Mpasi oyo bitumba mpe mobulu ememelaka biso
“Kobanda Etumba ya Mibale ya mokili mobimba, motángo ya bitumba ezali se kobakisama mpe 2 miliare ya bato, elingi koloba, 25% ya bato na mokili mobimba bafandaka na bisika oyo bitumba ezali.”
Amina J. Mohammed, vice-secrétaire générale de l’Organisation des Nations Unies, 26/01/2023.
Bitumba mpe mobulu ekoki kobima na mbalakaka na bisika oyo kimya ezali. Lokola teknoloji ekómisá mokili moke mpenza, ata baoyo bafandi mosika bakoki konyokwama mpo na bitumba oyo ezali kosalema na bisika mosusu. Nsima ya bitumba, mpasi oyo yango ebimisaki ekoki koumela ntango molai. Tótala mwa bandakisa:
Bitumba ebimisaka nzala. Organisation moko oyo etalelaka makambo ya bilei na mokili mobimba elobi boye: “Bitumba ememaka nzala mingi na mokili. 70% ya bato oyo bazali kokufa nzala na mokili bafandaka na bisika oyo bitumba mpe mobulu ezali mingi.”—Programme alimentaire mondial
Bitumba ebimisaka mitungisi na nzoto mpe na makanisi. Koyoka bansango ya bitumba mpe kokanisa mpasi oyo yango ebimisaka, ekoki konyokola yo mingi na makanisi. Bato oyo bafandaka na bisika ya bitumba banyokwamaka kaka te na nzoto kasi mpe na makanisi. Likambo ya mawa, mbala mingi bato yango bazwaka mpenza te lisalisi ya monganga oyo esengeli.
Bitumba ekimisaka bato bandako na bango. Organisation moko oyo etalelaka makambo ya bato oyo bakimá bitumba elobi ete, tii kokóma na sanza ya 09/2023, bato koleka 114 milion na mokili mobimba bakimaki bandako na bango. Mpo na nini? Mingimingi mpo na bitumba mpe mobulu!—Haut-commissariat des Nations Unies pour les réfugiés
Bitumba ebebisaka économie ya mboka. Mbala mingi soki bitumba ezali na mboka, biloko mingi ekómaka ntalo makasi. Bato banyokwamaka mpo baguvɛrnema ebimisaka mbongo mingi mpo na kosomba mandoki na esika etya mbongo na makambo ya sante to kelasi. Mpe na nsima ya bitumba, esɛngaka kobimisa mbongo mingi mpo na kotonga lisusu bandako oyo ebebaki.
Bitumba ebebisaka mabele. Bato banyokwamaka ntango biloko ya kobikela oyo bazalaki na yango ebebi. Kobebisama ya mai, ya mopɛpɛ, mpe ya mabele ekoki kosala ete nsima ya mikolo bato bákóma kobɛla bamaladi ndenge na ndenge. Lisusu nsima ya bitumba, babombi oyo ekundamaki na nse ya mabele ezalaka likama monene mpo na bato.
Kozanga ntembe, bitumba ebebisaka mpe elyaka mbongo mingi