Nyiña inyu Kaat yés i likoda li ñem sonde
5-11 SÔÑ BIÔÔM
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | MANYODI 31-32
“Kena libégés bisat ngwéé”
(Manyodi 32:1) Ndi loñ i tehe bañ le Môsi a ntiñha i sôs hikôa, ha ni nyen loñ i kodba yak Arôn, i kal nye le: “Telep, uñghene bés banyambe b’a bôk bés bisu; inyule Môsi nunu, mut a bi nyodna bés i loñ Égiptô, di nyi bé jam li mboñ nye.”
w09 15/5 11 § 11
Di hôl i pes mbuu—‘Hilo hi Yéhôva hi nkôôge bebee’
11 I bii matiñ ma Bibel i bisélél i ntomb bé, téntén i ngéda di yé i bisu bi mandutu. Kii hihéga, ndék ngéda i mbus le Yéhôva a bi pémés bon ba Israel i minkôm i Égiptô, ba bi ‘bôdôl nôôma Môsi,’ ba ‘noode ki Yéhôva.’ Inyuki? Inyule malép ma nyo ma bé bé. (Manyodi 17:1-4) Ba bi boñ malômbla ni Nyambe, ba kal le, “bipôdôl gwobisôna Yéhôva a mal pot, d’a boñ gwo;” ndi hala a bi nom bé, sôñ iba i mbus mam ma, ba bi bôk mbén i bé kal le, ba bégés bañ bisat. (Manyodi 24:3, 12-18; 32:1, 2, 7-9) Baa ba bé kon woñi inyule Môsi a bé nom i ngii hikôa Hôreb? Baa ba bé kon woñi le, Lôk Amalek i tiimba leñ bo gwét, i bép bo, inyule Môsi a bé bé ha inyu pa moo i ngii kii ngéda bisu? (Manyodi 17:8-16) Bebek hala nyen mam ma bi tagbe, ndi to hala Lôk Israel i bi ‘tjél nôgôl Djob.’ (Minson mi baôma 7:39-41) Paul a bi béhe bikristen le, ba boñ biliya gwap gwobisôna, le ba noñ bañ nlélém ndémbél i ndok i bon ba Israel, ba ba bi kon woñi i jôp i Hisi hi Likak.—Lôk Héber 4:3, 11.
(Manyodi 32:4-6) Ni nye a leege yo i moo map, a uñgus ki yo ni kei i nkédél, a yilha yo ñôôk man nyaga; ni bo ba kal le: “A Israel, bana bon ba yé banyambe boñ, ba ba bi nyodna we i loñ Égiptô.” 5 Arôn a tehe bañ hala, ni nye a oñ juu li bisesema i bisu gwé, a lond makeñi, a kal le: “Yani a’ ba ngand inyu Yéhôva.” 6 Ndi kel i ba noñ ha, ba pule bikegla, ba sem bisesema bi ntul i hié, ba tiigaha ki bisesema inyu masoda; ni loñ i yén ’isi, le ba je ni nyo, ba kônde ki telep le ba tôk mintuk.
w12 15/10 25 § 12
Nôglana Djob ndi n’a tehe kiki mimbônga nwé mi nyon
12 I mbus a bi boñ malômbla ni bon ba Israel, Yéhôva a bi hoo yônôs likak jé: a bi yoñ bitelbene le, baboñbéba ba tiige nye bebee ni njel lap, yak ni biprisi. Ndi bon ba Israel ba bi pala hôya mbônga ba bi ti Djob, ‘ba unbaha ki Numpubi nu Israel.’ (Tjémbi 78:41) Kiki hihéga, i ngéda Djob a bé ti Môsi biniigana bipe i ngii hikôa Sinai, bon ba Israel ba bi waa hônba, ba hémle ha bé Djob, ba hoñlak le, Môsi a ntjôô bo. Ba bi bañ man nyaga nu gôl, ba kalna bo ni bo le: “A Israel, bana bon ba yé banyambe boñ, ba ba bi nyodna we i loñ Égiptô.” (Manyodi 32:1, 4) I mbus, ba boñ ngand, ba kal le, i ngand i, i yé “inyu Yéhôva,” ba ôôp i bisu bi man nyaga nu, ba sémél ki nye bisesema. I ngéda Yéhôva a bi tehe i jam li, a kal Môsi le: ‘Béñge-ki, ba nhoo yék njel me bi kal bo.’ (Manyodi 32:5, 6, 8) Ngoo le, bon ba Israel ba bi yoñ lem i bôn Yéhôva mam, ndi ba bé yônôs bé mo.—Ñanga bôt 30:2.
(Manyodi 32:9, 10) Ni Yéhôva a kal Môsi le: “Me mal béñge i loñ ini, ndi nun-ki, i yé loñ i gwé nledek ño. 10 Hanano ni, nwas me, le hiun hiem hi kalna bo, me tjé bo, ndi m’a yilha we loñ ikeñi.”
“Njee a yé i pes i Yéhôva?”
14 Litén li bé yi le, i bégés bisat i bé béba ngandak i mis ma Yéhôva. (Manyodi 20:3-5) Ndi ndék ngéda ndigi i mbus mbônga wap, bo bana ba mbégés man nyaga gôl! Tolakii ba bi ndogbene Djob, bon ba Israel ba bi lôk bomede i hoñol le ba ngi yii i pes i Yéhôva. Di nkal hala inyule Arôn a bi sébél bibégés bi man nyaga le “ngand inyu Yéhôva”! Kii Yéhôva a bi boñ? A bi nôgda toi le ba nkénés nye. Yéhôva a bi kal Môsi le litén li “mal ôbôs jomede,” ni le “ba nhoo yék njel [A] bi kal bo.” Ikété ‘hiun hié hikeñi,’ Yéhôva a bé bebee i tjé litén li Israel a bé a ma tip bot.—Manyodi 32:5-10.
