qankunawanñachu kashan, enemigoykichiskunan atipamusunkichis.+ 43 Amalec runakunapas Canaán runakunapas chaypin kashanku, qankunatan suyapamushasunkichis.*+ Paykunan espadawan wañuchimusunkichis. Saqepunkichistaq Jehová Diosta chayqa, Jehová Diospas saqepusunkichismi qankunataqa”,+ nispa.
44 Paykunan ichaqa mana kasukuspa wichallarqanku chay orqo pataman.+ Jehová Diospa rimanakuynin arcaqa karpa-karpa ukhullapin qhepakurqan, Moisespas chayllapin qhepakurqan.+ 45 Orqo-orqo wichaypi tiyaq Amalec runakunapas Canaán runakunapas Israel runakunawan maqanakuqmi phawaykamurqanku. Israel runakunata atipaspataq Ormakamaraq ch’eqerichirqanku.+
15 Jujmantan Jehová Diosqa Moisesta rimapayallarqantaq, nirqanmi: 2 “Israel runakunata nimuy, Diosmi nin: Tiyanaykichispaq qonay jallp’aman jaykuqtiykichis+ 3 pipas noqa Jehová Diosman jaywamuwananpaq wakatapas ovejatapas apamunman, chhaynapi noqa Jehová Diospaq sumaq q’apaq ofrendata+ jaywamuwananpaq; chay apamusqan ruphachina ofrendapaqña,+ promesa ruway ofrendapaqña, tukuy sonqo qoy ofrendapaqña,+ fiesta ruwana p’unchay ofrendapaqña+ kanqa chaypas, 4 chay ofrenda apamuqqa jak’u ofrendatawanmi noqa Jehová Diospaq apamunqa. Chay jak’u ofrendaqa juj kilo* allin jak’umantan* kanqa,+ juj litro* aceitewan tupachisqataqmi kanqapas. 5 Chaymantapas juj litro* vinotan apamunqa ruphachina ofrendatawan kuskata jaywamuwananpaq,+ sapanka malta carnerotawan kuskata jaywamuwananpaq. 6 Orqo ovejatachus apamunqa chayqa, juj litro más* aceitewan tupachisqa iskay kilo* allin jak’utawanmi apamunqa, chaymi kanqa jak’u ofrendapaq. 7 Apamullanqataqmi vino ofrendapaq juj litro más* vinotapas, chaymi kanqa noqa Jehová Diospaq sumaq q’apaq ofrenda.
8 ”Pipas torota noqa Jehová Diosman apamunqa ruphachina ofrendapaq+ otaq promesa ruwasqa sacrificiopaq+ otaq sumaq kausay sacrificiopaqpas+ chayqa, 9 chay torotawan kuskatan apamullanqataq iskay litro* aceitewan tupachisqa kinsa kilo kuskan* allin jak’uta, chay jak’un kanqa jak’u ofrendapaq.+ 10 Apamullanqataqmi vino ofrendapaq iskay litro* vinotapas.+ Chaymi kanqa noqa Jehová Diospaq sumaq q’apaq ruphachisqa ofrenda. 11 Sapanka toropaq, sapanka orqo ovejapaq, sapanka orqo cabrapaq, sapanka malta carneropaqwanmi chayta ruwakunqa. 12 Jayk’ataña uywakunata jaywankichis chaypas chhaynatan sapankawan ruwankichis. 13 Chhaynatan llapa Israel runakunapas ninawan ruphachisqa ofrendankutaqa jaywamuwanqaku, chaymi kanqa noqa Jehová Diospaq sumaq q’apaq ofrenda.
14 ”Sichus qankuna ukhupi tiyaq waj llaqtayoq runa, otaq unayña qankunawan tiyaq runapas sumaq q’apaq ofrendata noqa Jehová Diosman jaywamuwanqa ninawan ruphachisqa ofrendata jina chayqa, chay kamachikuyman jinan jaywamuwanqa.+ 15 Qankunapaqpas qankuna ukhupi tiyaq waj llaqtayoq runakunapaqpas juj kamachikuyllan kanqa. Llapa mirayniykichis runakunapaqpas kaq kamachikuyllan kanqa. Waj llaqtayoqpas qankunapas kaqllan noqa Jehová Diospa ñaupaypiqa kankichis.+ 16 Juj kamachikuyllan kanqa qankunapaqpas qankuna ukhupi tiyaq waj llaqtayoq runakunapaqpas, nispa”.
17 Jehová Diosmi Moisesta nillarqantaq: 18 “Israel runakunata niy, Diosmi nin: Maymanchus pusashaykichis chay suyuman jaykuspa, 19 jallp’aq rurusqanta mijuspaykichisqa+ noqa Jehová Diospaqmi wakinta qowankichis. 20 Ñaupaq oqarisqaykichismanta ñaupaq chhanqa* kutasqaykichis+ jak’umantan rosquilla t’antakunata ruwankichis chaytan jaywawankichis. Juj eray mijuytapas jaywashawaqchis jinatan chaytaqa jaywawankichis. 21 Qankunapas mirayniykichis runakunapas ñaupaq oqarisqaykichismanta ñaupaq chhanqa kutasqaykichis jak’utaqa noqa Jehová Diosmanmi wakinta qowankichis.
22 ”Noqa Jehová Dios Moiseswan willachisqay kamachikuykunatachus mana kasukunkichis, 23 noqa Jehová Dios qankunapaqpas llapa mirayniykichis runakunapaqpas willachisqay kamachikuytachus, arí, qallariymantapacha noqa Jehová Dios Moiseswan willachisqay kamachikuytachus 24 mana reparakuspa p’akinkichis, chaymantataqchus cuentata qokunkichis chay ruwasqaykichismanta chayqa, llaqtantin runakunan juj malta torota apamunkichis ruphachina ofrendapaq, chay ofrendan kanqa noqa Jehová Diospaq sumaq q’apaq ofrenda. Chaywan kuskatan apamullankichistaq jak’u ofrendatapas vino ofrendatapas. Imaynachus ruwakunanman jinan chaytaqa ruwankichis.+ Apamullankichistaqmi jucha pampachay ofrendapaq juj malta orqo cabratapas.+ 25 Sacerdoten mana cuentata qokuspa juchallikusqaykichismanta noqa Jehová Diosman ninawan ruphachisqa ofrendata jaywawanqa, jaywawallanqataqmi jucha pampachay ofrendatapas, chhaynapin juchaykichis pichasqa kanqa.+ Noqa Jehová Diospa ñaupayman apamusqaykichis uywakunatan payqa jaywawanqa. 26 Chhaynapin qankunapas qankuna ukhupi tiyaq waj llaqtayoq runakunapas juchaykichismanta perdonasqa kankichis. Llapaykichismi mana cuentata qokuspa juchallikusqaykichismanta perdonasqa kankichis.
27 ”Pipas mana cuentata qokuspa juchallikunqa chayqa, watayoq cabratan apamunqa jucha pampachay ofrendapaq.+ 28 Sacerdoten chay runaq juchanmanta ofrendata jaywawanqa, noqa Jehová Diospa ñaupaypi mana reparakuspa juchallikusqanmantan ofrendata jaywawanqa, chhaynapin chay runaqa perdonasqa kanqa.+ 29 Mana reparakuspa juchallikuq runa Israel runaña kanqa, waj llaqtayoqña kanqa chaypas kasqan kamachikuyllatan kasukunqaku, juj kamachikuyllan paykunapaqqa kanqa.+
30 ”Ichaqa pipas yuyaypi imatapas ruwanman chayqa,+ chay runa Israel runaña waj llaqtayoq runaña kanman chaypas wañuchisqan kanqa; noqa Jehová Diosta k’amiwasqanraykun payqa wañunqa. 31 Noqa Jehová Diospa simiyta pisichasqanraykun, kamachikuyniykunatapas mana kasukusqanraykun chay runaqa wañuchisqa kanqa.+ Wañusqanmantaqa pay kikinmi juchayoq kanqa+ mana kasukusqanrayku, nispa”.
32 Ch’inneqpi kashaspan Israel runakunaqa samana p’unchaypi juj runata llant’a pallashaqta tarirqanku.+ 33 Jinaspan chay runata Moisesman Aaronman llapa runakunamanwan pusarqanku. 34 Chaymi paykunaqa chay runata presota jap’irqanku.+ Manaraqmi yachakurqanchu chhayna ruwaq runawan imatachus ruwananku karqan chayta.
35 Jehová Diosmi Moisesta nirqan: “Chay runaqa wañuchisqan kanan.+ Karpa-karpamanta jawaman apaspan llapa runakuna rumiwan ch’aqespa wañuchinkichis”,+ nispa. 36 Jinan paykunaqa Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jina karpa-karpa jawaman chay runata aparqanku, jinaspa wañunankama rumiwan ch’aqerqanku.
37 Jehová Diosmi Moisesta nillarqantaq: 38 “Israel runakunata niy, Diosmi nin: P’achaykichispa cantonpin chhaqchakunata* sirankichis, chaytan ruwankichis qankunapas llapa mirayniykichis runakunapas. Chay chhaqchakunaq jawanpin* p’achaq canton muyuriqpi azul q’aytuta sirankichis.+ 39 Chay chhaqchakunata rikuspan qankunaqa noqa Jehová Diospa kamachikuyniykunata yuyarinkichis, chhaynapitaq kasukunkichis.+ Aman sonqoykichispa munaynintachu ni ñawiykichispa rikusqantachu ruwankichis, chaytachus ruwankichis chayqa, mana valeq dioskunawanmi noqata wasanchawankichis.+ 40 Chaykunan llapa kamachikuyniykunata yuyarichisunkichis, chhaynapin qankunaqa kasukunkichis chay kamachikuykunata, chhaynapitaq Diosniykichispa ñaupanpi ch’uya kankichis.+ 41 Noqaqa Diosniykichis Jehová Diosmi kani, noqan Egiptomanta orqomurqaykichis Diosniykichis kanaypaq.+ Noqaqa Diosniykichis Jehová Diosmi kani,+ nispa”.
16 Coré+ sutiyoq runan juñunakurqan Rubén ayllumanta+ Eliabpa churinkuna+ Datanwan Abiramwan Pelezpa churin Onpiwan (Coreqa Izarpa+ churinmi karqan, Izartaq Cohatpa+ churin karqan, Cohat-taq Levipa+ churin karqan). 2 Chay juñukuq runakunan Moisés contra jatarirqanku, paykunawan kuskan jatarillarqankutaq Israelpi iskay pachaj pisqa chunka umalli runakunapas; chay runakunaqa ajllasqa runakunan karqanku, llaqtapi kamachikuqkunataqmi karqankupas. 3 Paykunan Moisespa contranpi+ Aaronpa contranpiwan juñukuspa nirqanku: “¡Ñan umaykutaña wasapawankiku! Israel runakunaqa llapankun Diospa ajllakusqan runakuna kanku.+ Jehová Diosqa paykuna chaupipin kashan.+ ¿Imaraykutaq qankunari Jehová Diospa llaqtanpi jatun kamachikuqpaq churakushankichis?”, nispa.
4 Chayta uyarispan Moisesqa kaq ratu qonqorikurqan, jinaspa pampakama k’umuykurqan. 5 Chaymantataq Coreta llapa paywan kashaq runakunatawan nirqan: “Paqarin tutamantanmi Jehová Dios rikuchinqa pichus paypa kaqnin,+ pitachus ajllakurqan, pichus payman asuykunqa chayta.+ Pitachus pay ajllakunqa+ chay runan payman asuykunqa. 6 Chayrayku Coré, qanpas runaykikunapas+ llapaykichis apamunkichis sansa apana p’ukuykichista.+ 7 Chaymanmi sansata junt’achinkichis chay patamantaq inciensota jich’aykunkichis, chaytan paqarin Jehová Diospa ñaupanpi q’apachinkichis. Pitachus Jehová Dios ajllakunqa+ chay runan paypaq t’aqasqa kanqa. ¡Levipa churin runakuna, qankunaqa nishupuniñan kashankichis!”,+ nispa.
8 Chaymantataq Moisesqa Coreta nirqan: “Levipa churinkuna, allinta uyariwaychis. 9 Qankunataqa Israelpa Diosnin Jehová Diosmi wakin Israel runakunamanta t’aqarqasunkichis+ payman asuykunaykichispaq, karpanpa qayllanpi kanaykichispaq, chhaynapi llapa Israel llaqtata servinaykichispaq,+ ¿pisichu qankunapaq Diospa chay ruwasqan? 10 ¿Pisipaqchu qhawarinki qantapas wayqeyki Leví runakunatapas Diosqa ladonman pusaykusqasuykichista? ¿Sacerdote kaytawanchu kunanqa munashankichis?+ 11 Qanpas qan partemanta kaq runakunapas Jehová Dios contran jatarishankichis. Chaymantapas, ¿imatataq Aaronri ruwarqan chaytaq qankunari pay contra rimapakushankichis?”,+ nispa.
12 Chaymantan Moisesqa Eliabpa churinkuna Datanta Abiramtawan wajachimurqan,+ paykunan ichaqa nirqanku: “¡Manan jamusaqkuchu! 13 Qanqa lechepas mielpas askha kasqan jallp’amantan kay ch’inneqman pusamuwarqankiku, kunantaq kaypi wañushayku, ¿pisichu qanpaq chay ruwasqayki?+ ¿Tukuy munayniyoq kamachikuq jinachu noqaykuta kamachiyta munashawankiku? 14 ¡Maytaq lechepas mielpas+ askha kasqan jallp’aman pusawasqaykiku! ¡Maytaq campokunapas uvas chajrakunapas qowasqaykiku! ¿Chay runakuna ñausa jina qatikunasuykitachu munashanki?* ¡Manan jamusaqkuchu!”, nispa.
15 Chaywanmi Moisesqa sinchita phiñakurqan, jinaspa Jehová Diosta nirqan: “Diosníy, aman chay runakunamantaqa jak’u ofrendankutapas chaskinkichu. Noqari asnonkutachu qechurqani, imanarqanin paykunata chaytaq khaynata niwanku”, nispa.+
16 Chaymantan Moisesqa Coreta nirqan: “Paqarinmi qanpas qan partemanta kaq runakunapas Aaronwan kuska Jehová Diospa ñaupanman rinkichis. 17 Llapa chay runakunan sapankanku sansa apana p’ukunkuta apanqaku, chayman inciensota jich’aykuspataq Jehová Diosman jaywanqaku. Llapanpiqa iskay pachaj pisqa chunka sansa apana p’ukukunan kanqa. Qanpas Aaronpas apallankichistaqmi sansa apana p’ukuykichistaqa”, nispa. 18 Jinan sapankanku sansa apana p’ukunkuta aparqanku, chayman sansata inciensotawan jich’aykuspataq Dioswan tupana karpaman jaykunapi Moiseswan Aaronwan kuska sayaykurqanku. 19 Corepas pay partemanta kaq runakunapas+ tupana karpaman jaykunapi juñukuqtinmi, Jehová Diospa lliflli kayninqa llaqtantin runakunaman rijurirqan.+
20 Jinan Jehová Diosqa Moisesta Aarontawan nirqan: 21 “Chay runakunamanta t’aqakuychis, kunanpachan paykunata wañuchisaq”, nispa.+ 22 Jinaqtinmi paykunaqa pampakama k’umuykuspa nirqanku: “Ay Diosnillayku, llapa runata kausachiq* Diosniyku,+ ¿juj runaq juchanraykuchu llaqtantin runakunapaq phiñakunki?”,+ nispa.
23 Jinan Jehová Diosqa Moisesta nirqan: 24 “Runakunata nimuy: ¡Corepa, Datanpa, Abirampa+ karpankunamanta t’aqakuychis!, nispa”.
25 Jinan Moisesqa jatarispa Israelpi umalliq runakunapiwan*+ maypichus Datanpas Abirampas kasharqanku chayman rirqanku. 26 Chaypin Moisesqa runakunata nirqan: “Uyariwaychis, kay mana kasukuq millay runakunaq ladonmanta ayqeychis; aman imankutapas tupaykunkichischu mana chayqa paykunaq juchankumantan qankunapas wañunkichis”, nispa. 27 Jinaqtinmi chay runakunaqa Corepa, Datanpa, Abirampa karpankumanta ayqerqanku. Datanwan Abiramwantaq karpanku punkuman lloqsimuspa warmintinkama, kuraq wawakunantin juch’uy wawakunantinkama chaypi sayaykurqanku.
28 Chaymantataq Moisesqa nirqan: “Kaypin yachankichis Jehová Diospa kamachisqanchus kaykunata ruwashani icha munayniyman jinallachus ruwashani chayta. 29 Kay runakunachus lliu runakuna jinalla wañunqaku, llapa runakuna jinallachus castigasqapas kanqaku chayqa, manan Jehová Diospa kachamusqanchu kasaq.+ 30 Ichaqa Jehová Dioschus jatun milagrota ruwanqa, jallp’ata kicharispachus kay runakunata tukuy imantinta kausashaqllata Sepulturaman* chinkaykachinqa chayqa, chaypin yachankichis kay runakunaqa Jehová Diosta mana respetasqankuta”, nispa.
31 Moisés rimayta tukuqtin jinan paykunaq sayashasqanku pampaqa kicharikurqan.+ 32 Jinaspa chay runakunata llapa imaymanakunantinta millp’upurqan, millp’urqanmi Corepa runankunatapas+ llapa imaymanankunatapas. 33 Chhaynatan paykunaqa llapa runakunantin kausashaqlla Sepulturaman* chinkaykurqanku. Jallp’an paykunataqa millp’upurqan, chhaynapin Israel llaqtamanta chinkapurqanku.+ 34 Chay runakunaq qaparisqanta uyarispan wakin Israel runakunaqa manchasqa ayqekurqanku “¡noqanchistawantaq jallp’a millp’uwasunman!”, nispa. 35 Jinallamanmi Jehová Diosqa ninata kacharimuspa+ inciensota q’apachishaq iskay pachaj pisqa chunka runakunata ninawan ruphachirqan.+
36 Jehová Diosmi Moisesta nirqan: 37 “Sacerdote Aaronpa churin Eleazarta kamachiy chay sansa apana p’ukukunata ninamanta orqomunanpaq,+ chaykunaqa ch’uyan. Kamachillaytaq sansatapas karuman jich’amunanpaq. 38 Juchallikusqanku jawa wañuq runakunaq sansa apamusqanku p’ukukunaqa ch’uyan kapun noqa Jehová Diospa ñaupayman apamusqankurayku, chay cobre p’ukukunan llafllaman* tukuchisqa kanqa chaywantaq altarta forrankichis.+ Chay llafllakunaqa Israel runakunaq yuyarinanpaq señalmi kanqa”,+ nispa. 39 Jinan sacerdote Eleazarqa ninaq ruphasqan runakunaq sansa apananku cobre p’ukukunata takaspa llafllakunata ruwarqan, chaywan altarta forranapaq. 40 Chaytaqa Jehová Dios Moiseswan kamachisqanman jinan ruwarqan. Chayta rikuspan Israel runakunaqa yuyarinanku karqan Aaronpa miraynin runakunalla Jehová Diospa ñaupanpi inciensota q’apachinanku kasqanta.+ Chayta rikuspan manchakunanku karqan ama pipas Coré jina kananpaq ni yanapaqnin runakuna jinapas kananpaq.+
41 Qhepantin p’unchaytaq Israel runakunaqa yapamanta Moisés contra Aarón contra rimapakuyta qallarirqanku.+ Paykunan nisharqanku: “Qankunan Jehová Diospa llaqtanta wañuchishankichis”, nispa. 42 Llaqtantin runakunan Moisés contra Aarón contra juñukurqanku. Tupana karpata qhawariqtinkutaq Diospa phuyunqa pakaykushasqa, jinan Jehová Diospa lliflli kayninqa rijurirqan.+
43 Jinaqtinmi Moiseswan Aaronwanqa chay tupana karpaman rirqanku,+ 44 chaypin Jehová Diosqa Moisesta nirqan: 45 “Chay runakunamanta t’aqakuychis, kunanpachan paykunata lliuta wañuchisaq”, nispa.+ Chayta niqtinmi paykunaqa pampakama k’umuykurqanku.+ 46 Chaymantataq Moisesqa Aaronta nirqan: “Sansa apanayki p’ukuta apamuy, altarmanta sansata churaspataq+ inciensota jich’aykuy, jinaspa usqhaylla runakunaq kasqanman riy juchanku perdonasqa kananpaq.+ Jehová Diosqa sinchi phiñasqan kashan. ¡Wañuy onqoytan kachaykamunña!”, nispa. 47 Jinan Aaronqa Moisespa kamachisqanman jina sansa apana p’ukuta aparikuspa usqhaylla runa-runaman phawaykurqan. Chay wañuy onqoyqa ñan mast’arisqaña kasharqan, chaymi payqa sansa apana p’ukuman inciensota jich’aykurqan llaqta runaq juchan perdonasqa kananpaq. 48 Payqa wañusqakuna kausashaqkuna chaupipin sayaykurqan, chhaynapin chay wañuy onqoyqa sayapurqan. 49 Chay wañuy onqoywanqa 14.700 runakunan wañurqanku, Corepa juchan jawa wañuq runakunaqa manan chaypichu yupasqa karqan. 50 Wañuy onqoy sayapuqtintaq Aaronqa tupana karpa punkuman kutipurqan maypichus Moisés kasharqan chayman.
