Παραπτώματα στο Επιστημονικό Παρελθόν
Οι μεγάλοι επιστήμονες στο παρελθόν δεν ήταν όλοι τόσο αγνοί και αφοσιωμένοι όσο μας τους παρουσιάζουν. Εκτός από τον Σερ Ισαάκ Νεύτωνα (1642-1727· βλέπε σελίδα 6), εδώ είναι ένας κατάλογος μερικών άλλων ακόμη που τα παραπτώματα τους έχουν έλθει στο φως.
● Ο Κλαύδιος Πτολεμαίος, του δεύτερου αιώνα μ.Χ., του οποίου η γεωκεντρική άποψη του σύμπαντος επικρατούσε επί 1.400 χρόνια, θεωρήθηκε «ο πιο μεγάλος από τα δεδομένα του, όχι με παρατηρήσεις, αλλά αντιγράφοντας το έργο ενός αρχαίου Έλληνα αστρονόμου, του Ίππαρχου του Ρόδιου. Και αυτός επίσης είναι ύποπτος ότι είχε αποκτήσει μερικά από τα δεδομένα του εργαζόμενος από το τέλος προς την αρχή, δηλαδή, ξεκινώντας από τα αποτελέσματα που ήθελε.
● Ο Γαλιλαίος Γαλιλέη (1564-1642), Ιταλός μαθηματικός και αστρονόμος, διάσημος για τα πειράματα με την πτώση βαρών στον κεκλιμένο πύργο της Πίζας, θεωρούνταν σαν ο θεμελιωτής της σύγχρονης πειραματικής επιστήμης επειδή στηρίχτηκε μάλλον στα γεγονότα που παρατήρησε παρά στα γραπτά του Αριστοτέλη για τις απαντήσεις του. Ωστόσο οι σύγχρονοι είχαν δυσκολία να επαναλάβουν τα πειράματα του, και ήταν γνωστός για τα «υποθετικά του πειράματα», δηλαδή κατέληξε σε συμπεράσματα με την φαντασία του μάλλον παρά από παρατηρήσεις.
● Στο Γρηγόριο Μέντελ (1822-1884), Αυστριακό καλόγηρο και βοτανολόγο, αποδίδεται η ανακάλυψη των νόμων της κληρονομικότητας. Τα πειράματα του με μπιζέλια ήταν πρωτοποριακά στην επιστήμη της γενετικής. Η θεωρία του και τα δεδομένα του συμφωνούσαν με τόση ακρίβεια ώστε μερικοί ερευνητές σκέφτηκαν ότι «κατά καιρούς έκανε υποσυνείδητα λάθη για να αποδείξει τα αποτελέσματα που προσδοκούσε», ενώ άλλοι νόμιζαν ότι ήταν ένοχος επιλογής των δεδομένων, χρησιμοποιώντας μόνο εκείνα που συμφωνούσαν με τη θεωρία του.
● Ο Ρόμπερτ Μίλικαν (1868-1953), διάσημος Αμερικανός φυσικός, κέρδισε το βραβείο Νόμπελ το 1923 επειδή καθόρισε το ηλεκτρικό φορτίο του ηλεκτρονίου. Στα πρόσφατα χρόνια, οι λόγιοι που σπούδασαν τις εργαστηριακές σημειώσεις του Μίλικαν βρήκαν ότι έκανε επιλογή δεδομένων απορρίπτοντας τα μισά που δεν ταίριαζαν με τη θεωρία του παρά το γεγονός ότι στην εργασία του δήλωνε ειδικά ότι αυτά ήταν όλα τα δεδομένα που απέκτησε «στη διάρκεια 60 διαδοχικών ημερών».
● Ο Σερ Σύριλ Μπερτ (1883-1973), ηγετική φυσιογνωμία στη Βρετανική ψυχολογία, βοήθησε στη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής πολιτικής τής Αγγλίας με το έργο του πάνω στο δείκτη ευφυΐας των παιδιών και τη θεωρία του ότι η ευφυΐα κατά γενικό κανόνα κληρονομείται. Ένας άλλος ψυχολόγος, ετοιμάζοντας τη βιογραφία του Μπερτ ανακάλυψε απάτη σχεδόν σε όλα όσα είχε δημοσιεύσει ο Μπερτ στα τελευταία 30 χρόνια της ζωής του. «Η εργασία του συχνά είχε την όψη, αλλά όχι την και την ουσία της επιστήμης» είπε ο βιογράφος.
«Αν οι φωστήρες της επιστημονικής ιστορίας κατά περιστάσεις κακοπαρουσιάζουν τα δεδομένα τους για την ατομική διεκδίκηση τού να δουν τις ιδέες τους να επικρατούν, πρέπει να είναι ακόμη μεγαλύτεροι για τους σύγχρονους επιστήμονες», λέει το βιβλίο Προδότες της Αλήθειας. Είτε αυτό αληθεύει είτε όχι, η επιστήμη και οι επιστήμονες δεν είναι εξαίρεση όταν το θέμα φτάνει στην παραποίηση.