Nyiña inyu kaat i Likoda li niñ yés ni nson wés
7-13 MAYE SÉP
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | 2 BIKIÑE 5-6
“Ba ba yé lôñni bés ba yé ngandak iloo ba ba yé lôñni bo”
it-1 728 § 5
Élisa
Israel a nyodi i minkôm i Siria. Isi énél i Kiñe Yéhôram, Lôk Siria i bi kôôba i leñ Israel gwét. Ndi hiki ngéda Élisa a bé a kal Yéhôram i mam Ben-hadad II a bé lama boñ. Kiki ’héga, a bé a kal nye numbe homa Lôk Siria i bé i tééne. I bibôdle, Ben-hadad II a bé hoñol le mu ñamb wé, mut wada a bé liibana bo. I ngéda a bi yi i het mandutu mé ma bé lôl, a bi om bisônda i kéña tison i Dôtan, ni bihoosi ni bikak bi gwét inyu gwel Élisa. (TITII, Pôk. 1, lipep 950) Ha nyen ngwélél Élisa a bi kon woñi. Ndi Élisa a soohe Djob le a yibil mis ma ngwélél wé. “Ndi nun-ki, mbok dikôa i bé nyonok ni bihoosi, ni bikak bi hié, gwobisôna bi kéña Élisa.” Kiki mintôñ mi gwét mi Siria mi bé lo i gwel nye, ha nyen Élisa a bi soohe Yéhôva le a boñ manyaga, a kal le: “Soho, kwés i bôt bana ndim.” I mbus, Élisa a kal Lôk Siria le: ‘Ba noñ nye.’ Libak le Élisa a bi gwel bé bo i moo inyu éga bo li ñéba le ba bi yila bé ndim, ndi ño won u bi yôm bo kayéle ba bé yi ha bé Élisa, ba bé yi bé to hee a bé kena bo.—2 Bikiñe 6:8-19.
w13 15/8 30 § 2
Baa yak we u ntehe bikak bi hié kiki Élisa?
To lakiki baoo bé ba bi kéña Dôtan, Élisa a bi kon bé woñi. Inyuki? Inyule a bééna hémle i ngui ipañ Yéhôva. Yak bés di gwé ngôñ i bana nlélém hémle. Inyu hala nyen di mbat Yéhôva mbuu wé mpubi le di bana hémle, di hôlôs ki mana matam ma mbuu mape.—Lukas 11:13; Galatia 5:22, 23.
it-1 409 § 4
Ndim
Bisônda bi Lôk Siria bi bi yila bé ndim, yi i bi yôm ndik bo. Ibale ba yila toi ndim, ki i bi béda le ba gwel bo i moo inyu kena bo. Ndi ñañ u nyis ndik bés le Élisa a bi kal bo le: “Ni nyoba njel, i tison ini bé yon ni nyéñ; noña me.” Ikété kaat yé le Principles of Psychology (1981, Pôk. 1, lipep 59) William James a bi kal le: “Boña a nla bana ngandak makon, yi i nla yak yôm mut. I mut a nyôm yi, a ntehe yaga mam, ndi a nla ha bé nok mo loñge. Di nla ki kal le a nla ha bé boñ maselna ipôla i gwom a ntehe ni kii i ma ma nkobla toi. Bebek i ntén kon u won Yéhôva a bi mélés bisônda bi Siria i ngéda bi bi bol i Samaria. (2 Bikiñe 6:18-20) Bebek yak i ntén kon u won yak bôt ba Sôdôm ba bi bana, inyule ñañ u nkal le iloole ba tjelel inyule ba bé tehna ha bé, ba bi nai ndik le ba nlama léba nwemel i ndap Lôt.—Bibôdle 19:11.