Tibil tém inyu léba tik ngok i mbuu
(Manyodi 31:17) Wo ni won u yé yimbne ipôla me ni bon ba Israel mba ni mba; inyule ikété dilo disamal nyen Yéhôva a hégél ngii ni hisi, ndi hilo hi nyônôs disaambok nyen a noi, a hogbe.
‘Ngim ngéda i yé’ inyu sal ni inyu noi
4 Baa kiki Yéhôva bo Yésu ba ngwés bôlô hala a nsômbôl kal le di kôli bé noi? Balôñe! Yéhôva a ta bé le a waa, jon noi i nhôla bé nye to jam. Ndi Bibel i nkal le i ngeñ Yéhôva a bi hek ngii ni hisi, “a noi, a hogbe.” (Manyodi 31:17) Hala a ñunda le Yéhôva a bi téé bôlô, a kahal kon maséé ni i gwom a bi hek. Yak Yésu, to hala kiki a bé sal ngandak i ngéda a bé hana ’isi, a bé yoñ ngéda i noi ni i je ni mawanda mé.—Matéô 14:13; Lukas 7:34.
(Manyodi 32:32, 33) Ndi hanano ni, i ba ni le w’a nwéhél béba yap; ndi ibale hala bé, wee me nsoohe le, sas me mu kaat u tila. 33 Ni Yéhôva a kal Môsi le: “Tonjee yaga a bi boñ me béba nyen m’a sas mu kaat yem.”
w87 1/9 29
Mambadga ma basoñgol
Ibale Djob a nkit i bigda ngim mut tole i tila jôl jé i kaat niñ, hala a nsômbôl bé kal le, a mal kôhna niñ boga, ndik kiki bo le, hala a bi tééba behee ni le, hala a nla bé héñha. Môsi a bi bat Yéhôva ngim mbadga inyu bon ba Israel, a kal le: “I ba ni le w’a nwéhél béba yap; ndi ibale hala bé, wee me nsoohe le, sas me mu kaat u tila.” Ni Yéhôva a kal Môsi le: “Tonjee yaga a bi boñ me béba nyen m’a sas mu kaat yem.” (Manyodi 32:32, 33) To ibale Djob a nkit i tila jôl li mut nu a nlémél nye mu “kaat” yé, i nla pam le, i mut nu a tjél nôgôl nye tole a tañba hémle yé. Ibale hala a mbôña, Djob ‘a ga sas jôl jé mu kaat niñ.’—Masoola 3:5.
Lisoñgol li Bibel
(Manyodi 32:15-35) Ni Môsi a hielba, a sôs hikôa, ni dibambha di ngok di mbôgi i woo wé, dibambha di ngok di di ba ntilbaga bipes gwobiba, di ba ntilbaga ini pes, yak ni ii. 16 Ndi dibambha di ngok di di ba ngweege Nyambe, yak ni matila mu ma ba matila ma Nyambe, nkédlak yaga mu ngii dibambha di ngok. 17 Ndi Yôsua a nok bañ liyôgbe loñ i ba yôgbe, ni nye a kal Môsi le: “Njom gwét yon i nléña mu libôga.” 18 Ni nye a kal le: “Hala a ta bé kiñ i ba ba nleñ njom inyule ba nyamal; a ta bé ki to kiñ i ba ba nlond inyule ba nyémblana. Ndi me me nok ndigi liyôgbe li ba ba ntôp tjémbi.” 19 Ndi i léña le, a pam bañ bebee ni libôga, a tehe man nyaga ni lisak tjémbi; ha ni nyen hiun hi Môsi hi kala, ni nye a leñ dibambha di ngok diba i moo mé ’isi, a bol tjo ha isi hikôa. 20 Ni nye a yoñ man nyaga nu ba uñgus, a ligis nye i hié, a kok nye yege-yege letee a yila minluñ, a nwam nwo malép, a nyus mo bon ba Israel. 21 Ni Môsi a bat Arôn le: “Kinje jam nunu loñ ini i mboñ we, le u kwéhne bo béba ikeñi ini?” 22 Ni Arôn a kal le: “Hiun hi nwet wem hi kala bañ; wemede u nyi loñ ini, le i nheñ ndik inyu béba. 23 Inyule ba bi kal me le: ‘Uñghene bés banyambe ba b’a bôk bés bisu; ngo Môsi nunu, mut a bi nyodna bés loñ Égiptô, di nyi bé jam li mboñ nye.’ 24 Ni me me kal bo le: ‘Tonjee a gwé gôl, a pat yo; ha ni nyen ba bi ti me yo,’ ni me me leñ yo i hié, ndi man nyaga nunu a pam.” 25 Ndi Môsi a tehe bañ le loñ i mpuñgla (inyule Arôn nyen a nwas bo le ba puñgla, le bakolba bo ba nol bo hiol), 26 ha ni nyen Môsi a telep nwemel libôga, a kal le: “Tonjee a yé ngam Yéhôva, a lo meeni!” Ni bon bôlôm ba Lévi bobasôna ba kodba i nyeni. 27 Ni nye a kal bo le: “Haana nyen Yéhôva, Nyambe nu Israel, a nkal le: ‘Hi mut a nidis pansoñ yé i bôbôk, ndi ni loo mu libôga, ni kenek, ni témbék ibôdôl nwemel wada letee ni nwemel nhogi, ni nol hi mut maasañ, ni hi mut solôñ wé, ni hi mut mut wé libôk.’” 