Aoka Isika Hamboly Fifehezan-tena Izay Vokatry ny Fanahy
“Ny vokatry ny fanahy dia fitiavana, fifaliana, fiadanana, fahari-po, hatsaram-panahy, hatsaram-po, finoana, fahalemem-panahy, fifehezan-tena. Tsy misy lalàna manohitra ireo zavatra ireo.” — GALATIANA 5:22, 23, MN.
1. Iza no nanome antsika ny ohatra tsara indrindra ny amin’ny fifehezan-tena, araka ny hita ao amin’ny andinin-teny inona avy?
NANOME antsika ny ohatra tsara indrindra ny amin’ny fifehezan-tena i Jehovah Andriamanitra sy i Jesosy Kristy. Hatramin’ny tsy nankatoavan’ny olombelona tao amin’ny saha Edena, dia tsy nitsahatra naneho io toetra tsara io i Jehovah. (Ampitahao amin’ny Isaia 42:14.) Mamaky intsivy ao amin’ny Soratra hebreo isika fa “tsy malaky tezitra” izy. (Eksodosy 34:6, MN). Mitaky fifehezan-tena izany. Ary tena naneho fifehezan-tena lehibe koa ilay Zanak’Andriamanitra, satria “raha notevatevaina izy, dia tsy mba nanevateva”. (1 Petera 2:23). Kanefa afaka nangataka ny fanohanan’ny “anjely tsy omby roa ambin’ny folo legiona” i Jesosy. — Matio 26:53.
2. Ohatra tsara ao amin’ny Soratra masina inona avy no ananantsika ny amin’ny fanehoan’ny olombelona tsy tanteraka fifehezan-tena?
2 Manana ohatra araka ny Soratra masina ny amin’ny fifehezan-tena nasehon’olombelona tsy tanteraka koa isika. Hita tamin’ny fisehoan-javatra iray niavaka teo amin’ny fiainan’i Josefa, zanak’i Jakoba patriarka, ohatra, io toetra tsara io. Toy inona moa ny fifehezan-tena nasehon’i Josefa rehefa nanandrana ny hanangoly azy hanana firaisana taminy ny vadin’i Potifara! (Genesisy 39:7-9). Teo koa ny ohatra tsara dia tsara nomen’ireo tanora hebreo efatra mirahalahy izay naneho fifehezan-tena tamin’ny fandavana tsy hihinana ireo hanim-py natolotry ny mpanjakan’i Babylona, satria noraran’ny Lalàn’i Mosesy izany. — Daniela 1:8-17.
3. Iza no azo marihina noho ny fitondrantenany tsara dia tsara, araka ny asehon’ny teny fanamarinana inona avy?
3 Raha ny amin’ny ohatra ny amin’ny fifehezan-tena amin’izao andro ankehitriny izao, dia afaka manondro ny Vavolombelon’i Jehovah amin’ny fitambarany isika. Mendrika ilay teny fiderana nataon’ny New Catholic Encyclopedia momba azy izy ireo, dia ny amin’ny ‘maha-iray amin’ireo antokon’olona tsara fitondrantena indrindra eto ambonin’ny tany’ azy ireo. Nanambara ny mpampianatra iray any amin’ny oniversite any Philippines fa “ny Vavolombelona dia mampihatra amim-pitandremana fatratra izay ianarany avy ao amin’ny Soratra masina.” Momba ny fivoriamben’ny distrikan’ny Vavolombelona tany Varsovie tamin’ny 1989, dia nanoratra toy izao ny mpanoratra gazety polone iray: “Olona 55 000 tsy nifoka sigara na dia iray aza tao anatin’ny telo andro! (...) Io fampisehoana fifehezana ambony noho an’ny olombelona io dia nanohina ny saiko noho ny fahatalanjonana miharo fanajana lalina.”
Aoka isika hatahotra an’Andriamanitra ary hankahala ny ratsy
4. Inona no iray amin’ireo fanampiana lehibe indrindra ho amin’ny fanehoana fifehezan-tena?
4 Ny iray amin’ireo fanampiana lehibe indrindra mba hambolena fifehezan-tena dia ny fahatahorana an’Andriamanitra, izany hoe ny tahotra mahasoa ny hanao izay tsy ankasitrahan’ilay Raintsika be fitiavana any an-danitra. Ny tokony handraisantsika ny fahatahorana an’Andriamanitra ho zava-dehibe dia hita amin’ny fanononan’ny Soratra masina azy io imbetsaka. Rehefa handeha hanolotra an’i Isaka zanany i Abrahama, dia hoy Andriamanitra: “Aza maninjitra ny tànanao amin’ny zazalahy, ary aza maninona azy akory hianao; fa hitako izao fa matahotra an’Andriamanitra hianao, ka tsy narovanao tamiko ny zanakao, dia ny lahitokanao.” (Genesisy 22:12). Tsy isalasalana fa nahery aoka izany ny fanerena ara-pihetseham-po tamin’izay, hany ka tsy maintsy ho nitaky fifehezan-tena lehibe dia lehibe tamin’i Abrahama ny fanarahana ny baikon’Andriamanitra ka ho tonga hatramin’ny fanaingana ny antsiny hamono an’i Isaka zanany tsy foiny. Eny, hanampy antsika haneho fifehezan-tena ny fahatahorana an’Andriamanitra.