Tik ngok i mbuu
w05 1/8 9 § 2
Balôm ba matode ba kaat 2 Bikiñe
5:15, 16—Inyuki Élisa a bi neebe bé likébla li Naaman? Élisa a bi tjél likébla li, inyule a bé yi le ni ngui i Yéhôva nyen Naaman a bi mbôôb. A bi yéñ bé gwélél libak le a bé mpôdôl inyu kôhna ngim yéñe. Bikristen bi nyéñ bé ki to bana ngim makébla inyule ba ngwel ngim minson. Ba nôgôl maéba ma Yésu mana le: “Ni bi kôs yañga, tina yañga.”—Matéô 10:8.
14-20 MAYE SÉP
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | 2 BIKIÑE 7-8
“Yéhôva a bi boñ le i jam mut a bé hégda bé li bôña”
it-1 729 § 1
Élisa
Ndi i mbus ngéda, Ben-hadad II a bi témb a leñ Israel gwét, ndi lini lisañ a bi gwélél ngandak bôt inyu bémbe Samaria. Bisônda bi Siria bi bi kéña Samaria kayéle inyu niñ, muda wada a bé nyégsaga i je man wé. Yéhôram a bé “man mut manola,” kiki isañ Ahab. Yéhôram a bi bôn le a ga nol Élisa. Ndi a bi pam bé i boñ hala. I ngéda a bi bol yak mpôdôl Élisa ni ngwélél wé, a bi kal le a nhoñol ha bé le Yéhôva a ga sôñ nye. Ndi Élisa a bi hôgbaha nye, a kal nye le i yaani nu a nlo, bijek bi ga ba ngandak, ndi ngwélél kiñe a bi hémle bé i yom Élisa a bi kal, a nol ki nye hiol, jon Élisa a bi kal nye le: “U ga tehe hala ni mis moñ, ndi u ga je bé yom mu.” Yéhôva a bi boñ le Lôk Siria i nok liyôgbe, hala a bé inyu boñ le ba hoñol le soso ntôñ gwét u yé lo i jôs bo. Jon ba bi ke ngwéé, ba tjôô bijek gwap gwobisôna. I ngéda Yéhôram a bi nok le Lôk Siria i nke ngwéé, a bi kal ngwélél wé le a tat nwemel u tison i Samaria. Kiki njal i bé ngandak, bon ba Israel ba bi ke ngwéé i het bisônda bi Samaria bi bé inyu yoñ bijek gwap. Mu ngwéé wap nyen ba bi telbe ngwélél Ahab nu, a wo. Hala a bi boñ le a bi tehe bijek, ndi a bi la bé je gwo.—2 Bikiñe 6:24–7:20.
Tik ngok i mbuu
it-2 108 § 5
Lambe
Bikiñe bi bé i ndaye i David. Yéhôva Djob a bi pohol David le a yén i yééne ane i Israel, ni njel yé nyen Yéhôva a bé lama éga litén jé. Inyu hala nyen ba bi sébél David le “lambe i Israel.” (2 Samuel 21:17) Yéhôva a bi boñ malômbla ni David, a bi kal le: “M’a lédés ki ane yoñ i boga ni boga.” (2 Samuel 7:11-16) Hala a bi boñ le i bon David a bi gwal, ba bé kiki “bilambe” i Israel.—1 Bikiñe 11:36; 15:4; 2 Bikiñe 8:19; 2 Miñañ 21:7.
21-27 MAYE SÉP
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | 2 BIKIÑE 9-10
“A bi bana ñem ngui, a boñ sômbôl i Yéhôva ni makénd”
w11 15/11 3 § 2
Yéhu a bi sôñ bibégés bipubi
Yéhôva a bi bééga Yéhu nson u tôbôtôbô i ngéda bon ba Israel ba bééna ha bé maada malam ni nye. Loñ yosôna i bé isi énél i béba muda le Yézabel, yik i Ahab, nyañ Yéhôram nu a bé ane. A bi boñ kii yosôna a bé la inyu tinde bôt i waa gwélél Yéhôva. Njômbi yé i bé le ba gwélél Baal. A bi nol bapôdôl ba Yéhôva, a yumus ki litén ni “libambe” ni “makañ.” (2 Bikiñe 9:22; 1 Bikiñe 18:4, 13) Yéhôva a bi kit le a ga tjé lihaa li Ahab jolisôna. Yéhu nyen a bé lama gwel nson u.