17 Jehová Diosmi Moisesta nirqan: 2 “Israel runakuna sapanka ayllumanta juj varata apamuchunku, llapanpiqa chunka iskayniyoq varakunan kanqa. Sapanka varapin juj umalliq+ sutinta churanki. 3 Aaronpa sutintan churanki Leví ayllumanta kaq varapi. Juj varan kanqa sapanka umallipaq. 4 Chay varakunatan tupana karpapi rimanakuyniy arcaq+ ñaupanman churanki, maypichus qankunaman sapa kuti rijurini chayman.+ 5 Pitachus ajllasaq chay runaq varantan t’ikarichisaq,+ chhaynapin chinkachipusaq Israel runakunaq noqa contra rimapakuyninkuta+ qankuna contra rimapakuyninkutapas”,+ nispa.
6 Chayta Moisés Israel runakunaman niqtinmi sapanka ayllumanta umallikuna varankuta qorqanku, llapanpiqa chunka iskayniyoq varakunan karqan, Aaronpa varanpas chay varakuna ukhupin kasharqan. 7 Jinan Moisesqa chay varakunata Jehová Diospa ñaupanman churaykurqan, yupaychana karpapi Diospa rimanakuynin arcaq ñaupanman.
8 Qhepantin p’unchay Moisés Diospa rimanakuynin arcayoq karpaman jaykuqtinmi, Leví ayllumanta Aaronpa varanqa mujmukunayoq* kapushasqa, arí, t’ika mujmukunayoq, t’ikakunayoq, poqosqa almendra rurukunayoq iman kapushasqa. 9 Chay varakunatan Moisesqa Jehová Diospa ñaupanmanta orqomurqan, jinaspa Israel runakunaman rikuchirqan, paykunataq qhawaykuspa sapankanku varankuta oqarikapurqanku.
10 Chaymantataq Jehová Diosqa Moisesta nirqan: “Aaronpa varanta rimanakuyniy arcaq ñaupanman kaqta churapuy,+ chaymi señal kanqa+ ama pipas noqa contra jatarinanpaq,+ amaña pipas noqa contra rimashananpaq, chhaynapin manaña pipas wañunqachu”, nispa. 11 Jinan Moisesqa kaq ratu Jehová Diospa kamachisqanta ruwarqan, paypa nisqanman jinapunin ruwarqan.
12 Israel runakunataq Moisesta nirqanku: “¡Kunanqa wañupusaqkuchá, manan salvakuykumanchu, llapaykupunichá wañupusaqku! 13 Pipas Jehová Diospa karpanman qayllaykuqqa wañunqapunichá.+ ¿Chhaynatachu wañusaqku?”,+ nispa.
18 Chaymantataq Jehová Diosqa Aaronta nirqan: “Yupaychana karpaq+ contranpi ruwakusqan juchakunamantaqa qanwan churiykikunawan, llapa mirayniyki runakunapiwanmi cuentata qonkichis; sacerdote kayniykichis contra juchakunamantapas qanwan churiykikunapiwanmi cuentata qonkichis.+ 2 Leví ayllumanta taytaykiq ayllun wayqeykikunatan wajanki, paykunan qanwan kuska llank’anqaku, chaymantapas paykunan qanta churiykikunatawan rimanakuy karpapi+ ruwaykunawan yanapasunkichis.+ 3 Paykunaqa qanpa kamachiykipin kanqaku, yupaychana karpapi imaymana ruwaykunapin yanapasunkiku.+ Ichaqa aman ch’uya cuartopi serviciokunamanpas ni altarmanpas asuykunqakuchu, mana chayqa paykunapas qankunapas wañunkichismi.+ 4 Paykunaqa qanwan kuskan llank’anqaku, junt’anqakutaqmi tupana karpapi llank’anankuwan chaypi imaymana ruwaykunawanpas. Manapunin qankunamanqa waj runakunaqa asuykamusunkichischu.+ 5 Qankunallan ch’uya karpapipas+ altarpipas llank’ankichis,+ chhaynapin manaña Israel runakunapaq phiñakusaqchu.+ 6 Noqa kikiymi Leví ayllu wayqeykichiskunataqa Israel runakuna ukhumanta ajllarqani qankunaman qonaypaq.+ Paykunaqa noqa Jehová Diospaqmi t’aqasqa kanku, paykunan tupana karpapi yanapakunqaku.+ 7 Altarpi ruwanakunamanta cortina qhepapi+ ruwanakunamantan ichaqa qanwan churiykikunapiwan encargasqa kankichis.+ Qankunamanmi sacerdote kayta regalota jina qoykichis. Pipas mana sacerdote kashaspa yupaychana karpaman asuykuqqa wañuchisqan kanqa”,+ nispa.
8 Jehová Diosmi Aaronta nillarqantaq: “Qanmi encargakunki runakunaq ofrendakuna apamuwasqankumanta.+ Israel runakunaq ch’uya ofrendankumantan wakinta qanman churiykikunamanwan qoykichis. Chayqa tukuy tiempon qankunaq tupaqniykichis kanqa.+ 9 Ninawan ruphachisqa ch’uyay-ch’uya ofrendakunaqa llapanmi qanpaq kanqa, chay ofrendakuna ukhupin kanqa jak’u ofrendakuna,+ jucha pampachay ofrendakuna,+ juchaman urmasqamanta ofrendakuna ima.+ Chaykunaqa ch’uyay-ch’uya ofrendakunan kanqa qanpaq churiykikunapaqpas. 10 Chaykunataqa ancha ch’uya partepin mijunkichis.+ Llapa churiykikunan chayta mijunqaku. Ch’uyan chayqa qanpaq kanqa.+ 11 Israel runakunaq regalokuna apamusqankupas maywisqa ofrendankupas+ qanpaqmi kanqa.+ Chaykunaqa qanpaq, churiykikunapaq, ususiykikunapaqwan tupaqniykichismi wiñaypaq kanqa.+ Wasiykipi llapa limpio kaqkunan chaytaqa mijunqaku.+
12 ”Qanpaqmi kallanqataq noqa Jehová Diospaq apamusqanku aswan allin+ aceitepas, aswan allin mosoq vinopas, aswan allin jak’upas.+ 13 Llank’asqankumanta ñaupaqta poqoq ruruta noqa Jehová Diosman apamuwasqankupas qanpaqmi kanqa.+ Wasiykipi tiyaq llapa ch’uya runakunan chaytaqa mijunqa.
14 ”Imataña Israel runakuna noqapaq t’aqanqaku* chaypas qanpaqmi chayqa kanqa.+
15 ”Noqa Jehová Diosman apamusqanku phiwi* wawakunapas ñaupaq wachay uywakunapas+ qanpaqmi kanqa. Libranankupaqmi ichaqa preciota pagachinki phiwi wawakunamantapas+ jinallataq qhelli nisqa ñaupaq wachay uywakunamantapas.+ 16 Juj killanpi kashaqtin killa maspiñapas kashaqtinmi libranapaq preciotaqa paganqaku. Chay precioqa pisqa siclo* qolqen kanqa,+ chay sicloqa yupaychana karpapi siclo pesoman jinan kanqa. Juj sicloqa iskay chunka guerá* qolqen. 17 Ichaqa aman pipas libranqachu wakaq ñaupaq wachay orqo uñanta, ovejaq ñaupaq wachay orqo uñanta, ni cabraq ñaupaq wachay orqo uñantapas.+ Chaykunaqa noqapaq t’aqasqañan. Chaykunaq yawarnintaqa altarmanmi ch’aqchunki+ wirantataq ninapi ruphachipunki, chaymi kanqa noqa Jehová Diospaq sumaq q’apaq ruphachisqa ofrenda.+ 18 Aychanqa qanpaqmi kanqa. Maywisqa ofrenda pechopas, paña chakanpas qanpaqmi kanqa.+ 19 Ima ofrendataña Israel runakuna noqa Jehová Diosman apamunqaku+ chaypas, qanpaq, qhari wawaykikunapaq, warmi wawaykikunapaqwanmi chayqa kanqa, wiñaypaqmi chayqa chhayna kanqa.+ Kay rimanakuyqa noqa Jehová Dioswan qanwan mirayniyki runakunapiwan wiñaypaq rimanakuymi”,* nispa.
20 Jehová Diosmi Aaronta nillarqantaq: “Qanqa manan Israel runakuna ukhupiqa ima herenciatapas chaskinkichu, manan paykuna chaupipiqa ima jallp’atapas chaskinkichu.+ Noqan qanpa herenciaykiqa kasaq, noqan qanpa jallp’aykiqa kasaq.+
21 ”Leví ayllu runakunaq herencianmi kanqa Israel runakunaq diezmo apamusqanku.+ Noqapaq llank’asqankumanta, tupana karpapi llank’asqankumantan paykuna chay diezmota chaskikapunqaku. 22 Amañan Israel runakunaqa tupana karpamanqa asuykamunqakuchu, mana chayqa juchallikunkumanmi jinaspa wañunkuman. 23 Leví runakunan tupana karpapiqa llank’anqaku, paykunan Israel runakunaq juchankumantaqa cuentata qonqaku.+ Kay kamachikuyqa llapa mirayniykichis runakunapaqmi: Leví runakunaqa manan Israel runakuna ukhupiqa ima herenciatapas chaskinqakuchu.+ 24 Noqan Leví runakunamanqa Israel runakunaq diezmo apamusqankuta qoshani, noqa Jehová Diosman ofrenda apamuwasqankutan paykunaman qoshani. Chaymi noqaqa nirqani: Leví runakunaqa manan Israel runakuna ukhupiqa ima herenciatapas chaskinqakuchu,+ nispa”.
25 Chaymantan Jehová Diosqa Moisestañataq nirqan: 26 “Leví runakunata nimuy, Diosmi nin: Israel runakunaq llank’asqankumanta chunka kaq parte apamusqankun qankunaq herenciaykichis kanqa.+ Chay chaskisqaykichismantan chunka kaq parteta noqa Jehová Diosman qowankichis.+ 27 Chay ofrendaqa eramantapas* apamushawaqchis jinan kanqa,+ uvas sarunamanta vinotapas apamushawaqchis jinan kanqa, aceitetapas apamushawaqchis jinan kanqa. 28 Chhaynatan qankunapas noqa Jehová Diosman ofrendata qowankichis. Israel runakunaq diezmo apamusqankumantan chunka kaq parteta sacerdote Aaronman qonkichis, chaymi kanqa noqa Jehová Diosman qosqaykichis ofrenda. 29 Imataña noqa Jehová Diosman qowankichis chaypas aswan allin kaqtan qowankichis, aswan allin kaqtan+ noqapaq t’aqankichis, nispa.
30 ”Paykunatan nillankitaq: Allin kaqtan Diospaqqa t’aqankichis, puchuqmi ichaqa qankunapaq kanqa. Qankunapas erawaqchis karqan, qankunapas uvas sarunamanta vinota orqowaqchis karqan, aceitetapas qankunapas ruwawaqchis karqan jinan chaykunaqa kanqa. 31 Chaytan qankunapas wasiykichispi kaqkunapas mijunkichis, may munasqaykichispin chaytaqa mijunkichis. Chaymi kanqa tupana karpapi llank’asqaykichismanta pago.+ 32 Chaskisqaykichis ofrendakunamanta aswan allin kaqta Diosman qonkichis chayqa, manan juchallikunkichischu. Aman Israel runakunaq Diospaq t’aqasqankuwanqa mana ruwanataqa imatapas ruwankichischu, chaytachus ruwankichis chayqa wañunkichismi,+ nispa”.
19 Jujmantan Jehová Diosqa Moiseswan Aaronwan rimallarqantaq, nirqanmi: 2 “Noqa Jehová Diosmi kayta kamachini: Israel runakunata niy pukaniraq ch’umpi wakata apamunankupaq, chay wakaqa mana imanasqa qhalin kanan,+ mana jayk’aqpas yugo churasqa. 3 Chay wakatan sacerdote Eleazarman qonkichis, paytaq karpa-karpa jawaman qatinqa, chaypin chay wakaqa paypa ñaupanpi ñak’asqa kanqa. 4 Chay wakaq yawarninmanmi sacerdote Eleazarqa dedonta challpuykunqa, chaytataq qanchis kutita tupana karpa jaykuna ladoman ch’allanqa.+ 5 Chay wakaqa Eleazarpa ñaupanpin kanasqa kanqa. Qaranpas, aychanpas, yawarninpas, phusnunpas llapanmi ruphachisqa kanqa.+ 6 Sacerdotetaq cedro k’aspita, hisopo plantata,+ k’anchaq puka q’aytutawan jap’ispa ninaman wijch’uykunqa; maypichus chay waka kanasqa kashan chaymanmi wijch’uykunqa. 7 Chaymantataq sacerdoteqa p’achanta t’aqsakunqa bañakunqa ima, chaymantañan karpa-karpa ukhumanqa jaykunqa, ichaqa inti jaykuykaman qhelli nisqa kanqa.
8 ”Chay wakata ruphachiqpas p’achantan t’aqsakunqa bañakunqa iman, inti jaykuykamataqmi qhelli nisqa kanqa.
9 ”Waka ruphachisqa usphatan juj ch’uya runa oqarinqa,+ jinaspa karpa-karpa jawapi ch’uya parteman apanqa, chay usphatan Israel runakunaqa waqaychanqaku ch’uyanchana unuwan tupachinankupaq.+ Chayqa jucha pampachay ofrendan. 10 Chay usphata oqariq runaqa p’achantan t’aqsakunqa, inti jaykuykamataqmi qhelli nisqa kanqa.
”Chay kamachikuyqa wiñaypaqmi kanqa Israel runakunapaqpas paykuna ukhupi tiyaq waj llaqtayoq runakunapaqpas.+ 11 Pipas wañusqa runata tupaykuqqa qanchis p’unchaymi qhelli kanqa.+ 12 Kinsa kaq p’unchaymi chay runaqa ch’uyanchakuna unuwan ch’uyanchakunqa, chhaynapin qanchis kaq p’unchaypaqqa ch’uya kapunqa. Ichaqa manachus kinsa kaq p’unchaypi ch’uyanchakunqa chayqa, manan qanchis kaq p’unchayqa ch’uyachu kanqa. 13 Pipas wañusqa runata tupaykuspa mana ch’uyanchakuqqa noqa Jehová Diospa karpaytan qhellichan,+ chay runaqa wañuchisqan kanqa.+ Manataq ch’uyanchana unuwan ch’allachikurqanchu chayqa,+ qhellillan payqa kashan.
14 ”Pipas karpa ukhupi wañunqa chayqa, kay kamachikuyman jinan ruwakunqa: Chay karpa ukhupi kashaq runakunapas chay ukhuman jaykuq runakunapas qanchis p’unchaymi llapanku qhelli kanqaku. 15 Mana allin tapasqa* mankakunapas qhellin kallanqataq.+ 16 Pipas campopi kashaspa tupaykunman wañuchisqa runata, kikillan wañuq runata, wañusqa runaq tullunta, aya p’ampanatapas chayqa, qanchis p’unchaymi qhelli kanqa.+ 17 Chay runakuna ch’uyanchasqa kananpaqmi jucha pampachay ofrendapaq ruphachikusqan usphata juj chhikanta orqokamunqa, chaytataq juj p’ukuman churakunqa chaymanmi pujyu unuta jich’aykunqa. 18 Chay unumanmi juj ch’uya runa+ hisopo plantata+ challpuykunqa, chaywantaq chay karpata, chaypi cosaskunata, llapa runakunatawan ch’allanqa. Chaywanmi ch’allallanqataq wañuchisqata tupaykuqtapas, kikillan wañuqta tupaykuqtapas, wañusqa runaq tullunta tupaykuqtapas, aya p’ampanata tupaykuqtapas. 19 Ch’uya runan qhelli runata ch’allanqa kinsa kaq p’unchaypi qanchis kaq p’unchaypiwan, chhaynapin chay qhelli runaqa qanchis kaq p’unchaypi juchanmanta ch’uyanchasqa kanqa.+ Chaykuna qhepatan qhelli runaqa p’achanta t’aqsanqa bañakunqa ima, chhaynapin payqa inti jaykuyta jina ch’uya kapunqa.
20 ”Pipas qhelli kashaspa mana ch’uyanchakunchu chayqa, wañuchisqan kanqa chay runaqa,+ noqa Jehová Diospa ch’uya karpayta qhellichasqanraykun payqa wañuchisqa kanqa. Manataq ch’uyanchana unuwan ch’allasqachu karqan chayqa, qhellin kashan chay runaqa.
21 ”Kay kamachikuyqa wiñaypaqmi paykunapaq kanqa: Pipas ch’uyanchaq unuta ch’allaqqa+ p’achantan t’aqsakunqa, chay unuta tupaykuqpas inti jaykuykaman qhelli kanqa. 22 Qhelli kashaq runaq imapas tupaykusqanqa qhellin kapunqa, chay tupaykusqanta tupaykuq runapas inti jaykuykaman qhelli kapunqa,+ nispa”.
20 Israel runakunaqa ñaupaq kaq killapin Zin ch’inneqman chayarqanku, jinaspa Cadespi qhepakurqanku.+ Chaypin Miriamqa+ wañupurqan chaypitaqmi p’ampasqapas karqan.
2 Chaypiqa manan unu karqanchu runakuna tomananpaq,+ chaymi Israel runakunaqa Moisés contra Aarón contra ima juñukurqanku. 3 Llaqtantin runakunan Moisesta discutirqanku,*+ nirqankun: “¡Jehová Diospa ñaupanpi wañuq runakunawan kuskallapas wañumpuykuman karqan! 4 ¿Imapaqmi qankuna Jehová Diospa llaqtanta kay ch’inneqman pusamurqankichis? ¿Noqaykupas uywaykupas wañunaykuta munaspachu kayman pusamuwarqankiku?+ 5 ¿Imapaqmi Egiptomanta orqomuwarqankiku? ¿Imapaqmi kay millay q’ara jallp’aman pusamuwarqankiku?+ ¡Pitaq kaypiri imatapas tarpuyta atinman! ¡Maytaq kaypiri higospas, uvaspas, granadapas kanchu! ¡Maytaq unupas kanchu!”,+ nispa. 6 Chayta uyarispan Moiseswan Aaronwanqa runa-runa ukhumanta lloqsispa Dioswan tupana karpa jaykunaman rirqanku, chaypin qonqoriykukuspa pampakama k’umuykurqanku, chayllamanmi Jehová Diospa lliflli kayninqa paykunaq ñaupanpi rijurirqan.+
7 Jehová Diosmi Moisesta nirqan: 8 “Varaykita aparikuspa wayqeyki Aaronpiwan llaqtantin runakunata juñumuychis. Llapa runaq rikushasqanmi qaqata rimapayankichis unu lloqsimunanpaq. Chay qaqamantan unuta orqonki, chaytan tomanqaku llaqta runakunapas uywankupas”, nispa.+
9 Moisestaq Jehová Diospa ñaupanmanta varanta oqarirqan,+ paypa kamachisqanman jinan chayta ruwarqan. 10 Chaymantataq Moisesqa Aaronwan kuska llaqtantin runakunata qaqaq ñaupanman juñurqan, chaypin Moisesqa chay runakunata nirqan: “¡Yau mana kasukuq k’ullu runakuna, uyariwaychis! ¿Kay qaqamanta unuta noqayku orqonaykutachu munashankichis?”,+ nispa. 11 Chayta nispan Moisesqa varanta oqarirqan jinaspa iskay kutita chay qaqata waqtarqan, jinan chay qaqamanta askha unu lloqsimurqan, chaytan llaqta runakunapas uywankupas tomarqanku.+
12 Chaykuna qhepatan Jehová Diosqa Moisesta Aarontawan nirqan: “Qankunaqa manataq noqapi confiarqankichischu chayqa, manataq runakunaq ñaupanpipas jatunchawarqankichischu* chayqa, manan qankunachu kay runakunataqa prometesqay jallp’aman pusaykunkichis”,+ nispa. 13 Maypichus unu lloqsimurqan chayqa Meribá*+ nisqan karqan, chaypin Israel runakunaqa Jehová Dios contra rimarqanku, chaypitaqmi Diosqa ch’uya kasqanta paykunaman rikuchirqan.
