E Leqa Levu Beka na Levulevu Sivia?
“Sa vaka e dua na matedewa levu na nodra levulevu sivia na itabagone.”—S. K. Wangnoo,na nodra iliuliu na vuniwai ni gacagaca ena valenibula na Indraprastha Apollo, e Delhi, mai Idia.
E LAURAI ena ivakamacala e cake ni levu na vuvale era rawati ira mai Idia e sa veisau na ivakarau ni nodra bula, ia, e lai vu vakatabakidua kina na nodra levulevu sivia na itabagone e kea. Rawa ni tukuni ni levulevu sivia sa vaka na matedewa e teteva e vuqa na matanitu e vuravura, vakauasivi ni lewe vuqa e lailai sara na nodra vakaukauayago, ra qai bobula ina kakana kamikamica se kakana sega ni bulabula. Dua na kenadau ni medra wainimate na itabagone, e kaya: “Ena yaco na itabatamata e tarava [e Peritania] mera . . . levulevu sivia duadua ena itukutuku ni kawatamata.” Bau kaya tale ga na niusipepa na Guardian Weekly: “E liu, na levulevu sivia a nodra leqa ga na uabula. Ia nikua, e Peritania, sa tiko kina e dua na itabatamata era gone, ia na nodra ivakarau ni kana kei na nodra sega ni dau yavala, sa yacovi ira kina na veileqa e dau kune ga mai Mereke. Ena tauvi ira vakarawarawa na matenisuka, mateniuto se kenisa, vakauasivi ke ra levulevu sivia tu vakadede.”
O rau na vola na ivola, Food Fight, erau kaya: “Na leqa levu duadua e vuravura e vauca na kakana, oya, na kana kei na gunu vakasivia, e sa sega ni kanavakaca.” O Don Peck, e vola ena Atlantic Monthly: “Sa ‘vakarerevaki na kedra levu’ e rauta ni ciwanamilioni na kai Mereke. E kena ibalebale ni sa sivia tu ena rauta e 45 vakacaca na kilokaramu na kedra bibi.” Na leqa e vu mai na levulevu sivia era lai matedole kina e veiyabaki mai Mereke e rauta na lewe 300,000, “oqo na ikarua ni ka e vakavuna tiko vakalevu na mate e kea, na imatai na vakatavako.” Tinia vaka oqo o Peck: “E kena irairai ni na sivita na waloloi kei na mate dau veitakavi na levulevu sivia, me yaco me leqa levu duadua ena kena sagai na bulabula vinaka ni lewe i vuravura.” Matata gona vakasigalevu, ni sega ni dodonu me vakalecalecavi na kena vakarerevaki na levulevu sivia. Vola o Doketa Walter C. Willett ena ivola, Eat, Drink, and Be Healthy, ni nomu “sega ni vakatavako kei na kemu bi ni o duri ena ivakarau ni bibi, e rawa sara ga ni tukuna vei iko se o na bulabula vinaka mai muri se sega.” Macala e ke ni kauaitaki tiko na noda bulabula vinaka mai muri.
Na Cava Sara Mada na Levulevu Sivia?
E vakaduiduitaki vakacava e dua e vakarauta ga na kena levu kei na dua e levulevu sivia? Kaya na valenibula na Mayo Clinic e Rochester, mai Minnesota, e Mereke: “Vakarawarawa sara, sa na okati me dua e levulevu sivia ke sa rui sivia na uro ni yagona.” Ia, e kila vakacava e dua, ni sega ni veiraurau kaya na kena levu? Rawa ni veivuke e ke na chart e veidutaitaka na kemu bi kei na kemu balavu, me dusia se o levu vakarauta ga se o sa tara toka yani na ivakatagedegede ni levulevu sivia. (Yalovinaka, raica na chart ena tabana e 5.) Ia, me nanumi ni sega ni okati ena chart na duidui ni keda ibulicaki. O koya gona, e tomana na Mayo Clinic: “E sega ni keda bibi, ia na noda urouroa e rawa ni tukuna se da bulabula se sega.” Me kena ivakaraitaki e dua na dauqito, e rawa ni vakavuna na nona bibi na vavaku ni nona viciko, se bibi ga na nona sui. Na cava gona e vakavuna na levulevu sivia? Ena sauma na ulutaga e tarava.