w11 15/11 4 § 2-3
Yéhu a bi sôñ bibégés bipubi
I ngéda balegelnwin iba ba bi lo i nyeni, Yéhu a bi tjél kwel ni bo. Yéhôram ni liwanda jé Ahazia ba bet bikak gwap inyu ke boma Yéhu, ba bat nye le: “Baa u yé lo ni nsañ?” Yéhu a timbhe le: “Umbe nsañ u nla ba i ngéda nyuñ Yézabel a nai ni libambe lôñni ngandak makañ?” Yéhôram a bi kon woñi, a noode so. Ndi kiki Yéhu a bé makwasi, a bi sodol likoñ a ôm jo kiñe i ñem, a kwo isi a wo. To hala kiki Ahazia a bi so, Yéhu a bi noñ nye, a nol nye.—2 Bikiñe 9:22-24, 27.
Njee numpe a bé a kôli ni nyemb? Béba kiñemuda le Yézabel tole kiki Yéhu a bi kal, “ntiihege muda.” Nhook u Yéhôva u bi jôp i tison, a tehe nye a yii i winda i ndap kiñe. Yéhu a bi ti bôt ba ngomin oda le ba leñ nye isi, bihoosi gwé bi telbe mim wé. I mbus ngéda, a bi nol yak 100 bôt bape i ndap Ahab.—2 Bikiñe 9:30-34; 10:1-14.
w11 15/11 5 § 3-4
Yéhu a bi sôñ bibégés bipubi
I yé maliga le Yéhu a bi nol ngandak bôt, ndi di nlama bé hôya le i ngéda kôba, Yéhôva a bé gwélél bagwélél bé inyu kogse bibéba bi bôt. Bibel i nkal le Yéhu a bé mut lôs nu a bi boñ le Yézabel a bémbe ha bañ litén li Djob. Ndik mut lôs a ban-ga makénd, nyen a bé le a boñ i nya jam i. I nson u, u bé tomb bé to ndék. Kaat ndoñi bibuk i nkal le: “Ba bé lama tibil gwel nson u, i bé béda mut makénd inyu mélés base i Baal i loñ Israel.”
Baa ni nhoñol ngim mangéda i het kristen i nlama bana minlélém mi makénd kiki Yéhu? Kiki ’héga, kii di yé le di boñ ibale di mboma manoodana? I mut a tiñi ni Djob a ga neebe bé kekikel le ngim yom i tinde nye i kolba sômbôl i Yéhôva.
Tik ngok i mbuu
w11 15/11 5 § 6-7
Yéhu a bi sôñ bibégés bipubi
Yéhu a bé hoñol le inyu ke ni bisu i énél, i bé béda le loñ yé i bana yé yé base. Kiki bikiñe bi bi bôk nye i bisu, a bi hôñôs bibégés bi man nyaga inyu boñ le a lédés énél yé.
Kii di yé le di kal inyu énél i Yésu? Yéhôva a bi bégés nye ni bini bibuk le: ‘U mboñ jam lilam i bisu gwem.’ Ndi ngoo le “Yéhu a bi téñbe bé ni Mbén Yéhôva, Nyambe nu Israel, ni ñem wé wonsôna.” (2 Bikiñe 10:30, 31) I ngéda di mbéñge i mam malam ni mam mabe Yéhu a bi boñ, baa hala a nkôhna bés ngoo? Baa hala a nhélés bés? Bimbe biniigana di nla ôt mu niñ yé? Kekikel, di hoñol bañ le kiki di yé liwanda li Yéhôva len, wee d’a ba liwanda jé i boga ni boga. Inyu téñbe ni Yéhôva, di nlama añ Bibel hiki kel, di soohe, di soñda i mam di ñañ, di yemhe ki Yéhôva. Di nlama boñ biliya i nôgol Mbén i Yéhôva ni ñem wés wonsôna hiki kel.—1 Korintô 10:12.