14 Chaymantataq Moisesqa Cadesmantapacha Edom llaqta reyman runakunata kacharqan,+ paykunan chay reyta nirqanku: “Israel llaqta wayqeykikunan+ nisunki: Yachasqayki jina, noqaykuqa imaymana llakipin tarikurqayku. 15 Ñaupa taytaykun Egiptoman risqaku+ chaypi tiyaq, chaypin paykunataqa Egipto runakuna sinchita sufrichisqaku, noqaykutapas chhaynatan sufrichiwarqanku;+ unaytan chay llaqtapiqa tiyamurqayku.+ 16 Chaymi Jehová Diospa yanapayninta mañakurqayku,+ jinan payqa angelninta kachamuwarqanku+ Egiptomanta orqomuwanankupaq. Kunanqa qanpa jallp’aykiq linderonpi* kaq Cadés llaqtapiñan kashayku. 17 Ama jinachu kay, jallp’aykita riq ñanninta pasarichiwayku. Manan jaykusaqkuchu uvas chajraykimanpas ni ima chajraykimanpas, manan pozoykikunapi unutapas tomasaqkuchu. Reypa Ñannin nisqa ñannintakamallan pasasaqku. Jallp’aykimanta lloqsinaykukaman mana pañamanpas ni lloq’emanpas risaqkuchu,+ nispa”.
18 Edom reymi ichaqa nirqan: “Manan jallp’ay chaupitaqa pasawaqchischu. Chayninta pasankichis chayqa, espadantinmi qankunaman jamusaq”, nispa. 19 Israel runakunataq nirqanku: “Jatun ñannintakamallan risaqku, sichus noqaykupas uywaykupas pujyuykikunamanta unuta tomasaqku chayqa pagapusaykikun.+ Jallp’ayki pasayllatan munashayku”,+ nispa. 20 Edom reytaq nirqan: “Amapunin kaynintaqa pasankichischu”, nispa.+ Jinan payqa ancha askha kallpasapa soldadokunantin lloqsimurqan. 21 Edom reyqa manan Israel runakunata jallp’an chaupinta pasachirqanchu, chaymi paykunaqa juj ladoman ripurqanku.+
22 Llapa Israel runakunan Cadesmanta puririrqanku, jinaspa Or orqoman chayarqanku.+ 23 Edom jallp’aq linderonpi kaq Or orqopi kashaqtinkun Jehová Diosqa Moisesta Aarontawan nirqan: 24 “Aaronmi wañupunqa.*+ Qankunaqa iskayniykichismi noqa contra jatarirqankichis Meribá nisqapi+ unuta orqonaykichispaq kamachiqtiy, chayraykun Aaronqa mana jaykunqachu Israel runakunaman qonay jallp’aman. 25 Chhaynaqa Aarontawan churin Eleazartawan Or orqoman pusay. 26 Jinaspa Aaronpa sacerdote p’achanta ch’utispa+ churin Eleazarta chaywan p’achachinki.+ Aaronqa chaypin wañupunqa”, nispa.
27 Moisesqa Jehová Diospa kamachisqanman jinapunin ruwarqan. Llapa Israel runakuna rikushaqtinmi paykunaqa Or orqoman wicharqanku. 28 Chaypin Moisesqa Aaronpa p’achanta ch’utispa churin Eleazarta chaywan p’achachirqan. Chay orqo patapin Aaronqa wañupurqan.+ Moiseswan Eleazarwantaq chay orqomanta uraykampurqanku. 29 Aaronpa wañupusqanta yacharuspan Israel runakunaqa kinsa chunka p’unchay waqarqanku.+
21 Canaanpi kaq Araj+ llaqtaq reyninmi yacharusqa Israel runakuna Atarin ñanninta rishasqankuta, payqa Négueb nisqapin tiyasharqan. Chay reymi soldadokunantin Israel runakunawan maqanakuq phawaykamurqan, jinaspa wakin Israel runakunata presota aparqan. 2 Jinan Israel runakunaqa Jehová Diosman juj promesata ruwarqanku, nirqankun: “Chay runakunatachus makiykuman entregawankiku chayqa, llapa llaqtankutawanmi chinkachipusaqku”, nispa. 3 Jehová Diosqa uyarirqanmi Israel runakunaq promesa ruwasqanta, chaymi payqa chay Canaán runakunata paykunaq makinman entregarqan. Jinan Israel runakunaqa llapanta chay runakunatapas llaqtankutapas chinkachipurqanku. Chayraykun chay cheqastaqa Ormá*+ nispa suticharqanku.
4 Or orqomanta+ puririspankun Israel runakunaqa Puka lamar-qochaman riq ñanninta rirqanku Edom suyuq+ cantollanta pasanankupaq. Purisqankupin runakunaqa sinchita sayk’upurqanku. 5 Jinan Israel runakunaqa Dios contra Moisés contra+ ima rimayta qallarirqanku, nirqankun: “¿Imapaqmi Egiptomanta orqomuwarqankiku? ¿Kay ch’inneqpi wañunaykutachu munarqankichis? Kaypiqa manan mijunapas ni unupas kanchu,+ ñan amisqaña kayku kay millay t’antawanpas”,*+ nispa. 6 Chayta uyarispan Jehová Diosqa picakuq mach’aqwaykunata runakuna ukhuman kachamurqan, chay mach’aqwaykunan runakunata kaniyta qallarirqan, chhaynapin askha Israel runakuna wañurqanku.+
7 Jinan runakunaqa Moisesman rispa nirqanku: “Juchallikuykun, qan contra Jehová Dios contra rimaspan juchallikuyku.+ Jehová Diosmanta mañakuy kay mach’aqwaykunata chinkachinanpaq”, nispa. Moisestaq paykunapaq mañapurqan.+ 8 Jinan Jehová Diosqa Moisesta nirqan: “Juj mach’aqwayta ruway picakuq mach’aqwayman rijch’akuqta, chaytan juj k’aspipi warkunki. Pitapas mach’aqway kaninqa chayqa, chay ruwasqayki mach’aqwaytan qhawanqa, chhaynapin mana wañunqachu”, nispa. 9 Chayta niqtin jinan Moisesqa juj cobre mach’aqwayta ruwarqan,+ jinaspa k’aspipi warkurqan.+ Pitapas mach’aqway kaniqtinqa chay cobre mach’aqwaytan qhawaq, chhaynapin mana wañuqchu.+
10 Chaykuna qhepamanmi Israel runakunaqa chaymanta ripurqanku, jinaspa Obojpiñataq karpakurqanku.+ 11 Obojmanta ripuspataq Iyé-Abarin+ nisqa ladopi karpakurqanku. Chayqa kashan Moab suyuq chimpan ch’inneqpin, Moab suyuq inti lloqsimuy ladonpi. 12 Chaymanta ripuspataq Zerej+ wayq’o qayllapi karpakurqanku. 13 Chaymanta lloqsispataq Arnón+ ladopi karpakurqanku, chayqa ch’inneqpin kashan, chay ch’inneqqa amorreo runakunaq linderonmantapachan* qallarishan. Arnón wayq’okaman kashan Moab runakunaq jallp’anqa, chay wayq’on t’aqashan Moab runakunaq jallp’anta amorreo runakunaq jallp’anmanta. 14 Chayraykun Jehová Diospa maqanakuyninmanta willaq qelqapipas nin: “Sufá wayq’opi Vaef nisqa, Arnonpi wayq’okuna, 15 Ar llaqtaman jaykuq wayq’okuna, chay wayq’okunaqa Moab suyuq linderonpin kashan”, nispa.
16 Chaymantataq Israel runakunaqa Ber nisqaman chayarqanku. Chaypin Jehová Diosqa pozoq ladonpi Moisesta nirqan: “Runakunata juñumuy unuta qonaypaq”, nispa.
17 Chay kutipin Israel runakunaqa takirqanku:
“¡Phullpumuy pozo! ¡Qankunañataq takimuychis!
18 Kay pozoqa autoridadkunaq t’oqosqanmi, llaqtapi kamachikuqkunaq t’oqosqanmi.
Paykunan kamachinanku taunawan t’oqorqanku, paykunan kikinkuq taunankuwan jasp’irqanku”, nispa.
Chay ch’inneqmantataq Israel runakunaqa Mataná nisqa ladoman rirqanku, 19 Matanamantataq Najaliel ladoman rirqanku, Najalielmantataq Bamoj+ ladoman rirqanku. 20 Bamojmantataq Moab runakunaq jallp’an wayq’oman rirqanku,+ chayqa kashan Pisgá moqo wichaypin,+ chay moqoqa Jesimón* ladomanmi aysakushan.+
21 Israel runakunan amorreo runakunaq reynin Sehonman willaqkunata kacharqanku, paykunan nirqanku:+ 22 “Jallp’aykita riq ñanninta pasarichiwayku, manan uvas chajraykimanpas ni ima chajraykimanpas jaykusaqkuchu. Manan pozoykikunapi unutapas tomasaqkuchu, llaqtaykita pasanaykukaman Reypa Ñannin nisqa ñannintakamalla risaqku”, nispa.+ 23 Sehón reymi ichaqa mana Israel runakuna pasanankuta munarqanchu, aswanmi payqa llapan soldadonkunata juñuspa Israel runakunawan maqanakuq ch’inneqman lloqsimurqan. Jáz llaqtaman chayamuspan payqa Israel runakunawan maqanakurqan.+ 24 Israel runakunan ichaqa Sehonta llapa soldadokunantinta atiparqanku,+ jinaspa Arnón wayq’omanta+ Jaboc wayq’okama+ amorreo runakunaq jallp’anta jap’ikapurqanku.+ Ichaqa Jazer+ llaqtakamallan chayarqanku, chay llaqtaqa Anmón runakunaq+ jallp’anwan tupaypin kasharqan.
25 Chhaynatan Israel runakunaqa amorreo runakunaq llaqtankunata qechupurqanku, jinaspa chay llaqtakunapi tiyarqanku.+ Esbón llaqtapipas chay llaqta muyuriqpi kaq llaqtakunapipas paykunan tiyapurqanku. 26 Esbón llaqtaqa karqan amorreo runakunaq reynin Sehonpa llaqtanmi, chay reymi Moab reywan maqanakusqa, jinaspa Arnón wayq’okama Moab runakunaq jallp’anta qechusqa. 27 Chay pasasqanwanmi burlakuq jina rimay rijurisqa, chay rimaymi nin:
“Esbón llaqtaman jamuychis.
Sehonpa llaqtan chaypi perqakuchun, allin teqsichasqa chaypi sayachun.
28 Esbón llaqtamantan nina raurarimun, Sehonpa llaqtanmantan nina qallurimun.
Chay ninan Moabpi Ar llaqtata ruphapun, chay ninan Arnón wayq’o orqo-orqopi tiyaqkunata q’aspapun.
29 ¡Ay qanmanta Moab llaqta! ¡Ay qanmanta Kemospa llaqtan!+ ¡Thunisqan kanki!
Payqa wawankunatan ch’eqerichin, ususinkunatan presoman tukuchin,
amorreo runakunaq reynin Sehonpa presonmanmi tukuchin.
30 Kunanqa jaku paykunaman phawaykusun;
Esbón llaqtaqa Dibón llaqtakaman+ ch’usaqyachisqa kanqa,
Nófa ladokaman chinkachisqa kanqa,
Medebá llaqtakaman+ ninaqa raurarinqa”, nispa.
31 Chhaynatan Israel runakunaqa amorreo runakunaq jallp’anpi tiyapurqanku. 32 Chaymantataq Moisesqa runakunata kacharqan Jazer llaqtata qhawamunankupaq.+ Jinan Israel runakunaqa chay llaqta muyuriqpi kaq juch’uy llaqtakunapi tiyaq amorreo runakunata qarqopurqanku, jinaspa jap’ikapurqanku. 33 Chaymanta kutimuspataq Basanman riq ñanninta jamurqanku. Jinan Basán llaqta rey Ogqa+ llapa soldadokunantin Edréi llaqtaman+ lloqsimurqan Israel runakunawan maqanakuq. 34 Jehová Diosmi Moisesta nirqan: “Ama manchakuychu,+ makiykimanmi entregasayki chay reytapas, soldadonkunatapas, jallp’antapas.+ Imaynan Esbón llaqtapi tiyaq amorreo runakunaq reynin Sehonta ruwarqanki chhaynatan paykunatapas ruwallankitaq”,+ nispa. 35 Jinan Israel runakunaqa chay reyta, churinkunata, llapa soldadonkunatapas wañuchipurqanku, manan jujpas kausashaqqa qheparqanchu,+ jallp’antapas llapantan jap’ikapurqanku.+
22 Chaymanta puririspankun Israel runakunaqa Moab ch’in pampakunapi karpakurqanku, Jordán mayuq inti lloqsimuy ladonpi, Jericó llaqtaq chimpan ladopi.+ 2 Ziporpa churin Balacqa+ allintan yacharqan imaynatachus Israel runakuna amorreo runakunata atiparqanku chayta. 3 Moab runakunapas sinchi manchasqan kasharqanku. Israel runakunaqa sinchi askhan karqanku, chaywanmi Moab runakunaqa manchakuymanta khatatatasharqankuraq.*+ 4 Jinan Moab runakunaqa Madián runakunaq+ umalliqninkunata* nirqanku: “Kay runakunaqa lliutachá llaqtantinta chinkachipuwasun. Imaynan toropas campokunata lliuta q’aran chhaynatachá lliuta tukuwasun”, nispa.
Chay tiempopiqa Ziporpa churin Balacmi Moabpiqa rey kasharqan. 5 Chay reymi runakunata kacharqan Beorpa churin Balaamta pusamunankupaq. Balaamqa nacesqan Petor llaqtapin+ tiyasharqan, chay llaqtaqa Éufrates mayu qayllapin kasharqan. Balacmi Balaamta nirqan: “Egiptomanta jamuspan juj llaqta lliuman junt’aykushan,+ kunanqa ñan jallp’ayku cercapiña tiyashanku. 6 Paykunaqa noqaykumanta aswan kallpasapan kanku. Chayrayku ama jinachu kay, jamuriwayku jinaspa kay llaqtata ñakapuwayku.+ Chaywanqa yaqapas atipaspa kay runakunata qarqoykuman. Noqaqa allintan yachani pipas bendecisqaykiqa bendecisqa kasqanta, ñakasqaykipas ñakasqa kasqanta”, nispa.
7 Jinan Moabpi umalliqkunaqa Madianpi umalliqkunawan kuska Balaampa+ llaqtanta rirqanku, paykunaqa ñakaymanta* pagopaq qolqeta apaykukuspan rirqanku. Chayaspankun willarqanku Balacpa llapa imachus nisqanta. 8 Balaamtaq chay runakunata nirqan: “Kay tuta kayllapiraq qhepakuychis, noqaña willasaykichis imaninqachus Jehová Dios chayta”, nispa. Jinan chay autoridadkunaqa Balaamwan kuska qhepakurqanku.
9 Diosmi Balaamta nirqan:+ “¿Pikunataq qanwan kashan chay runakunari?”, nispa. 10 Jinan Balaamqa Diosta nirqan: “Ziporpa churin Moab rey Balacmi kay runakunata kachamuwasqa: 11 Egiptomanta lloqsimuq llaqtan lliuman junt’aykushan. Ama jinachu kay, jamuspa chay llaqtata ñakapuway,+ chaywanqa yaqapas paykunawan maqanakuspa kaymanta qarqoyman, nispa niwaqta”, nispa. 12 Diostaq nirqan: “Aman chay runakunawanqa rinkichu, aman chay llaqtatapas ñakankichu, chay llaqtataqa noqan cuidashani”,+ nispa.
13 Jinan Balaamqa tutallamanta jatarispa Balacpa kachamusqan runakunata nirqan: “Llaqtaykichisman kutipuychis, manan Jehová Dios munanchu qankunawan rinayta”, nispa. 14 Moabmanta jamuq autoridadkunataq kutipuspa Balacta nirqanku: “Balaamqa manan jamuyta munanchu”, nispa.
15 Balacqa jujmantan runakunata kacharqan. Kay kutipiqa aswan atiyniyoq autoridadkunatan kacharqan, aswan askhatataqmi kacharqanpas. 16 Chayaspan paykunaqa Balaamta nirqanku: “Ziporpa churin Balacmi nin: Ama jinachu kay, jamuriway. Amayá manan niwankichuqa. 17 Noqaqa qhapaqmanmi tukuchisayki, llapa ima munasqaykitan qosayki. Ama jinachu kay, jamuy, chay runakunata ñakapuway, nispa”. 18 Balaammi ichaqa nirqan: “Wasi junt’ataña Balac qorita qolqeta qowanman chaypas, noqaqa Jehová Diosniypa imachus nisqallantapunin ruwasaq, chaymantaqa manan jujtaqa jatuntapas ni juch’uytapas ruwaymanchu.+ 19 Chaywanpas kayllapiraq kay tutapas qhepakuychis, imaniwanqachá Jehová Dios”,+ nispa.
20 Chay tutan Diosqa Balaamta nirqan: “Qanta pusaqtaq chay runakuna jamushanku chayqa rillay, ichaqa imachus nisqallaytan qanqa rimanki”, nispa.+ 21 Jinan Balaamqa tutamantan jatarispa asnonta* karunarqan, jinaspa Moabmanta jamuq autoridadkunapiwan rirqan.+
22 Diosmi ichaqa Balaampaq sinchita phiñakurqan, jinan Jehová Diospa angelninqa ñanpi sayaykurqan Balaampa pasananta jark’ananpaq. Payqa asnonpi sillaykusqan risharqan, paywan kuskan risharqanku iskay kamachinkunapas. 23 Jehová Diospa angelninqa espadanta jap’iykuspan ñan patapi sayasharqan, chayta rikuspan asnoqa ñanmanta juj ladoman lloqsiyta munarqan. Balaammi ichaqa waqtashaspalla ñanman kutichimurqan. 24 Chaymantataq Jehová Diospa angelninqa uvas chajra chaupinta pasaq k’ijllu ñanpi sayaykurqan, chay parteqa iskaynin ladonmi rumiwan perqasqa kasharqan. 25 Jehová Diospa angelninta rikuspan chay asnoqa perqaman k’askapakurqan jinaspa Balaampa chakinta chay perqaman ñit’irqan, jinan Balaamqa wajmanta asnonta waqtayta qallarirqan.
26 Ñauparispan Jehová Diospa angelninqa ñanpi kaq k’ijllu partepi sayaykullarqantaq, chaypiqa manan pañamanpas ni lloq’emanpas kutiriyta atikurqanchu. 27 Jehová Diospa angelninta rikuspan asnoqa pampaman thallarparirqan, jinan Balaamqa sinchita renegarqan, jinaspa jap’isqan k’aspiwan yapamanta asnonta waqtarqan. 28 Chay ratun Jehová Diosqa asnota rimachirqan,+ jinan asnoqa Balaamta nirqan: “¿Imanarqaykin noqa waqtawanaykipaq? Kaywanqa ñan kinsa kutitaña waqtashawanki”, nispa.+ 29 Jinan Balaamqa asnonta nirqan: “Sonsota jinan rikuchishawanki. Espaday makiypi kashanman chayqa, ñachá sipiruykimanña karqan”, nispa. 30 Asnotaq Balaamta nirqan: “Noqaqa tukuy kausasqayki tiempo q’epiqniyki asnomá kashani riki. ¿Jayk’aqllapas noqa ima mana allintapas ruwarqaykichu?”, nispa. Balaamtaq nirqan: “¡Manan!” nispa. 31 Chay ratun Jehová Diosqa Balaampa ñawinta kicharirqan,+ jinan payqa Jehová Diospa angelninta ñanpi rikurqan espada jap’iykusqata. Jinaspan payqa kaq ratu qonqorikuspa pampakama k’umuykurqan.
32 Jehová Diospa angelnintaq payta nirqan: “¿Imanaqtinmi asnoykita waqtanki? Kaywanqa ñan kinsa kutitaña waqtashanki. Noqan pasanaykitaqa jark’arqayki. Chay runakunawan rispaqa munayniy contrapin ruwashanki.+ 33 Noqata rikuwaspan chay asnoqa kay kinsantin kutitapas juj ladoman ripuyta munarqan.+ Manachus chayta ruwanman karqan chayqa, qantan wañuchiykiman karqan, asnotaq kausashallanman karqan”, nispa. 34 Jinan Balaamqa Jehová Diospa angelninta nirqan: “Juchallikunin, maymantan yachayman karqan ñanpi qan jark’ashawasqaykita. Kay ruwasqayta mana allinpaq qhawarinki chayqa, aswanpas kutipusaq”, nispa. 35 Jehová Diospa angelnintaq Balaamta nirqan: “Rillay chay runakunawan. Ichaqa imatachus noqa nisayki chayllatan rimanki”, nispa. Jinan Balaamqa rillarqan Balacpa kachamusqan autoridadkunawan.
