Gubat wenno Talna—Ken Dakayo
Ania ti Gubat?
“Ti gubat ket maysa nga elemento iti urnos iti lubong nga impasdek ti Dios. No awan ti gubat ti lubong agtalinaed a di rumangrang-ay ket mapukawna ti bagina met laeng iti materialismo.”—Aleman a field marshall a ni Helmuth von Moltke.
“Lapdam ti gubat, ket dayta kaslanto iti panangpadas a manglapped iti panagandar ti naturalesa.”—Joseph P. Goebbels, ministro a Nazi a maipaay iti propaganda iti nasional a pannakalawlawag.
‘Maysa a paset iti politika.’—Pangulo a Russo a ni Lenin.
“Ti kakaisuna a panagadal iti maysa a prinsipe. Masapul nga usigenna ti talna a kasla laeng maysa a panaganges, isu a mangipaay kenkuana iti panagpanunot ken panangipaay iti abilidad a mangibanag iti aramidna, kadagiti namilitaran a planona.”—Italiano a napolitikaan a pilosopo a ni Niccolò Machiavelli.
Ania ti Talna?
“Maysa a panawen ti panagkinnusit iti nagbaetan dagiti dua a panawen iti panagdangadang.”—Ambrose Bierce, Americano a mannurat.
“Maysa a matmatayen a kasasaad, a pinataud ti agsubsobra a sibilian, a sapsapulen ti gubat nga ipaayan ti remedio.”—Cyril Connolly, kritiko ken mannurat nga Ingles.
“Maysa a tagtagainep, ket di pay napintas a tagtagainep.”—Helmuth von Moltke.
KASANO nga apektarannakayo dagiti naadaw iti ngato nga ebkas? Makariknakayo kadi iti di nakapapati a panangtaming iti gubat ken talna? Mangipaayda kadi iti impresion a para kadagiti adu a tattao, nangnangruna dagiti agtuturay ken dagiti politiko, ti biag ket nalaka—no la ket ta saan a ti biagda ti nakataya? Ngem siguradotayo nga aniaman ti nasionalidadtayo kayatyo ti agbiag iti lubong a natalna ken addaan panagtutunos.
Bayat ti 6,000 a tawen iti historia ti tao, ti gubat inaninan dagiti ginasut a milion a natnatayna. Uray pay kalpasan ti pannakapadas iti dua a gubat sangalubongan, ti talna ken panagtutunos ket kasla tagtagainep laeng. Kas insurat ni Gwynne Dyer iti librona a War: “Bayat dagiti maudi a tawtawen iti Gubat Sangalubongan II, nasurok a maysa a milion a tattao ti napapatay iti binulan. No dagiti dadakkel a pannakabalin aggugubatda pay iti maminsan, nga usarenda dagiti amin nga armas nga adda kadakuada, maysa a milion a tattao ti mapapatay iti tunggal minuto.” Ket no dagiti nuklear a pannakabalin aggugubatda, agkonsultada aya nga umuna kadagiti tattao no ania ti kapanunotanda? Sumungbat ti historia iti kasungani dayta.
Dagiti napalabas a panagdadangadang ken ti agdama a kabaelan a mangpapatay kadagiti adu ti mangiturong kadatayo nga agimtuod, Aniada dagiti makagapu iti gubat? Ania dagiti namnama a maipaay iti pudno, agnanayon a talna iti kaaldawantayo—saan laeng a ti basta apagkanito a panagsardeng iti nagbabaetan dagiti gubgubat? Ket iti daytoy nuklear a panawen, ti kadi agnanayon a talna maysa a nakaat-atap a tagtagainep?