EKELESIASI
1 Koʼeni te ʼu palalau ʼa te tagata tanaki,+ foha ʼo Tavite, hau ʼi Selusalemi.+
2 “Vaʼiganoa ʼosi!” ko te ui ʼaia ʼa te tagata tanaki,
“Vaʼiganoa ʼosi! ʼEi, ko meʼa fuli ʼe vaʼiganoa!”+
5 ʼE hopo ake* te laʼa, ʼe to te laʼa,
Pea ʼe toe liliu fakavilivili ki te potu ʼae ʼe toe hopo ake ai.+
6 ʼE agi te matagi ki te potu saute pea ʼe toe liliu ki te potu noleto.
ʼE toe maliu tuʼumaʼu ʼo agi mai tona tuʼuʼaga mahani.
7 ʼE alu fuli te ʼu vai tafe ki te tai, kae ʼe mole pe la fonu te tai ia.+
Pea ʼe toe liliu te ʼu vai tafe ki tonatou tuʼuʼaga mahani ʼo toe mapuna mai ai.+
8 ʼE fakapiko ia meʼa fuape,
ʼE mole feala tona lau fuli.
ʼE mole fiu te mata ʼi te sio
Mo te taliga ʼi te logo.
9 Ko te meʼa ʼae ʼi muʼa, ko ia ʼae ʼe toe maʼu anai,
Pea ko te meʼa ʼae neʼe fai ʼi muʼa, ko ia ʼae ka toe fai anai.
ʼE mole he meʼa foʼou ʼi te kele.+
10 ʼE ʼi ai koa he meʼa ʼe feala ke tou ui: “Koʼeni, ko he meʼa foʼou”?
Neʼe kua maʼu ia talu mai fualoa,
Neʼe kua maʼu ia ʼi muʼa ʼo totatou temi.
11 ʼE mole manatuʼi e he tahi te hahaʼi ʼo te temi muʼa.
ʼE mole toe manatuʼi anai mo natou ʼae ka hoa mai,
Pea ʼe mole toe manatuʼi anai ia natou ʼaia e te hahaʼi ʼae ka muli mai.+
12 Ko au te tagata tanaki, neʼe au hau ki Iselaele, ʼi Selusalemi.+ 13 Neʼe au ako fakamalotoloto mo sivi fakapotopoto+ te ʼu meʼa fuli ʼae neʼe fai ʼi te kele,+ ko tona fakaʼuhiga, te ʼu gaue vaʼiganoa ʼae neʼe foaki e te ʼAtua ki te ʼu foha ʼo te tagata, ʼo natou maʼumaʼua ai.
14 Neʼe au sio ki te ʼu gaue fuli ʼae neʼe fai ʼi te kele,
Pea koʼeni, ʼe vaʼiganoa ia meʼa fuli, ʼe hage pe ko te tuli ʼo te matagi.+
15 Ko te meʼa ʼae ʼe piko ʼe mole toe feala ke fakatotonu
Pea ko te meʼa ʼae ʼe puli ʼe mole feala ke toe lau.
16 Koia neʼe au ui ai ʼi toku loto: “Koʼeni neʼe lahi te poto ʼae neʼe au maʼu, ʼo au poto age au ia natou fuli ʼae neʼe mumuʼa ʼi Selusalemi,+ pea kua lahi te poto mo te ʼatamai malama ʼae kua au maʼu.”+ 17 Neʼe au faiga malohi ke au iloʼi te poto, mo te vale uka pea mo te agavale.+ Maʼia mo taku faiga ʼaia, ko te tuli pe ʼo te matagi.
18 ʼE lahi te lotomamahi ʼi te lahi ʼo te poto,
Koia ʼe lahi te mamahi ʼi te lahi ʼo te ʼatamai malama.+
2 Koia neʼe au ui ai ʼi toku loto: “Haʼu ʼo ʼahiʼahi te ʼu fakafiafia mo sio ki ʼona fua lelei.” Kae koʼeni, ʼe toe vaʼiganoa pe.
2 Neʼe au ui ki te kata: “Vale uka!”
Pea ki te fakafiafia: “Kotea tona ʼuhiga?”
3 Neʼe au fakatotonu ai ke au iloʼi te fiafia ʼae ʼe tupu mai te inu vino+ kae ke mole puli ai taku agapoto. Neʼe au toe agavale ke au iloʼi ai pe kotea ʼae ʼe lelei age ke fai e te hahaʼi ʼi te ʼu kiʼi ʼaho pe ʼae ʼe natou maʼuʼuli ai ʼi te kele. 4 Neʼe au fai ni gaue maʼuhiga.+ Neʼe au laga maʼaku ni fale.+ Neʼe au to maʼaku ni gaueʼaga vite.+ 5 Neʼe au to maʼaku ni ʼoloto lalahi mo matalelei, pea neʼe au to ai ni fuʼu ʼakau kehekehe ʼe fua. 6 Neʼe au keli maʼaku ni foʼi vai moʼo fakapala te ʼulu ʼakau. 7 Neʼe au maʼu ni tagata mo fafine faifekau,+ pea neʼe tutupu ʼihi ʼi toku loto fale. Neʼe toe lahi age ʼaku faga pipi mo ʼaku faga ovi+ ia natou fuli ʼae neʼe mumuʼa atu ʼi Selusalemi. 8 Neʼe au tanaki te siliva, te aulo+ mo te ʼu koloa ʼo te ʼu hau pea mo te ʼu potu fenua.+ Neʼe au fakatahiʼi maʼaku ni kauhiva, tagata mo fafine, pea mo te meʼa ʼae ʼe fiafia lahi ai te ʼu foha ʼo te tagata: he fafine, ʼei, ni fafine. 9 Neʼe au maʼuhiga ʼo laka age ia natou fuli ʼae neʼe mumuʼa atu ʼi Selusalemi.+ Pea neʼe au poto aipe.
10 Neʼe au fakahoko ia meʼa fuli ʼae neʼe au loto ki ai.+ Neʼe mole au fakafisi he meʼa ʼe lelei ki toku loto, he neʼe fiafia toku loto ʼuhi ko taku gaue kinakina, ʼei, ko te fakapale ʼaia ʼo taku gaue kinakina.+ 11 Kae neʼe au fakakaukauʼi leva te ʼu gaue fuli ʼae neʼe au fai, te ʼu gaue ʼae neʼe au kinakina ai.+ Pea neʼe au sio ʼe vaʼiganoa ia meʼa fuli, neʼe hage pe ko te tuli ʼo te matagi,+ neʼe mole ʼi ai he meʼa ʼe maʼuhiga ʼi te kele.+
12 Neʼe au haga leva ki te poto, mo te vale uka pea mo te agavale.+ (ʼEi, kotea ʼae ʼe feala ke fai e te tagata ʼae ʼe ina fetogi te hau? Ko te meʼa pe ʼae kua ʼosi fai.) 13 Pea neʼe au sio ʼe lelei age te poto ʼi te agavale,+ ohage pe ko te lelei age ʼo te malama ʼi te fakapoʼuli.