28 Ni bon bôlôm ba Lévi ba boñ kingéda lipôdôl li Môsi; ni bôlôm ba loñ ba kwo yokel jam kii bo dikôô di bôt diaa. 29 Ni Môsi a kal le: “Yiñlana bébomede sai bisu bi Yéhôva len ini, le hi mut a kolba man wé, hi mut a kolba maasañ, le ndi a’ ti bé lisoda len ini.” 30 Ndi i léña le, kel i ba noñ ha, Môsi a kal loñ le: “Bé ni bi boñ béba ikeñi; ndi hanano me mbet yak Yéhôva; bebek m’a la ti bikwak inyu béba nan.” 31 Ni Môsi a témb yak Yéhôva, a kal le: “Éé, loñ ini i bi boñ béba ikeñi; i bi hégél bomede banyambe ba gôl. 32 Ndi hanano ni, i ba ni le w’a nwéhél béba yap; ndi ibale hala bé, wee me nsoohe le, sas me mu kaat u tila.” 33 Ni Yéhôva a kal Môsi le: “Tonjee yaga a bi boñ me béba nyen m’a sas mu kaat yem. 34 Hanano ni, kenek, u éga loñ ini letee ni homa me bi kal we. Nun-ki, añgel yem y’a ba i mbôk we bisu; ndi jam jada, kel me nôgôs bo, m’a kwéhne béba yap ngii yap.” 35 Ni Yéhôva a bép loñ, lakii i uñgus man nyaga, nu Arôn a uñgus.
12-18 SÔÑ BIÔÔM
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | MANYODI 33-34
“Bilem bi Yéhôva bi bi mboñ le di tiige nye bebee”
(Manyodi 34:5) Ni Yéhôva a sôs ikété ond, a telep ha bona nye, a añal jôl li Yéhôva.
it-2 412
Jôl
Bihégél bi Djob bi nyis bés le a yé, ndi bi nyis bé bés jôl jé. (Tjémbi 19:2; Rôma 1:20) I yi jôl li Djob, i nsômbôl ndik bé kal le i yi lelaa ba nsébél nye. (2 Miñañ 6:33) Ndi, hala a nsômbôl kal le di nlama nigil Bibel inyu yi njee a yé, hala wee bitééne gwé, maboñok mé, ni bilem gwé. (Hégha ni 1Bikiñe 8:41-43; 9:3, 7; Néhémia 9:10.) Inyu tibil nok jam li, di yoñ hihéga hi Môsi nu Yéhôva ‘a bé yi ni jôl,’ hala wee a bé yi nye loñge loñge. (Manyodi 33:12) Môsi a bi bana nsima i tehe lipémba li Yéhôva ni i nok ‘Yéhôva a añal jôl jé nyemede.’ (Manyodi 34:5) I añal jôl li Yéhôva, i bé kobla ndik bé le, a bé pahal jôl li Yéhôva, ndi i bé kôbla yak le, a bé pôdôl mabak ni maboñok ma Djob. “Yéhôva, Yéhôva, Nyambe nu konangoo, ni nu karis, nu a mpala bé unup, ndi a nyaba ni longeñem ni maliga, a ntéédana dikôô ni dikôô di bôt longeñem, a nwéhlak liboñok libe, ni litjañg, ni béba; a nwas bé mut libua le nôgôs i set nye, a nôghene bon, yak ni bon ba bon, inyu liboñok libe li bosañ, ikepam balal ni ndandi.” (Manyodi 34:6, 7) Yak hiémbi hi Môsi, hi hi gwé bibuk bini le “inyule m’a añal jôl li Yéhôva,” hi ñunda maada Djob a bi bana ni Israel, hi ñunda ki libak jé.—Ndiimba Mbén 32:3-44.
(Manyodi 34:6) Ni Yéhôva a tagbe nye, i mbombom yaga, a kalak le: “Yéhôva, Yéhôva, Nyambe nu konangoo, ni nu karis, nu a mpala bé unup, ndi a nyaaba ni loñgeñem ni maliga.
w09 1/5 18 § 3-5
Ngéda Yéhôva a nyeelene bôt ba binam njee a yé
Kiki jam li bisu, Yéhôva a nkal le “a yé Nyambe nu konangoo ni nu karis.” (Nlôñ 6) Nyimam wada a nkal le, ini buk i hop Lôk Héber le “konangoo” i mpôdôl “ñem ngôô u Nyambe, ndik kiki isañ a nkônôl bon bé ngoo.” Ini buk ba bi kobol le “karis” i gwé maada ni buk ipe i i mpôdôl “libak li mut ñem u ntinde i ti mut numpe ngim yom inyule a nsômbôl hôla nye.” Ibabé nkaa, Yéhôva a nsômbôl le di yi le a nyoñ ngéda ni bagwélél bé ndik kiki bagwal ba nyoñ ngéda ni bon, a mboñ ki hala ni gwéha, a tinak bés mam momasôna di gwé ngôñ.—Tjémbi 103:8, 13.
I mbus, Yéhôva a nkal le “a mpala bé unup.” (Nlôñ 6) A mpala bé unbene bagwélél bé. Ndi, a nhônba bo, a nwéhél ki mahôha map, a tinak bo ngéda le ba héñha liboñok jap libe.—2 Pétrô 3:9.
