Aanhangsel
“Boueenhede van die heelal”
Dit is hoe ’n moderne wetenskaplike ensiklopedie die chemiese elemente beskryf. Daar is ’n verstommende verskeidenheid onder die elemente van ons aarde; party is seldsaam; ander volop. Elemente soos goud tref die menseoog. Ander is gasse wat ons nie eens sien nie, soos stikstof en suurstof. Elke element bestaan uit een soort atome. Die samestelling van die atome en hulle onderlinge verband getuig van ekonomie en ontsagwekkende organisasie in tabelvormige orde.
Ongeveer 300 jaar gelede was net 12 elemente bekend—antimoon, arseen, bismut, goud, koolstof, koper, kwik, lood, silwer, swael, tin en yster. Namate meer ontdek is, het wetenskaplikes opgemerk dat die elemente ’n duidelike orde weerspieël. Omdat daar gapings in die orde was, het wetenskaplikes soos Mendelejeff, Ramsay, Moseley en Bohr teorieë oor die bestaan van onbekende elemente en hulle eienskappe opgestel. Daardie elemente is later ontdek net soos voorspel is. Waarom kon daardie wetenskaplikes voorspel dat daar materievorme is wat destyds onbekend was?
Wel, die elemente volg ’n natuurlike numeriese volgorde wat op die samestelling van hulle atome gebaseer is. Dit is ’n bewese wet. Skoolleerboeke kan dus ’n periodieke tabel van elemente in rye en kolomme uiteensit—waterstof, helium, ensovoorts.
Die McGraw-Hill Encyclopedia of Science & Technology sê: “Min sistematiserings in die geskiedenis van die wetenskap kan met die periodieke konsep as ’n algemene openbaring van die orde van die fisiese wêreld meeding. . . . Watter nuwe elemente ook al in die toekoms ontdek sal word, hulle sal vir seker ’n plek in die periodieke stelsel kry en sal met die orde daarvan ooreenstem en die gepaste familiale eienskappe hê.”
Wanneer die elemente in die rye en kolomme van die periodieke tabel gerangskik word, kan ’n merkwaardige verband tussen elemente in dieselfde kolom gesien word. In die laaste kolom is byvoorbeeld helium (nr. 2), neon (nr. 10), argon (nr. 18), kripton (nr. 36), xenon (nr. 54) en radon (nr. 86). Dit is gasse wat helder gloei wanneer ’n elektriese stroom deur hulle vloei, en hulle word in sommige gloeilampe gebruik. In teenstelling met party ander gasse reageer hulle ook nie maklik saam met verskeie elemente nie.
Ja, die heelal—tot selfs sy atoomdeeltjies—getuig van verstommende harmonie en orde. Wat is verantwoordelik vir hierdie orde, harmonie en verskeidenheid onder die boublokke van die heelal?
[Tabel op bladsy 27]
Periodieke tabel van die elemente
(Sien publikasie vir oorspronklike teksuitleg)
Weerspieël die orde en harmonie van die elemente in die periodieke tabel blote toeval of intelligente ontwerp?
METALE
NIEMETALE
EDELGASSE
OORGANGSELEMENTE
Lantaniedreeks
Aktiniedreeks
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
Naam van element Simbool Atoomgetal
waterstof H 1
helium He 2
litium Li 3
berillium Be 4
boor B 5
koolstof C 6
stikstof N 7
suurstof O 8
fluoor F 9
neon Ne 10
natrium Na 11
magnesium Mg 12
aluminium Al 13
silikon Si 14
fosfor P 15
swael S 16
chloor Cl 17
argon Ar 18
kalium K 19
kalsium Ca 20
skandium Sc 21
titaan Ti 22
vanadium V 23
chroom Cr 24
mangaan Mn 25
yster Fe 26
kobalt Co 27
nikkel Ni 28
koper Cu 29
sink Zn 30
gallium Ga 31
germanium Ge 32
arseen As 33
seleen Se 34
broom Br 35
kripton Kr 36
rubidium Rb 37
stronsium Sr 38
yttrium Y 39
zirkonium Zr 40
niobium Nb 41
molibdeen Mo 42
tegnesium Tc 43
rutenium Ru 44
rodium Rh 45
palladium Pd 46
silwer Ag 47
kadmium Cd 48
indium In 49
tin Sn 50
antimoon Sb 51
telluur Te 52
jodium I 53
xenon Xe 54
sesium Cs 55
barium Ba 56
lantaan La 57
serium Ce 58
praseodimium Pr 59
neodimium Nd 60
prometium Pm 61
samarium Sm 62
europium Eu 63
gadolinium Gd 64
terbium Tb 65
disprosium Dy 66
holmium Ho 67
erbium Er 68
tulium Tm 69
ytterbium Yb 70
lutesium Lu 71
hafnium Hf 72
tantaal Ta 73
wolfram W 74
renium Re 75
osmium Os 76
iridium Ir 77
platinum Pt 78
goud Au 79
kwik Hg 80
tallium Tl 81
lood Pb 82
bismut Bi 83
polonium Po 84
estaat At 85
radon Rn 86
fransium Fr 87
radium Ra 88
aktinium Ac 89
torium Th 90
protaktinium Pa 91
uraan U 92
neptunium Np 93
plutonium Pu 94
amerisium Am 95
curium Cm 96
berkelium Bk 97
kalifornium Cf 98
einsteinium Es 99
fermium Fm 100
mendelewium Md 101
nobelium No 102
lawrensium Lr 103
104
105
106
107
108
109