14 ʼE sio te tagata poto ki tona ala,+ kae ʼe haʼele te tagata agavale ʼi te fakapoʼuli.+ Neʼe au toe mahino foki ʼe tatau pe ʼonā ikuʼaga.+ 15 Pea neʼe au ui ʼi toku loto: “ ʼE toe hoko pe anai kia au te meʼa ʼae ʼe hoko ki te tagata agavale.”+ Koia kotea te ʼaoga ʼo te lahi ʼo toku poto? Neʼe au ui ai ʼi toku loto: “Maʼia mo te meʼa ʼaia ʼe vaʼiganoa.” 16 ʼE mole manatuʼi fualoa te tagata poto ohage pe ko te tagata vale.+ ʼE galoʼi anai ia naua toko lua ʼi te ʼu ʼaho ʼae ka hoko mai. Pea ʼe mate feafeaʼi anai te tagata poto? Ohage pe ko te tagata vale.+
17 Neʼe au fehiʼa leva ki te maʼuli,+ koteʼuhi ko meʼa fuli ʼae ʼe hoko ʼi te kele neʼe fakalotomamahi, he ʼe ko meʼa fuli neʼe vaʼiganoa,+ neʼe hage pe ia ko te tuli ʼo te matagi.+ 18 Neʼe au fehiʼa kia meʼa fuli ʼae neʼe au gaue kinakina ki ai ʼi te kele,+ koteʼuhi ʼe tonu anai ke au tuku fuli ki te tagata ʼae ka ina fetogi au.+ 19 ʼE mole he tahi ʼe ina iloʼi pe ʼe poto peʼe vale anai,+ kae ʼe pule anai kia meʼa fuli ʼae neʼe au tanaki ʼo au gaue kinakina mo fakapotopoto ki ai ʼi te kele. Maʼia mo te meʼa ʼaia ʼe vaʼiganoa. 20 Pea neʼe au lotovaivai ai ʼo ʼuhiga mo te ʼu gaue kinakina fuli ʼae neʼe au fai ʼi te kele. 21 ʼE lagi gaue kinakina he tagata ʼo ina fakaʼaogaʼi te poto, te ʼatamai malama mo tona faiva, kae ʼe tonu anai ke ina tuku ʼana meʼa fuli ki he tagata neʼe mole gaue ki ai.+ Maʼia mo te meʼa ʼaia ʼe vaʼiganoa mo fakaʼofaʼofa.
22 Kotea ʼae ʼe feala ke maʼu e he tagata ʼi tana gaue kinakina pea mo tana lotomalohi ʼae ke gaue kinakina ʼi te kele?+ 23 ʼE mamahi ʼi te ʼaho fuli ʼuhi ko tana gaue+ pea ʼe mole malolo pe la ʼi te poʼuli.+ Maʼia mo te meʼa ʼaia ʼe vaʼiganoa.
24 ʼE mole he meʼa ʼe lelei age ki te tagata ʼi tana kai, mo tana inu pea mo fakafiafia ʼi tana gaue kinakina.+ Neʼe au toe mahino ai, ko te ʼu meʼa ʼaia ʼe foaki mai e te ʼAtua moʼoni,+ 25 koteʼuhi ko ai ʼae ʼe kai mo inu ʼo lelei age ia au?+
26 ʼE foaki e te ʼAtua moʼoni te poto, mo te ʼatamai malama pea mo te fiafia ki te tagata ʼae ʼe ina leleiʼia,+ kae ʼe ina hinoʼi te tagata agahala ke ina tanaki ni koloa maʼa te tagata ʼae ʼe leleiʼia e te ʼAtua moʼoni.+ Maʼia mo te meʼa ʼaia ʼe vaʼiganoa, ʼe hage pe ia ko te tuli ʼo te matagi.
3 ʼE ʼi ai te temi kia meʼa fuli,
ʼEi, he temi kia gaue fuli ʼi te kele:
2 He temi ke tupu ai mo he temi ke mate ai,
He temi ke to pulapula ai mo he temi ke taʼaki ai te meʼa ʼae neʼe to,
3 He temi ke matehi ai mo he temi ke fakamalolo ai,
He temi ke maumauʼi ai mo he temi ke laga ai,
4 He temi ke tagi ai mo he temi ke kata ai,
He temi ke lauga ai mo he temi ke meʼe ai,
5 He temi ke laku ai ni maka mo he temi ke tanaki ai ni maka,
He temi ke faʼufua ai mo he temi ke mole faʼufua ai,
6 He temi ke kumi ai mo he temi ke ui ai kua puli,
He temi ke taupau ai mo he temi ke siʼaki ai,
7 He temi ke hae ai+ mo he temi ke tui ai,
He temi ke fakalogologo ai+ mo he temi ke palalau ai,+
8 He temi ke ʼofa ai mo he temi ke fehiʼa ai,+
He temi ki te tau mo he temi ki te tokalelei.
9 Kotea ʼae ʼe maʼu e ia ʼae ʼe gaue ʼi ʼana faiga?+ 10 Neʼe au sio ki te gaue ʼae neʼe foaki e te ʼAtua ki te ʼu foha ʼo te tagata ke natou maʼumaʼua ai. 11 Neʼe ina fai ia meʼa fuli ʼo matalelei* ʼi tona temi totonu.+ Pea neʼe ina ʼai ki te loto ʼo te tagata te manatu ki te maʼuli heʼe gata, kae ʼe mole mahino anai ia ʼi he temi ki te gaue ʼa te ʼAtua moʼoni, mai tona kamata ki tona fakaʼosi.
12 Neʼe au ui ai ʼe mole ʼi ai he meʼa ʼe lelei age maʼa ia ʼi tana fakafiafia pea mo fai te meʼa ʼae ʼe lelei ʼi tona maʼuli,+ 13 pea mo kai mo inu mo fakafiafia ʼi ʼana gaue kinakina fuli. Ko he meʼa ʼofa ia mai te ʼAtua.+
14 Neʼe au iloʼi ai ko meʼa fuli ʼae ʼe fai e te ʼAtua moʼoni ʼe tuʼu ia ʼo talu ai. ʼE mole he meʼa ke hilifaki peʼe ke toʼo mai ai. Neʼe fai feia e te ʼAtua moʼoni te ʼu meʼa ʼaia ke manavasiʼi te hahaʼi kia te ia.+
15 Ko te meʼa ʼae ʼe hoko, neʼe kua hoko ia, pea ko te meʼa ʼae ka hoko, kua ʼosi hoko ia.+ Kae ʼe kumi e te ʼAtua moʼoni te meʼa ʼae neʼe faiga ki ai te hahaʼi.*
16 Neʼe au toe sio ki te meʼa ʼaeni ʼi te kele: ʼE mole hoko te fakamau ʼae ʼe totonu kae ko te agakovi, pea ʼe mole hoko te faitotonu kae ko te agakovi.+ 17 Neʼe au ui ai ʼi toku loto: “ ʼE fakamauʼi anai e te ʼAtua moʼoni te tagata faitotonu mo te tagata agakovi,+ he ʼe ʼi ai te temi kia gaue fuli pea mo aga fuli.”
