Hoe om die morele uitdaging van armoede die hoof te bied
“MENSE is arm omdat hulle lui is”, het ’n dokter in Afrika beweer. “Die stad is vol leeglêers. As hulle regtig wil werk, kan hulle werk vind. Niemand hoef vandag arm te wees nie.”
Dit ly geen twyfel dat sommige mense lui is en dat luiheid tot armoede kan lei nie. Die Bybel sê: “Nog ’n bietjie slaap, nog ’n bietjie sluimer, nog ’n bietjie hande-vou om uit te rus; dan kom jou armoede aangeloop en jou gebrek soos ’n gewapende man” (Spreuke 24:33, 34). Talle armes is egter allesbehalwe lui. Neem byvoorbeeld die man wat geskryf het: “Tot op hierdie uur ly ons honger en dors, is ons naak en word geslaan, en swerwe ons rond” (1 Korinthiërs 4:11). Was hy ’n leeglêer aan wie daar geen salf te smeer was nie? Hoegenaamd nie. Daardie woorde is deur die apostel Paulus geskryf. Hy het ’n lewenswyse met beperkte ekonomiese middele gekies sodat hy die Christelike bediening beter kon uitvoer. Sommige van die ontberinge wat hy gely het, was ook te wyte aan omstandighede buite sy beheer, soos godsdiensvervolging.
Vandag is die meeste van die wêreld se armes slagoffers van omstandighede buite hulle beheer—moontlik gebrek aan skoolopleiding, plaaslike ekonomieë wat in duie stort, of ’n politieke omwenteling. Baie swoeg van vroeg in die oggend tot laat in die nag en maak op ’n manier ’n karige bestaan. Daarom kan geleenthede om geld op ’n oneerlike manier te maak aantreklik, selfs noodsaaklik, lyk. Sommige kan selfs redeneer dat die Bybel ’n bietjie oneerlikheid nou en dan regverdig! Hy sê dan: “’n Dief word nie verag as hy steel om sy begeerte te bevredig nie, omdat hy honger het.” En ’n wyse man het gebid: ‘Gee my nie armoede nie, dat ek nie, as ek arm geword het, steel nie.’—Spreuke 6:30; 30:8, 9.
Eerlikheid—die Bybel se standpunt
Keur hierdie Bybeltekste inderdaad op ’n indirekte manier oneerlikheid goed? Wel, kom ons ondersoek hulle in hulle teksverband. Nadat die Bybel toegegee het dat mense nie ’n dief verag wat steel om iets in sy leë maag te kry nie, sê Spreuke 6:31 vervolgens: “En as hy uitgevind word, moet hy sewevoudig vergoeding gee; al die goed van sy huis moet hy gee.” Met ander woorde, as die dief betrap word, ontvang hy die volle straf wat die wet bepaal. Hy betaal vir sy misdaad! Hierdie woorde moedig dus nie diefstal aan nie; inteendeel, hulle waarsku die armes dat diefstal tot verdere ekonomiese verlies, skande vir hulle en hulle gesinne en ’n gebrek aan selfrespek kan lei.
Maar wat van die wyse man se gebed? Hy het gevra dat hy nie in armoede moet verval en dan ‘steel en hom aan die Naam van sy God vergryp nie’ (Spreuke 30:9). Ja, oneerlikheid deur iemand wat voorgee dat hy Jehovah dien, kan oneer op God se naam en op die gemeente van Sy volk bring. Die apostel Paulus het geskryf: “Jy wat preek dat ’n mens nie mag steel nie, steel jy?” As voorgewende Christene wel steel, kan dit daartoe lei dat ‘die Naam van God onder die [nasies] gelaster word’.—Romeine 2:21, 24, vgl. NW.
Daarom sê die Bybel dan tereg: “Die arme wat in sy regskapenheid wandel, is beter as die verkeerde wat twee paaie wil loop en daarby ryk is” (Spreuke 28:6). Hoewel die apostel Paulus dit soms self maar skraps gehad het, het hy nooit oneerlikheid vergoelik of sy toevlug daartoe geneem nie. In plaas daarvan het hy geskryf: “Laat die een wat steel, nie meer steel nie; maar laat hom liewer arbei deur met sy hande te werk wat goed is, sodat hy iets kan hê om mee te deel aan die een wat gebrek het.”—Efesiërs 4:28.
Die oplossing: Vertrou op God
Wat van diegene wat hard swoeg en tog nie genoeg kan verdien om vir hulle gesinne te sorg nie? Is oneerlikheid of selfs diefstal nie in hulle geval geregverdig, veral as ’n gesinslid siek word of as die een of ander onvoorsiene omstandigheid opduik nie? Sommige mense dink wel so. Een inwoner van ’n Afrikaland het gesê: “In ons land sal jy nie bestaan as jy eerlik is nie. As jy aan die lewe wil bly, moet jy nou en dan ’n paar krom paaie loop.”
Nietemin sien ’n mens oral in Afrika die woorde “Vertrou op God” op vragmotors, op muurplate en op aftrekplaatjies en bufferstrokies. Die Bybel self sê: “Vertrou op die HERE met jou hele hart” (Spreuke 3:5). Oneerlikheid kan nooit met daardie Bybelse vermaning versoen word nie. Maar is vertroue op God inderdaad ’n praktiese oplossing vir die morele uitdaging wat armoede bied?
