Die unieke fees van die Swart Nasarener
DEUR ONTWAAK!-MEDEWERKER IN DIE FILIPPYNE
DIT is nie dikwels dat ’n mens so ’n groot skare sien nie. Maar hier in Manila kan hierdie skouspel elke 9de Januarie gesien word. Honderdduisende vroom Katolieke drom op die Plaza Miranda by die Quiapo-kerk saam en wag dat die Swart Nasarener te voorskyn kom.
Die ‘Swart Nasarener?’ vra jy. Ja, hierdie lewensgroot standbeeld van Jesus Christus wat ’n kruis dra, is die middelpunt van ’n unieke optog, en volgens die boek Filipino Heritage is dit “onteenseglik die enormste, die skouspelagtigste . . . vertoning van volksgodsdiens in die Enigste Christelike Nasie in Asië”, die Filippyne.
Die enorme optog
Wanneer die kerkhekke oopgaan, word die skare rasend terwyl hulle te midde van die geluid van klappers juig. Twee lang toue word tussen die skare in geneem om die wa te trek waarop die Swart Nasarener staan. Aanhangers kompeteer met mekaar om die toue beet te kry. Dit is vir hulle ’n groot eer. Ander haak by mekaar in om ’n opening te probeer vorm waardeur die optog kan beweeg. Al die mans is kaalvoet en elkeen dra ’n T-hemp en het ’n handdoek op sy kop of om sy nek.
’n Aankondiger wat op ’n verhoog naby die kerk staan, het so pas ’n paar reëls aan die wagtende skare verduidelik. Veral een ding is duidelik gemaak: Geen vroue word in die hoofoptog toegelaat nie. Die rede hiervoor word duidelik wanneer die Swart Nasarener stadig uitgetrek word tot in die plaza; dinge raak nogal wild.
Die opgewonde skare aanbidders beur vorentoe, stamp en stoot en klim selfs oor mekaar in hulle woeste poging om aan die Swart Nasarener te raak. ’n Paar mans wat op die wa ry, moet ’n klomp van hulle wegstoot in ’n poging om die beeld teen die opgewonde skare te beskerm. As te veel toegelaat word om tegelykertyd op te klim, kan die wa omval. Ten spyte van hierdie voorsorgmaatreëls val die wa wel soms om, en dan neem dit 30 minute tot ’n uur om dit weer op te tel omdat soveel mense die beeld probeer aanraak.
Toeskouers staan in rye langs die nou straatjies van Quiapo om die Swart Nasarener te sien terwyl dit stadig deur die gebied beweeg. Mense hou kerse omhoog om hulle toegewydheid aan die beeld te toon. Ander bring kleiner beeldjies van die huis af saam. Die optog word vergesel van groot baniere wat die Swart Nasarener se onderskeie groepe aanhangers identifiseer.
Baie in die skare gooi handdoeke en sakdoeke na een van die mans wat saam met die Swart Nasarener op die wa ry. Hy vryf dit dan teen die beeld of teen sy kruis en gooi dit terug. ’n Ekstatiese gelowige vryf dan met sy handdoek oor sy gesig. ’n Lang tou beelde, baie van hulle kleiner weergawes van die Swart Nasarener, volg die hoofoptog. Hier is dit veilig vir vroue om hulle by die optog aan te sluit.
Intussen vra gelowiges, veral vroue, binne die kerk die Swart Nasarener op ’n ander manier om hulp. Wanneer hulle by die deur instap, val hulle in by die lang tou mense wat stadig op hulle knieë in die die kerkgangetjie na die altaar beweeg.
Wat maak die skare so opgewonde?
Die beeld van die Swart Nasarener is glo die bron van talle wonderwerke. Die twaalfjarige Alberto het gesê dat hy saam met sy grootouers na die fees gegaan het omdat die Swart Nasarener hom altyd gee waarvoor hy in gebed vra. Mauricio sê dat hy aan die optog begin deelneem het in die hoop dat sy sondes vergewe sal word en dat dit verligting van die daaglikse probleme en druk van die lewe sal bied.
Mauricio was 24 toe hy die eerste keer aan die fees deelgeneem het. Hy kon nog elke jaar die toue vashou waarmee die beeld getrek word. Teen sy vyfde keer het hy ’n sterk begeerte gehad om self op die wa te klim. ’n Paar van sy vriende het hom opgehelp en hy het sy handdoek teen die Swart Nasarener se voete gevryf; daarna het hy weer tussen die skare in geduik. Dit was ’n unieke ondervinding, iets waarop die meeste mense net kan hoop.
Die oorsprong van die fees
Die Swart Nasarener is glo oorspronklik deur ’n Mexikaanse Indiaan gemaak (ander beweer dat dit die werk van ’n Filippynse of Chinese beeldhouer was) en is in die 17de eeu deur ’n galjoen na Manila gebring. Die vakmanne het dit uniek gemaak deur dit óf uit donker hout te kerf óf die beeld donkerbruin te verf, wat by die Mexikane sowel as die Filippyne se velkleur pas. In die 18de eeu is die Swart Nasarener in Quiapo weggesluit op versoek van Basilio Sancho, die aartsbiskop van Manila, wat sy seën daarop uitgespreek het. Toe, vroeg in die 19de eeu, het dit ’n seën van pous Pius VII ontvang.