18 Neʼe au toe ui ʼi toku loto ʼe ʼahiʼahiʼi e te ʼAtua moʼoni te ʼu foha ʼo te tagata ke natou iloʼi ʼe natou hage pe ko te ʼu manu, 19 koteʼuhi ʼe ʼi ai te ikuʼaga maʼa te hahaʼi mo te ikuʼaga maʼa te ʼu manu. ʼEi, ʼe tatau pe tonatou ikuʼaga.+ ʼE mate te manu pea ʼe toe mate mo te tagata. ʼEi, ʼe tatau tonā malohi.+ Koia ʼe mole maʼuhiga age te tagata ʼi te manu, he ʼe ko meʼa fuli ʼe vaʼiganoa. 20 ʼE natou olo fuli ki he koga meʼa pe ʼe tahi.+ ʼE natou ʼomai fuli mai te efu+ pea ʼe natou toe liliu fuli pe ki te efu.+ 21 Ko ai ʼae ʼe ina iloʼi moʼoni pe ʼe hake te malohi ʼo te tagata ki ʼoluga, peʼe hifo te malohi ʼo te manu ki te lalo kele?+ 22 Pea neʼe au sio ʼe mole he meʼa ʼe lelei age ki te tagata ʼi tana fakafiafia ʼi tana gaue,+ koteʼuhi ko tona fakapale ʼaia. He ʼe ko ai ʼae ʼe feala ke ina fakaha age ki ai te meʼa ʼae ka hoko moka puli?+
4 Neʼe au toe tokagaʼi te ʼu agakovi fuli ʼae ʼe hoko ʼi te kele. Neʼe au sio ki te ʼu loʼimata ʼo natou ʼae ʼe gaohi koviʼi, pea neʼe mole ʼi ai he tahi moʼonatou fakapelepeleʼi.+ Neʼe puleʼi natou e te kau agakovi pea neʼe mole ʼi ai he tahi moʼonatou fakapelepeleʼi. 2 Pea neʼe au fakamalo kia natou ʼae kua mamate, kae mole ko natou ʼae ʼe kei maʼuʼuli.+ 3 Kae ko te aluʼaga ʼo ia ʼae heʼeki tupu, ʼae heʼeki sio ki te ʼu agakovi ʼae ʼe hoko ʼi te kele,+ ʼe lelei age ia ʼi te aluʼaga ʼo natou ʼae kua mamate peʼe kei maʼuʼuli.+
4 Pea neʼe au sio ki te ʼu faiga fuli mo te poto gaue ʼae ʼe tupu mai te fefakataupiepieʼaki ʼa te hahaʼi.+ Maʼia mo te meʼa ʼaia ʼe vaʼiganoa, ʼe hage pe ia ko te tuli ʼo te matagi.
5 ʼE ʼukuma te vale pea ʼe vaivai tona sino.+
6 ʼE lelei age he kiʼi temi malolo ʼi he gaue kinakina pea mo tuli te matagi.+
7 Neʼe au tokagaʼi he tahi aluʼaga ʼe vaʼiganoa ʼi te kele: 8 Ko he tagata ʼe tokotahi ʼe mole hona kaumeʼa. ʼE mole hona foha peʼe ko hona tehina, kae ʼe gaue tuʼumaʼu pe ia. ʼE mole fiu ʼona mata ʼi te ʼu koloa.+ Kae ʼe mole ina fai te fehuʼi ʼaeni: ‘Ko ai ʼae ʼe au gaue kinakina ki ai mo au fakafisi ai ki te ʼu meʼa ʼae ʼe lelei?’+ Maʼia mo te meʼa ʼaia ʼe vaʼiganoa, ko he aluʼaga fakaʼofaʼofa.+
9 ʼE lelei age he toko lua ʼi he tokotahi+ he ʼe lelei tonā fakapale ki* tanā gaue kinakina. 10 Kapau ʼe toka he tahi ia naua, ʼe feala ke fakatuʼuake e te tahi. Kae kotea ʼae ka hoko kia ia ʼae ʼe toka kae ʼe mole he tahi ke ina fakatuʼuake?
11 Tahi ʼae, kapau ʼe takokoto fakatahi he toko lua, ʼe nā mafana anai. Kae ʼe mafana feafeaʼi anai ia ia ʼae ʼe tokotahi? 12 Pea ʼe lagi mole malo anai he foʼi tokotahi, kae ʼe malohi age anai he foʼi toko lua. Pea ʼe mole motu vave* te maea ʼae ʼe kau tolu.
13 ʼE lelei age he tamasiʼi ʼe masiva mo poto ʼi he hau kua matuʼa mo vale+ ʼe mole kei fakapotopoto ʼo tali he fakatokaga.+ 14 Neʼe mavae* mai te fale pilisoni ke hau,+ logo la tana tupu masiva ʼi te temi pule ʼo ia ʼaia.*+ 15 Neʼe au sioʼi te feoloʼaki ʼa natou fuli ʼae ʼe maʼuʼuli ʼi te kele, ʼo toe feia pe mo te ʼu aluʼaga ʼae ʼe hoko ki te tupulaga ʼae ʼe ina fetogi te hau. 16 Logope la te kaugamalie ʼo natou ʼae ʼe lagolago ki ai, kae ʼe mole fiafia anai ia natou ʼae ka muli mai ia ia.+ Maʼia mo te meʼa ʼaia ʼe vaʼiganoa, ʼe hage pe ia ko te tuli ʼo te matagi.
5 Ka ke alu ki te fale ʼo te ʼAtua moʼoni, tokaga kia koe.+ ʼE lelei age tau alu ki ai ʼo fakalogo+ ʼi tau alu ki ai ʼo momoli he sakilifisio ohage ko tona fai e te kau vale,+ he ʼe mole natou iloʼi ʼe kovi tanatou aga.
2 ʼAua naʼa ke foimo palalau, kae ke ke fakakaukau moka ʼe ke palalau ia muʼa ʼo te ʼAtua moʼoni,+ he ʼe nofo te ʼAtua moʼoni ʼi te lagi kae ʼe ke nofo koe ʼi te kele. Koia ʼe mole tonu ke lahi ʼau palalau.+ 3 Ka lahi fau te ʼu tuʼania ʼe tupu ai te moemisi,+ pea ka lahi fau te ʼu palalau ʼe tupu ai te faifatufatu ʼa te tagata vale.+ 4 Ka ke fai he fakapapau ki te ʼAtua, fakahoko fakavilivili,+ he ʼe mole ina leleiʼia te kau vale.+ ʼEi, fakahoko te fakapapau ʼae neʼe ke fai.+ 5 ʼE lelei age tau mole fai he fakapapau ʼi tau fai he fakapapau kae ʼe mole ke fakahoko.+ 6 ʼAua naʼa ke fakagafua ki tou gutu ke ke agahala ai,+ pea mo ui ia muʼa ʼo te ʼaselo* neʼe ke faihala.+ He koʼe ʼe ita anai te ʼAtua moʼoni ʼi ʼau palalau ʼo tupu ai tana maumauʼi te ʼu gaue ʼo ʼou nima?+ 7 Ka lahi te ʼu palalau ʼe iku ki ni aluʼaga ʼe vaʼiganoa, pea ʼe toe feia pe, ka lahi te ʼu tuʼania ʼe iku ki ni moemisi.+ Koia ke ke manavasiʼi ki te ʼAtua moʼoni.+
8 Kapau ʼe ke sio ʼe gaohi koviʼi te masiva ʼi tou potu fenua pea ʼe mole maʼuliʼi te faitotonu, ʼaua naʼa ke punamaʼuli.+ Koteʼuhi ʼe sioʼi te pule e he tahi ʼe maʼoluga age ia ia, pea ʼe nā toe fakalogo ki ʼihi ʼe maʼoluga age ia naua.