28 MAYE SÉP–4 LIBUY LI NYÉÉ
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | 2 BIKIÑE 11-12
“Ba nkogse béba muda i i bééna huluk ñem”
it-1 217 § 6
Atalia
Kiki nyañ Yézabel, Atalia a bi tinde nlôm Yérôbôam i boñ mam mabe i mis ma Yéhôva mu nwii juem a bi ba kiñe. (1 Bikiñe 21:25; 2 Miñañ 21:4-6) Kiki nyañ, a bi nol ngandak bôt. I ngéda man wé le Ahazia a bi wo, béba kiñe i i bi énél ndik nwii wada, Atalia a bi nol bon ba kiñe bobasôna; ndik Yoâs nyen a bi pei, inyule Prisi ikeñi bo nwaa ba bi sôô nye. I mbus ha, Atalia a kadal ane, bebee ni 905-899 B.N.Y. (2 Miñañ 22:11, 12) Bon bé ba nip gwom bipubhaga i témpel i Yéhôva inyu sem gwo i témpel i Baal.—2 Miñañ 24:7.
it-1 217 § 7
Atalia
I ngéda Yôas a bi boona nwii minsaambok, Prisi ikéñi le Yéhôyada nu a bé kon Djob woñi a bi pémés nye i lisol jé, a téé nye kiñe inyule nyen a bé a kôli i ba ha. Atalia a bi nok liyôgbe, a ke i témpel. I ngéda a bi tehe i jam li bé tagbe, a kahal lond le: “Jimb lini ôô! Jimb lini!” Prisi ikeñi le Yéhôyada i bi ti oda le ba pémés nye i témpel ni le ba nol nye i bisu bi ndap kiñe. A bé mut a nsôk mu ndap Ahab. (2 Bikiñe 11:1-20; 2 Miñañ 22:1-23:21) Bibañga bini bi bi set bé: “Bañga i Yéhôva to yada mu mbagi yosôna Yéhôva a bi pémhene lihaa li Ahab i ga yégle bé ngi yon!”—2 Bikiñe 10:10, 11; 1 Bikiñe 21:20-24.
Tik ngok i mbuu
it-2 1185 § 7
Yôas
I ntel ngéda nu Prisi ikeñi le Yéhôyada i bé i ngii yii i niñ, Yôas a bé énél loñge inyule Yéhôyada a bé kiki isañ, a tinak nye maéba. I ngéda a bi boona 21 nwii; a bi bii bôda iba, wada a bé Yéhoâdan. I baa bé ba, ba bi ti nye ngandak bon bôlôm ni bon bôda. Hala a boñ le i ndaye i bé kena i Mésia i tjiba bañ.—2 Bikiñe 12:1-3; 2 Miñañ 24:1-3; 25:1.
5-11 LIBUY LI NYÉÉ
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | 2 BIKIÑE 13-15
“I boñ biliya i nlona ngandak bisai”
w10 15/4 26 § 11
Baa u noñ toi Yésu?
11 Lisañ jada, i jam li bi pémél kiñe Israel le Yôas li niiga bés nseñ u yé i bana makénd i nson u Djob. Kiki a bé kon woñi inyule mintôñ mi gwét mi Siria mi bé jôs bo gwét, Yôas a bi ke yak Élisa a eek. Ha nyen Élisa a bi kal le a yoñ likoñ, a leñ jo i winda i pes Siria. I jam li, li bé éba le Yéhôva a bé lama hôla bo. I nwin nlam u, u bé lama ti Yôas makénd. Ndi i ngéda Élisa a bi kal nye le a yoñ makoñ, a bép isi, Yôas a bi bép ndigi ngélé aa, hala a bi unbaha Élisa ngandak. Ibale kiñe i bép hisi ngélé itan tole ngélé isamal, ki a bé lama yémbél Lôk Siria. Kiki Yôas a bi bôdôl bé Yéhôva ñem ni ñem wé wonsôna, a bi bép ndik Lok Siria ngélé aa, a bi yémbél bé bo yémbél yosôna. (2 Bikiñe 13:14-19) Kii ñañ unu, u niiga bés? Ndik i ngéda di ngwel nson u Yéhôva ni ñem wés wonsôna, ni ngui yés yosôna nyen Yéhôva a ga sayap bés.