Maar dit is eers in 1923 vir die eerste keer uitgeneem om deel van die godsdiensoptog te wees wat die hoogtepunt van die feestelikheid in die Quiapo-omgewing is. Die optogte word sedertdien gereeld gehou.
Kan dit as afgodediens beskou word?
Die Swart Nasarener kan normaalweg op sy plek in ’n venster naby die ingang van die kerk gesien word. Hierdie venster is presies tussen twee muurplate met ’n lys van die Sampung Utos, of die Tien Gebooie. Vir sommige Christene lyk dit dalk ironies, aangesien die tweede van die Tien Gebooie sê: “Jy mag vir jou geen gesnede beeld of enige gelykenis maak van wat bo in die hemel is, of van wat onder op die aarde is . . . nie. Jy mag jou voor hulle nie neerbuig en hulle nie dien nie” (Exodus 20:4, 5). Is die Swart Nasarener nie ’n gesnede beeld wat deur vroom Katolieke gedien word nie?
Die meeste Katolieke sal dit nie so beskou nie. Die New Catholic Encyclopedia sê: “Aangesien die aanbidding van ’n beeld die persoon wat daardeur voorgestel word, bereik en by hom eindig, kan dieselfde soort aanbidding wat die persoon toekom, gegee word aan die beeld wat die persoon voorstel.” Dit is wat baie Filippynse Katolieke al gesê het—dat hulle nie die beeld aanbid nie, maar Jesus Christus, wat deur die standbeeld voorgestel word. Kom ons ondersoek hierdie redenasie kortliks.
Eintlik is sulke relatiewe aanbidding nie eie aan Katolieke nie. Heidense godsdienste volg al dekades lank dieselfde redenasie. Volgens Lactantius, ’n kerkvader van die vierde eeu, het sulke heidene byvoorbeeld gesê: “Ons vrees nie die beelde self nie, maar daardie skepsele na wie se gelykenis hulle gevorm is en aan wie se name hulle gewy is.”
Beteken dit dan dat God se gebooie aangaande die aanbidding van afgode nie in hulle geval gegeld het nie? Kan sulke redenasies werklik grondig wees wanneer dit God se Woord ongeldig probeer maak? Trouens, vir wie was die gebooie dan werklik bedoel as die meerderheid van die afgodsaanbidders so redeneer?
Onthou dat die Israeliete ’n goue kalf opgerig en hulle daarvoor neergebuig het terwyl God Moses die Tien Gebooie gegee het. Die mense het dit wat hulle gedoen het dalk hoegenaamd nie as afgodediens beskou nie. In hulle gedagtes het die kalf Jehovah voorgestel (Exodus 32:4, 5). Maar het dit wat hulle gedoen het God behaag? Ons lees dat Jehovah toe aan Moses gesê het: “Gaan heen, klim af, want jou volk wat jy uit Egipteland laat optrek het, het verderflik gehandel. En hulle het gou van die weg afgewyk wat Ek hulle beveel het. Hulle het vir hulle ’n gegote kalf gemaak en daarvoor neergebuig en daaraan geoffer.”—Exodus 32:7, 8.
Nog ’n vraag wat aandag verdien, is of dit sin maak om ’n beeld te vereer. Die Bybel het nog nooit oor hierdie onderwerp doekies omgedraai nie. Dit sê: “Sulke mense is te verstandeloos om te weet wat hulle doen. Hulle sluit hulle oë en verstand vir die waarheid. Die maker van afgode het nie die verstand of die begrip om te sê nie: ‘. . . Hier buig ek my nou voor ’n houtstomp neer!’”—Jesaja 44:18, 19, Today’s English Version.
Kan die beeld sy aanhangers help?
Een Katolieke priester het geskryf: “Mense wat hulle vertroue in die mag agter die Swart Nasarener van Quiapo stel, het beslis meer rede vir hulle vertroue as diegene wat op ’n hoefyster of op ’n haaspoot vertrou.”
Die Bybel sê daarenteen van sulke beelde: “As enigiemand dit aanbid, kan dit hom nie antwoord of uit rampspoed red nie.” Jehovah God sê onomwonde vir ons dat “hulle glad nie aan jou kan goed doen nie”.—Jesaja 46:7; Jeremia 10:5; TEV.
Daar is geen twyfel dat vroom Katolieke wat oor mekaar klim in die hoop om aan die Swart Nasarener te raak “’n ywer vir God het”, maar dat dit “sonder [“juiste”, NW] kennis” is nie (Romeine 10:2). Ons spoor al sulke mense aan om juiste kennis op te doen deur God se Woord, die Bybel, te ondersoek en sodoende “reine en onbesmette godsdiens voor God en die Vader” te beoefen.—Jakobus 1:27.
[Prente op bladsy 16]
Mense drom saam sodat hulle handdoeke en sakdoeke teen die standbeeld gevryf kan word