9 Pea tahi ʼae, ʼe vaevae te fua ʼo te kele ia natou fuli. Maʼiape la mo te hau ʼe kai ki te ʼu fua ʼo te gaueʼaga.+
10 Ko ia ʼae ʼe manako ki te siliva ʼe mole fiu ia ʼi te siliva, pea ko ia ʼae ʼe manako ki te ʼu koloa ʼe mole fiu ia ʼi te ʼu koloa.+ Maʼia mo te meʼa ʼaia ʼe vaʼiganoa.+
11 Ka tuputupu te ʼu meʼa ʼae ʼe lelei, ʼe tuputupu mo natou ʼae ʼe natou kai.+ Pea kotea te ʼu lelei ʼe maʼu e te pule ʼo te ʼu meʼa ʼaia? Ko tana haga pe ʼo sioʼi.+
12 ʼE moe lelei te tagata faifekau, pe ʼe kai veliveli peʼe kai lahi, kae ʼe mole mamoe te tagata koloaʼia ʼi te lahi ʼo ʼona koloa.
13 Neʼe au sio ki he aluʼaga fakaʼofaʼofa ʼi te kele: Neʼe tanaki e he tagata ni koloa ki tona malaʼia. 14 Neʼe puli te ʼu koloa ʼaia ʼuhi ko he fakatuʼutuʼu* neʼe to noa. Pea ʼi te ʼaho ʼae neʼe ina maʼu ai hona foha, neʼe mole kei ʼi ai hana meʼa.+
15 Ohage pe ko te haʼu telefua ʼa he tagata mai te fatu ʼo tana faʼe, ʼe toe alu telefua anai ohage pe ko tana haʼu.+ Pea ʼe mole feala ke ina ʼave he meʼa ʼi ʼana gaue kinakina fuli.+
16 ʼE toe fakaʼofaʼofa mo te aluʼaga ʼaeni: ʼE toe alu anai ohage pe ko tana haʼu. Pea kotea te ʼu lelei ʼe maʼu e ia ʼae ʼe gaue kinakina tuʼumaʼu ki te matagi?+ 17 Pea tahi ʼae, ʼi te ʼaho fuli ʼe kai ʼi te fakapoʼuli, ʼi te lahi ʼo tona lotomamahi, ʼi te mahaki pea mo te ita.+
18 Koʼeni te meʼa ʼae neʼe au tokagaʼi: ʼE lelei ki te tagata ke kai mo inu pea mo fakafiafia ʼi te ʼu gaue kinakina fuli+ ʼae ʼe ina fakahoko ʼi te kele, ʼi te ʼu kiʼi ʼaho ʼae neʼe foaki age e te ʼAtua moʼoni ke maʼuli ai, he ʼe ko tona fakapale ʼaia.+ 19 Pea ka foaki e te ʼAtua moʼoni ki he tagata ni koloa mo ni meʼa lelei+ ke ina fakaʼaogaʼi, ke toʼo e te tagata ʼaia tona fakapale pea mo fakafiafia ʼi ʼana gaue kinakina fuli. Ko he meʼa ʼofa ia mai te ʼAtua.+ 20 ʼE mole sio anai ia ki te fakalaka ʼo te ʼu ʼaho, koteʼuhi ʼe foaki age e te ʼAtua moʼoni ni gaue ke maʼumaʼua mo fiafia ai.+
6 Neʼe au sio ki he tahi aluʼaga fakaʼofaʼofa ʼi te kele ʼe hoko tuʼumaʼu ki te hahaʼi: 2 ʼE foaki e te ʼAtua moʼoni ki he tagata ni koloa, mo ni meʼa lelei pea mo te kololia, ke ina maʼu ia meʼa fuli ʼae ʼe loto ki ai. Kae ʼe mole fakagafua e te ʼAtua moʼoni ke ina fakaʼaogaʼi, ko he tahi kehe ia ʼae ka ina fakaʼaogaʼi. Ko he aluʼaga ia ʼe vaʼiganoa mo fakaʼofaʼofa. 3 Kapau ʼe maʼu e he tagata hana ʼu fanau ʼe toko teau mo maʼuli fualoa ʼo kaku ki tana kua matuʼa, kae ʼe mole ina fakaʼaogaʼi ʼana meʼa lelei ʼi muʼa ʼo tana hifo ki te faitoka, ʼe mahino ia, ʼe lelei age te aluʼaga ʼo te toe ʼae neʼe tupu kua mate, ʼi te aluʼaga ʼo te tagata ʼaia.+ 4 Neʼe mole he ʼuhiga ʼo te haʼu ʼa te kiʼi toe ʼaia pea alu ki te fakapoʼuli, pea ko tona higoa ʼe pulinoa ʼi te fakapoʼuli. 5 Logope la neʼe heʼeki sio ki te laʼa pea ʼe mole ina iloʼi he meʼa, kae ʼe lelei age tona aluʼaga ʼi te aluʼaga ʼo te tagata ʼaia.+ 6 Kotea te ʼaoga ʼo takita maʼuli ia taʼu ʼe lua afe kae ʼe mole pe la kita fiafia ai? ʼE mole olo koa la te hahaʼi fuli ki he koga meʼa pe ʼe tahi?+
7 ʼE gaue kinakina he tagata ke kai,+ kae ʼe mole makona ia ʼi he temi. 8 Koia kotea ʼae ʼe lelei age ai te aluʼaga ʼo te tagata poto ʼi te tagata vale?+ Peʼe kotea tona ʼaoga ki te tagata masiva ke poto ʼi te fakaalualu lelei ʼo tona maʼuli? 9 ʼE lelei age takita fakaʼaogaʼi te ʼu meʼa ʼae ʼe kita sio ki ai ʼi hakita alu ki he mo he ʼo fakahoko te ʼu meʼa ʼae ʼe kita loto ki ai. Maʼia mo te meʼa ʼaia ʼe vaʼiganoa, ʼe hage pe ia ko te tuli ʼo te matagi.
10 Ko meʼa fuli ʼae ʼe maʼu nei, kua ʼi ai ʼonatou higoa, pea kua iloʼi te ʼuhiga moʼoni ʼo te tagata. ʼE mole feala ia ke ina fai he fakamau ki he tahi ʼe malohi age ia ia. 11 Ka lahi te ʼu palalau* ʼe toe lahi ai mo te ʼu palalau vaʼiganoa. Pea kotea te ʼu lelei ʼae ʼe maʼu ai e he tagata? 12 Ko ai ʼe ina iloʼi pe kotea ʼae ʼe lelei age ke fai e he tagata ʼi te ʼu kiʼi ʼaho ʼo tona maʼuli vaʼiganoa, ʼae ʼe fakalaka ohage ko he malumalu?+ Ko ai ʼae ka ina fakaha age ki ai te meʼa ʼae ka hoko ʼi te kele moka puli?
