Elektroniko a Panangallingag—Nakalaklaka Dayta
KAANO a ti “bug” ket saan a bug wenno insekto? Itatta ti lubong ket sipapardasen a makaaw-awat iti termino a “bug.” Ti dumakdakkel a kinapopular ti termino, nupay kasta, ket saan a maysa nga aglablabes a pannakaseknan ken interes kadagidiay peste a babassit nga insekto nga agkarayam ken aguyas kadagiti pagtaengantayo wenno kadagiti kawkawestayo. Ti maysa a diksionario iti aniaman kadagiti kadaanan a panawen ket naglawag a depinarenna ti “bug” kas maysa kadagitoy a parparsua. Dagiti laeng kabbaro a diksionario, nupay kasta, ti mangdepinar iti “bug” kas maysa nga alikamen iti panangallingag, maysa a bassit a mikropono a “nailinged a mangirekord a sililimed kadagiti panagpapatang.” Adu kadagidiay nakapetan kadagita ti nakakita a ti panangparmek kadakuada ket pudno a nakangingngina.
Dagiti nabiit pay a pannakapatanor ken panangpabassit kadagiti elektroniko a paspaset ti mamagbalin kadagitoy nga alikamen ti panangallingag a nakarigrigat a madlaw kas kadagiti tungaw. Kas kabassit ti ulo ti puspuro, dagitoy nga al-alikamen mabalin a maikabilda kadagiti pluma a pagsurat, a nailemmeng kadagiti sigarilio, ken tabako, maiselselda kadagiti nagbabassitan nga abut kadagiti diding wenno bubida, ken mabalin a maimulada pay iti uneg ti kudilyo. Isuda ti mapagparang kas maysa a tableta nga aspirina, wenno maysa nga inumen a martini nga addaan olibo. Dadduma ti maisuot kas ar-aritos.
Kadagiti likudan dagiti switch ti silaw, kadagiti telepono, ken kadagiti paglukatan dagiti alambre a pagikabitan ti ground kadagiti pagisaksakan ti koriente ket mabalbalin a luglugar a pagilemmengan kadagitoy nga elektroniko a panangallingag. Dagitoy naud-udi ket maaw-awaganda a “parasite bugs” agsipud ta magun-odanda ti abilidad nga agiyallatiw manipud iti koriente imbes a kadagiti ababa ti biagna a bateria. No nakabitan dagiti telepono, mabalinanda ti agiyallatiw ti timek maus-usar man wenno saan ti telepono. Gapuna ti teknolohia a mangraut iti kinapribadoyo babaen kadagiti elektroniko a panagsiput ket napatanor ken naipasdekdan. No sadino ti pangilemmengan kadagita nga alikamen ket agpannuray laeng kadagiti aglablabes a panagpampanunot ti manangallingag.
Nupay ti panaglako ken ti panagusar kadagiti nadumaduma a tipo dagiti elektroniko a panangallingag ket iparparit ti linteg kadagiti adu nga estado ken pagilian, agraman ti Estados Unidos, dagita ti naglaka a magun-odan para kadagidiay sililimed a mangraut ti panagsolsoloyo. Nalakada a magatang manipud nadumaduma a paglakuan, kadagiti puesto ti elektroniko, kadagiti balbalay a pagpediduan babaen iti koreo. Ti simple laeng a pagallingag a kas kadakkel ti maysa a selio, daydiay aganandar babaen iti gagangay a siam ti voltahena a bateria ken makaiyallatiw kadagiti timek iti maysa a receiver a 120 metros ti kaadayuna, ket naipatingi iti aginggat’ $35.00 (E.U.) laeng. Iti agarup isu met laeng a presio, agipatpatingi ti maysa a kompania a Hapones ti maysa a nagpigsa a transmitter a kas ti kadakkel laeng ti kuko ti ramay ken adda kapigsana a mangibrodkas iti tallo gasut a metros.
Dadduma kadagiti alikamen, nupay kasta, ti saan nga inaramid dagiti pabrika kas pagallingag. Kas pangarigan, iti panangipatingi a presio a $24.95 laeng, maysa nga intero a pagilian nga agkakawing a paglakuan iti elektroniko idiay Estados Unidos ti mangipatpatingi iti wireless room-monitoring system para iti siled ti maysa nga ubing. Isaksakyo laeng dayta iti pagisaksakan ti koriente, ket maiyallatiw ti aweng iti maysa a paset ti balay nga agturong iti sabali. Dadduma ket isu dagiti simple a mikropono nga awan ti alambrena a basbassit ngem ti maysa a pakete ti sigarilio. Dagitoy ti addaan kadagiti lehitimo a pakausaran, ngem no maikabil kadagiti di umiso nga im-ima dagitat’ mapabassit unay ket mailemmengda iti nakabasbassit unay nga espasio.
Naglaka a gatangen dagiti pagallingag, ken nakalaklaka met nga aramiden. Babaen laeng kadagiti siam a nagbabassit a piesa, nga aggatad ti $10.00 (E.U.), ti maysa a tao nga addaan laeng iti bassit a pannakaammo iti elektroniko ket makaaramid iti maysa nga awan alambrena nga alikamen a mabalinna a denggen ti arasaas iti maysa a kuarto ket iyallatiwna ti timek iti uray .4 kilometros ti kaadayuna.
Ti kasasaknapan unay a pamay-an ti panangallingag isut’ panagusar kadagiti maikabit iti telepono. Ti telepono ti maysa a tao ket saan a kasapulan a makita tapno maaramidan daytoy. No, kas pangarigan, ti telepono ti puntiria ket adda iti maika-sangapulo a grado iti maysa a pasdek wenno maysa hga apartment, ti pagikabit nga alambre ket mabalin nga ikabil iti telepono ti maysa a tao manipud iti kangrunaan a linea ti telepono nga adda idiay basement. Dagiti pagtigtignayen ti timek a tape recorder nga inkabil dagiti saan a legal a managikabit ti alambre ket nasarsarakanen kadagiti sirok dagiti balbalay. No maipangato ti telepono tapno usaren, dagiti panagpapatang maikabilen iti tape. Babaen ti panagpammarang a kas managtarimaan iti telepono, masansan a makita ti maysa a tao a naglaka a makaasideg iti linea ti telepono ti maysa a biktima.
Kadagiti kaaduan a kasasaad ken kadagiti adu a pagilian daytoy a langa ti panagallingag ket iparit ti linteg. Kaskasdi, sigun iti maysa nga eksperto a ti trabahona isu ti panagsapul ken panagikkat kadagiti pagallingag ken dagiti nakabitan a telepono, “Beinte-singko porsiento iti panagsubokmi ket agbanag iti pannakailasin iti naikabit nga alambre.” Gapu ta ti panagallingag maibilbilang a nasaknapen iti lubong ti negosio, dagiti ehekutibo kadagiti dadakkel a korporasion ket maballaaganda babaen iti sabali pay nga eksperto, “Agannadkayo kadagiti aniaman a regalo a maisaksak iti pader.” Ti de koriente a relo wenno radioyo ket mabalin nga addaan pagallingag iti unegna. Kasapulan ti maysa nga eksperto dagiti nangingina nga alikamen a mangsapul iti dayta. Ngem, apay, daytoy dumakdakkel a pannakapeste kadagiti elektroniko a pagallingag?