w13 1/11 11 § 5-6
“Nu a mbom i bet ba nyeñ nye”
Njee Yéhôva a mbom? Paul a nkal le: “Ba ba nyéñ toi nye.” Kaat i ndoñi yada bakobol ba mbéna gwélél i nkal le i buk Lôk Grikia ini i nkobla le “i yéñ toi” i nkobla bé le “i ke i yéñ Djob”, ndi i nkobla le i kôôge nye bebee inyu “bégés nye.” Kaat ndoñi bibuk ipe i nkal le ba bi gwélél bibuk bi inyu éba le i mbéda biliya bi ngui inyu bégés Djob. Ñ, Yéhôva a mbom babobasôna hémle yap i ntinde bo i bégés nye ni ngui yap yosôna ni ñem wap wonsôna.—Matéô 22:37.
Lelaa Yéhôva a mbom ba ba nhémle nye? A mbôn bo ngim jam i i ñéba gwéha yé ikeñi ni lem yé likap: Niñ boga i paradis hana ’isi. (Masoola 21:3, 4) Yak nano, Yéhôva a nsayap babobasô ba nyéñ toi nye. Ni njel mbuu wé mpubi ni Lipôdôl jé Yéhôva a hôla bagwélél bé i bana loñge niñ munu nkoñ isi unu.—Tjémbi 144:15; Matéô 5:3.
Tik ngok i mbuu
w05 8/1 11 ¶3
Balom ba matode ba kaat 2 Bikiñe
13:20, 21—Baa nlôñ Bibel unu u nit biniigana bi ngim bibase i i nkal le ba nlama bégés mim tole gwom bi mut a bé mpubhaga? To. Bibel i niiga bé le bôt ba bi bégés bihés bi Élisa. Ni ngui i Djob nyen manyaga ma, ma bi bôña. I nlélém ngui u, won u bé hôla Élisa i boñ manyaga i ngéda a bé a nginda yii i niñ.
12-18 LIBUY LI NYÉÉ
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | 2 BIKIÑE 16-17
“Wongut i Yéhôva i gwé minwaa”
it-2 868 § 1
Salmanasar
Israel isi bémbe i biane bipe. Isi énél i kiñe Israel le Hôséa (b.b ni 758-740 B.N.Y.), Salmanasar V a bi jôp i Palestine, a leñ Hôséa gwét, yak Hôséa a yila ngwélél wé, a kahal saa nye tas. (2 Bikiñe 17:1-3) Ndi i mbus ngim ngéda, Kiñe Hôséa a bi saa ha bé nye tas, a jubul nye i jimb ni kiñe Égiptô le Sô. (Béñge SÔ.) Salmanasar a bi ha Hôséa i ndap mok, a kéña ki Samaria nwii maa. I mbus ngéda, to lakii tison i Samaria i bé ñoñok loñge, i bi sôk i tjiba, yak Lôk Israel i ke minkôm.—2 Bikiñe 17:4-6; 18:9-12; hégha ni Hôséa 7:11; Ézékiel 23:4-10.
it-1 402 § 3
Minkôm
I jôm li matén ma bé i ñombok ni matén ima ma bé i nwelmbok, ma bi ke i minkôm inyule ma bi ndogbene Yéhôva, ba kahal bégés bikwéha bi mop. (Ndiimba Mbén 28:15, 62-68; 2 Bikiñe 17:7-18; 21:10-15) Yéhôva a bii waa bé béhe matén ma ni njel bapôdôl bé, ndi ba bi emble bé nye. (2 Bikiñe 17:13) Ibôdôl nu kiñe i bisu i jôm li matén le Yérôbôam a bi tek kwéha base, bikiñe bi bi lo nye i mbus, to yada i bi la bé mélés kwéha base. Yak litén li li bé i nwelmbok li bi tjél nôgôl mambén ma Yéhôva. Ba tjél yak ôt biniigana mu maboñok ma bi boñ le Israel a kee i minkôm. (Yérémia 3:6-10) Sôk i nsôk, bôt ba matén ma mo ima, ba bi ke i minkôm i ngandak bahoma.