7 ʼE lelei age he matagafua* ʼe lelei ʼi he lolo maʼuhiga,+ pea ʼe lelei age te ʼaho mate ʼi te ʼaho tupu. 2 ʼE lelei age te alu ki te fale mate ʼi te alu ki te fale ʼo he kaitahi,+ koteʼuhi ko te fakaʼosiʼaga ʼaia ʼo te tagata fuli pea ʼe tonu ke fakakaukauʼi e te hahaʼi maʼuli. 3 ʼE maʼuhiga age te lotomamahi ʼi te kata,+ he ʼe lelei age te loto moka kita matamamahi.+ 4 ʼE nofo te loto ʼo te kau poto ʼi te fale mate, kae ʼe nofo te loto ʼo te kau vale ʼi te fale ʼo te fakafiafia.+
5 ʼE lelei age te fakalogo ki te fakatonutonu ʼa he tahi ʼe poto+ ʼi te fakalogo ki te hiva ʼa te kau vale. 6 ʼE hage te kata ʼa te tagata vale ko te mafisifisi ʼo ni ʼakau talatala ʼe ulo ʼi te lalo kulo.+ Maʼia mo te meʼa ʼaia ʼe vaʼiganoa. 7 Kae ʼe feala ke ʼulu vale he poto moka fakamamahiʼi pea ʼe feala ke kakaʼi te loto ʼaki he meʼa ʼofa neʼe foaki fakakaka.+
8 ʼE lelei age te fakaʼosi ʼo he aluʼaga ʼi tona kamataʼaga. Pea ʼe lelei age te kataki fualoa ʼi te fialahi.+ 9 ʼAua naʼa ke hoko ita+ he ʼe ko te kau vale ʼae ʼe iita vave.+
10 ʼAua naʼa ke ui: “He koʼe neʼe lelei age te ʼu ʼaho ʼo te temi muʼa ʼi te temi ʼaeni?” he ʼe mole fakapotopoto tau fai te fehuʼi ʼaia.+
11 Ko he meʼa lelei te poto mo he tofiʼa, pea ʼe ʼaoga kia natou ʼae ʼe sisio ki te malama ʼo te ʼaho.* 12 Ko te poto ko he puipuiʼaga ia+ ohage pe ko te paʼaga ʼe ko he puipuiʼaga.+ Kae koʼeni te meʼa ʼae ʼe lelei age ai te ʼatamai malama: Ko ia ʼae ʼe ina maʼu te poto ko he puipuiʼaga ia ki tona maʼuli.+
13 Sio ki te gaue ʼa te ʼAtua moʼoni, he ʼe ko ai ʼae ʼe feala ke ina fakatotonu te meʼa ʼae neʼe ina peluki?+ 14 ʼI he ʼaho ʼe lelei, ke ke agalelei,+ pea ʼi he ʼaho ʼo te mamahi, ke ke fakaʼuhiga neʼe fakatuʼu e te ʼAtua te ʼu ʼaho ʼaia+ ke mole iloʼi papau e te tagata pe ʼe kotea tona ka haʼu.+
15 Neʼe au sio kia meʼa fuli ʼi toku maʼuli vaʼiganoa:+ te mate ʼa te tagata faitotonu logo la tana faitotonu,+ ʼo toe feia pe mo te tagata agakovi ʼae ʼe maʼuli fualoa logo la tana agakovi.+
16 ʼAua tau fia faitotonu fau+ pea ʼaua naʼa ke fia poto fau.+ He koʼe ʼe ke fakatupu anai tou malaʼia?+ 17 ʼAua naʼa ke agakovi ʼosi pea ʼaua tau vale.+ He koʼe ʼe ke mate tautonu anai?+ 18 ʼE lelei age te fakalogo ki te ʼuluaki fakatokaga* pea ʼaua naʼa ke siʼaki te lua,*+ he ʼe ko ia ʼae ʼe manavasiʼi ki te ʼAtua ʼe mulimuli anai ki te ʼu fakatokaga ʼaia ʼe lua.
19 ʼE malohi age he tagata poto ʼuhi ko tona poto ʼi ni tagata malolohi ʼe toko hogofulu ʼe nonofo ʼi he kolo.+ 20 ʼE mole maʼu ʼi te kele he tagata faitotonu ʼe ina fai tuʼumaʼu te meʼa ʼae ʼe lelei pea ʼe mole agahala ʼi he temi.+
21 Pea tahi ʼae, ʼaua tau tokagaʼi te ʼu palalau fuli ʼe fai e te hahaʼi,+ naʼa ke logo ai ki tou laukoviʼi e tau tagata faifekau. 22 ʼE ke iloʼi lelei pe neʼe ke tau laukoviʼi pe la niʼihi.+
23 Neʼe au fakaʼaogaʼi te poto ʼo au ʼahiʼahiʼi te ʼu aluʼaga fuli ʼaia mo ui: “ ʼE au fia liliu ʼo poto.” Kae neʼe mole au kaku au ki ai. 24 Ko te meʼa ʼae neʼe hoko ʼe faigataʼa pea ʼe mole feala hakita kaku ki ai. Ko ai ʼae ʼe lava mahino ki ai?+ 25 Neʼe au fakatotonu ke au iloʼi, mo vakaʼi, mo kumi te poto pea mo te tupuʼaga ʼo te ʼu meʼa, pea mo mahino ki te agakovi ʼo te agavale mo te vale uka ʼo te hala ʼatamai.+ 26 Neʼe au mahino leva ki te aluʼaga ʼaeni: ʼE kovi age ʼi te mate te fafine ʼae ʼe hage ko he hele, ʼae ko tona loto ko ni kupega pea ko ʼona nima ko ni seini ʼo he fale pilisoni. Ko ia ʼae ʼe leleiʼia e te ʼAtua moʼoni ʼe hao anai ia,+ kae ko te tagata agahala ʼe puke ia e te fafine.+
27 ʼE ui e te tagata tanaki:+ “Koʼeni te aluʼaga neʼe au mahino ki ai ʼi taku sivisivi te ʼu meʼa takitahi ke au iloʼi ai tonatou ʼuhiga totonu. 28 Kae ko te meʼa ʼae neʼe au kumi tuʼumaʼu neʼe mole au maʼu au. ʼI te toko afe, neʼe au maʼu pe he tagata agatonu ʼe tahi, kae neʼe mole au maʼu pe la he fafine agatonu ʼe tahi. 29 Neʼe au mahino pe ki te faʼahi ʼaeni: Neʼe fakatupu e te ʼAtua moʼoni te hahaʼi ʼi te agatonu,+ kae neʼe mulimuli pe natou ki ʼanatou fakatuʼutuʼu.”+
8 Ko ai ʼae ʼe hage ko te tagata poto? Ko ai ʼae ʼe ina iloʼi he puleʼaki ki he fihifihia? ʼE iloga te poto ʼo he tagata ʼi tona fofoga pea malū ifo ai tana matamamalu.
2 ʼE au ui atu: “Fakalogo ki te ʼu fakatotonu ʼa te hau+ ʼuhi ko te fakapapau ʼae neʼe fai ki te ʼAtua.+ 3 ʼAua naʼa ke mavae fakavilivili ʼi ʼona muʼa.+ ʼAua naʼa ke kau ki he fakatuʼutuʼu ʼe kovi.+ ʼE feala ke ina fai ia meʼa fuli ʼe loto ki ai, 4 he ʼe tonu ke fakahoko te palalau ʼa te hau.+ Ko ai ʼae ʼe feala ke ina ui age: ‘Kotea ʼae ʼe ke fai?’ ”
5 Ko ia ʼae ʼe fakalogo ki te fakatotonu ʼe mole hoko anai he meʼa ʼe kovi kia ia,+ pea ko ia ʼae ʼe poto ʼe ina iloʼi anai te temi mo te faʼahiga fakahoko ʼo he fakatuʼutuʼu.+ 6 ʼE ʼi ai he temi mo he faʼahiga fai kia aluʼaga fuli,+ he ʼe lahi ʼaupito te ʼu malaʼia ʼo te tagata. 7 Kae ʼe mole iloʼi e he tahi pe ʼe kotea ʼae ka hoko, koia ko ai ʼae ʼe ina lava ui pe ʼe hoko feafeaʼi anai?