Djob a nkônde ki le “a nyaaba ni loñgeñem ni maliga.” (Nlôñ 6) Loñgeñem, tole ndéñbe i gwés, i yé loñge lem Yéhôva a ngwélél inyu bana maada ma bas bas tole ma ma mal bé ni bagwélél bé. (Ndiimba Mbén 7:9) Yéhôva a yé ki lingen li maliga. A nlôk bé, to nye ba ta bé le ba lôk nye. Hala kiki a yé “Nyambe nu maliga,” di nla hémle hiki jam a nkal, hala wee yak mimbônga nwé inyu dilo di nlo.—Tjémbi 31:6.
(Manyodi 34:7) A ntéédana dikôô ni dikôô di bôt loñgeñem, a nwéhlak liboñok libe, ni litjañg, ni béba; a nwas bé mut libua le nôgôs i set nye, a nôghene bon, yak ni bon ba bon, inyu liboñok libe li bosañ, ikepam balal ni ndandi.
w09 1/5 18 § 6
Ngéda Yéhôva a nyeelene bôt ba binam njee a yé
Yéhôva a nsômbôl le di yi jam lipe inyu yé, le a nwéhél “liboñok libe ni litjañg ni béba.” (Nlôñ 7) A “nyégi ki i nwéhél” baboñ mam mabe ba ba ntam bibéba gwap. (Tjémbi 86:5) Ndi hala a nkobla bé le, Yéhôva a nyip mis ngéda jam libe li mbôña. Nyemede a nkal le ‘a ga nwas bé béba mut ngi kogse.’ (Nlôñ 7) Nyambe Numpubi ni nu telepsép a ta bé le a nwas le i bôt ba nkôôba boñ mam mabe ba set nôgôs. To kii i leñek, bikuu inyu maboñok map mabe bi ga timbil bo.
Tibil tém inyu léba tik ngok i mbuu
(Manyodi 33:11) Yéhôva a ba pôdôs Môsi mbom ni mbom, kiki mut a mpôdôs liwanda jé, Môsi a ba a témb ki letee ni Iibôga, ndi mut a ba gwélél nye le Yôsua, man Nun, hiloga yaga, a ba nyodi bé mu Ndap Libadô.
(Manyodi 33:20) Ndi a kal ki le: “U ta bé le u la tehe su wem; inyule mut binam a’ tehe bé me, ndi a niñ ki.”
w04 15/3 27 § 5
Balôm ba biniigana bi kaat Manyodi
33:11, 20—Nyambe a bé pôdôs Môsi i “mbom ni mbom,” kii hala a nkobla? Hala a nkobla le Môsi bo Nyambe ba bé kwel kiki mawanda. Môsi a bé kwel ni añgel i Nyambe a bi om, ni njel yé ki nyen a bé kôhna biniigana bi bé lôl ni Yéhôva. Môsi a bi tehe bé Yéhôva inyule ‘mut a ta bé le a tehe nye ndi a ñin.’ Maliga ma yé le, Yéhôva nyemede bé nyen a bi pôdôs Môsi. Kaat Galatia 3:19 i nkal le: “Biañgel gwon bi bi lôôs [mbén] ni njel moo ma ñat malômbla.”
(Manyodi 34:23, 24) “Ngélé iaa hi nwii bôlôm boñ bobasôna b’a telep i bisu bi Nwet le Yéhôva, Nyambe nu IsraeI. 24 Inyule m’a luhul biloñ, ba nyodi i bisu gwoñ, m’a kéñbaha ki minwaa nwoñ mi mbok. Mut a’ tam bé ki to hisi hioñ i ngéda u mbet le u telep i bisu bi Yéhôva Nyambe woñ ngélé iaa hi nwii.
w98 1/9 20 § 5
Baa mam ma mbuu ma yé mam ma bisu i niñ yoñ?
Ngélé iaa hi nwii, bon ba Israel ni i bôlôm ba ba bi neebe base i Lôk Yuda ba bé lama ke i bégés Yéhôva. Kiki ba bé yi bisai lihaa li bé lama kôs i pes mbuu mu mangéda ma, basañ mbai ba bé ba kena baa bap ni bon bap. Ndi njee a bé lama tat mandap map ni nwom nwap i mbus maké map? Yéhôva a bi bôn le: “Mut a’ tam bé ki to hisi hioñ ngéda u mbet le u telep i bisu bi Yéhôva Nyambe woñ ngélé iaa hi nwii.” (Manyodi 34:24) Bon ba Israel ba bé lama bana soso hémle inyu ba nkwoog nkaa le ibale ba mbii mam ma mbuu kiki jam li bisu, ikété niñ yap, b’a nimis bé yom yo ki yo i pes minsôn. Baa Yéhôva a bi yônôs mbônga u? Ibabé set!