36 Balaampa chayamusqanta yacharuspa jinan Balacqa paywan tupaq Moab llaqtata rirqan, chay llaqtaqa Arnón wayq’o cantopin kasharqan, lindero* qayllapi. 37 Tupaspataq Balacqa Balaamta nirqan: “Qaynamantaraqmi wajachimushayki, ¿imanaqtintaq manari jamurqankichu? Imaymanan makiypi kashan qanman qonaypaq, ¿manachu chayta yachanki?”, nispa.+ 38 Balaamtaq Balacta nirqan: “Kayqá, ñan kaypiña kashani, ichaqa manan imatapas munayniyman jinaqa rimaymanchu. Imatachus Dios niwanqa chayllatan noqaqa rimasaq”, nispa.+
39 Chaymantataq Balaamqa Balacpiwan Quiryaj-Uzojman rirqanku. 40 Chaypin Balacqa wakakunata, ovejakunatawan ñak’arqan, jinaspan wakin aychata Balaamman, riysiqnin autoridadkunamanwan qorqan. 41 Tutamantantaq Balacqa Balaamta Bamoj-Baal orqoman pusarqan, chaymantaqa llapa Israel runakunan rikukurqan.+
23 Chaypin Balaamqa Balacta nirqan: “Kaypi qanchis altarkunata perqay,+ chaymantataq qanchis torota qanchis orqo ovejakunatawan ñak’apuwanki”, nispa. 2 Kaq ratun Balacqa Balaampa kamachisqanta ruwarqan, imachus nisqanman jinan ruwarqan. Chaymantan paykunaqa sapanka altarpi juj torota juj ovejatawan jaywarqanku.+ 3 Chaymantataq Balaamqa Balacta nirqan: “Kayllapi ruphachina ofrendaykiq ladonpi kashanki, noqataq jaqayta risaq, ichapas Jehová Diosqa imallatapas nimuwanman. Imatapas nimuwanqa chayqa, kutimuspan willasayki”, nispa. Chayta nispan Balaamqa juj q’ara moqoman rirqan.
4 Chaypin Diosqa Balaamwan rimarqan.+ Balaammi Diosta nirqan: “Qanchis altarta ruwachispan sapankapi juj torota juj ovejatawan ruphachirqani”, nispa. 5 Jehová Diostaq Balaamman willarqan imakunachus rimananta,+ jinaspa nirqan: “Balacpa kasqanman riy, imakunachus nisqaytan payman willanki”, nispa. 6 Jinan Balaamqa kutiykamurqan, chaypin Balacpas Moabpi autoridadkunapas ruphachina ofrendankuq ladonpi sayasharqanku. 7 Chaypin Balaamqa khaynata rimarqan:+
“Moab rey Balacmi Arammantapacha+ pusamuwarqan,
inti lloqsimuy orqo-orqomantapachan apamuwarqan:
Jamuy Jacobta ñakapuway,
jamuy Israelta juchachapuway,+ nispa.
8 ¿Imaynatan Diospa mana ñakasqanta ñakayman?
¿Imaynatan Jehová Diospa mana juchachasqanta juchachayman?+
9 Qaqa patakunamantan rikushani,
moqo patakunamantan qhawashani.
10 Jacobpa wawankunaqa ñut’u jallp’a jinaraqmi, ¿pin chayta yupayta atinman?+
¿Pin Israelpi tawa kaq parte runallatapas yupayta atinman?
Allinchá kanman chay chanin runakuna jina wañuyman chayqa,
allinchá kanman tukukuyniypas paykunaq tukukuynin jina kanman chayqa”, nispa.
11 Chayta uyarispan Balacqa Balaamta nirqan: “¿Imatan kayta ruwaruwanki? Noqaqa enemigoykunata ñakanaykipaqmi pusamurqayki, qantaq ichaqa allinta paykunamanta rimashanki”, nispa.+ 12 Paytaq nirqan: “Noqaqa Jehová Diospa niwasqallantan rimasaq nirqaykitaq”, nispa.+
13 Balactaq nirqan: “Ama jinachu kay, jaku juj ladota riysiway, chaymantaqa manan llapa Israel runakunatachu rikunki, aswanpas wakillantan. Chaymantapacha paykunata ñakapuwanki”, nispa.+ 14 Jinan Balacqa Zofin ladoman Balaamta pusarqan, jinaspa Pisgá orqoman+ wicharqanku. Chaypin Balacqa qanchis altarkunata perqarqan, jinaspa sapanka altarpi juj torota juj ovejatawan jaywarqan.+ 15 Chaymantataq Balaamqa Balacta nirqan: “Kayllapi kashay ruphachina ofrendaykiq ladonpi, noqataq jaqayta rirusaq Dioswan rimaq”, nispa. 16 Chaypin Jehová Diosqa Balaamwan rimarqan, imakunatachus rimananpaq kamachispataq+ nirqan: “Balacpa kasqanman kutiy, paymanmi willanki imachus nisqayta”, nispa. 17 Jinan Balaamqa Balacpa kasqanman kutirqan, chaypin Balacqa ruphachina ofrendanpa ladonpi kasharqan, Moabpi autoridadkunapas chaypin paywan kuska kasharqanku. Balacmi Balaamta tapurqan: “¿Imaninmi Jehová Dios?”, nispa. 18 Jinan Balaamqa khaynata rimarqan:+
“Sayariy Balac, simiyta uyariway.
Ziporpa churin, imachus nisqayta uyariway.
Payqa ruwanpunin ima rimasqantapas,
payqa junt’anpunin ima promesantapas.+
20 Noqaqa bendecinaypaqmi apamusqa karqani.
Pay bendeciqtinqa+ ¿atiymanchu noqa chayta cambiayta?+
21 Payqa manan munanmanchu Jacob layqasqa kanantaqa,
payqa manan munanmanchu Israel llakipi tarikunantaqa.
Paykunawanmi kashan Jehová Diosninku,+
paytan reyniyku nispa ninku.
22 Diosmi paykunataqa Egiptomanta pusamushan.+
Diosqa salqa toroq waqran jinan+ paykunapaq.
23 Manan pipas Jacobtaqa layqayta atinmanchu,+
Manan ima watuqpas Israeltaqa imanaytapas atinmanchu.+
Kunanmi Jacobmanta Israelmantawan nikunqa:
¡Qhawariychis Diospa imakunachus ruwapusqanta!, nispa.
24 Kay llaqtaqa león jinan jatarinqa,
león jinan sayarinqa.+
Jap’isqan aychata mijunankaman mana samaykunqachu,
wañuchisqankunaq yawarninta ujanankaman mana puñuykunqachu”, nispa.
25 Chaykunata uyarispan Balacqa Balaamta nirqan: “Manataq ñakayta atinkichu chayqa, amayá bendeciychu”, nispa. 26 Balaamtaq nirqan: “Noqaqa Jehová Diospa imachus niwasqallantan rimasaq nispamá nirqayki riki”, nispa.+
27 Chaymantan Balacqa Balaamta nirqan: “Ama jinachu kay, juj ladotawan riysiway, ichapas Diosqa allinpaq qhawarinman chaymantapacha Israel runakunata ñakapuwanaykita”, nispa.+ 28 Jinan Balacqa Peor nisqa orqo pataman Balaamta pusarqan, chaymantaqa rikukushanmi Jesimón* ladopas.+ 29 Chaypin Balaamqa Balacta nirqan: “Kaypi perqay qanchis altarkunata, chaymantataq qanchis torokunata qanchis ovejakunatawan ñak’apuwanki”, nispa.+ 30 Balacqa Balaampa imachus kamachisqanman jinan ruwarqan, chaymantataq Balacqa sapanka altarpi juj torota juj ovejatawan jaywarqan.
24 Jehová Dios Israelta bendeciy munasqanta reparaspan Balaamqa manaña layqa señalkunata maskharqanchu,+ aswanmi ch’in ladoman kutirirqan. 2 Chay ladota qhawarispanmi Israel runakunata rikurqan ayllu-ayllu karpasqata.+ Chayllamanmi Diospa espiritun*+ Balaamman junt’aykurqan. 3 Jinan Balaamqa khaynata rimarqan:+
“Kayqa Beorpa churin Balaampa siminmi,
kayqa ñawin kichasqa runaq willakusqanmi,
4 paymi Diospa siminta uyarirqan,
paymanmi tukuy atiyniyoqqa juj rijuriyta rikuchirqan,
paymi ñawin kichasqalla pampakama k’umuykurqan.+
5 ¡Ima munaymi karpaykikunaqa Jacob!
¡Ima munaymi maypichus tiyasqaykiqa Israel!+
6 Wayq’okuna jinan mast’arisqa kashan,+
mayu patapi huertakuna jinan kashan,
Jehová Diospa plantasqan áloe sach’akuna jinan kashan,
unu patapi cedro sach’akuna jinan kashan.
7 Iskaynin qara baldenmantan unuqa sut’uykamushan,
mujunkunaqa mayu patapin tarpukun.+
8 Diosmi paytaqa Egiptomanta pusamushan.
Diosqa salqa toroq waqran jinan paykunapaqqa.
Paymi ñak’arichiqnin nacionkunata chinkachinqa,+
tullunkunatan k’utunqa, flechankunawanmi flechanqa.
9 Payqa león jinan kumpaykun, león jinan samaykun,
¿leontari pipas turiyanmanchu?
Bendecisqa kachun qanta bendeciqkunaqa,
ñakasqa kachun qanta ñakaqkunaqa”,+ nispa.
10 Balaampa chaykuna nisqanta uyarispan Balacqa sinchita renegarqan, chaymi t’aqllapakusparaq nirqan: “Noqaqa enemigoykunata ñakanaykipaqmi wajachimurqayki,+ qantaq kinsa kutitaña paykunamanta allinta rimaykushanki. 11 Ripuy wasiykita. Noqaqa imaymanatan qanman qonay karqan.+ Ichaqa Jehová Diosmi jark’ashan chaykuna chaskinaykita”, nispa.
12 Balaamtaq Balacta nirqan: “¿Manachu noqaqa kachamuwasqayki runakunata nirqani: 13 Wasin junt’ataña Balac qorita qolqeta qowanman chaypas, manan noqaqa munasqaytachu ruwasaq, aswanpas Jehová Diospa imachus kamachiwasqallantan ruwasaq, nispa? ¿Manachu nirqani: Jehová Diospa imachus niwasqallantan rimasaq, nispa?+ 14 Chhaynaqa kutipusaq llaqtayta. Ichaqa manaraq ripushaspa willasayki imatachus chay llaqta jamuq tiempopi llaqtaykita ruwanqa chayta”, nispa. 15 Jinan Balaamqa khaynata rimallarqantaq:+
“Kaymi Beorpa churin Balaampa willakuynin,
kaymi ñawin kichasqa runaq willakuynin.+
16 Kaymi Diospa siminta uyariq runaq willakuynin,
payqa ancha jatun Diospa yachaynintan chaskirqan,
tukuy atiyniyoq Diospa rijuriy rikuchisqantan rikurqan,
ñawin kichasqa k’umuykushaspan chayta rikurqan.
17 Noqan payta rikusaq, ichaqa manan kunanchu,
noqan payta admirasaq, ichaqa manan kunan ratuchu.
18 Edomqa paypan kapunqa,+
Seirqa+ enemigonkunaq kaqninmi kapunqa,+
Israelqa mana manchakuq kasqantan rikuchinqa.
19 Jacobmantan juj runa lloqsinqa, paymi jujkunata munaychakunqa,+
llaqtapi llapa kausashaqkunatan chinkachinqa”, nispa.
20 Amalecta rikuspan Balaamqa nirqan:
21 Quenita runakunata+ rikuspataq nirqan:
“Wasiykiqa allin waqaychasqan kashan,
maypichus tiyasqaykiqa qaqa patapin kashan.
22 Ichaqa juj runan ruphachinqa quenita runakunata.
¿Jayk’aqtaq Asiria llaqtaqa presota apasunki?”, nispa.
23 Balaammi nillarqantaq:
“¡Ay! ¿Pitaq kausanman Dios chaykunata ruwaqtinri?
Ichaqa paypas chinkachisqan kanqa”, nispa.
25 Chaykunata nispan Balaamqa+ ripurqan. Balacpas kaqtan kutipurqan.
25 Sitinpi+ kashaspankun Israel runakunaqa Moab warmikunawan qhelli jucha ruwayta qallarirqanku.+ 2 Chay warmikunan paykunata pusaqku diosninkuman sacrificiokunata jaywanankupaq.+ Jinan Israel runakunaqa rispanku chay dioskunaman jaywasqa sacrificiokunata mijurqanku, qonqorikurqanku ima.+ 3 Chhaynatan paykunaqa Peorpi Baalta* adoraysikurqanku,+ chaywanmi Jehová Diosqa sinchita phiñakurqan. 4 Chaymantataq Jehová Diosqa Moisesta nirqan: “Chay runakunaq umallinkunata jap’ispa wañuchiy, jinaspa lliupa rikushasqan Jehová Diospa ñaupanpi paykunata warkuy, chhaynapin Jehová Diospa sonqonqa tiyaykunqa”, nispa. 5 Jinan Moisesqa Israelpi juezkunata nirqan:+ “Sapankaykichis wañuchiychis Peorpi Baalta adoraysikuq runakunata”, nispa.+
6 Chay ratun juj Israel runa rijurimurqan juj Madián warmipiwan.+ Moisespa rikushasqan, llapa Israel runakunaq rikushasqanmi payqa wayqenkunaq kasqanman chay warmita pusasharqan. Chay ratuqa llapa Israel runakunan Dioswan tupana karpaman jaykunapi waqasharqanku. 7 Chayta rikuspa jinan Aaronpa nieton, Eleazarpa churin Finehasqa+ runa-runa ukhumanta lloqsispa juj lanzata jap’irqan. 8 Chayta aparikuspan chay runaq qhepanta karpa ukhuman jaykurqan, jinaspa iskayninkuta warmi-qharita wijsankuman lanzawan ch’antispa pampakama pasachirqan. Chhaynapin wañuy onqoyqa sayapurqan.+ 9 Chay wañuy onqoywanqa iskay chunka tawayoq waranqa runakunan wañurqanku.+
10 Chaymantataq Jehová Diosqa Moisesta nirqan: 11 “Sacerdote Aaronpa nieton, Eleazarpa churin Finehasmi+ Israel runakuna contra phiñakuyniyta thasnuchin, payqa manan jinallatachu qhawarqan contraypi juchallikusqankuta.+ Chayraykun mana Israel runakunataqa chinkachinichu. Noqaqa noqallata adorawanankutan munani.+ 12 Finehasta niy, Diosmi nisunki: Qanwanmi rimanakushani qanta sumaqta qhawarinaypaq. 13 Qanwanmi rimanakushani tukuy tiempo qanpas mirayniyki runakunapas sacerdotekuna kanaykichispaq.+ Qanqa manan munarqankichu juj dios noqaq rantiypi adorasqa kananta,+ qanmi Israel runakunatapas juchankumanta librarqanki, nispa”.
14 Madián warmiwan kuska wañuchisqa kaq Israel runaqa Salupa churin Zimrin karqan. Payqa Simeón ayllupi jujnin umallin karqan. 15 Chay Madián warmitaq karqan Zur runaq+ ususin Cozbí. Chay runapas Madián+ runakunaq jujnin umallinmi karqan.
16 Chaykuna qhepamanmi Jehová Diosqa Moisesta nirqan: 17 “Madián runakunaman phawaykuychis, jinaspa paykunata wañuchimuychis.+ 18 Paykunaqa mana reparachikuq jinallan engañarqasunkichis Peorpi+ Baalta adoranaykichispaq. Chay kutipin Madianpi umalli runaq ususin Cozbipas qankuna ukhupi mana allinta ruwarqan. Cozbiqa Israel runakuna wañuy onqoywan castigasqa kashaqtinkun+ wañuchisqa karqan”,+ nispa.
26 Chay wañuy onqoy qhepamanmi+ Jehová Diosqa Moisesta sacerdote Aaronpa churin Eleazartawan nirqan: 2 “Llapa Israel runakunata yupaychis. Pikunachus Israel ejercitopi kayta atinkuman chaykunatan listapi churankichis. Iskay chunka watayoqmanta wichaymanmi llapanku ayllunkuman jina yupasqa kanqaku”, nispa.+ 3 Jinan Moiseswan Eleazarpiwanqa+ Jericó+ llaqtaq chimpanpi, Jordán mayu qaylla Moab ch’in pampapi+ Israel runakunata nirqanku: 4 “Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jina iskay chunka watayoqmanta wichayman runakunata yupaychis”,+ nispa.
Kaykunan karqan Egiptomanta lloqsimuq Israel runakuna. 5 Israelpa phiwi* churinmi karqan Rubén.+ Rubenpa churin+ Anokmantan jamurqan Anok familiakuna, churin Palumantataq jamurqan Palú familiakuna, 6 churin Ezronmantataq jamurqan Ezrón familiakuna, churin Carmimantataq jamurqan Carmí familiakuna. 7 Chaykunan karqanku Rubén ayllumanta familiakuna. Paykunaqa 43.730 runakunan listapi churasqa karqanku.+
8 Paluq churinmi karqan Eliab. 9 Eliabpa churinkunataq karqan Nemuel, Datán, Abiram ima. Datanwan Abiramwanqa umallikunan karqanku, paykunan Moisés contra+ Aarón contra sayariypi umallirqanku, Corepa runankunawan kuskan+ Jehová Dios contra sayarirqanku.+
10 Chay kutipin jallp’a kicharikurqan jinaspa chay runakunata millp’upurqan. Coretataq iskay pachaj pisqa chunka runakunatawan kuskata nina rupharqan,+ chaypin paykunaqa wañurqanku. Chay pasasqanmi anyay jina karqan ama pipas paykuna jina kanankupaq.+ 11 Corepa wawankunaqa manan wañurqankuchu.+
12 Simeonpa+ churin Nemuelmantan jamurqan Nemuel familiakuna, churin Jaminmantataq jamurqan Jamín familiakuna, churin Jakinmantataq jamurqan Jakín familiakuna, 13 churin Zeramantataq jamurqan Zéra familiakuna, churin Shaulmantataq jamurqan Shaúl familiakuna. 14 Chaykunan karqanku Simeón ayllumanta familiakuna. Paykunaqa 22.200 runakunan listapi churasqa karqanku.+
15 Gadpa+ churin Zefonmantan jamurqan Zefón familiakuna, churin Aguimantataq jamurqan Aguí familiakuna, churin Sunimantataq jamurqan Suní familiakuna, 16 churin Oznimantataq jamurqan Ozní familiakuna, churin Erimantataq jamurqan Erí familiakuna, 17 churin Arojmantataq jamurqan Aroj familiakuna, churin Arelimantataq jamurqan Arelí familiakuna. 18 Chaykunan karqanku Gad ayllumanta familiakuna. Paykunaqa 40.500 runakunan listapi churasqa karqanku.+
19 Judapa+ churin Erwan Onanpiwanmi+ Canaán jallp’api wañupurqanku.+ 20 Judapa churin Selamantan+ jamurqan Selá familiakuna, churin Perezmantataq+ jamurqan Pérez familiakuna, churin Zeramantataq+ jamurqan Zéra familiakuna. 21 Perezpa churin Ezronmantan+ jamurqan Ezrón familiakuna, Amulmantataq+ jamurqan Amul familiakuna. 22 Chaykunan karqan Judá ayllumanta familiakuna. Paykunaqa 76.500 runakunan listapi churasqa karqanku.+
23 Isacarpa+ churin Tolamantan+ jamurqan Tolá familiakuna, churin Puvamantataq jamurqan Puvá familiakuna, 24 churin Jasufmantataq jamurqan Jasuf familiakuna, churin Sinronmantataq jamurqan Sinrón familiakuna. 25 Chaykunan karqanku Isacar ayllumanta familiakuna. Paykunaqa 64.300 runakunan listapi churasqa karqanku.+
26 Zabulonpa+ churin Serejmantan jamurqan Sérej familiakuna, churin Elonmantataq jamurqan Elón familiakuna, churin Jalelmantataq jamurqan Jalel familiakuna. 27 Chaykunan karqanku Zabulón ayllumanta familiakuna. Paykunaqa 60.500 runakunan listapi churasqa karqanku.+
28 Josepa+ churinkunan karqanku Manaseswan Efrainpiwan.+ 29 Manasespa+ churin Makirmantan+ jamurqan Makir familiakuna. Makirpa churinmi karqan Galaad,+ paymantan jamurqan Galaad familiakuna. 30 Galaadpa churin Yezermantan jamurqan Yézer familiakuna, churin Elecmantataq jamurqan Élec familiakuna, 31 churin Asrielmantataq jamurqan Asriel familiakuna, churin Shejenmantataq jamurqan Shejen familiakuna, 32 churin Semidamantataq jamurqan Semidá familiakuna, churin Hefermantataq jamurqan Héfer familiakuna. 33 Heferpa churin Zelofeadpaqa manan qhari wawankuna karqanchu, warmikaman paypa wawankunaqa karqan.+ Paykunaq sutinmi karqan Malá, Noá, Oglá, Milcá, Tirzá.+ 34 Chaykunan karqan Manasés ayllumanta familiakuna. Paykunaqa 52.700 runakunan listapi churasqa karqanku.+
35 Efrainpa+ churin Sutelamantan+ jamurqan Sutéla familiakuna, churin Bekermantataq jamurqan Béker familiakuna, churin Tajanmantataq jamurqan Taján familiakuna. 36 Sutelaq churin Eranmantan jamurqan Erán familiakuna. 37 Chaykunan karqan Efraín ayllumanta familiakuna. Paykunaqa 32.500 runakunan listapi churasqa karqanku.+ Chaykunan karqanku Josemanta jamuq familiakuna.