As ’n bedienaar van God het die apostel Paulus ontberinge soos ‘honger en dors, sonder ete, koue en naaktheid’ verduur (2 Korinthiërs 11:27). Paulus moes beslis gewonder het hoe hy aan die lewe sou bly! Maar na sowat 25 jaar se ondervinding as ’n Christen kon hy skryf: “Ek weet om [min te hê], ek weet ook om oorvloed te hê; in elke opsig en in alle dinge is ek onderrig: om versadig te word sowel as om honger te ly, om oorvloed te hê sowel as om gebrek te ly. Ek is tot alles in staat deur [Hom] wat my krag gee” (Filippense 4:12, 13, vgl. NW). Ja, Paulus het op God vertrou.
Paulus het besef dat die skriftuurlike beginsels nie leë, idealistiese woorde is nie. Hulle is instruksies van ’n lewende God wat graag diegene help en onderskraag wat daarna strewe om hierdie instruksies te volg. Soos ’n eertydse profeet gesê het: “En die HERE—sy oë deurloop die hele aarde om diegene kragtig te steun wie se hart onverdeeld op Hom gerig is.”—2 Kronieke 16:9.
Geseën omdat hulle op God vertrou
Waarom is dit vir die meeste mense so moeilik om op God te vertrou? Dit is ongetwyfeld omdat hulle godsdiens nie aan hulle voldoende rede verstrek het om dit te doen nie. Die kerke het die indruk geskep dat God naamloos, abstrak, onpersoonlik en onverstaanbaar vir die mens is. Maar deur ’n studie van die Bybel het Jehovah se Getuies God leer ken, nie as ’n abstrakte krag nie, maar as ’n Persoon met ’n naam (Psalm 83:18, NW; Hebreërs 9:24). Hulle het geleer dat hy eienskappe besit wat hom ons vertroue waardig maak. Volgens Exodus 34:6 is Jehovah “’n God barmhartig en goedgunstig, lankmoedig en oorvloedig in liefderyke goedheid en waarheid” (NW). Die Getuies vertrou God en besef dat hy ‘oorvloedig in waarheid’ is. Daarom het hulle volle vertroue in sy belofte om ’n nuwe wêreld tot stand te bring wat vry sal wees van die nypende armoede wat so baie van die mensdom vandag teister.—2 Petrus 3:13.
Miljoene van Jehovah se Getuies het derhalwe bewys dat dit prakties is om op God te vertrou. Neem as voorbeeld Rosaline, ’n Getuie in Sierra Leone, wat van vyfuur in die oggend tot laat in die aand hard werk om vir haar en haar ses kinders voedsel en klere te voorsien. Sy sê: “Baie sê dat dit nie moontlik is om ’n eerlike lewe te lei nie, maar ek weet dit is nie waar nie. Soms het ek probleme en weet nie hoe hulle opgelos gaan word nie. Maar ek weet as ek ’n eerlike lewe lei, sal dinge regkom. Daarom probeer ek hard om Jehovah nie te mishaag nie.”
Een skrywer het gesê: “’n Arm man wat niks in sy maag het nie, het hoop nodiger . . . as brood.” Ja, wanhoop, radeloosheid en chroniese ongelukkigheid is beproewinge wat pynliker kan wees as honger. Maar iemand wat God leer ken en op hom vertrou, hoef nie wanhopig te raak nie. “Ek werk nou hard”, voeg Rosaline by, “maar ek het vreugde omdat ek weet dat die tyd aan die kom is wanneer ek nie so hard sal hoef te swoeg nie. Ek werk nou om voedsel vir my en my gesin te bekom, maar in Jehovah se nuwe wêreld sal daar oorgenoeg wees om te eet. Daarom het ek nou ’n hoop en vreugde wat ek nooit gehad het voordat ek Jehovah leer ken het nie.”—Vergelyk Jesaja 25:6; Openbaring 21:3, 4.
Diegene wat op God vertrou, kan weliswaar nog ekonomiese druk ondervind, soos in die geval van die apostel Paulus. Maar hulle hoef nooit God se wette te verbreek om op ekonomiese gebied aan die lewe te bly nie. Die psalmdigter Dawid het gesê: “Ek was jonk, ook het ek oud geword, maar nooit het ek die regverdige verlate gesien, of dat sy nageslag brood soek nie” (Psalm 37:25). Ja, God sorg vir diegene wat sy belange eerste in hulle lewe stel, en hy seën hulle.—Mattheüs 6:25-33.
As jy arm is, moet jy dus ‘nie opgee om te doen wat reg is nie’ (2 Thessalonicense 3:13, NW). Moet nooit jou morele beginsels prysgee nie. Bou ’n verhouding met God op en vertrou op hom om jou te help om die probleme en beproewinge van die lewe die hoof te bied. Diegene wat Jehovah dien en volkome op hom vertrou, word aangespoor: “Verneder julle . . . onder die kragtige hand van God, sodat Hy julle kan verhoog op die regte tyd. Werp al julle bekommernis op Hom, want Hy sorg vir julle.”—1 Petrus 5:6, 7.
[Lokteks op bladsy 6]
“’n Arm man wat niks in sy maag het nie, het hoop nodiger . . . as brood”
[Prent op bladsy 7]
Jehovah se Getuies help mense om hulle vertroue op God te stel