Lisoñgol li Bibel
(Manyodi 33:1-16) Ni Yéhôva a pôdôs Môsi le: “Nyodi, u bet, wemede ni loñ ini u bi nyodna i loñ Égiptô, ni ke letee ni hisi me kumul Abraham, ni Isak, ni Yakôb soñ, me kal le: ‘M’a ti mbôô yoñ hio.’ 2 M’a bugus ki we añgel i bisu; m’a luhul ki Lôk Kanaan, ni Lôk Amôr, ni Lôk Hét, ni Lôk Péris, ni Lôk Hivi, ni Lôk Yébus. 3 Ni bet letee ni hisi hi nkuli ni manyuñ ni wéi; inyule m’a bet bé me ikété yoñ, lakii u yé loñ i gwé nledek ño, me tiga tjé we mu njel.” 4 Ndi loñ i nok bañ i béba ñañ ini, ba kohol maéya; mut nye ki nye a eñgep ha bé bieñg gwé. 5 Ni Yéhôva a kal Môsi le: “Kal bon ba Israel le: ‘Ni yé loñ i gwé nledek ño, ibale me bak le me bet, me yén ngembe nan, to ntel likéébana li jis, ki me bak le me tjé ndigi we. Hanano ni, héya bieñg gwoñ i nyuu, le me yi jam me mboñ we.’” 6 Ni bon ba Israel ba héya yaga bieñg ba ba ba kéé i nyuu, i nyodi hikôa Hôreb i ke bisu. 7 Môsi a ba yoñ ndap libadô yada, a ômôk yo mbus Iibôga, nonok ni libôga; ni nye a o yo jôl le ndap libadô i mitin. Ndi i léña le hi mut a ba yéñ Yéhôva, a ba a pam, a ke letee ni i ndap libadô i mitin, i i ba mbus libôga. 8 Ndi i léña le ngéda Môsi a ba a pam, i ke letee ni Ndap Libadô, ha ni nyen Ioñ i ba i nyodi ’isi, i telep bitétéé, hi ki mut i nwemel li ndap yé libadô, a béñgege Môsi letee a jôp Ndap Libadô. 9 Ndi i léña le ngéda Môsi a ba a jôp Ndap Libadô, ha ni nyen jél Ii ond li ba li sôs, li telep i nwemel u Ndap Libadô; ni Yéhôva a ka kwélés Môsi. 10 Loñ yosô i ba i tehe jél li ond li téé i nwemel u Ndap Libadô; ni loñ i telep, i ôôp ki letee ni ’isi, hi ki mut i nwemel u ndap yé libadô. 11 Yéhôva a ba pôdôs Môsi mbom ni mbom, kiki mut a mpôdôs liwanda jé, Môsi a ba a témb ki letee ni Iibôga, ndi mut a ba gwélél nye le Yôsua, man Nun, hiloga yaga, a ba nyodi bé mu Ndap Libadô. 12 Ni Môsi a kal Yéhôva le: “Tehe-ki, u yé u nkal me le: ‘Bedna loñ ini, ndi wemede u nyihak bé me inyu mut w’a om lôñ yem.’” Ndi wemede u bi kal le: “Me nyi we ni jôl, ni le: ‘U mal ki léba karis i mis mem.’” 13 Hanano ni, soho, i ba ni le me mal léba karis i mis moñ, soho, boñ me le me yi njel yoñ, ndi me yi we, le ndi me la léba karis i mis moñ, u tehe ki le loñ ini i yé bôt boñ. 14 Ni nye a kal le: “Memede m’a ke, ndi m’a ti ki we noi.” 15 Ni Môsi a kal nye le: “I ba ni le wemede u nke bé lôñ, u nyodna bañ bés hana. 16 Inyule lelaa ni y’a yina le me bi léba karis i mis moñ, memede, yak ni loñ ini? Baa ha lana bé le u nke bés lôñ, kayéle me ni loñ yoñ ini d’a ba mbaglaga ni biloñ bipe gwobisôna bi yé hana ’isi?”
19-25 SÔÑ BIÔÔM
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | MANYODI 35-36
“Yéhôva a nkôôba bés i gwel minson nwé”
(Manyodi 35:25, 26) Yak ni bôda, ba ba ba ba gwé pék ñem, ba hios dikôô ni moo map, ba lona dikôô di yé mangoñ, ni di di yé wedewede, ni di di nkôyôp tjôôm, ni di loñge mboñ. 26 Ni bôda bobasôna, ba miñem mi sugde ni pék, ba hios dikôô di mahuu ma kembee.
w14 15/12 4 § 4
Yéhôva a nlôôha sayap bet ba gwé ngôñ i lona mahôla
Makébla motama bé mon ma bi lôôha kônha Yéhôva maséé, ndi i yom i bi lôôha lémél nye, i bé libak li bet ba bé ti nye bibégés bipubi: ba bééna ngôñ i lona mahôla. Libak li jon li bi tinde bo i ti ngéda yap ni ngui yap. Ñañ u nkal le: “Bôda ba likeñge bobasôna ba bé bañ bôñgô ni moo map.” Yak “bôda bobasôna, ba likeñge bobasôna ba miñem mi bé tinde bo i ti bomede ni ñem wap wonsôna ba bi bañ bôñgô ni mahuu ma kembee.” Ni ki le Yéhôva a bi ti Bézalél “pék, ni nogna ilam, lôñni likeñge i boñ mintén mi bibôlô nwominsôna.” Hala a nkobla le Yéhôva a bi ti Bézalél bo Ohôliab likeñge li bôlô li bé béda inyu sal mintén mi bibôlô nwominsôna a bi ti bo.—Manyodi 35:25, 26, 30-35.