38 Benjaminpa+ churin Belamantan+ jamurqan Bela familiakuna, churin Asbelmantataq jamurqan Asbel familiakuna, churin Airanmantataq jamurqan Airan familiakuna, 39 churin Sefufanmantataq jamurqan Sefufan familiakuna, churin Ufanmantataq jamurqan Ufan familiakuna. 40 Belaq churinkunan karqan Arwan Naamanpiwan.+ Armantan jamurqan Ar familiakuna, Naamanmantataq jamurqan Naamán familiakuna. 41 Chaykunan karqan Benjamín ayllumanta familiakuna. Paykunaqa 45.600 runakunan listapi churasqa karqanku.+
42 Danpa+ churin Sujanmantan jamurqan Sujan familiakuna. Paykunan karqanku Dan ayllumanta familiakuna. 43 Sujan familiamantaqa 64.400 runakunan listapi churasqa karqanku.+
44 Aserpa+ churin Imnamantan jamurqan Imná familiakuna, churin Isvimantataq jamurqan Isví familiakuna, churin Beriasmantataq jamurqan Berías familiakuna. 45 Beriaspa churin Hebermantan jamurqan Héber familiakuna, churin Malkielmantataq jamurqan Malkiel familiakuna. 46 Aserpa ususinpa sutinmi karqan Séra. 47 Chaykunan karqan Aser ayllumanta familiakuna. Paykunaqa 53.400 runakunan listapi churasqa karqanku.+
48 Neftalipa+ churin Jazelmantan jamurqan Jazel familiakuna, churin Gunimantataq jamurqan Guní familiakuna, 49 churin Jezermantataq jamurqan Jézer familiakuna, churin Silenmantataq jamurqan Silen familiakuna. 50 Chaykunan karqan Neftalí ayllumanta familiakuna. Paykunaqa 45.400 runakunan listapi churasqa karqanku.+
51 Llapanpiqa 601.730 runakunan Israelpiqa listapi churasqa karqanku.+
52 Chaykuna qhepatan Jehová Diosqa Moisesta nirqan: 53 “Sapanka ayllumanmi chay jallp’aqa rakisqa kanqa, jayk’achus listapi churasqa karqanku chayman jinan jallp’aqa rakisqa kanqa.+ 54 Mayqen ayllupichus askha kashanku chaykunan masta chaskinqaku, mayqenpichus pisi kashanku chaykunataq menosta chaskinqaku.+ Sapanka ayllun jayk’achus listapi churasqa karqanku chayman jina herenciata chaskinqaku. 55 Ichaqa sorteopin chay jallp’aqa rakisqa kanqa.+ Pichus taytanku kasqanman jina, ima ayllumantachus kasqankuman jinan paykunaqa herenciata chaskinqaku. 56 Jatun ayllupas juch’uy ayllupas sorteopin herenciantaqa chaskinqa”, nispa.
57 Leví ayllumantaqa kaykunan listapi churasqa karqanku:+ Levipa churin Guersonmantan karqanku Guersón familiakuna, churin Cohatmantataq+ karqanku Cohat familiakuna, churin Merarimantataq karqanku Merarí familiakuna. 58 Leví ayllupin kashallarqankutaq Lifní familiakuna,+ Hebrón familiakuna,+ Malí familiakuna,+ Musí familiakuna,+ Coré familiakunapas.+
Cohatpa churinmi karqan Amram.+ 59 Amrampa esposantaq karqan Jokébed.+ Jokebedqa Levipa ususinmi karqan, Egiptopin payqa nacerqan. Paykunaq wawankunan karqan: Aarón, Moisés, Miriampiwan.+ 60 Aaronpa churinkunan karqan: Nadab, Abiú, Eleazar, Itamar ima.+ 61 Nadabwan Abiuwanqa Jehová Diospa ñaupanpin wañurqanku. Paykunaqa manan Diospa kamachisqanman jinachu inciensota jaywarqanku.+
62 Leví runakunaqa juj killayoqmanta wichaymanmi yupasqa karqanku,+ llapanpiqa 23.000 qharikunan listapi churasqa karqanku. Paykunaqa manan ima herenciatapas Israel runakuna ukhupiqa chaskinankuchu karqan,+ chaymi mana paykunawan kuskachu yupasqa karqanku.+
63 Chhaynatan Moiseswan sacerdote Eleazarpiwanqa Jericó llaqtaq chimpanpi, Jordán mayu qayllapi, Moab ch’in pampapi Israel runakunata yuparqanku. 64 Chay yupasqa runakuna ukhupiqa manañan karqanñachu Sinaí ch’inneqpi Moiseswan sacerdote Aaronpiwan yupasqanku runakunaqa.+ 65 Jehová Diosmi chay runakunamanta nirqan: “Paykunaqa kay ch’inneqpin wañunqaku”, nispa.+ Chaymi chay runakunamantaqa mana jujpas qheparqanñachu, Jefunepa churin Calebwan Nunpa churin Josuellawanñan qheparqanku.+
27 Chaykuna qhepatan Zelofeadpa+ ususinkunaqa Moisesman jamurqanku. Zelofeadqa Heferpa churinmi karqan, Hefertaq Galaadpa churin karqan, Galaadtaq Makirpa churin karqan, Makirtaq Manasespa churin karqan. Zelofeadqa Manasesmanta jamuq familiakunamantan karqan. Manasestaq Josepa churin karqan. Zelofeadpa ususinkunan karqan: Malá, Noá, Oglá, Milcá, Tirzá ima. 2 Paykunan tupana karpa jaykunaman jamuspa Moisesta, sacerdote Eleazarta, umallikunata,+ llaqta runakunatawan nirqanku: 3 “Taytaykuqa ch’inneqpin wañumpun, manan payqa Corewan+ kuska Jehová Dios contra jatariq runakuna ukhupichu kasharqan. Aswanmi payqa juchan jawa wañurqan, manataqmi jujpas qhari wawanqa karqanchu. 4 Ichaqa, ¿qhari wawan mana kasqanraykuchu papaykuq sutin ayllunpi chinkachisqa kanqa? Taytaykuq wayqenkunaman jinayá noqaykumanpas jallp’ata qowayku”, nispa. 5 Jinan Moisesqa chay warmikunaq nisqanta Jehová Diosman willarqan.+
6 Chaymi Jehová Diosqa Moisesta nirqan: 7 “Zelofeadpa ususinkunaqa chanillantan mañakushanku. Taytankuq wayqenkunaman jina paykunamanpas taytankuman tupaq jallp’ata qopuy.+ 8 Israel runakunatan ninki: Mayqen runapas mana qhari wawayoq wañunqa chayqa, ususinmanmi herenciantaqa qonkichis. 9 Manachus ususinpas kanqa chayqa, wayqenkunamanmi herenciantaqa qonkichis. 10 Manachus wayqenkunapas kanqa chayqa, taytanpa wayqenkunamanmi qonkichis. 11 Manachus taytanpa wayqenkunapas kanqa chayqa, qaylla familianmanmi qonkichis, chay familianmi paypa herenciantaqa jap’ikapunqa. Kay kamachikuytaqa llapa mirayniykichis runakunan kasukunqaku. Jehová Diospa kamachiwasqanman jinan chaytaqa ruwankichis, nispa”.
12 Chaymantataq Jehová Diosqa Moisesta nirqan: “Kay Abarin orqoman seqay,+ chaymantapachan Israel runakunaman qonay jallp’ata qhawarinki.+ 13 Chay jallp’ata rikusqayki qhepamanmi qanqa wañupunki.+ Wayqeyki Aarón jinan+ qanpas wañupunki. 14 Qankunaqa Zin ch’inneqpi Israel runakuna noqa contra sayarishaqtinkun kamachisqay contra ruwarqankichis, manataqmi jatunchawarqankichischu* paykunaman unuta qoshaqtiypas”,+ nispa. (Chayqa pasarqan Zin ch’inneqpin,+ Cadespi+ kaq Meribá+ nisqapi).
15 Jinaqtinmi Moisesqa Jehová Diosta nirqan: 16 “Llapa runakunata kausachiq* Jehová Diosniyku, qanyá juj runata ajllay kay runakunata umallinanpaq. 17 Pay kay runakunaq ñaupanta jaykuchunpas lloqsichunpas, pay umallichun ima ruwayninkupipas. Chhaynapin Jehová Diosniypa llaqtanqa mana sapanchu kanqa, manataq mana michiqniyoq ovejakuna jinachu kanqa”, nispa. 18 Jinan Jehová Diosqa Moisesta nirqan: “Nunpa churin Josuemi chaypaq jina kashan, payta pusamuy jinaspa payman makiykita churaykuy.+ 19 Chaymantataq payta pusanki sacerdote Eleazarman llapa runakunamanwan, jinaspa paykunaq ñaupanpi umallinkupaq churanki.+ 20 Paymanmi qonki wakin atiyniykita,+ chhaynapi llapa Israel llaqta payta kasunanpaq.+ 21 Imata yachayta munaspapas sacerdote Eleazarmanmi payqa asuykunqa, Eleazartaq Urim*+ nisqawan noqa Jehová Diosta tapuwanqa. Kamachikuyta chaskisqankuman jinan runakunaqa lloqsinqakupas jaykunqakupas, Josuepas llapa Israel runakunapas chayman jinan ruwanqaku”, nispa.
22 Moisesqa Jehová Diospa kamachisqanman jinapunin ruwarqan. Josuetan pusamurqan sacerdote Eleazarman llapa runakunamanwan, 23 jinaspa payman makinta churaykuspa paykunata umallinanpaq churarqan.+ Moisesqa Jehová Diospa kamachisqanman jinan chayta ruwarqan.+
28 Chaykuna qhepatan Jehová Diosqa Moisesta nirqan: 2 “Israel runakunata niy, Diosmi nin: Amapunin qonqankichischu noqaman ofrenda apamuytaqa, mijuna apamuytaqa. Tiempollanpin apamunkichis sumaq q’apaq ofrendaykunataqa, ninapi ruphachina ofrendaykunataqa, nispa.+
3 ”Nillankitaqmi: Sapa p’unchaymi Jehová Diosman jaywankichis+ watayoq mana imanasqa iskay orqo ovejata, chaymi kanqa ruphachina ofrenda. 4 Jujnin ovejatan jaywankichis tutamantanta, juj kaqtataq inti jaykuy qhepata.+ 5 Chaywan kuskatan jaywallankichistaq juj kilo* allin jak’uta* juj litro* aceituna aceitewan* tupachisqata, chaymi kanqa jak’u ofrenda.+ 6 Sapa p’unchaymi chay ruphachina ofrendataqa jaywankichis.+ Imaynan Sinaí orqopi kamachirqaykichis chayman jinan chayta ruwankichis. Chay ofrendaqa Jehová Diospaq ruphachisqa sumaq q’apaq ofrendan kanqa. 7 Chaywan kuskatan jaywallankichistaq vino ofrendatapas, sapanka ovejapaqmi kanqa juj litro* vino.+ Chay vinon ch’uya karpapi Jehová Diospaq jich’asqa kanqa. 8 Juj kaq ovejataqa inti jaykuy qhepatan jaywankichis. Chaywan kuskatan jaywallankichistaq jak’u ofrendatapas vino ofrendatapas. Imaynatachus tutamantan jaywarqankichis chhaynatan chaytapas jaywankichis. Chaymi kanqa Jehová Diospaq ninawan ruphachisqa sumaq q’apaq ofrenda.+
9 ”Samana p’unchaypiqa+ watayoq mana imanasqa iskay orqo ovejakunatawanmi jaywankichis, chaywan kuskatan jaywallankichistaq jak’u ofrendatapas. Chay ofrendapaqmi apamunkichis aceitewan tupachisqa iskay kilo* allin jak’uta. Jaywankichismi vino ofrendatapas. 10 Chaymi kanqa samana p’unchaypaq ruphachina ofrenda. Chay ofrendaqa sapaqmi kanqa sapa p’unchay ruphachina ofrendamantaqa, vino ofrendamantapas.+
11 ”Sapa killa qallariytan Jehová Diosman jaywankichis iskay malta torota, juj orqo ovejata, watayoq mana imanasqa qanchis orqo ovejakunatawan,+ chaykunatan Diosniykichispaq ninawan ruphachinkichis. 12 Sapanka toromantan jaywallankichistaq aceitewan tupachisqa kinsa kilo kuskan* allin jak’u ofrendata,+ orqo ovejamantataq+ jaywankichis aceitewan tupachisqa iskay kilo allin jak’u ofrendata, 13 qanchisnintin orqo ovejakunamantataq sapankamanta jaywankichis aceitewan tupachisqa juj kilo allin jak’u ofrendata. Chay ofrendakunaqa Jehová Diospaq ninawan ruphachisqa sumaq q’apaq ofrendan kanqa.+ 14 Sapanka toromantan jaywallankichistaq iskay litro* vino ofrendata,+ orqo ovejamantataq jaywankichis juj litro más* vino ofrendata.+ Qanchisnintin orqo ovejakunamantataq sapankamanta jaywankichis juj litro* vino ofrendata.+ Chaymi kanqa sapa killa qallariypaq ruphachina ofrendakuna. Sapa killan chaytaqa watan-watan ruwankichis. 15 Jehová Diosmanqa jaywallankichistaqmi juj orqo cabratapas, chaymi kanqa jucha pampachay ofrendapaq. Chay ofrendakunaqa sapaqmi kanqa sapa p’unchay ruphachina ofrendamantaqa vino ofrendamantapas.
16 ”Wata qallariy killapin, chunka tawayoq p’unchaypi Jehová Diospaq Pascua Fiestata+ ruwankichis. 17 Chay killapin chunka pisqayoq p’unchaypi juj jatun fiesta kanqa. Qanchis p’unchaymi mana levadurayoq t’antata+ mijunkichis. 18 Ñaupaq kaq p’unchayqa Diosniykichista adoranaykichispaqmi juñukunkichis. Aman chay p’unchayqa imapipas llank’ankichischu. 19 Chay p’unchaymi Jehová Diosman jaywankichis iskay malta torokunata, juj orqo ovejata, watayoq qanchis orqo ovejakunatawan. Chay uywakunaqa mana imanasqa qhalin kanqa.+ Chaykunatan Diosniykichispaq ninawan ruphachinkichis. 20 Sapanka uywamantan jaywallankichistaq aceitewan tupachisqa allin jak’u ofrendata.+ Sapanka toromantan jaywankichis kinsa kilo kuskan jak’uta, orqo ovejamantataq jaywankichis iskay kilo jak’uta, 21 watayoq qanchisnintin orqo ovejakunamantataq sapankamanta jaywankichis juj kilo jak’uta. 22 Jaywallankichistaqmi juj orqo cabratapas, chaymi kanqa juchaykichis pichasqa kananpaq jucha pampachay ofrenda. 23 Chaykunatan Diosniykichisman jaywankichis. Sapa tutamanta jaywasqaykichis ruphachina ofrendaqa sapaqmi kanqa, chaytaqa sapa p’unchaymi jaywallankichispuni. 24 Chhaynatan chay ofrendakunataqa mijunata jina Diosman jaywankichis, qanchisnintin p’unchaymi chayta ruwankichis. Chaymi kanqa Jehová Diospaq ninawan ruphachisqa sumaq q’apaq ofrenda. Chay ofrendakunaqa sapaqmi kanqa sapa p’unchay ruphachina ofrendamantapas vino ofrendamantapas. 25 Qanchis kaq p’unchayqa Diosniykichista adoranaykichispaqmi juñukunkichis.+ Aman chay p’unchayqa imapipas llank’ankichischu.+
26 ”Ñaupaq kaq ruruta jayway p’unchaypi,+ Semanakuna Fiestapin+ ñaupaq kaq ruruta Jehová Diosman apamuspaykichis+ Diosniykichista adoranaykichispaq juñukunkichis. Chay p’unchayqa aman imapipas llank’ankichischu.+ 27 Chay p’unchaymi Jehová Diosman jaywankichis iskay malta torokunata, juj orqo ovejata, watayoq qanchis orqo ovejakunatawan.+ Chaykunan kanqa Diosniykichispaq ninawan ruphachisqa sumaq q’apaq ofrenda. 28 Jaywallankichistaqmi aceitewan tupachisqa allin jak’u ofrendatapas. Sapanka toromantan jaywankichis kinsa kilo kuskan jak’uta, orqo ovejamantataq jaywankichis iskay kilo jak’uta, 29 watayoq qanchisnintin orqo ovejakunamantataq sapankamanta jaywankichis juj kilo jak’uta. 30 Jaywallankichistaqmi juj orqo cabratapas, chaymi kanqa juchaykichis pichasqa kananpaq jucha pampachay ofrenda.+ 31 Chaykunatan Diosniykichisman jaywankichis. Chay ofrendakunaqa sapaqmi kanqa sapa p’unchay ruphachina ofrendamantaqa jak’u ofrendamantapas. Ofrendata jaywaspaqa mana imanasqa qhali uywakunatan jaywankichis,+ chay ofrendakunawan kuskatan vino ofrendatapas jaywankichis.
29 ”Qanchis kaq killapi, ñaupaq kaq p’unchaypiqa llapaykichismi juñukunkichis Diosniykichista adoranaykichispaq. Chay p’unchaymi trompetata tocankichis,+ amataqmi imapipas llank’ankichischu.+ 2 Chay p’unchaymi Jehová Diosman jaywankichis juj malta torota, juj orqo ovejata, watayoq qanchis orqo ovejakunatawan, chay uywakunaqa mana imanasqa qhalin kanqa. Chaykunan Diosniykichispaq ninawan ruphachisqa sumaq q’apaq ofrenda kanqa. 3 Chaykunawan kuskatan jaywallankichistaq aceitewan tupachisqa allin jak’u* ofrendata. Toromantan jaywankichis kinsa kilo kuskan* jak’uta, orqo ovejamantataq jaywankichis iskay kilo* jak’uta, 4 qanchisnintin orqo ovejakunamantataq sapankamanta jaywankichis juj kilo* jak’uta. 5 Jaywallankichistaqmi juj malta orqo cabratapas, chaymi kanqa juchaykichis pichasqa kananpaq jucha pampachay ofrenda. 6 Chay ofrendakunaqa sapaqmi kanqa sapa killa jaywana ruphachina ofrendamantaqa, chaywan kuska jaywana jak’u ofrendamantapas.+ Sapaqmi kanqa sapa p’unchaypaq ruphachina ofrendamanta, chaywan kuska jaywana jak’u ofrendamantapas+ vino ofrendakunamantapas.+ Imaynachus ruwakunanman jinan chaykunataqa ruwakunqa. Chaykunan kanqa Jehová Diospaq sumaq q’apaq ruphachisqa ofrendakuna.
7 ”Chay qanchis kaq killapin chunka kaq p’unchaypi Diosniykichista adoranaykichispaq juñukullankichistaq.+ Chay p’unchaymi juchaykichismanta sinchi llakisqa kankichis.* Amataqmi chay p’unchayqa imapipas llank’ankichischu.+ 8 Chay p’unchaymi Jehová Diosman jaywankichis juj malta torota, juj orqo ovejata, watayoq qanchis orqo ovejakunatawan, chay uywakunaqa mana imanasqa qhalin kanqa.+ Chaykunan Diosniykichispaq ninawan ruphachisqa sumaq q’apaq ofrenda kanqa. 9 Chaykunawan kuskatan jaywallankichistaq aceitewan tupachisqa allin jak’u ofrendata. Toromantan jaywankichis kinsa kilo kuskan jak’uta, orqo ovejamantataq jaywankichis iskay kilo jak’uta, 10 qanchisnintin orqo ovejakunamantataq sapankamanta jaywankichis juj kilo jak’uta. 11 Jaywallankichistaqmi juj malta orqo cabratapas, chaymi kanqa jucha pampachay ofrendapaq. Chayqa sapaqmi kanqa Jucha Pampachay P’unchaypi ruphachina ofrendamantaqa,+ sapa p’unchay ruphachina ofrendamantapas, jinallataq chaywan kuska jaywana jak’u ofrendamantapas vino ofrendakunamantapas.