Tik ngok i mbuu
it-2 878 § 4
Mut Samaria
Ngélé bisu ba ngwélél i buk ini le “Lôk Samaria” ikété Bibel i bé i ngéda ane i jôm li matén i bi ke i minkôm i nwii 740 B.N.Y.; ba bé gwélél i buk i, inyu pôdôl libôga li jôm li matén li Samaria iloole ba mbémbe bo, ni inyu éba maselna ipôla bo ni bakén ba bôt Lôk Asiria i bi lona inyu boñ le ba yééne mu. (2 Bikiñe 17:29) I nene le Lôk Asiria i bi kena bé Lôk Israel yosôna i i bé i ñombok i minkôm. Inyule kaat i 2 Miñañ 34:6-9 (hégha ni 2 Bikiñe 23:19, 20) i ñéba le i dilo di Kiñe Yôsia, bon ba Israel bahogi ba bé ba ngi yii mu. I mbus ngéda, ba bi bôdôl gwélél i buk ini le “Lôk Samaria” inyu pôdôl bon ba Israel ba ba bi yégle i Samaria ni i bôt Lôk Asiria i bi lona inyu yééne mu. Bon ba Israel bahohi ba bi biiba ni bakén ba bôt ba, ba gwal bon, ba bé sébél yak i bon ba le Lôk Samaria. I mbus ngéda, ba bé gwélél ha bé i jôl li inyu pôdôl ngim litén tole i bôt ba bé mu libôga li, ndi ba bé gwélél yo inyu pôdôl ngim base. “Lôk Samaria” i bé i bôt ba bé i base i bé bebee ni Sikem ni libôga li Samaria i kôba. Biniigana bi base i, bi bé maselna ni biniigana bi base i Lok Yuda.—Yôhanes 4:9.
19-25 LIBUY LI NYÉÉ
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | 2 BIKIÑE 18-19
“Baoo bés ba ngwés le di waa bôdôl lôk kéé ñem”
w05 1/8 11 § 5
Balôm ba matode ba kaat 2 Bikiñe
18:19-21, 25—Baa Kiñe Hézékia a bi boñ malômbla ni Égiptô? To. Rabsaké a bé tembee i ngéda a bi kal hala. Nlélém kiki a bi tembee i ngéda a bi kal le ‘ni kunde i Yéhôva’ nyen a bi lo. Kiñe Hézékia nu a bé mut hémle, a bi ke ni bisu i bôdôl Yéhôva ñem.
w10 15/7 13 § 3
“U kon bañ woñi. Me ga hôla we”
Rabsaké a bééna ngôñ le Hézékia a bana pééna ñem. Rabsaké a bi pot bé maliga, a bi kal le: ‘Baa bahoma ba nyogi ni muu ma bisesema bi [Yéhôva] bé gwon Hézékia a bi héa? . . . Yéhôva nyemede nyen a nkal me le: ‘Ke jôs i loñ ini, u tjé ki yo.’ (2 Bikiñe 18:22, 25) A bé kal le Yéhôva a ta bé maséé ni litén jé, ni le a ga sôñ bé bo. Yéhôva a bé maséé ni Hézékia ni Lôk Yuda inyule i bi témb i kahal bégés nye.—2 Bikiñe 18:3-7.
w13 15/11 19 § 14
I len ini, bonjee ba yé batééda bémba basaambok, ni baane juem?