(Manyodi 35:30-35) Ni Môsi a kal bon ba Israel le: “Tehna-ki, Yéhôva a bi sébél Bézalél, man Uri, mut litén li Yuda, a tôbôk nye jôl. 31 A mal ki yônôs nye ni mbuu Nyambe, le a ti nye pék, ni ndoñol mam, ni liyimam, ni nya ni nya ngweege yosôna; 32 ni le a kek minson mi yé bañga likeñge inyu uñgus gwom bi gôl, ni bi silba, ni bi mamuna, 33 ni inyu i kôñg ngok i péñge yo ikété bipañgbene gwap, ni inyu i kédél mabam inyu boñ nson nya ni nya u mut Iikeñge. 34 Ndi Yéhôva a mal ki ha pék ñem wé, le a yi niiga, i ñem Bézalél yak ni u Ohôliab, man Ahisamak, mut Iitén li Dan. 35 Bo ya bon a mal yônôs ni pék ñem inyu boñ nya ni nya ngweege i mut a nyi kédél ngok, ni i mut a mboñ nson u yé mmag-ge ni dikôô di yé mangoñ, ni di di yé wedewede, ni di di nkôyôp tjôôm, ni di loñge mboñ, yak ni likeñge li mut a nyi téñ mabadô, hala yé le, baboñ nya minson yosôna, ni ba ba nkek minson mi likeñge.
w11 15/12 18 § 6
Mbuu mpubi u bi éga bagwélél ba Djob ba ngéda kôba
6 I jam li bi pémél Bézalél nu a bi niñ i nlélém ngéda ni Môsi li ñéba mahôla mbuu mpubi u nla lona bés. (Añ Manyodi 35:30-35.) Bézalél nyen ba bi téé inyu ba nwet bôlô mu kii ba bé bañ bisélél bi lap. Iloole Djob a nti nye bôlô ikeñi i, baa Bézalél a bi bôk a sal yo homa numpe? Bebek, ndi i nene le i bôlô a bi sôk sal i bé i bañ bibrik inyu bon ba Égiptô. (Manyodi 1:13, 14) Ndi kii i bi hôla Bézalél i gwel i nledek nson u? Yéhôva ‘a bi yônôs nye ni mbuu Nyambe le a bana pék ni nogna ilam lôñni likeñge i yi boñ mintén mi bibôlô nwominsôna inyu tjek bibôlô bi ni likeñge . . . inyu boñ mintén mi gwom nwominsôna.’ To ibale Bézalél a bi gwééna ngim ngap i tôbôtôbô, mbuu mpubi u bi kéñbaha yo. Nlélém jam won u bi pémél Ohôliab. Bézalél bo Ohôliab ba bi tibil nok i bôlô ba bé lama sal, kayéle ba bi mélés ndik bé nson wap ndi ba bi unda ki bôt bape lelaa ba sal bibôlô gwap. Nyambe a bi ti bo ngap i niiga.
(Manyodi 36:1, 2) “Hala nyen Bézalél bo Ohôliab b’a gwel nson, yak ni hi munlôm a gwé pék i ñem, nu Yéhôva a mal ha pék, ni ndoñol mam, le ba yi lelaa ba kôli boñ inyu i kek nya nson yosôna i nsômbla inyu homa mpubhaga, kingéda mam momasôna Yéhôva a kal.” 2 Ni Môsi a sébél Bézalél bona Ohôliab, ni hi mut a ba a gwé pék i ñem, nu Yéhôva a mal ha pék ñem wé, hala yé le, hi mut ñem u nsugde le a adbe ni nson i gwel wo.
w11 15/12 19 § 7
Mbuu mpubi u bi éga bagwélél ba Djob ba ngéda kôba
7 I jam li ñéba ki le mbuu mpubi u bé hôla Bézalél bo Ohôliab li yé le, i gwom ba bi bañ bi bi nom ntandaa ngéda. Jam kiki bo 500 nwii i mbus, ba bé ba ngi gwéélak i gwom ba bi bañ. (2 Miñañ 1:2-6) Maselna ni bet ba mbañ gwom len, Bézalél bo Ohôliab ba bi tila bé môl map mu inyu éba le bon ba mbañ gwo. Yéhôva nyen a bé a kôli ni bibégés.—Manyodi 36:1, 2.
Tibil tém inyu léba tik ngok i mbuu
(Manyodi 35:1-3) Ni Môsi a kot ngim ntôñ u bon ba Israel, a kal bo le: “Bini gwon bi yé bibañga Yéhôva a bi kal le ni tééda. 2 Nson w’a gwéla dilo disamal, ndi hilo hi nyônôs disaambok hi’a ba bé kel pubhaga, ngwa u bañga noi inyu Yéhôva. Tonjee a mboñ nson yokel a’ nôla ndigi. 3 N’a ada bé hié mu mandap manan momasôna i ngwa noi.”
w05 15/5 23 § 14
Di nigil i yi manjel ma Yéhôva
14 Mam ma mbuu ma nlama ba jam li bisu ikété niñ yés. Bon ba Israel ba bé lama bé nwas le nduña minsôn i kéñ bo i yoñ ngaba ni mam ma mbuu. Bon ba Israel ba bé lama ndik bé bok mahoñol map i ngii mam ma minsôn. Hiki sonde, Yéhôva a bi téé ngim hilo hi a bi yilha hipubhaga, mu hilo hi, bon ba Israel ba bé yoñ ndik ngaba i mam ma mbuu. (Manyodi 35:1-3; Ñañga bôt 15:32-36) Hiki nwii, ba bé lama tjek ngéda inyu yoñ ngaba i makoda makeñi Yéhôva a bi téé. (Lôk Lévi 23:4-44) I mangéda ma, ma bé ti bon ba Israel pôla i hoñol mimpémba mi mam mi Yéhôva, i bigda sômbôl yé, ni i ti nye mayéga inyu loñge yé ñem. Kiki litén li bé éba Yéhôva le li ntéñbe ni nye, hala nyen woñi wap ni gwéha yap ipañ yé bi bé keñep. Hala a bé hôla ki litén i ke ni bisu i boñ sômbôl yé. (Ndiimba Mbén 10:12, 13) Matiñ ma mpémél mu biniigana bi, ma ngi gwé mahee inyu bagwélél ba Djob i len ini.—Lôk Héber 10:24, 25.