8 ʼE mole feala ke pule te tagata ki te malohi ʼo te maʼuli* peʼe ke ina taʼofi, ʼe toe feia pe ʼe mole pule he tahi ki te ʼaho ʼo te mate.+ ʼE mole fakagafua ki he tagata solia ke mavae ʼi he tau, pea ʼe toe feia pe ʼe mole hao anai ia natou ʼae ʼe natou fai he aga ʼe kovi mai ʼona nunuʼa.*
9 Neʼe au sio ki te ʼu meʼa fuli ʼaia pea neʼe au sivisivi ia gaue fuli ʼe fai ʼi te kele, ʼi te temi ʼae ʼe pule ai te tagata ki te tagata ki tona malaʼia.+ 10 Pea neʼe au sio neʼe tanu te kau agakovi, ia natou ʼae neʼe feulufi mo mavae mai te koga meʼa taputapu. Kae neʼe galoʼi fakavilivili natou ʼi te kolo ʼae neʼe natou agakovi ai.+ Maʼia mo te meʼa ʼaia ʼe vaʼiganoa.
11 Ka mole fakahoko fakavilivili te fakatuʼā ʼo he aga ʼe kovi,+ ʼe lotomalohi ai te tagata ke ina fai te meʼa ʼae ʼe kovi.+ 12 Logope la ʼe feala ke fai e he tagata agahala ia te meʼa ʼae ʼe kovi ʼo tuʼa teau mo maʼuli fualoa, kae ʼe au iloʼi ʼe fua lelei pe anai te aluʼaga ʼo natou ʼae ʼe manavasiʼi ki te ʼAtua moʼoni ʼuhi ko tanatou lotomanavasiʼi.+ 13 Kae ʼe mole fua lelei anai te aluʼaga ʼo ia ʼae ʼe agakovi.+ ʼE hage anai te ʼu ʼaho ʼo tona maʼuli ko te malumalu ʼae ʼe puli vave,+ he ʼe mole manavasiʼi ia ki te ʼAtua.
14 ʼE hoko ʼi te kele te meʼa vaʼiganoa* ʼaeni: ʼE fakatuʼā te kau faitotonu ohage pe neʼe natou agakovi,+ pea ʼe fakapale te kau agakovi ohage pe neʼe natou fai te meʼa ʼae ʼe lelei.+ ʼE au ui, maʼia mo te meʼa ʼaia ʼe vaʼiganoa.
15 Koia neʼe au ui ai ki te tagata ke fiafia+ he ʼe mole he meʼa ʼe lelei age ʼi te kele ʼi tana kai, mo tana inu pea mo tana fakafiafia. Ko te meʼa ʼaia ʼe tonu ke ina fai ʼi tana gaue kinakina ʼi te ʼu ʼaho ʼae neʼe foaki age e te ʼAtua moʼoni ke maʼuli ai ʼi te kele.+
16 Neʼe au faiga malohi ke au maʼu te poto pea ke au sio ki te ʼu gaue fuli ʼae ʼe fai ʼi te kele,+ ʼo mole au mamoe ai ʼi te ʼaho mo te po.* 17 Neʼe au sioʼi leva te ʼu gaue fuli ʼa te ʼAtua moʼoni, pea neʼe au iloʼi ai ʼe mole feala ki te tagata ke mahino ki te ʼu meʼa ʼae ʼe hoko ʼi te kele.+ Ko te maumau temi tanatou faiga ke natou mahino, ʼe mole feala ia. Tatau aipe pe ʼe natou ui ʼe natou popoto ke natou mahino, kae ʼe mole natou lavaʼi te faʼahi ʼaia.+
9 Neʼe au mahino leva ki te aluʼaga ʼaeni ʼae neʼe au fakakaukauʼi fakamalotoloto: Ko te kau faitotonu, mo te kau poto pea mo ʼanatou gaue ʼe ʼi te nima ʼo te ʼAtua moʼoni.+ ʼE mole iloʼi e te tagata ia te ʼofa mo te fehiʼa ʼae neʼe maʼu e te hahaʼi ʼi muʼa atu. 2 ʼE tatau pe te ikuʼaga ʼo te hahaʼi fuli,+ te tagata faitotonu mo ia ʼae ʼe agakovi,+ te tagata agalelei mo ia ʼae ʼe maʼa pea mo ia ʼae ʼe heʼe maʼa, te tagata ʼae ʼe ina fai he sakilifisio mo ia ʼae ʼe mole ina fai he sakilifisio. Pea ʼe tatau pe te tagata agalelei mo ia ʼae ʼe agahala, ʼe toe feia pe mo te tagata ʼae ʼe ina fai he fakapapau mo ia ʼae ʼe tuʼania ʼi te fai ʼo he fakapapau. 3 ʼE hoko te aluʼaga fakaʼofaʼofa ʼaeni ʼi te kele: Koteʼuhi ʼae ʼe tatau te ikuʼaga ʼo te hahaʼi fuli,+ ʼe toe fonu ʼonatou loto ko te agakovi, ʼe natou toe vale uka foki ʼi tonatou maʼuli pea natou mamate leva.
4 ʼE ʼi ai he ʼamanaki kia ia ʼae ʼe kei maʼuli, he ʼe lelei age he kuli maʼuli ʼi he laione kua mate.+ 5 ʼEi, ʼe iloʼi e te kau maʼuli ʼe natou mamate anai,+ kae ʼe mole iloʼi e te kau mate he meʼa,+ pea ʼe mole kei ʼi ai honatou fakapale,* he ʼe mole kei manatuʼi natou.+ 6 Pea tahi ʼae, kua puli tonatou ia ʼofa, mo tonatou fehiʼa, mo tonatou maheka, pea ʼe mole kei natou kau ki te meʼa ʼae ʼe fai ʼi te kele.+
7 Koia alu ʼo kai fakafiafia tau meʼa kai, mo inu tau vino mo he lotofiafia,+ koteʼuhi kua leleiʼia e te ʼAtua moʼoni ʼau gaue.+ 8 Ke hihina tuʼumaʼu ʼou mutuʼi meʼa* pea ke manatuʼi ʼo pani te lolo ki tou foʼi ʼulu.+ 9 Ke ke fakafiafia mo tou ʼohoana ʼofaina+ ʼi te ʼu ʼaho vaʼiganoa fuli ʼae neʼe foaki atu e te ʼAtua ke ke maʼuli ai ʼi te kele, ʼei, ʼi te ʼu ʼaho vaʼiganoa fuli, he ʼe ko tou vahe ʼaia ʼi tou maʼuli pea mo tau gaue kinakina ʼi te kele.+ 10 Ko meʼa fuli ʼae ʼe feala ke ke fai, ke ke fai ʼaki tou malohi katoa, he ʼe mole ʼi ai he gaue, mo he fakatuʼutuʼu, mo he ʼatamai malama, mo he poto ʼi te Faitoka,*+ te koga meʼa ʼae ʼe ke alu ki ai.
11 Neʼe au toe sio ki te aluʼaga ʼaeni ʼi te kele: ʼE mole malo tuʼumaʼu ia natou ʼae ʼe lele vave ʼi te lele, ʼo toe feia mo natou ʼae ʼe malolohi ʼi te tau.+ ʼE mole maʼu tuʼumaʼu e te kau poto hanatou meʼa kai, pea ʼe mole koloaʼia tuʼumaʼu ia natou ʼae ʼe ʼatamai,+ ʼo toe feia pe ʼe mole fua lelei tuʼumaʼu te ʼu fakatuʼutuʼu ʼa natou ʼae ʼe natou maʼu te ʼatamai malama,+ koteʼuhi ʼe hoko kia natou fuli ni temi faigataʼa mo ni aluʼaga fakapunamaʼuli. 12 ʼE mole iloʼi e te tagata ia tona hola.+ Ka maʼua te ʼu foha ʼo te tagata ʼi he hele, ʼi he temi faigataʼa ʼe hoko fakapunamaʼuli kia natou, ʼe hage pe ko te ʼu ika ʼae ʼe puke ʼaki he kupega, peʼe ko ni manulele ʼe to ki he hele.