12 ”Chay qanchis kaq killapin chunka pisqayoq p’unchaypi Diosniykichista adoranaykichispaq juñukullankichistaq. Aman chay p’unchayqa imapipas llank’ankichischu. Qanchis p’unchaymi Jehová Diospaq fiestata ruwankichis.+ 13 Chaypin Jehová Diosman jaywankichis chunka kinsayoq malta torokunata, iskay orqo ovejakunata, watayoq chunka tawayoq orqo ovejakunatawan. Llapanmi chay uywakunaqa mana imanasqa qhali kanqa.+ Chaykunan Diosniykichispaq ninawan ruphachisqa+ sumaq q’apaq ofrenda kanqa. 14 Chaykunawan kuskatan jaywallankichistaq aceitewan tupachisqa allin jak’u ofrendakunata. Sapanka toromantan jaywankichis kinsa kilo kuskan jak’uta, sapanka orqo ovejamantataq jaywankichis iskay kilo jak’uta, 15 chunka tawayoq ovejakunamantataq sapankamanta jaywankichis juj kilo jak’uta. 16 Jaywallankichistaqmi juj malta orqo cabratapas, chaymi kanqa jucha pampachay ofrendapaq. Chaykunaqa sapaqmi kanqa sapa p’unchay ruphachina ofrendamantaqa, chaywan kuska jaywana jak’u ofrendamantapas vino ofrendamantapas.+
17 ”Iskay kaq p’unchaypin jaywankichis chunka iskayniyoq malta torokunata, iskay orqo ovejakunata, watayoq chunka tawayoq orqo ovejakunatawan. Chay uywakunaqa llapanmi mana imanasqa qhali kanqa.+ 18 Chaykunawan kuskatan jaywallankichistaq jak’u ofrendakunatapas vino ofrendakunatapas. Imaynachus ruwakunanman jinan jaywankichis sapanka toromanta, sapanka orqo ovejakunamanta, watayoq sapanka orqo ovejakunamantapas. 19 Jaywallankichistaqmi juj malta orqo cabratapas, chaymi kanqa jucha pampachay ofrendapaq. Chaykunaqa sapaqmi kanqa sapa p’unchay ruphachina ofrendamantaqa, chaywan kuska jaywana jak’u ofrendamantapas vino ofrendakunamantapas.+
20 ”Kinsa kaq p’unchaytaq jaywankichis chunka jujniyoq torokunata, iskay orqo ovejakunata, watayoq chunka tawayoq orqo ovejakunatawan, chay uywakunaqa llapanmi mana imanasqa qhali kanqa.+ 21 Chaykunawan kuskatan jaywallankichistaq jak’u ofrendakunatapas vino ofrendakunatapas. Imaynachus ruwakunanman jinan jaywankichis sapanka toromanta, sapanka orqo ovejakunamanta, watayoq sapanka orqo ovejakunamantapas. 22 Jaywallankichistaqmi juj orqo cabratapas, chaymi kanqa jucha pampachay ofrendapaq. Chaykunaqa sapaqmi kanqa sapa p’unchay ruphachina ofrendamantaqa, chaywan kuska jaywana jak’u ofrendamantapas vino ofrendamantapas.+
23 ”Tawa kaq p’unchaytaq jaywankichis chunka torokunata, iskay orqo ovejakunata, watayoq chunka tawayoq orqo ovejakunatawan, chay uywakunaqa llapanmi mana imanasqa qhali kanqa.+ 24 Chaykunawan kuskatan jaywallankichistaq jak’u ofrendakunatapas vino ofrendakunatapas. Imaynachus ruwakunanman jinan jaywankichis sapanka toromanta, sapanka orqo ovejakunamanta, watayoq sapanka orqo ovejakunamantapas. 25 Jaywallankichistaqmi juj malta orqo cabratapas, chaymi kanqa jucha pampachay ofrendapaq. Chaykunaqa sapaqmi kanqa sapa p’unchay ruphachina ofrendamantaqa, chaywan kuska jaywana jak’u ofrendamantapas vino ofrendamantapas.+
26 ”Pisqa kaq p’unchaytaq jaywankichis isqon torokunata, iskay orqo ovejakunata, watayoq chunka tawayoq orqo ovejakunatawan, chay uywakunaqa llapanmi mana imanasqa qhali kanqa.+ 27 Chaykunawan kuskatan jaywallankichistaq jak’u ofrendakunatapas vino ofrendakunatapas. Imaynachus ruwakunanman jinan jaywankichis sapanka toromanta, sapanka orqo ovejakunamanta, watayoq sapanka orqo ovejakunamantapas. 28 Jaywallankichistaqmi juj orqo cabratapas, chaymi kanqa jucha pampachay ofrendapaq. Chaykunaqa sapaqmi kanqa sapa p’unchay ruphachina ofrendamantaqa, chaywan kuska jaywana jak’u ofrendamantapas vino ofrendamantapas.+
29 ”Soqta kaq p’unchaytaq jaywankichis pusaq torokunata, iskay orqo ovejakunata, watayoq chunka tawayoq orqo ovejakunatawan, chay uywakunaqa llapanmi mana imanasqa qhali kanqa.+ 30 Chaykunawan kuskatan jaywallankichistaq jak’u ofrendakunatapas vino ofrendakunatapas. Imaynachus ruwakunanman jinan jaywankichis sapanka toromanta, sapanka orqo ovejakunamanta, watayoq sapanka orqo ovejakunamantapas. 31 Jaywallankichistaqmi juj orqo cabratapas, chaymi kanqa jucha pampachay ofrendapaq. Chaykunaqa sapaqmi kanqa sapa p’unchay ruphachina ofrendamantaqa, chaywan kuska jaywana jak’u ofrendamantapas vino ofrendakunamantapas.+
32 ”Qanchis kaq p’unchaytaq jaywankichis qanchis torokunata, iskay orqo ovejakunata, watayoq chunka tawayoq orqo ovejakunatawan, chay uywakunaqa llapanmi mana imanasqa qhali kanqa.+ 33 Chaykunawan kuskatan jaywallankichistaq jak’u ofrendakunatapas vino ofrendakunatapas. Imaynachus ruwakunanman jinan jaywankichis sapanka toromanta, sapanka orqo ovejamanta, watayoq sapanka orqo ovejamantapas. 34 Jaywallankichistaqmi juj orqo cabratapas, chaymi kanqa jucha pampachay ofrendapaq. Chaykunaqa sapaqmi kanqa sapa p’unchay ruphachina ofrendamantaqa, chaywan kuska jaywana jak’u ofrendamantapas vino ofrendamantapas.+
35 ”Pusaq kaq p’unchayqa Diosniykichista adoranaykichispaqmi juñukunkichis. Aman chay p’unchayqa imapipas llank’ankichischu.+ 36 Chay p’unchaymi Diosman jaywankichis juj torota, juj orqo ovejata, watayoq qanchis orqo ovejakunatawan, chay uywakunaqa mana imanasqa qhalin kanqa.+ Chaykunan Jehová Diospaq ruphachisqa sumaq q’apaq ofrenda kanqa. 37 Chaykunawan kuskatan jaywallankichistaq jak’u ofrendatapas vino ofrendatapas, imaynachus jaywakunanman jinan toromantapas, orqo ovejamantapas, watayoq orqo ovejakunamantapas jaywankichis. 38 Jaywallankichistaqmi juj orqo cabratapas, chaymi kanqa jucha pampachay ofrendapaq. Chaykunaqa sapaqmi kanqa sapa p’unchay ruphachina ofrendamantaqa, chaywan kuska jaywana jak’u ofrendamantapas vino ofrendamantapas.+
39 ”Chay ofrendakunatan ima fiestachus kasqanman jina+ Jehová Diosman jaywankichis. Chaywanpas jaywallankichispunin promesa ruway ofrendaykichistaqa,+ tukuy sonqo qoy ofrendaykichistapas,+ ruphachina ofrendaykichistapas,+ jak’u ofrendaykichistapas,+ vino ofrendaykichistapas,+ sumaq kausay sacrificioykichistapas,+ nispa”. 40 Moisesqa Jehová Diospa llapa imachus kamachisqantan Israel runakunaman willarqan.
30 Chaymantataq Moisesqa Israel ayllukunapi umallikunata+ nirqan: “Jehová Diosmi nin: 2 Pipas noqa Jehová Diosman juj promesata ruwawanqa chayqa,+ imata prohibikunanpaqpas juramentota ruwanqa+ chayqa, junt’anqapunin rimasqantaqa.+ Llapa promesa ruwasqantan junt’anqa.+
3 ”Mayqen warmipas taytanpa wasillanpiraq tiyashaspa noqa Jehová Diosman juj promesata ruwawanman, otaq imata prohibikunanpaqpas juramentota ruwanman, 4 manataq taytan imaninmanpaschu chay promesa ruwasqanmanta ni prohibikunanpaq juramento ruwasqanmantapas chayqa, junt’anqan llapa promesa ruwasqanta, imata prohibikunanpaq juramento ruwasqantapas. 5 Ichaqa taytanchus jark’anman promesa ruwasqan junt’ananta, imata prohibikunanpaq juramento ruwasqan junt’anantapas chayqa, manañan chaytaqa junt’anqachu. Noqa Jehová Diosmi perdonapusaq taytan jark’asqanrayku.+
6 ”Chay warmichus casarakunman promesa ruwasqan qhepaman, otaq mana allinta piensaspa juramento ruwasqan qhepaman, 7 chaytataq qosan yacharunman, manataq payqa imaninmanpaschu chayqa, junt’allanqan chay warmiqa promesa ruwasqanta, imata prohibikunanpaq juramento ruwasqantapas. 8 Ichaqa chayta yacharuspa jinachus qosan jark’anman chay promesa junt’ananta, mana allinta piensaspa juramento ruwasqanta junt’anantapas chayqa,+ manañan chaytaqa junt’anqachu, noqa Jehová Diospas perdonapusaqmi paytaqa.
9 ”Juj viuda warmipas qosanwan t’aqanakuq warmipas juj promesata ruwanqa chayqa, llapa promesa ruwasqantan payqa junt’anqa.
10 ”Ichaqa qosayoq warmichus juj promesata ruwanman, otaq imata prohibikunanpaqpas juramentota ruwanman, 11 manataq qosanqa imaninmanpaschu chay promesa ruwasqanmanta, imata prohibikunanpaq juramento ruwasqanmantapas chayqa, junt’anqan chay warmiqa llapa promesa ruwasqanta. 12 Ichaqa qosanchus yacharuspa jina jark’anman promesa ruwasqan junt’ananta, imata prohibikunanpaq juramento ruwasqan junt’anantapas chayqa, manañan chaytaqa junt’anqachu.+ Qosan jark’asqanraykun noqa Jehová Diospas perdonapusaq. 13 Qosaqa atiyniyoqmi kashan warminpa promesa ruwasqanta, imata prohibikunanpaq juramento ruwasqantapas valechinanpaq mana valechinanpaqpas. 14 P’unchaykunaq pasasqanman jina qhari mana imaninqapaschu chayqa, valechishanmi payqa warminpa promesa ruwasqanta, imata prohibikunanpaq juramento ruwasqantapas. Yachashaspa ch’inlla kasqanwanmi payqa allinmi nishan. 15 Ichaqa chay qharichus yachasqan qhepataña manan allinchu ninqa chayqa, paymi warminpa juchanmanta cuentata qonqa,+ nispa”.
16 Chay kamachikuykunatan Jehová Diosqa Moisesman qorqan, chaykunan karqan qosapaq, warmipaq, taytapaq, taytanpa wasillanpiraq tiyaq sipas warmipaqwan.
31 Chaymantan Jehová Diosqa Moisesta nirqan: 2 “Israel runakunata juchallichisqankumanta+ Madián runakunata chinkachimuy.+ Chay qhepamanmi qanqa wañupunki”,+ nispa.
3 Moisestaq Israel runakunata nirqan: “Israelpi wakin runakunata alistaychis Madián runakunawan maqanakuq rinankupaq. Jehová Diosmi chay Madián runakunamanta vengakunqa. 4 Sapanka ayllumantan waranqa runakuna rinqaku”, nispa. 5 Jinan paykunaqa waranqa-waranqa Israel runakunamanta+ chunka iskayniyoq waranqata ajllarqanku, sapanka ayllumantan waranqata alistarqanku maqanakuq rinankupaq.
6 Chhaynatan Moisesqa sapanka ayllumanta waranqa soldadokunata Madián runakunawan maqanakuqta kacharqan, paykunawan kuskatan kacharqan Eleazarpa churin sacerdote Finehastapas.+ Payqa ch’uya cosaskunata guerrapaq trompetakunatawanmi+ aparqan. 7 Chaypin Israel runakunaqa Jehová Dios Moisesta kamachisqanman jina Madián runakunawan maqanakurqanku, llapantan qharikunata wañuchipurqanku. 8 Madianpi reykunatapas pisqantintan wañuchipurqanku. Paykunan karqanku: Eví, Réquen, Zur, Hur, Reba ima. Beorpa churin Balaamtapas+ wañuchirqankun. 9 Warmikunatawan wawakunatawanmi ichaqa presota apamurqanku. Uywankunatapas kaqninkunatapas llapantan apamurqanku, 10 llaqtankuta karpankunatawantaq llapanta kanaykurqanku. 11 Paykunaqa llapantan Madián runakunaq kaqninkunata apamurqanku, runakunatawan uywakunatawanmi apampurqanku. 12 Preso apamusqanku runakunata, imaymanakuna apamusqankutawanmi chay Israel soldadokunaqa Moisesman sacerdote Eleazarman, llaqta runakunamanwan aparqanku. Paykunaqa Jericó llaqtaq chimpan Jordán mayu qayllapin Moab ch’inneqpi+ qhepakurqanku.
13 Moisestaq sacerdote Eleazarwan, Israelpi umalli runakunapiwan karpa-karpamanta lloqsimurqanku maqanakusqankumanta kutimuq runakunata chaskiq. 14 Moisesqa sinchitan phiñakurqan soldadokunaq umallin runakunapaq: waranqa soldadokunaq umallinkunapaq, pachaj soldadokunaq umallinkunapaqwan. 15 Paykunatan nirqan: “¿Imaraykutaq warmikunatari mana wañuchimurqankichischu? 16 ¿Manachu yuyankichis paykunaq causanpi Israel runakuna juchallikusqanta?+ Chay warmikunamá riki Peor nisqapiqa+ Balaampa yuyaychasqan kaspa Israel runakunata Jehová Dios contra juchallichirqanku. ¿Manachu chay jawa Jehová Diosqa wañuy onqoyta kachamuwarqanchis?+ 17 Llapa qhari wawankuta, qhariwan kaq llapa warmikunatawan wañuchiychis. 18 Manaraq qhariwan kaq sipas warmikunatan ichaqa ama wañuchinkichischu.+ 19 Chaymantataq qanchis p’unchayta karpa-karpa jawapi tiyamunkichis. Runata llapa wañuchiqkuna, wañusqata tupaykuqkuna+ iman kinsa kaq p’unchaypi, qanchis kaq p’unchaypiwan ch’uyanchakunkichis,+ preso apamusqaykichiskunapas ch’uyanchakunqakun. 20 Ch’uyanchankichismi apamusqaykichis p’achakunatapas, qarakunatapas, cabra pelomanta ima ruwasqakunatapas, k’ullumanta ruwasqa ima serviciokunatapas”, nispa.
21 Chaymantataq sacerdote Eleazarqa maqanakuq risqankumanta kutimuq soldadokunata nirqan: “Khaynatan Jehová Diosqa Moisesta kamachirqan: 22 Qorita, qolqeta, cobreta, fierrota, estañota, plomota* imallan 23 ninamanqa churankichis, chhaynapin chaykunaqa ch’uya kapunqa. Chhaynatan ruwankichis llapa mana ruphaq kaqkunawan. Chaymantapas ch’aqchunkichismi ch’uyanchana unuwanqa.+ Ruphaq kaqkunatataq unuwan maqchinkichis. 24 Qanchis kaq p’unchaytaq p’achaykichista t’aqsankichis, chhaynapin ch’uya kankichis. Chay qhepatañan karpa-karpamanqa jaykumunkichis,+ nispa”.
25 Chaymantan Jehová Diosqa Moisesta nirqan: 26 “Chay soldadokunaq imachus apamusqankuta llapanta yupay jinaspa listapi churay. Yupankin runakunatapas uywakunatapas. Sacerdote Eleazarwan sapanka familiapi umallikunawan kuskan chaytaqa ruwanki. 27 Chay yupasqaykichistan iskayman t’aqanki. Juj t’aqan kanqa maqanakuyman riq soldadokunapaq, juj kaq t’aqataq kanqa wakin Israel runakunapaq.+ 28 Chaymantataq maqanakuyman riq soldadokunaman tupaq presokunamanta, wakakunamanta, asnokunamanta, ovejakunamantawan pisqa pachajmanta jujta t’aqanki, chaymi kanqa noqa Jehová Diospaq. 29 Paykunaman tupaqmantan noqa Jehová Diospaq t’aqanki,+ chaytan sacerdote Eleazarman qonki. 30 Israel runakunaman tupaq presokunamanta, wakakunamanta, asnokunamanta, ovejakunamanta, ima uywakunamantawantaq sapa pisqa chunkamanta jujta t’aqanki, chaytan Leví runakunaman qonki.+ Paykunan encargasqa kashanku noqa Jehová Diosta yupaychana karpamanta”,+ nispa.
31 Moiseswan sacerdote Eleazarpiwanqa Jehová Diospa kamachisqanman jinan ruwarqanku. 32 Maqanakuyman riq soldadokunaq llapa imachus apamusqankumanta puchuqmi karqan 675.000 ovejakuna, 33 wakakunataq karqan 72.000, 34 asnokunataq karqan 61.000, 35 mana pi qhariwanpas kaq warmikunataq+ karqan 32.000. 36 Maqanakuyman riq soldadokunaman tupaqmi karqan 337.500 ovejakuna. 37 Chaymantan Jehová Diospaq t’aqarqanku 675 ovejakunata. 38 Paykunaman tupaq wakakunataq karqan 36.000, chaymantan Jehová Diospaq t’aqarqanku qanchis chunka iskayniyoq wakakunata. 39 Tupaqninku asnokunataq karqan 30.500, chaymantan Jehová Diospaq t’aqarqanku soqta chunka jujniyoq asnokunata. 40 Paykunaman tupaq warmikunataq karqan 16.000, chaymantan Jehová Diospaq t’aqarqanku kinsa chunka iskayniyoq warmikunata. 41 Jehová Diosman llapa tupaqkunatan+ Moisesqa sacerdote Eleazarman qorqan. Jehová Diospa kamachisqanman jinan Moisesqa chayta ruwarqan.
42 Moisesqa iskayman t’aqasqanmantan jujnin t’aqata maqanakuyman riq soldadokunaman qorqan, juj kaq t’aqatataq Israel runakunaman qorqan, 43 paykunaman tupaq ovejakunapas 337.500 ovejakunan karqan, 44 paykunaman tupaq wakakunapas 36.000 wakakunan karqan, 45 tupaqnin asnokunapas 30.500 asnokunan karqan, 46 paykunaman tupaq warmikunapas 16.000 warmikunan karqan. 47 Paykunaman tupaqmantan Moisesqa sapa pisqa chunka warmimanta jujta t’aqarqan, uywakunamantapas sapa pisqa chunkamantan jujta t’aqarqan. Chaytataq Leví runakunaman qorqan,+ paykunan encargasqa kasharqanku Jehová Diospa karpanmanta.+ Moisesqa Jehová Diospa kamachisqanman jinan chaykunata ruwarqan.
48 Chaymantataq waranqa soldadokunaq umallinkuna,+ pachaj soldadokunaq umallinkuna ima Moisesman jamurqanku. 49 Paykunan Moisesta nirqanku: “Kay kamachiykikunaqa ñan runaykuta yuparamuykuña, manan jujpas faltanchu.+ 50 Chayraykun sapankayku imachus tarimusqaykuta Jehová Diosman ofrendata jaywayta munashayku: qori alajakunata, chakiman churakunapaq cadenillakunata, pulserakunata, sellana anillokunata, aretekunata, imaymana alajakunatawan, chhaynapi Jehová Diospa ñaupanpi juchayku perdonasqa kananpaq”, nispa.
51 Jinan Moiseswan sacerdote Eleazarwanqa chaskirqanku chay qori alajakunata. 52 Waranqa soldadokunaq umallinkuna pachaj soldadokunaq umallinkunapiwan qosqanku qoriqa 16.750 siclotan* pesarqan, chaykunan karqan Jehová Diospaq. 53 Maqanakuyman riq soldadokunaqa sapankankun imaymanata qechumusqaku. 54 Moiseswan sacerdote Eleazarpiwanqa Dioswan tupana karpa ukhumanmi apaykurqanku umallikunaq apamusqanku qoritaqa. Chay ofrendan karqan Israel runakuna Jehová Diospa yanapasqanta yuyarinankupaq.*
32 Rubén aylluwan+ Gad aylluwanqa+ sinchi askha uywakunayoqmi karqanku. Jazer+ lado jallp’a Galaad lado jallp’apas uywa michinapaq kusa kasqanta reparaspan, 2 Gad ayllu runakunaqa Rubén ayllu runakunapiwan Moisesman, sacerdote Eleazarman, llaqtapi umalli runakunamanwan qayllaykuspa nirqanku: 3 “Ataroj llaqta, Dibón llaqta, Jazer llaqta, Ninrá ladokuna, Esbón llaqta,+ Elealé ladokuna, Seban llaqta, Nebo ladokuna,+ Beón llaqta+ iman 4 kashan Israel runakunapaq Jehová Diospa qechusqan llaqtakuna,+ kusataqmi chay llaqtakunaqa kashan uywakunata michinapaq. Yachasqaykichis jina, kay kamachiyki runakunaqqa askhan uywayku kashan”,+ nispa. 5 Paykunaqa nillarqankutaqmi: “Allinpaq qhawarinkichis chayqa, chay jallp’akunata kay kamachiyki runakunaman qopuwayku. Amaña Jordán mayutaqa chimpachiwaykuchu”, nispa.