(Manyodi 35:21) Ni bo ba témb, hi mut nu ñem u sugde, ni hi mut mbuu wé u tinde nye, ni bo ba lona likébla inyu Yéhôva, inyu nson u ndap libadô i mitin, ni inyu nson wé u ngéba, ni inyu mbot pubhaga.
w00 1/11 29 § 1
I lôôha bana lem likap i nlona maséé
Di hégda le yom bon ba Israel ba bé nôgda. Ba bé minkol ntandaa ngéda, yak ngandak gwom i héñél bo. Ndi nano, ba nyila kunde, ba gwé ki ngandak nkus. Kii ba bi nôgda ngéda ba bi yi le ba bé lama kap nkus wap? Ba bé le ba hoñol le ba kôli bana nkus u, ni le ba nlama tééda wo. Ngéda ba bi yi le ba nlama ti moni nwap inyu nit bibégés bipubi, ba bi boñ hala ibabé le ba ngeñee—inyu hala nyen ba bi ti ngandak yap silba ni gôl ni bibémba! Ba bé ti ni “ñem wap wonsôna.” ‘Miñem nwap mi bé tinde bo i ti.’ Ba bi hoñol i ti, hala a bé toi “likébla ñem u bé tinde bo i ti inyu Yéhôva.”—Manyodi 25:1-9; 35:4-9, 20-29; 36:3-7.
Lisoñgol li Bibel
SÔÑ BIÔÔM–1 SÔÑ MAYE SÉP
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | MANYODI 37-38
“Umbe nseñ muu ma lap ma bééna ikété bibégés bipubi”
(Manyodi 37:25) Ni nye a boñ ki juu inyu tuhne binjinjiñ i hié, li bak ni mabam ma akasia; ntel wé u ba hikéñéé hi woo hiada, pôk yé ki hikéñéé hi woo hiada, ntel ni pôk kayada; nkwañ wé ki u ba dikéñéé di moo diba; ndi bitoñ gwé ni juu jomede bi ba ndik yom yada ni yada.
it-1 230 § 1
Juu
Juu li binjinjiñ. I nene le juu li binjinjiñ (li ba nsébél ki i Manyodi 39:38 le “juu li gôl”) li bé mbañak ni e akasia. Ngii yé ni mapañ mé ma bé nhook ni gôl. Ngii yé i bé nhégék ni gôl. Juu li bé ap 89 cm, pôk yé i bak 44,5 cm, i ban-ga “bitoñ” mu makas mé mo ma-na. Ba bi bañ bisômôl bina ni gôl, hala wee, biba hiki pes i juu, ba bañ ki bikék biba ni e akasia. Ba hoo gwo gôl, ba bé ha gwo ikété bisômôl bi gôl inyu begee juu. (Manyodi 30:1-5; 37:25-28) Ba bé ligis binjinjiñ bi tôbôtôbô mu juu li ngélé iba i ngim kel, kegla ni kôkôa. (Manyodi 30:7-9, 34-38) I bahoma bape, ba mpôdôl yôñôl i hié tole beglene binjinjiñ ngéda ba nligis binjinjiñ; bebek hala a ñéba le ba bé bé le ba gwélél juu ibabé i gwélél bisélél bi. (Lôk Lévi 16:12, 13; Lôk Héber 9:4; Masoola 8:5; hégha ni 2 Miñañ 26:16, 19.) Juu li binjinjiñ li bé ikété lap, li bé li téé i bisu bi libadô li homa a nlôôha mpubhaga. Jon Bibel i nkal le i bé i bisu i “nkuu i Mbôgi.”—Manyodi 30:1, 6; 40:5, 26, 27.
(Manyodi 37:29) Ni nye a boñ lañ pubhaga inyu hôa, yak ni mimpôbôk mi binjinjiñ bi binunumba, kingéda Iikeñge li mboñ labinde.
it-1 756
Binjinjiñ
I ngéda ba bé i ñoñ, Nyambe a bi kal le ba bañ binjinjiñ bipubhaga inyu lap. Binjinjiñ bi, bi bé mbañak ni gwom bi bé hee diye; bon ba Israel bon ba bi ti gwom bi. (Manyodi 25:1, 2, 6; 35:4, 5, 8, 27-29) Ba bé bañ binjinjiñ bi, ni gwom bina. Inyu bañ gwo Yéhôva a bi kal Môsi le: “Yôñôl wemede binunumba bilam, staké, ni ônika, ni galbanum, binunumba bilam yaga, mbôda ni bañga bañga mpôbôk nunumba: hi nunumba mukété y’a bana ndik hihéga hiada. Mu nyen w’a bôñôl binjinjiñ, ndôñ labinde i yé ngweege i mboñ labinde, nnéhak ni bas, mpôbôk yom, ni yom pubhaga. Ndi w’a kok ndék jôga mu bedebede, u niñi ki ndék jôga mu i bisu bi Mbôgi i ndap libadô i mitin, i het m’a ba me mbomna we; y’a bane bé yom i nlôôha pubhaga.” Inyu éba le binjinjiñ bi bi bé bipubhaga, ni le mut numpe a bé a kôli bé i gwélél gwo, Yéhôva a bi kônde le: “Mut a mboñ nya i, le a nok njiñ yé a’ tjiba ikété bôt bé.”—Manyodi 30:34-38; 37:29.