14 Kiñe Asiria i bi téé mintôñ nwé mi gwét i Lakis, i nwelmbok u Yérusalem. Nyoo nyen a bi ep bôt baa inyu kal bôt ba Yérusalem le ba ti moo. Nlegelwin wé nu a bééna tel ikeñi le Rabsaké a bi gwélél ngandak makeñge. Ni Hop Lôk Héber, a bi kal litén le ba nôgôl bañ kiñe yap, ndi le ba suhus bomede isi kiñe Asiria, a bi tembee bo, a kal le a ga héya bo mu loñ yap, a kena bo i het ba ga bana loñge niñ. (Añ 2 Bikiñe 18:31, 32.) I mbus, Rabsaké a bi kal le Djob a ga la bé péyés bo i moo map, kiki banyambe ba biloñ bipe ba bi la bé sôñ bagwélél bap. Lôk Yuda i bi éba le i gwé pék mu kiki i bi timbhe bé nye. Hala yak nyen bagwélél ba Yéhôva ba mboñ i len ini i bisu bi ngolba—Añ 2 Bikiñe 18:35, 36.
yb74 177 § 1
Pes 2—Jaman
Bisônde bi Jaman ba bé sébél le SS, bi bé gwélél mintén mi malôga nwominsôna inyu tinde lôk kéé i kal le i ta ha bé Mbôgi Yéhôva. Ba bé ba lôôha tééñga i bet ba bé ba sane le ba ta ha bé Mbôgi Yéhôva. Mut wada le Karl Kirscht a nkal le: “Ba bi tééñga Mbôgi Yéhôva i ñamb mok iloo bana bôt bape. Ba bé hoñol le i ngéda ba ga tééñga bo hala, ba ga tinde bo i sane le ba ta ha bé Mbôgi Yéhôva. A nkônde le: Ba bi bat bés ngandak ngélé le di sane lipep li. Bape ba bi sane. Ndi ba bé ba kônde yén i mok iloo ngim nwii ilole ba mpémés bo. Kiki ba bé bem le ba pémés bo, bisônda bi SS bi bé bi sol bo i mbamba, bi kalak le ba yé mimbombo, ni bôt ba bihéñba. Ba kalak bo le ba telep i nloñ, ba ‘tagbe i bisu’ bi ini Mbôgi Yéhôva i i bi téñbe.”
Tik ngok i mbuu
it-1 170 § 3
I hun hisi
Di yoñ le hihéga hiada, Bibel i nkal le bon bôlôm iba ba Kiñe Sénakérib bon ba bi nol nye, Adramélek ni Sarézer. I mbus nyemb yé, man wé numpe le Ésar-Hadôn nyen a bi yila kiñe. (2Bikiñe 19:36, 37) Ndi ñañ u Babilôn wada u nkal le i hilo 20, hi sôñ Tébet, nyen man Sénakérib wada nu a bé kolba énél yé a bi nol nye. Bérose prisi i Babilôn yada i kék aa i B.N.Y., ni Nabônide Kiñe i Babilôn nu a bi niñ i kék isamal i B.N.Y., ba nkal le man wé wada nyen a bi nol nye. Ndi ba bi léba hibamha hi ngok i het Ésar-hadôn man Sénakérib nyemede a bi tila le lôkisañ (wada bé) bon ba bi kolba énél isañ, i nol nye, i ke ki ngwéé. Inyu pôdôl i jam li, mu kaat yé le Universal Jewish History (1948, Pôk I, lipep 27), Philip Biberfeld a nkal le: “Ñañ u Nabônide u bééna dihôha, ñañ u Bibel won u yé maliga. Yak Ésar-Hadôn a bi éba le ñañ u Babilôn u ta bé maliga, mu ñañ a bi tila, a bi tibil yaga toñol lelaa mam ma bi tagbe. I jam li, li ñéba le di nlama tibil wan miñañ tén tén i ngéda mi nkiha bé ni Bibel to ibale u bôt ba ñañal nwo ba bé ha.”