6 Moisesmi ichaqa Gad runakunata Rubén runakunatawan nirqan: “Chhaynaqa, ¿wayqeykichiskunallachu maqanakuq rinqaku, qankunataqchu kayllapi qhepakunkichis? 7 ¿Imaraykutaq qankunari Israel runakunata pisi kallpayachiyta munashankichis? ¿Imaraykun Jehová Diospa qonan jallp’aman jaykunankuta jark’ayta munashankichis? 8 Chay kikillantan taytaykichiskunapas ruwarqanku Cadés-Barnea ladomanta prometesqa jallp’ata qhawaqta kachamushaqtiypas.+ 9 Escol wayq’ota+ wichamuspan paykunaqa lliuta jallp’ata qhawasqaku. Chaymanta kutimuspan paykunaqa llapa Israel runakunata pisi kallpayachirqanku,+ chhaynapin Israel runakunaqa mana jaykuyta munarqankuchu Jehová Diospa qonan jallp’aman. 10 Chay p’unchaymi Jehová Diosqa sinchita phiñakurqan, jinaspa jurarqan:+ 11 Egiptomanta lloqsimuq iskay chunka watayoqmanta wichayman runakunaqa manan jaykunqakuchu Abrahanman, Isaacman, Jacobmanwan+ prometesqay jallp’amanqa.+ Manataq tukuy sonqochu kasukuwarqanku chayqa, manan paykunaqa chay jallp’aman jaykunqakuchu. 12 Quenaz familiamanta Jefunepa churin Calebwan,+ Nunpa churin Josuewan+ imallan jaykunqaku, paykunaqa tukuy sonqon noqa Jehová Diosta kasukuwarqanku,+ nispa. 13 Sinchitapunin Jehová Diosqa phiñakurqan Israel runakunapaq, chaymi tawa chunka wata ch’inneqpi purichirqan.+ Jehová Diospa ñaupanpi mana allinta ruwasqankuraykun llapanku wañunankukama ch’inneqpi purirqanku.+ 14 Yau juchasapa runakuna, qankunapas chay taytaykichiskuna jinallataqmi ruwashankichis. Jehová Diostan Israel runakuna contra astawan phiñachishankichis. 15 Diosmanta t’aqakunkichis chayqa, jujmantan paykunata kay ch’inneqpi saqerparinqa. Qankunaq causaykichispin llaqtantin runakuna chinkachisqa kanqaku”, nispa.
16 Qhepamanmi paykunaqa jujmanta jamullarqankutaq, jinaspa nirqanku: “Kaypi uywaykupaq kanchakunata ruwarusaqku, wawaykupaqpas llaqtakunata ruwarusaqku. 17 Chaymantataq Israel runakunaq ñaupanta maqanakuq risaqku,+ maypichus tiyanankuman churamunaykukaman paykunawan kuska risaqku. Chaykama wawaykuqa kay allin perqasqa llaqtakunapi tiyashachunku, kay muyuriqpi runakunamanta jark’asqa kanankupaq. 18 Manan wasiykumanqa kutimpusaqkuchu llapa Israel runakuna herenciankuta chaskinankukama.+ 19 Kaypitaq herenciayku kanqa chayqa, noqaykuqa manan Jordán mayu chimpapiqa herenciataqa chaskimusaqkuñachu”,+ nispa.
20 Jinan Moisesqa paykunata nirqan: “Armaykichista jap’ispachus Jehová Diospa nisqanman jina maqanakuq rinkichis,+ 21 sapankaykichischus armantinkama Jehová Diospa kamachisqanman jina Jordán mayu chimpaman chimpankichis, llapa enemigonkunata Dios qarqonankamachus+ rinkichis chayqa, 22 Jehová Diospa ñaupanpi llapa jallp’a qechusqa kanankamachus rinkichis chayqa,+ kaymanmi qankunaqa kutimpunkichis,+ kay jallp’atan Jehová Diosqa qankunaman qosunkichis,+ manataqmi Jehová Diospa ñaupanpiqa ni Israel runakunaq ñaupanpipas imamantapas juchayoqchu kankichis. 23 Ichaqa manachus chayta ruwankichis chayqa, Jehová Diospa ñaupanpin juchayoq kankichis. Chay juchaykichismantan qankunaqa castigasqa kankichis. 24 Chhaynaqa ruwaychis wawaykichiskunapaq llaqtakunata, uywaykichiskunapaq kanchakunatapas.+ Ichaqa junt’ankichispunin imachus rimasqaykichistaqa”, nispa.
25 Chayta uyarispan Gad runakunapas Rubén runakunapas nirqanku: “Kay kamachiyki runakunaqa imatachus wiraqochayku nishawankiku chayman jinan ruwasaqku. 26 Wawaykupas, esposaykupas, uywaykupas Galaadpi kaq llaqtakunallapin qhepakunqaku.+ 27 Kay kamachiykikunan ichaqa llapa qharikuna wiraqochaykuq niwasqaykikuman jina Jehová Diospa ñawinpi chimpasaqku chay runakunawan maqanakuq”,+ nispa.
28 Jinan Moisesqa sacerdote Eleazarta, Nunpa churin Josueta, Israel ayllukunapi umalli runakunatawan kamachirqan: 29 “Gad runakunapas Rubén runakunapas qankunawan kuska Jordán mayuta chimpanqaku chayqa, paykunamanta llapa qharikuna armantinkama Jehová Diospa kamachisqanman jina maqanakuq rinqaku chayqa, chay jallp’achus makiykichispiña kanqa chayqa, llapa Galaad jallp’atan paykunaman qopunkichis.+ 30 Ichaqa manachus qankunawan kuska maqanakuq rinqaku chayqa, Canaán ladopin paykunaman jallp’ata qonkichis”, nispa.
31 Chayta uyarispan Gad runakunawan Rubén runakunapiwanqa nirqanku: “Kay kamachiykikunaqa Jehová Diospa imachus nisqanman jinan ruwasaqku. 32 Armantinkama Canaán ladoman chimpasaqku+ jinaspa Jehová Diospa sutinpi maqanakamusaqku, herenciaykun ichaqa kay ladopi kanqa”, nispa. 33 Jinan Moisesqa Gad runakunaman, Rubén runakunaman,+ Josepa miraynin kuskan Manasés ayllu runakunamanwan+ qorqan amorreo runakunaq reynin Sehonpa+ kamachisqan jallp’akunata, Basanpi kamachiq rey Ogpa+ kamachisqan jallp’akunatawan. Moisesqa llapa llaqtakunantinta campokunantintan paykunaman qorqan.
34 Gad runakunan sayarichirqanku Dibón llaqtata,+ Ataroj llaqtata,+ Aroer llaqtata,+ 35 Atroj-Sofán llaqtata, Jazer llaqtata,+ Jogbeá llaqtata,+ 36 Bej-Ninrá llaqtata,+ Bej-Harán llaqtatawan.+ Chay llaqtakunaqa allin perqasqa llaqtakunan karqan. Ruwarqankun rumiwan perqasqa uywa kanchakunatapas. 37 Rubén runakunataq sayarichirqanku Esbón llaqtata,+ Elealé llaqtata,+ Quiryatain llaqtata,+ 38 Sifmá llaqtata, Nebo llaqtata,+ Baal-Meón llaqtatawan+ (chay llaqtakunaq sutintaqa cambiarqankun). Paykunaqa llapa wajmanta perqasqanku llaqtakunaq sutintan juj sutiwan suticharqanku.
39 Manasespa churin Makirmanta+ jamuq runakunataq Galaad ladota rirqanku, paykunan chay ladokunapi tiyaq amorreo runakunata qarqomurqanku. 40 Chay Galaad jallp’atan Moisesqa Manasespa churin Makirpa miraynin runakunaman qopurqan, chaypin paykunaqa tiyapurqanku.+ 41 Manasespa churin Jairmi amorreo runakunaq karpa-karpakunapi tiyasqanku askha llaqtakunata qechupurqan, jinaspa chaykunata suticharqan Avoj-Jaír*+ nispa. 42 Nobataq Quenaj llaqtaman rispa chayta jap’ikapurqan, llapa muyuriqninpi llaqtakunatawanmi payqa jap’ikapurqan jinaspa sutinwan suticharqan Nóba nispa.
33 Israel runakunaqa t’aqa-t’aqapin Egiptomanta+ lloqsimurqanku,+ Moiseswan Aaronpiwanmi paykunataqa pusamurqanku.+ Kaypin willakushan maynintachus purirqanku chayta. 2 Moisesqa Jehová Diospa kamachisqanman jinan maykunapichus karpakurqanku chaykunata listapi churarqan. Kaykunan karqan chay karpakusqanku.+ 3 Paykunaqa ñaupaq kaq killapin chunka pisqayoq p’unchaypi+ Ramesés llaqtamanta+ lloqsimurqanku. Pascua Fiesta p’unchay qhepallatan lloqsimurqanku.+ Israel runakunaqa llapa Egipto runakunaq rikushasqanmi mana imata manchakuspa kusisqa lloqsimurqanku. 4 Egipto runakuna wañuqninkunata p’ampashaqtinkun paykunaqa lloqsimurqanku. Jehová Diosmi Egipto runakunaq llapa phiwi* churinkuta wañuchipurqan,+ chaywanmi Jehová Diosqa chay runakunaq diosninkunata juzgarqan castigarqan ima.+
5 Ramesés llaqtamanta lloqsimuspan Israel runakunaqa Sucojpi karpakurqanku.+ 6 Sucojmanta lloqsimuspataq Ezanpi+ karpakurqanku, chaymantapachaqa ch’inmi chay ladokunaqa karqan. 7 Ezanmanta puririspataq Piairoj ladoman kutirimurqanku, chaymantaqa rikukusharqanmi Baal-Zefón lado,+ jinaspa Migdolpa+ ñaupanpi karpakurqanku. 8 Piairojmanta puririspataq lamar-qochaq chaupinta pasarqanku,+ jinaspa Ezan+ nisqa ch’inneq ladoman rirqanku.+ Kinsa p’unchaymi chayninta purirqanku, chaymantataq Marapi+ karpakurqanku.
9 Maramanta puririspataq Elinman chayarqanku. Elinpin karqan chunka iskayniyoq pujyukuna qanchis chunka palmera sach’akuna ima, chaypin paykunaqa karpakurqanku.+ 10 Elinmanta puririspataq Puka lamar-qocha qayllaman chayarqanku, chaypin karpakurqanku. 11 Puka lamar-qocha qayllamanta puririspataq Sin ch’inneqman chayaspa chaypi karpakurqanku.+ 12 Sin ch’inneqmanta puririspataq Dofcá ladoman chayarqanku, jinaspa chaypi karpakurqanku. 13 Dofcamanta puririspataq Alusman chayaspa chaypi karpakurqanku. 14 Alusmanta puririspataq Refidin+ ladoman chayarqanku, chaypin karpakurqanku. Ichaqa manan chaypiqa unu karqanchu runakuna tomananpaq. 15 Refidinmanta puririspataq Sinaí ch’inneqman chayaspa chaypi karpakurqanku.+
16 Sinaí ch’inneqmanta puririspataq Quibroj-Atavá+ ladoman chayarqanku, chaypin karpakurqanku. 17 Quibroj-Atavamanta puririspataq Azerojman+ chayaspa chaypi karpakurqanku. 18 Azerojmanta puririspataq Rijmá ladoman chayaspa chaypi karpakurqanku. 19 Rijmamanta puririspataq Rimón-Perezman chayaspa chaypi karpakurqanku. 20 Rimón-Perezmanta puririspataq Lifnaman chayaspa chaypi karpakurqanku. 21 Lifnamanta puririspataq Risá ladoman chayaspa chaypi karpakurqanku. 22 Risamanta puririspataq Quelataman chayaspa chaypi karpakurqanku. 23 Quelatamanta puririspataq Séfer orqoman chayaspa chaypi karpakurqanku.
24 Séfer orqomanta puririspataq Aradaman chayaspa chaypi karpakurqanku. 25 Aradamanta puririspataq Maquelojman chayaspa chaypi karpakurqanku. 26 Maquelojmanta puririspataq+ Tajajman chayaspa chaypi karpakurqanku. 27 Tajajmanta puririspataq Taré ladoman chayaspa chaypi karpakurqanku. 28 Taremanta puririspataq Mijcaman chayaspa chaypi karpakurqanku. 29 Mijcamanta puririspataq Jasmonaman chayaspa chaypi karpakurqanku. 30 Jasmonamanta puririspataq Moserojman chayaspa chaypi karpakurqanku. 31 Moserojmanta puririspataq Bene-Jacanman+ chayaspa chaypi karpakurqanku. 32 Bene-Jacanmanta puririspataq Or-Aguigaj ladoman chayaspa chaypi karpakurqanku. 33 Or-Aguigajmanta puririspataq Jojbataman+ chayaspa chaypi karpakurqanku. 34 Jojbatamanta puririspataq Abronaman chayaspa chaypi karpakurqanku. 35 Abronamanta puririspataq Ezión-Guéber+ ladoman chayaspa chaypi karpakurqanku. 36 Ezión-Guebermanta puririspataq Zin ch’inneqman+ chayarqanku, chaypin Cadespi karpakurqanku.
37 Cadesmanta puririspataq Or orqoman chayarqanku,+ jinaspa chaypi karpakurqanku, chay orqoqa Edom runakunaq jallp’anwan tupaypin kasharqan. 38 Jehová Diospa kamachisqanman jinan sacerdote Aaronqa chay Or orqoman wicharqan, chaypin payqa wañupurqan. Chayqa pasarqan Israel runakuna Egiptomanta lloqsimusqanku tawa chunka wataña kashaqtinmi, pisqa kaq killapi juj kaq p’unchaypi.+ 39 Aaronqa pachaj iskay chunka kinsayoq watanpi kashaspan Or orqopi wañupurqan.
40 Canaanpi kaq Araj llaqtaq reyninmi+ yacharusqa Israel runakuna chay orqopi kashasqankuta, chay Canaán runa reyqa Négueb nisqapin tiyasharqan.
41 Or orqomanta+ puririspataq Zalmoná ladoman chayaspa chaypi karpakurqanku. 42 Zalmonamanta puririspataq Punonman chayaspa chaypi karpakurqanku. 43 Punonmanta puririspataq Obojman+ chayaspa chaypi karpakurqanku. 44 Obojmanta puririspataq Iye-Abarinman chayaspa chaypi karpakurqanku, chayqa kashan Moab runakunaq+ jallp’an linderopin.* 45 Iyinmanta puririspataq Dibón-Gadman+ chayaspa chaypi karpakurqanku. 46 Dibón-Gadmanta puririspataq Almón-Diblatain ladoman chayaspa chaypi karpakurqanku. 47 Almón-Diblatainmanta puririspataq Abarin orqo-orqoman chayarqanku,+ jinaspa chaypi Nebo orqoq+ chimpanpi karpakurqanku. 48 Abarin orqo-orqomanta puririspataq Moab ch’in pampaman chayarqanku, chaypin Jericó llaqtaq chimpan, Jordán mayu qayllapi karpakurqanku.+ 49 Moab ch’in pampapin paykunaqa Jordán mayu qayllapi Bej-Jesimoj nisqamanta Abel-Sitinkama+ karpakurqanku.
50 Jericó llaqtaq chimpanpi, Jordán mayu qaylla Moab ch’in pampapi kashaqtinkun Jehová Diosqa Moisesta nirqan: 51 “Israel runakunata niy, Diosmi nin: Jordán mayuta chimpaspan Canaán jallp’aman jaykunkichis.+ 52 Chayman jaykuspaqa chaypi tiyaq llapa runakunatan chinkachinkichis, ñut’unkichismi rumi idolonkunatapas+ metal idolonkunatapas;+ thuninkichismi yupaychananku patakunatapas.*+ 53 Qankunan chay jallp’ataqa jap’ikapunkichis chaypin tiyapunkichis, noqan qankunaman chayta qopusaykichis.+ 54 Sorteopin chay jallp’ataqa llapa ayllukunaman rakinkichis.+ Askha kaqkunamanmi masta qonkichis, pisi kaqkunamantaq menosta qonkichis.+ Sapanka ayllupas sorteopin herenciankutaqa chaskinqaku. Lliupas ima ayllumantachus kasqankuman jinan herenciankutaqa chaskinqaku.+
55 ”Ichaqa manachus chaypi tiyaq runakunata chinkachinkichis chayqa,+ ñawiykichispi chhillpa jinan, waqtanniykichispi kiska jinan mana thajchu tiyachisunkichis, sapa kutinmi imaymana sasachakuyman churasunkichis.+ 56 Chaymantapas imaynatachus paykunata ruwasaq chhaynatan qankunatapas ruwasaykichis,+ nispa”.
34 Jehová Diosqa jujmantan Moiseswan rimallarqantaq, nirqanmi: 2 “Israel runakunata niy, Diosmi nin: Canaanman+ jaykuqtiykichisqa llapa chay jallp’an qankunaq herenciaykichis kanqa.+ Kaykunan linderonkuna* kanqa:
3 ”Uray ladoman linderon kanqa Edom runakunaq jallp’anwan tupaypi Zin ch’inneqmantapacha. Inti lloqsimuy ladomanqa Kachi qochaq* ura cantonmantan chay lindero qallarinqa.+ 4 Chaymantataq Acrabin+ wichaypa uray ladonta muyuykunqa, jinaspa Zin ch’inneqninta pasaspa Cadés-Barneaq+ uray ladonman chayanqa. Cadés-Barneamantataq Azar-Adarninta+ pasaspa Azmonkama chayanqa. 5 Azmonmantan chay linderoqa Egipto wayq’oman rinqa jinaspa lamar-qochapi* tukunqa.+
6 ”Inti jaykuy ladoman linderon kanqa Jatun lamar-qocha.* Chaymi kanqa inti jaykuy ladoman lindero.+
7 ”Wichay ladoman linderon qallarinqa Jatun lamar-qochamanta jinaspa rinqa Or orqokama. 8 Or orqomantataq rinqa Lebó-Amajkama,*+ chayninta pasaspataq chayanqa Zedajman.+ 9 Zifronninta pasaspataq chay linderoqa chayanqa Azar-Enankama.+ Chaymi kanqa wichay ladoman lindero.
10 ”Inti lloqsimuy ladoman linderotaq kanqa Azar-Enanmanta Sefankama. 11 Sefanmantan chay linderoqa jaykumunqa Riblakama, chayqa kashan Ainpa inti lloqsimuy ladonpin. Chaymantataq chay linderoqa Kinéret qochaq*+ inti lloqsimuy ladonta jaykumunqa. 12 Chay linderoqa Jordán mayuntakama jaykuspan Kachi qochapi tukunqa.+ Chaymi kanqa chay jallp’aq llapa muyuriqnin linderokuna,+ nispa”.
13 Chaymantataq Moisesqa Israel runakunata nirqan: “Chay jallp’atan qankunaqa sorteopi rakinakunkichis,+ Jehová Diospa kamachisqanman jinan isqon ayllu kuskan chayta rakinakunkichis. 14 Rubén ayllu runakunaqqa Gad ayllu runakunaqpas kuskan Manasés ayllu runakunaqpas ñan herenciankuqa kanña.+ 15 Chay iskaynin ayllukunaq herencianqa, kuskan aylluq herencianpas Jordán mayuq inti lloqsimuy ladonpin Jericó llaqtaq chimpanpi kashan”,+ nispa.
16 Jehová Diosmi Moisesta nillarqantaq: 17 “Chay jallp’ata rakiqkunaqa sacerdote Eleazarwan+ Nunpa churin Josuepiwanmi+ kanqa. 18 Chay jallp’a rakiypi yanapakunankupaqmi sapanka ayllumanta ajllankichis juj umallita.+ 19 Kaykunan kanqa chay umallikuna: Judá ayllumantan+ kanqa Jefunepa churin Caleb.+ 20 Simeón ayllumantataq+ kanqa Amiujpa churin Semuel. 21 Benjamín ayllumantataq+ kanqa Kislonpa churin Elidaj. 22 Dan ayllumantataq+ kanqa Jogliq churin Buquí. 23 Josepa+ churin Manasés ayllumantataq+ kanqa Efojpa churin Aniel. 24 Efraín ayllumantataq+ kanqa Siftanpa churin Quemuel. 25 Zabulón ayllumantataq+ kanqa Parnacpa churin Elizafán. 26 Isacar ayllumantataq+ kanqa Azanpa churin Paltiel. 27 Aser ayllumantataq+ kanqa Selomiq churin Ayuj. 28 Neftalí ayllumantataq+ kanqa Amiujpa churin Pedael”, nispa. 29 Chay runakunatan Jehová Diosqa kamachirqan Canaán jallp’ata Israel runakunaman rakinankupaq.+
35 Jericó llaqtaq chimpanpi, Jordán mayu+ qaylla Moab ch’in pampapi kashaqtinkun Jehová Diosqa Moisesta nillarqantaq: 2 “Israel runakunata niy: Herencia chaskisqaykichismantan wakin llaqtakunata qonkichis Leví runakunaman.+ Qollankichistaqmi chay llaqta muyuriq pasto pampakunatapas.+ 3 Chay llaqtakunapin paykunaqa tiyanqaku, pasto pampakunataq kanqa uywankupaq, uywa kanchankunapaq, wakin animalninkunapaqwan. 4 Leví runakunapaq qosqaykichis pasto pampakunaqa llaqta muyuriq perqamantan waranqa codo* kanqa, llapa muyuriqmi chhayna kanqa. 5 Llaqta perqamanta inti lloqsimuy ladomanmi iskay waranqa codo kanqa, uray ladomanpas iskay waranqa codon kanqa, inti jaykuy ladomanpas iskay waranqa codon kanqa, wichay ladomanpas iskay waranqa codon kallanqataq. Llaqtataq pastoyoq campo chaupipi kanqa.