13 Neʼe au toe tokagaʼi foki te aluʼaga fakapunamaʼuli ʼaeni ʼi te kele ʼo ʼuhiga mo te poto: 14 Neʼe ʼi ai he kiʼi kolo neʼe tokosiʼi ai te hahaʼi tagata, pea neʼe ʼa takai e he hau malohi mo ina laga he kaupa ʼi tona takafoli moʼona tauʼi. 15 Neʼe nofo ai he tagata masiva mo poto neʼe ina haofaki te kolo ʼaki tona poto. Kae neʼe mole he tahi neʼe ina toe manatuʼi te tagata masiva ʼaia.+ 16 Pea neʼe au ui: “ ʼE lelei age te poto ʼi te malohi,+ kae ʼe meʼa noaʼi te poto ʼo te tagata masiva, pea ʼe mole tokagaʼi ʼana palalau.”+
17 ʼE lelei age te tokagaʼi ʼo te ʼu palalau ʼa te tagata poto ʼi te ʼu kalaga ʼa te tagata ʼae ʼe pule ʼi te kau vale.
18 ʼE lelei age te poto ʼi te ʼu mahafu tau, kae ʼe feala ki he tagata agahala ʼe tahi ke ina maumauʼi ni tuʼuga meʼa ʼe lelei.+
10 ʼE kovi pea kua mamanu te lolo ʼa te tagata faikaloni ʼi te ʼu lago mate, ʼo toe feia pe ʼe puli te poto mo te kololia ʼi te agavale.+
2 ʼE taki te tagata poto e tona loto ki te ala ʼae ʼe lelei, kae ʼe taki te tagata vale e tona loto ki te ala ʼae ʼe kovi.+ 3 Pe kofea pe he ala ʼae ʼe haʼele ai te tagata vale, kae ʼe mole fakapotopoto+ pea ʼe ina fakaha ki te hahaʼi fuli tana agavale.+
4 Ka ita he pule kia koe, ʼaua naʼa ke mavae ʼi tou nofoʼaga,+ he ʼe ʼaki te aga fakatokatoka ʼe mole fai ai ni agahala mamafa.+
5 Neʼe au tokagaʼi te aluʼaga fakaʼofaʼofa ʼaeni ʼi te kele, te hala ʼae ʼe fai e te kau pule:+ 6 ʼE lahi te ʼu tuʼulaga maʼoluga ʼe maʼu e te kau vale, kae ʼe maʼu e te hahaʼi faiva* ni tuʼulaga malalo.
7 Neʼe au sio ki ni hahaʼi faifekau ʼe heheka ʼi ni hosi, kae ʼe haʼele lalo ni kau ʼaliki ohage ko ni hahaʼi faifekau.+
8 Ko ia ʼae ʼe ina keli he luo ʼe feala ke to ki ai,+ pea ko ia ʼae ʼe ina fai he pu ʼi he kaupa maka ʼe feala ke ʼuʼusi e he gata.
9 Ko ia ʼae ʼe ina keli ni foʼi maka ʼe feala ke lavea ai, pea ko ia ʼae ʼe fahi fafie ʼe feala ke tuʼutamaki ai.*
10 Kapau ʼe mole fakamasila he meʼa gaue ukamea kua feku, pea ʼe tonu ke lahi age te malohi ʼae ʼe fakaʼaogaʼi ki ai. Kae ʼe iku lelei ni fakatuʼutuʼu moka kita maʼu te poto.
11 Kotea te ʼaoga ʼo he faiva ʼi te fakalalata ʼo he gata mo kapau ʼe ina ʼuʼusi kae heʼeki fakalalata?
12 ʼE maʼu te ʼofa ʼi te ʼu palalau ʼa te tagata poto,+ kae ʼe hoko he malaʼia ki te tagata vale ʼuhi ko tona gutu.+ 13 Ko te ʼu ʼuluaki palalau ʼo tona gutu ko te vale,+ pea ko te ʼu palalau fakaʼosi ko te vale uka. 14 Kae ʼe palalau tuʼumaʼu pe te vale ia.+
ʼE mole iloʼi e he tahi pe kotea ʼae ka hoko. Koia ko ai ʼae ʼe ina lava ui age pe kotea ʼae ka hoko moka puli?+
15 ʼE gaʼegaʼe te tagata vale ʼi tana gaue kinakina he ʼe mole ina iloʼi pe la pe kofea te ala ʼae ʼe alu ki te kolo.
16 Ko he malaʼia ia ki he fenua moka hau he tamasiʼi+ pea moka fakafiafia ni tama ʼaliki mai te uhu. 17 ʼE manuʼia he fenua moka ʼe hakoga ʼaliki tona hau pea moka kakai te ʼu tama ʼaliki ʼi tona temi totonu ke natou malolohi ai kae ke mole natou konahihia ai.+
18 ʼI te lahi ʼo te pikoʼelo ʼe holo te ʼu lalago ʼo te ʼato, pea ʼuhi ko te mole fia gaue ʼe tutulu ai te ʼapi.+
19 ʼE fai te pane* ke tupu ai te kata, pea ʼe fai te vino ke lelei ai te maʼuli.+ Kae ʼe ʼaoga te paʼaga kia meʼa fuli.+
20 ʼAua naʼa ke laukovi ki he hau maʼia la mo ʼau manatu,*+ pea ʼi tou koga fale ʼaua naʼa ke laukovi kia ia ʼae ʼe koloaʼia, he ʼe feala ai ke ʼave te logo e he manulele peʼe ke ina toe tala te meʼa ʼae neʼe ui.
11 Li tau pane ki te fuga vai,+ he ʼe ke toe maʼu anai ʼi te hili pe ʼo ni ʼaho.+ 2 Foaki he vahe ki he toko fitu peʼe ki he toko valu,+ he ʼe mole ke iloʼi pe ʼe kotea te malaʼia ʼae ka hoko ʼi te kele.
3 Ka fonu te ʼu ʼao ko te vai pea ʼe mapeʼe ifo anai he toe ʼua lahi ki te kele. Pea ka toka he fuʼu ʼakau, pe ʼe ʼi te potu saute peʼe ʼi te potu noleto, ʼe tuku pe anai ia ʼi te koga meʼa ʼae neʼe toka ai.
4 Ko ia ʼae ʼe ina sioʼi te matagi ʼe mole ina nunusi anai tana pulapula, pea ko ia ʼae ʼe ina sioʼi te ʼu ʼao ʼe mole ina utu anai.+
5 ʼE mole ke iloʼi pe ʼe gaue feafeaʼi te malohi ʼo te maʼuli ʼi te ʼu hui ʼo te kiʼi toe ʼae ʼe fuafatuʼi e te fafine faitama.+ Pea ʼe toe feia pe, ʼe mole ke iloʼi te gaue ʼa te ʼAtua moʼoni ʼae ʼe ina fai ia meʼa fuli.+
6 Nunusi tau pulapula ʼi te uhu pea ʼaua naʼa ke tuku ke malolo tou nima ʼo kaku ki te afiafi,+ he ʼe mole ke iloʼi pe ʼe ko te pulapula fea ʼae ka maʼuli lelei anai, pe ʼe ko ʼaeni peʼe ko ʼae, peʼe ko naua toko lua.