26 LIBUY LI NYÉÉ–1 KONDOÑ
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | 2 BIKIÑE 20-21
“Masoohe ma ntinde Yéhôva i boñ ngim jam”
ip-1 394 § 23
Yéhôva a mbom kiñe
23 Ngélé bisu Sénakérib a bi bet i jôs Yuda, Hézékia a bi kwo kon. Yésaya a kal nye le a ga wo. (Yésaya 38:1) Hala a bi tômôs Hézékia inyule a bééna ndik 39 nwii. I yom i bé tééñga nye, i bé ndik bé kon wé, ndi yak i jam li bé lama pémél litén jé. Lôk Asiria i bé bebee ni tjé litén jé. Ibale Hézékia a wo ni, ki njee a bé lama éga litén i gwét? Ha ngéda i, a bé ngi bana man nu a bé lama yila kiñe i mbus yé. Jon a bi soohe Yéhôva, a yemhe nye le a kônôl nye ngoo.—Yésaya 38:2, 3.
Gwélél Yéhôva ni ñem woñ wonsôna!
16 Mbus ngéda, Hézékia a bi kwo kon bebee ni nyemb. A soohe Yéhôva le a bigda le a bi noñ manjel mé. (Read 2 Kings 20:1-3.) Ni njel yigil Bibel di nyi le, Djob a ngwélél bé manyaga i len ini inyu buubaha bés, tole inyu kônde bés dilo di niñ. Kiki Hézékia, yak bés di nla kal Yéhôva ikété masoohe le: “Me bé hiumul ikété maliga bisu gwoñ, ñem wem ki u bak ngim ni we.” Baa u yé nkwoog nkaa le Yéhôva a gwé ngap ni ngôñ i lédés we ngii nañ kon?—Tjémbi 41:4.
g01 7/22 13 § 4
Lelaa masoohe ma nla hôla me?
Behee, i ngéda ngim bôt i bé i soohe Yéhôva, a bé a timbhe bo i nya i nhélhana. Kiki héga, i ngéda Hézékia a bi yi le a ga mbôôb bé mu kon wé, a bi yemhe Yéhôva le a mélés nye. Djob a bi timbhe nye, a kal le: “Me nok masoohe moñ, me ntehe ki gwiiha gwoñ. M’a mbuubaha we.” (2 Bikiñe 20:1-6) Djob a bi timbhe yak masoohe ma bôlôm ni ma bôda ba hémle i nya i nhélhana.—1 Samuel 1:1-20; Daniel 10:2-12; Minson mi baôma 4:24-31; 10:1-7.
Tik ngok i mbuu
it-2 406 § 4
Nkôô u maoñ
Ba ngwélél nkôô inyu maoñ inyu yi too ndap i ñôña loñge, tole inyu béñge ibale i ndap i, i ga nom. Inyu kogse Yérusalem, Yéhôva a bi kal le a ga gwélél ‘nkôô ba bi gwélél inyu Samaria ni nkôô lipidô u u bi gwéélana inyu lihaa li Ahab.’ A bi gwélél i sélél i inyu hek ndap Samaria ni ndap Kiñe Ahab inyule a bi tehe le ba mboñ béba. Nlélém jam won Yéhôva a bé lama boñ Yérusalem ni baane bé. Inyu hala nyen Yérusalem a bi tjiba i nwii 607 B.N.Y. (2 Bikiñe 21:10-13; 10:11) Ni njel Yésaya, Yéhôva a bi legel bôt ba Yérusalem le béba i ga kwél bo. Yéhôva a bi kal le: “Me ga gwélél mbagi sép kiki méta, me gwélél telepsép kiki nkôô lipidô.” I bet ba bi nôgôl matiñ ma Yéhôva ba bi éba le ba yé bañga yé bagwélél ni le ba kôli ni tohi, ki le i bet ba bi tjél nôgôl, ba bi éba le ba ta toi bé bañga yé bagwélél ni le ba kôli ni nyemb.—Yésaya 28:14-19.