6 ”Leví ayllu runakunaman qosqaykichis llaqtakunamantan soqta llaqtakunata ajllankichis,+ chaykunan kanqa pakakuna llaqtakuna, chaymanmi runamasinta wañuchiq runaqa ayqekunqa.+ Chaymantapas tawa chunka iskayniyoq llaqtakunatawanmi paykunamanqa qonkichis. 7 Llapanpiqa tawa chunka pusaqniyoq llaqtakunatan Leví runakunamanqa qonkichis, pastoyoq campokunantintan chay llaqtakunataqa qonkichis.+ 8 Israel runakunan paykunaman tupaq llaqtakunamanta wakinta Leví runakunaman qonqaku.+ Askha kaqkunan masta qonqaku, pisi kaqkunataq menosta qonqaku.+ Sapanka ayllukunan jayk’a llaqtakunatachus chaskisqankuman jina Leví runakunapaq llaqtakunata qonqaku, nispa”.
9 Jehová Diosmi Moisesta nillarqantaq: 10 “Israel runakunata niy, Diosmi nin: Jordán mayuta chimpaspan Canaán jallp’aman jaykunkichis.+ 11 Chayman jaykuspaqa fácil chayana llaqtakunatan ajllankichis pakakuna llaqta kananpaq, chaymanmi ayqekunqa runamasinta mana yuyaypichu wañuchiq runaqa.+ 12 Chay llaqtakunan kanqa yawarmanta vengakuq runamanta pakakunapaq.+ Chhaynapin runamasinta wañuchiq runaqa mana wañuchisqachu kanqa manaraq juzgasqa kashaspa.+ Llapa runaq* ñaupanpi juzgasqanku qhepamanñan yachakunqa wañuchisqachus kanan icha manachus chayta. 13 Chaypaqmi kanqa soqtantin pakakuna llaqtakunaqa. 14 Kinsa llaqtakunan kanqa Jordán mayuq inti lloqsimuy ladonpi,+ kinsa llaqtakunataq kanqa Canaán jallp’api,+ chay llaqtakunan kanqa pakakunapaq. 15 Chay soqta llaqtakunan kanqa Israel runakuna pakakunanpaq, qankuna ukhupi tiyaq waj llaqtayoq runakunapas+ pakakunanpaq. Chaymanqa ayqekunqa pipas mana yuyaypichu runamasinta wañuchiq runan.+
16 ”Pipas runamasinta fierrowan takanman, takasqa runataq wañunman chayqa, runa wañuchiqmi chay takaq runaqa kanqa. Runamasinta wañuchisqanraykun paypas wañuchisqallataq kanqa.+ 17 Rumiwanchus takanman, takasqa runataq wañunman chayqa, runa wañuchiqmi kanqa chay takaq runaqa. Runamasinta wañuchisqanraykun paypas wañullanqataq. 18 K’aspiwanchus waqtanman, waqtasqa runataq wañunman chayqa, runa wañuchiqmi kanqa chay waqtaq runaqa. Runamasinta wañuchisqanraykun paypas wañullanqataq.
19 ”Yawarmanta vengakuq runan chay runataqa wañuchinqa, tarispa jinan pay kikin wañuchinqa. 20 Pipas runamasinta cheqnikuspa maymanpas tanqaykunman, k’iriyta munaspa imawanpas chanqaykunman,+ 21 otaq cheqnikusqanrayku maqanmanpas, chhaynapitaq chay runa wañupunman chayqa, wañuchisqan kallanqataq chay wañuchiq runaqa. Runa wañuchiq kasqanraykun payqa wañuchisqa kanqa. Yawarmanta vengakuq runan paytaqa tarispa jina wañuchinqa.
22 ”Ichaqa pipas runamasinta mana cheqnikushaspa qonqay maymanpas tanqaykunman, otaq ima chanqasqanpas payman chayanman,+ 23 mana rikuspapas qonqay rumiwan jap’ichinman, manapas chay runaqa enemigonchu kanman karqan, ni k’iriytapas munanmanchu karqan, ichaqa qonqay chay pasanman, chhaynapitaq chay runa wañupunman chayqa, 24 llapa runaq* ñaupanpin chay qonqay wañuchiq runaqa juzgasqa kanqa. Kay kamachikuyman jinan paytawan vengakuq runatawan juzganqaku.+ 25 Llaqta runakunaqa* manan chay runataqa yawarmanta vengakuq runaq makinmanqa saqenqakuchu, aswanmi may llaqtapichus pakakushan chayman kaqta kutichipunqaku. Chaypin chay runaqa tiyanqa aceitewan jawisqa uma sacerdote+ wañupunankama.
26 ”Ichaqa, runa wañuchiq runachus pakakusqan llaqtamanta lloqsimunqa, 27 yawarmanta vengakuq runataqchus pakakuna llaqtaq linderon* jawapi tarinqa, jinaspa wañuchinqa chayqa, manan vengakuq runaqa juchayoqchu kanqa chay runaq yawarnin jich’asqanmantaqa. 28 Qonqay runa wañuchiqqa uma sacerdote wañupunankaman pakakuna llaqtapi tiyanqa. Uma sacerdote wañupuqtinmi ichaqa libre kanqa llaqtanman kutipunanpaq.+ 29 Chay kamachikuykunaman jinan chaykunataqa juzgankichis, maypiña tiyankichis chaypas chayman jinan ruwankichis qankunapas llapa mirayniykichis runakunapas.
30 ”Pipas runata wañuchiqqa wañuchisqan kallanqataq,+ ichaqa rikuqkunaq willasqanmi chaytaqa ruwakunqa.+ Manan pipas wañunqachu juj runaq rimasqallanwanqa. 31 Pipas runa wañuchisqanmanta wañunan kaqtinqa aman chay runamantaqa vidanta librananpaq ima preciotapas chaskinkichischu. Yuyaypi runamasin wañuchiq runaqa wañuchisqapunin kanqa.+ 32 Pipas pakakuna llaqtapi pakakushaspa uma sacerdote manaraq wañushaqtin libre kananpaq preciota pagayta munanman chayqa, aman chay runamantaqa ima pagotapas chaskinkichischu.
33 ”Aman tiyasqaykichis jallp’ataqa qhellichankichischu, yawarqa jallp’atan qhellichan.+ Manan pipas chay jallp’ataqa ch’uyanchayta atinmanchu, wañuchiq runaq wañusqallanwanmi chayqa ch’uyanchakuyta atikunman.+ 34 Aman qhellichankichischu maypichus tiyankichis chay jallp’ataqa, noqa Jehová Diosqa qankuna ukhupin tiyashani,+ chaymi ama qhellichankichischu chay tiyasqay jallp’ataqa, nispa”.
36 Galaadpa mirayninmanta jamuq umallikunan Moisesman Israel llaqta umallikunamanwan asuykurqanku. (Galaadpa papanmi karqan Makir,+ Makirpa papantaq karqan Manasés, Manasespa papantaq karqan José). 2 Paykunan nirqanku: “Wiraqochayku Moisés, Jehová Diospa kamachisqanman jinachá sorteopi Israel runakunamanqa herencianku jallp’ata rakinki.+ Jehová Diospa kamachisqanman jinachá wayqeyku Zelofeadpa herenciantapas ususinkunaman qopunki.+ 3 Ichaqa, paykunachus juj kaq ayllumanta qharikunawan casarakunqaku chayqa, manañachá paykunaq herencianqa ñaupa taytaykuman tupaq jallp’añachu kanqa, aswanpas mayqen ayllu qharikunawanchus casarakunqaku chay ayllumanchá chay jallp’aqa pasachisqa kanqa, chhaynapitaq manaña chay jallp’aqa herenciaykuñachu kapunqa. 4 Israel llaqtapaq Kacharipuna Wata+ chayamuqtinpas chay warmikunaq jallp’anqa qosankuq ayllunmanchá yapakapunqa, manañachá ñaupa taytaykuq ayllunpaqñachu chay jallp’aqa kapunqa”, nispa.
5 Jinan Moisesqa Jehová Diospa kamachisqanman jina Israel runakunata nirqan: “Josepa miraynin ayllu runakunaqa chanillantan rimashanku. 6 Zelofeadpa ususinkunamantan Jehová Dios khaynata nin: Paykunaqa pi munasqankuwanpas casarakunkumanmi, ichaqa papankuq ayllunmanta qharikunallawanmi casarakunqaku. 7 Israel runakunaqa aman herenciankutaqa juj ayllumanta juj kaq ayllumanqa pasachinqakuchu, aswanpas sapankankun ñaupa taytankuq saqesqan jallp’ataqa jap’ishallanqaku. 8 Sichus mayqen ayllu warmipas herenciata chaskinqa chayqa, papanpa ayllunmanta kaq qharillawanmi casarakunqa.+ Chhaynapin sapanka Israel runakunaqa jap’ishallanqaku ñaupa taytankumanta chaskisqanku herenciataqa. 9 Manan mayqen herencia jallp’apas juj ayllumanta juj kaq ayllumanqa pasanqachu. Sapanka Israel ayllun herenciankutaqa jap’ishallanqaku, nispa”.
10 Zelofeadpa ususinkunaqa Jehová Dios Moisesta imachus kamachisqanman jinapunin ruwarqanku.+ 11 Malawan, Tirzawan, Oglawan, Milcawan, Noapiwanqa+ tionkuq churinkunawanmi casarakurqanku. 12 Chay warmikunaqa Josepa churin Manasespa mirayninmanta jamuq qharikunawanmi casarakurqanku, chhaynapi paykunaman tupaq herenciaqa papankuq ayllullanpi qhepakunanpaq.
13 Chay kamachikuykunatan Jehová Diosqa Moiseswan llapa Israel runakunaman willachirqan. Chaytaqa willachirqan Jericó llaqtaq chimpanpin,+ Jordán mayu qaylla Moab ch’in pampapi.
Phiwitaqa “kuraq” nillankutaqmi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Phiwi” nisqata.
Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Rimanakuy arca” nisqata.
Phiwitaqa “kuraq” nillankutaqmi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Phiwi” nisqata.
Hebreo rimaypiqa “aceitewan jawisqa” ninmi.
Hebreo rimaypiqa “mana jaywananku ninata jaywasqankuraykun” ninmi.
Juj sicloqa 11,4 gramostan pesaq. Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Juj gueraqa kuskan gramosta jinan pesaq (0,57 g). Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Chaypiqa “lamparakunata” nillanmantaqmi.
Lepraqa aycha qarapi contagioso onqoymi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Lepra” nisqata.
Chaypiqa “Efá tupunaq chunka kaq parten” nillanmantaqmi. Efá tupunamanqa iskay chunka iskayniyoq litron jaykuq. Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Chaypiqa “olibanotapas” nillanmantaqmi.
Chaypiqa “Qosaykiq makinpi kashaspa” nillanmantaqmi.
Hebreo rimaypiqa “Amén, amén” ninmi.
Jaft’aytaqa “jach’i” nillankutaqmi.
Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Nazareo” nisqata.
Chaypiqa “wañusqa almamanqa” nillanmantaqmi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Alma” nisqata.
Malqotaqa “chiuchi” nillankutaqmi.
Llafllataqa “llafsa, ch’illpa” nillankutaqmi.
Paletillataqa “qharmin” nillankutaqmi.
Juj sicloqa 11,4 gramostan pesaq. Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Chaypiqa “ñut’u jak’u” nillanmantaqmi.
Chaypiqa “lamparakunata” nillanmantaqmi.
Chaypiqa “ñut’u jak’utapas” nillanmantaqmi.
Phiwitaqa “kuraq” nillankutaqmi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Phiwi” nisqata.
P’itiytaqa “t’ipiy” nillankutaqmi.
Paytaqa “Jetró” nikullantaqmi.
Taberá sutiqa “ruphasqa, kanasqa” ninantan nin.
Sullataqa “chhulla” nillankutaqmi.
Chaypiqa “kuraq runakunamanta” nillanmantaqmi.
Chaypiqa “espíritu qosqayta” nillanmantaqmi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Espíritu” nisqata.
Chaypiqa “Diospa sutinpi rimayta qallarirqanku” nillanmantaqmi.
Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Espíritu” nisqata.
Hebreo rimaypiqa “iskay codo jina” ninmi. Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Hebreo rimaypiqa “chunka homer” ninmi. Juj homer tupunamanqa iskay pachaj iskay chunka litron jaykuq. Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Quibroj-Atavá sutiqa “sinchi munapayaqkunaq p’ampakusqan” ninantan nin.
Qhamiyaytaqa “katiyay, qhawaray” nillankutaqmi.
Chaypiqa “Jehoshúa” nillanmantaqmi. Chayqa “Jehová Diosmi salvaqqa” ninantan nin.
Chaypiqa “Amajman jaykuna” nillanmantaqmi.
Escol sutiqa “uvas ch’ampa” ninantan nin.
T’isku-t’iskutaqa “ch’illiku, ch’illkito” nillankutaqmi.
Chaypiqa “mana usqhaylla phiñakuq” nillanmantaqmi.
Suyapaytaqa “suyaykuy” nillankutaqmi.
Chaypiqa “efá tupunaq chunka kaq parten” nillanmantaqmi. Efá tupunamanqa iskay chunka iskayniyoq litron jaykuq. Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Chaypiqa “ñut’u jak’umantan” nillanmantaqmi.
Hebreo rimaypiqa “hin medidaq tawa kaq parten” ninmi. Juj hin medidamanqa tawa litro menosmi jaykuq (3,67 L). Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Hebreo rimaypiqa “hin medidaq tawa kaq parten” ninmi. Juj hin medidamanqa tawa litro menosmi jaykuq (3,67 L). Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Hebreo rimaypiqa “hin medidaq kinsa kaq parten” ninmi.
Chaypiqa “efá tupunata chunkaman t’aqasqamanta iskay parten” nillanmantaqmi.
Hebreo rimaypiqa “hin medidaq kinsa kaq parten” ninmi.
Hebreo rimaypiqa “hin medidaq kuskan” ninmi.
Chaypiqa “efá tupunata chunkaman t’aqasqamanta kinsa parten” nillanmantaqmi.
Hebreo rimaypiqa “hin medidaq kuskan” ninmi.
Chhanqataqa “chharqa” nillankutaqmi.
Chhaqchataqa “ch’afchana” nillankutaqmi.
Jawantaqa “patan” nillankutaqmi.
Hebreo rimaypiqa “¿Chay runakunaq ñawintachu orqoyta munashanki?”, ninmi.
Chaypiqa “llapaman espirituta qoq” nillanmantaqmi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Espíritu” nisqata.
Chaypiqa “kuraq runakunapiwan” nillanmantaqmi.
Hebreo rimaypiqa “Seolman” ninmi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Sepultura” nisqata.
Hebreo rimaypiqa “Seolman” ninmi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Sepultura” nisqata.
Llafllataqa “llafsa, ch’illpa” nillankutaqmi.
Mujmutaqa “murkhu” nillankutaqmi.
Chaypiqa imatapas wiñaypaq t’aqaymantan rimashan, pipas Diospaq chhaynata t’aqaqqa manañan wajmanta rantikapuyta atirqanñachu.
Phiwitaqa “kuraq” nillankutaqmi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Phiwi” nisqata.
Juj sicloqa 11,4 gramostan pesaq. Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Juj gueraqa kuskan gramosta jinan pesaq (0,57 g). Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Hebreo rimaypiqa “kachi rimanakuymi” ninmi.
Era patataqa “wayrachina pata” nillankutaqmi.
Chaypiqa “Mana watuwan watasqa tapayoq” nillanmantaqmi.
Discutiytaqa “ch’aqway” nillankutaqmi.
Hebreo rimaypiqa “ch’uyanchawarqankichischu” ninmi.
Meribá sutiqa “discutiy” otaq “churanakuy” ninantan nin.
Linderotaqa “colinda, qorpa” nillankutaqmi.
Chaypiqa “Aaronmi ñaupa taytankunaman juñukunqa” nillanmantaqmi.
Ormá sutiqa “chinkachisqa” otaq “ch’usaqyachisqa” ninantan nin.
Chaypiqa “millakuykuñan kay millay t’antatapas” nillanmantaqmi.
Linderotaqa “colinda, qorpa” nillankutaqmi.
Chaypiqa yaqapaschá “ch’inneq” nillanmantaq.
Khatatataytaqa “kharkatiy” nillankutaqmi.
Chaypiqa “kuraq runankunata” nillanmantaqmi.
Chaypiqa “watuymanta” nillanmantaqmi.
Hebreo rimaypiqa “china asnonta” ninmi.
Linderotaqa “colinda, qorpa” nillankutaqmi.
Chaypiqa yaqapaschá “ch’inneq” nillanmantaq.
Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Espíritu” nisqata.
Raqrataqa “laqra” nillankutaqmi.
Chaypiqa Israel contra ñaupaqta jatarisqanmantan rimashan.
Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Baal” nisqata.
Phiwitaqa “kuraq” nillankutaqmi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Phiwi” nisqata.
Hebreo rimaypiqa “ch’uyanchawarqankichischu” ninmi.
Chaypiqa “Llapaman espirituta qoq” nillanmantaqmi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Espíritu” nisqata.
Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Urim, Tumim” nisqata.
Chaypiqa “efá tupunaq chunka kaq parten” nillanmantaqmi. Efá tupunamanqa iskay chunka iskayniyoq litron jaykuq. Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Chaypiqa “ñut’u jak’uta” nillanmantaqmi.
Hebreo rimaypiqa “hin medidaq tawa kaq parten” ninmi. Juj hin medidamanqa tawa litro menosmi jaykuq (3,67 L). Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Aceituna aceitetaqa “olivo aceite” nillankutaqmi.
Hebreo rimaypiqa “hin medidaq tawa kaq parten” ninmi.
Chaypiqa “efá tupunata chunkaman t’aqasqamanta iskay parten” nillanmantaqmi.
Chaypiqa “efá tupunata chunkaman t’aqasqamanta kinsa parten” nillanmantaqmi.
Hebreo rimaypiqa “hin medidaq kuskan” ninmi.
Hebreo rimaypiqa “hin medidaq kinsa kaq parten” ninmi.
Hebreo rimaypiqa “hin medidaq tawa kaq parten” ninmi.
Chaypiqa “ñut’u jak’u” nillanmantaqmi.
Chaypiqa “efá tupunata chunkaman t’aqasqamanta kinsa parten” nillanmantaqmi. Efá tupunamanqa iskay chunka iskayniyoq litron jaykuq. Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Chaypiqa “efá tupunata chunkaman t’aqasqamanta iskay parten” nillanmantaqmi.
Chaypiqa “efá tupunaq chunka kaq parten” nillanmantaqmi.
Chaypiqa yaqapaschá ayunaymanta otaq chhayna juj ruwaykunamanta rimashan.
Plomotaqa “titi” nillankutaqmi.
Juj sicloqa 11,4 gramostan pesaq. Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Chaypiqa yaqapaschá “Chay ofrendan karqan Jehová Dios Israel runakunata yuyarinanpaq” nillanmantaq.
Avoj-Jaír sutiqa “Jairpa llaqta-llaqta karpankuna” ninantan nin.
Phiwitaqa “kuraq” nillankutaqmi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Phiwi” nisqata.
Linderotaqa “colinda, qorpa” nillankutaqmi.
Hebreo rimaypiqa “alto patankunatapas” ninmi. Qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “Yupaychana patakuna” nisqata.
Linderotaqa “colinda, qorpa” nillankutaqmi.
Chay qochataqa “mar Muerto” nikullantaqmi.
Chaypiqa Jatun lamar-qochamantan rimashan, chay lamar-qochataqa “mar Mediterráneo” nikullantaqmi.
Chay lamar-qochataqa “mar Mediterráneo” nikullantaqmi.
Chaypiqa “Amajman jaykunakama” nillanmantaqmi.
Chaypiqa Galilea qochamantan rimashan, chay qochataqa “Genesaret qocha” nikullantaqmi.
Juj codoqa yaqa kuskan metro jinan karqan (44,5 cm). Qhaway “Astawan yachanapaq B14” nisqata.
Chaypiqa yaqapaschá llaqtapi juezkunamanta rimashan.
Chaypiqa yaqapaschá llaqtapi juezkunamanta rimashan.
Chaypiqa yaqapaschá llaqtapi juezkunamanta rimashan.
Linderotaqa “colinda, qorpa” nillankutaqmi.