7 ʼE fakatupu fiafia te malama pea ʼe lelei ki te tagata ia tana sio ki te laʼa. 8 Kapau ʼe maʼuli he tagata ʼi ni lauʼi taʼu, ke fakafiafia ʼi te ʼu taʼu fuli ʼaia.+ Kae ke ina manatuʼi ʼe feala ke lahi te ʼu ʼaho fakapoʼuli pea ko te ʼu meʼa fuli ʼae ka hoko ʼe vaʼiganoa.+
9 Tama, ke ke fakafiafia ʼi tau kei tupulaga, ʼei, ke fiafia tou loto ʼi tou temi tupulaga. Mulimuli ki tou loto pea mo te ʼu meʼa ʼae ʼe leleiʼia e ʼou mata. Kae ke ke iloʼi ʼe fakamauʼi anai koe e te ʼAtua moʼoni ʼo ʼuhiga mo te ʼu meʼa fuli ʼaia.+ 10 Toʼo mai tou loto te ʼu meʼa ʼae ʼe feala ke ke fihifihia ai, pea fakamamaʼo mai tou sino te ʼu meʼa ʼae ʼe fakatupu mamahi, he ʼe ko te temi tupulaga mo te temi talamuko ʼe vaʼiganoa ia.+
12 Koia, ke ke manatuʼi tou Tupuʼaga Lahi ʼi tou temi tupulaga,+ ʼi muʼa ʼo te hoko mai ʼo te ʼu ʼaho kovi+ pea mo te ʼu taʼu ʼae ʼe ke ui ai anai: “ ʼE mole kei au fiafia ʼi toku maʼuli,” 2 ʼi muʼa ʼo te fakapoʼuli ʼo te laʼa mo te malama, mo te mahina, mo te ʼu fetuʼu,+ ʼi muʼa ʼo te toe ha mai ʼo te ʼu ʼao ʼi te ʼosi ʼo te ʼua,* 3 ʼi te ʼaho ʼae ʼe tete ai te ʼu tagata leʼo ʼo te ʼapi, mo tuʼa piko ai te ʼu tagata malolohi, mo te ʼaho ʼae ʼe mole kei momosi pulapula ai te ʼu fafine ʼi tanatou kua lavaki, mo ui ai e te ʼu fafine ʼi tanatou sisio ʼi te ʼu matapa fakamalama kua fakapoʼuli,+ 4 mo te ʼaho ʼae ʼe mapunuʼi ai te ʼu matapa ʼae ʼe haga ki te ala, mo te kua logo veliveli ʼo te maka momosi fulumeto, mo te ʼaho ʼae ʼe kita ʼala ake ai ʼi te tagi ʼo te manulele, mo te kua vaivai ʼo te ʼu taʼahine hiva fuli.+ 5 Pea tahi, ʼe ke manamana ʼi te maʼoluga pea ʼe ke mataku ʼi te ala. ʼE mātala te fuʼu amatie,+ ʼe haʼele totoho te heʼe pea ʼe makafaʼafaʼa te ʼu fuaʼi ʼakau ʼae ʼe fakatupu fia kai, koteʼuhi ʼe alu te tagata ki tona ʼapi ʼae ʼe nofo fualoa ai+ pea ʼe feoloʼaki te kau putu ʼi te ala.+ 6 Koia, manatuʼi tou Tupuʼaga ʼi muʼa ʼo te motu ʼo te kauʼi kapa siliva, mo te maumau ʼo te ipu aulo, mo te foa ʼo te ipu kele ʼi te matapuna vai pea mo te mafaʼa ʼo te foʼi teka ʼo te tane vai. 7 Pea ʼe toe liliu te efu ki te kele+ ʼae neʼe haʼu mai ai, kae ʼe toe liliu te malohi ʼo te maʼuli ki te ʼAtua moʼoni ʼae neʼe ina foaki.+
8 “Vaʼiganoa ʼosi,” ko te ui ʼaia ʼa te tagata tanaki.+ “Ko meʼa fuli ʼe vaʼiganoa.”+
9 Neʼe mole gata pe ki te poto ʼo te tagata tanaki, kae neʼe ina akoʼi tuʼumaʼu ki te hahaʼi te meʼa ʼae ʼe ina iloʼi,+ mo ina fakakaukauʼi, mo sivi te ʼu aluʼaga kehekehe, mo ina tanaki ai ni tuʼuga taʼaga lea.+ 10 Neʼe faiga te tagata tanaki ke ina maʼu ni palalau mālie+ pea mo hiki ni palalau ʼe moʼoni mo totonu.
11 ʼE hage te ʼu folafola ʼa te kau popoto ko ni ʼakau masila moʼo taki ʼo te ʼu manu+ pea ʼe hage te ʼu tohi ʼo ʼanatou palalau ko ni faʼo kua tutuki. ʼE haʼu ia mai te tagata tauhi ovi ʼe tahi. 12 Pea ʼo hilifaki ki te ʼu meʼa ʼaeni, toku foha, koʼeni te fakatokaga: ʼE mole gata anai te fai ʼo ni tohi pea ʼe fakatupu gaʼegaʼe te ako ʼo te ʼu tohi ʼaia.+
13 Neʼe au logo kia meʼa fuli pea koʼeni tona fakaʼosi: Manavasiʼi ki te ʼAtua moʼoni+ pea ke fakalogo ki ʼana fakatotonu,+ koʼena te fakamaʼua katoa ki te tagata.+ 14 Koteʼuhi ʼe fakamauʼi anai e te ʼAtua moʼoni te ʼu gaue fuli, ʼo feia ki te ʼu meʼa ʼae ʼe ʼūgia ke iloʼi ai pe ʼe lelei peʼe kovi.+
Hep. “ ʼi te lalo laʼa.”
Peʼe “mu.”
Peʼe “fakatokatoka lelei.”
Peʼe lagi “te meʼa ʼae kua puli.”
Peʼe “lahi age te ʼu fua ʼo.”
Peʼe “gafua.”
ʼE lagi fakaʼuhiga ki te tamasiʼi poto.
ʼE lagi fakaʼuhiga ki te hau ʼae ʼe pule.
Peʼe “ ʼo ia ʼae ʼe ʼave logo.”
Peʼe “gaue.”
Peʼe lagi “koloa.”
Hep. “higoa.”
ʼE fakaʼuhiga ki te kau maʼuli.
ʼE fakaʼuhiga ki te fakatokaga ʼo te vaega 16.
ʼE fakaʼuhiga ki te fakatokaga ʼo te vaega 17.
Peʼe “manava,” peʼe “matagi.”
Peʼe lagi “ ʼe mole feala ke haofaki te kau agakovi ʼaki tanatou agakovi.”
Peʼe “fakalotomamahi.”
Peʼe lagi “ ʼo mole mamoe ai te hahaʼi ʼi te ʼaho mo te po.”
Peʼe “totogi.”
ʼE fakaʼuhiga ki ni mutuʼi meʼa ʼe lanu ʼaʼala, ʼe ha ai te fiafia, kae ʼe mole ko te ʼu mutuʼi meʼa ʼo te putu.
Vakaʼi Te ʼu Kupu.
Peʼe “maʼu koloa.”
Peʼe lagi “ ʼe tonu ke tokaga.”
Peʼe “meʼa kai.”
Peʼe lagi “ ʼi tou palepale.”
Peʼe lagi “fakatahi mo te ʼua.”