(Manyodi 38:1) A boñ ki juu li bisesema bi ntul i hié ni mabam ma akasia; ntel wé u ba dikéñéé di moo ditan, pôk yé ki dikéñéé di moo ditan, ntel ni pôk kayada; ndi nkwañ wé u ba dikéñéé di moo diaa.
it-1 229 § 6
Juu
Muu ma lap. I ngéda ba bé oñ lap, ba bi oñ muu ima inoñnaga ni ndoñi Nyambe a bi ti. Juu li bisesema li ntul i hié (li ba nsébél ki le “juu li mamuna” ikété kaat Manyodi 39:39) li bé mbañak ni e akasia. I bé hôlô ikété, i nene le i bé i néhi i ngii ni isi. Juu li bé ap 1,3 m, pôk yé i bak 2,2 m, i bééna “bitoñ” i ngii makas mé mo ma-na. Yosôna i bé nhook ni mamuna. Bumul tole ngahi i mamuna i bé isi minten mi juu li bisesema, i bé i “ñemkété i juu.” Ba bi éde bisômôl bina mu makas mé mo ma-na, bebee ni bumul. I nene le, mu bisômôl bi nyen ba bé lôôhene bikék ba bé gwélél inyu begee juu. Bikék bi, bi bé mbañak ni e akasia, nhook ni mamuna. Bebek le juu li bé nkanak i bipes gwé gwobiba. Mu lijubul li nyen ba bé lôôhene bumul. I homa a bé nkanak nyen bisômôl bi bé. Batoñol Bibel ba ta bé kiñ yada mu jam li. Ngandak i nhoñol le, minlôñ mi bisômôl mi bé ima, ni le i nlôñ u nyônôs ima nyen ba bé lôôs bikék bi bé hôla i begee juu, i bisômôl bi, bi bé i mbédgé. Ba bi bañ ki ngandak bisélél ipe ni mamuna kiki bo minlôñga ni bisoble inyu héya libu i juu, biséya i het ba bé hél matjél ma binuga, nwas inyu yoñ bikét bi binuga ni bibeglene bi hié.—Manyodi 27:1-8; 38:1-7, 30; Ñanga bôt 4:14.
Tibil tém inyu léba tik ngok i mbuu
(Manyodi 37:1) Ni Bézalél a bañ nkuu ni mabam ma akasia; ntel wé u ba dikéñéé di moo diba ni pes, pôk yé ki hikéñéé hi woo hiada ni pes, yak ni nkwañ wé hikéñéé hi woo hiada ni pes.
(Manyodi 37:10) Ni nye a boñ téblé i mabam ma akasia: ntel wé u ba dikéñéé di moo diba, pôk yé ki hikéñéé hi woo hiada, yak nkwañ wé hikéñéé hi woo hiada ni pes.
(Manyodi 37:25) Ni nye a boñ ki juu inyu tuhne binjinjiñ i hié, li bak ni mabam ma akasia; ntel wé u ba hikéñéé hi woo hiada, pôk yé ki hikéñéé hi woo hiada, ntel ni pôk kayada; nkwañ wé ki u ba dikéñéé di moo diba; ndi bitoñ gwé ni juu jomede bi ba ndik yom yada ni yada.
it-1 34
Akasia
E akasia i gwé mimbôñgô mi mintjep, i ban-ga biloo mu mintjep nwé. E akasia yada i yé i sooba bie bi akasia bipe bi bi yé nye ipañ; hala a mboñ le bie bi, bi nene kiki ngim lipan; jon ikété Bibel, ba mbéna gwélél ini buk le shittim inyu unda le bie bi, bi bé ngandak. E akasia i nla bana 6 m tole 8 m, ndi libim li ngéda e akasia i mpamna bé i ntel u. I ngéda ba ntihba tjai tjé, di mpôôna tjimba di dinuni. I gwé mbônji i i nene maômaô, i ban-ga ntode njiñ. E akasia i num matam ma ma yé kiki hiônde le ba yé ngi bol. Mbabi yé i nhénd, i ledek kayéle masek ma nla bé je yo. Matode ma akasia di ntip sima, ni libak le di nléba yak yo i ñoñ, ma bé ma kôli inyu gwélél yo inyu bañ lap ni bisélél gwé. Ba bi gwélél e akasia inyu bañ nkuu malômbla (Manyodi 25:10; 37:1), téblé i bret ba mbii i bisu bi Nyambe (Manyodi 25:23; 37:10), muu (Manyodi 27:1; 37:25; 38:1), mimbôñgô mi bikék inyu begee bisélél bi (Manyodi 25:13, 28; 27:6; 30:5; 37:4, 15, 28; 38:6), mbiñ inyu libadô li li mbagal bituñ ni mbiñ inyu libadô li lijubul (Manyodi 26:32, 37; 36:36), mabam (Manyodi 26:15; 36:20) ni bihimbil gwap (Manyodi 26:26; 36:31).
(Manyodi 38:8) Ni nye a ôô pan i sôl, mamuna ni mamuna, yak ni kéhne yé, mamuna ni mamuna, ma lôlak binunba bi bôda ba ba kodba i nwemel u ndap libadô i mitin i gwel nson.
w15 1/4 15 § 4
Baa u yik laa?
Maselna ni biléman (tole binunba) di ngwélél len, biléman ba bé gwélél i ngéda kôba bi bé mbañak ni silba, mamuna, gôl, mamuna ma nsand njanjat. Ngélé bisu le Bibel i pôdôl biléman i yé ngéda ba bé oñ lap i i bé homa bibégés nu bisu inyu litén li Israel. Bôda ba bi ti biléman gwap inyu boñ le ba bañ pan i sôl ni kéhne yé. (Manyodi 38:8) Inyu boñ bôlô i, i nene le ba bé lama nyimbi biléman bi.
Lisoñgol li Bibel