5. Inona no anjara asan’ny fankahalana ny ratsy eo amin’ny fanehoantsika fifehezan-tena?
5 Mifandray akaiky amin’ny fahatahorana an’i Jehovah ny fankahalana ny ratsy. Izao no vakintsika ao amin’ny Ohabolana 8:13 (MN): “Ny fahatahorana an’i Jehovah dia ny fankahalana ny ratsy.” Ary ny fankahalana ny ratsy kosa dia hanampy antsika koa haneho fifehezan-tena. Mamerimberina milaza amintsika mba hankahala — eny, tsy ho tia mihitsy — ny ratsy ny Soratra masina. (Salamo 97:10; Amosa 5:14, 15; Romana 12:9). Izay ratsy matetika dia mahafinaritra aoka izany, maka fanahy aoka izany, manintona aoka izany ka tsy maintsy mankahala azy io tsotra izao isika mba hanatanjahana ny tenantsika hanohitra azy. Ny fankahalana ny ratsy rehetra toy izany dia manamafy ny fahatapahan-kevitsika haneho fifehezan-tena, ka noho izany dia fiarovana ho antsika.
Ny fifehezan-tena, lalan’ny fahendrena
6. Nahoana no lalan’ny fahendrena ny fandresena ireo fironantsika feno fitiavan-tena amin’ny fampiharana fifehezan-tena?
6 Ny fanampiana lehibe hafa iray mba hampiharantsika fifehezan-tena dia ny fahatakarana fa fahendrena ny fanehoana io toetra tsara io. Raha mangataka antsika mba haneho fifehezan-tena i Jehovah, dia mba hahasoa ny tenantsika ihany izany. (Ampitahao amin’ny Isaia 48:17, 18.) Misy torohevitra maro momba ny maha-fahendrena ny handresena ireo fironantsika feno fitiavan-tena amin’ny alalan’ny fifehezan-tena, ao amin’ny Teniny. Tsy afaka mandositra ireo lalàn’Andriamanitra tsy miova tsotra izao isika. Milaza amintsika toy izao ny Teniny: “Izay afafin’ny olona no hojinjany. Fa izay mamafy ho an’ny nofony dia hijinja fahasimbana avy amin’ny nofo; ary izay mamafy ho an’ny Fanahy dia hijinja fiainana mandrakizay avy amin’ny Fanahy.” (Galatiana 6:7, 8). Ny ohatra miharihary iray dia ny amin’ny fihinanana sy ny fisotroana. Misy zava-manahirana maro hita satria mihinana na misotro be loatra ny olona. Manaisotra ny fanajan-tenany amin’ny olona iray ny tsy fahaiza-manohitra ny fitiavan-tena rehetra toy izany. Mbola ratsy kokoa noho izany fa tsy afaka ny tsy hahay hanohitra ny fitiavan-tena ny olona iray ka tsy hanimba koa ny fifandraisany amin’ny hafa. Ny ratsy indrindra amin’ny rehetra dia ny hoe manimba ny fifandraisantsika amin’ilay Raintsika any an-danitra ny tsy fananana fifehezan-tena.
7. Inona no lohahevitra lehibe indrindra ao amin’ny bokin’ny Ohabolana, araka ny asehon’ny andinin-teny inona avy?
7 Noho izany, dia tsy maintsy manohy milaza amin’ny tenantsika isika fa mitondra faharesena ho an’ny tenantsika ihany ny fitiavan-tenantsika. Ny lohahevitra miavaka iray ao amin’ny bokin’ny Ohabolana, izay manantitrantitra ny amin’ny fahaizana mifehy ny tena, dia hoe tsy ahitana tombony tsotra izao ny fitiavan-tena ary mampiseho fahendrena ny fanehoana fifehezan-tena. (Ohabolana 14:29; 16:32). Ary aoka homarihina eto fa ny fahaizana mifehy ny tena dia mahafaoka be lavitra noho ny tsy fanaovana ny ratsy fotsiny. Ilaina koa ny fahaizana mifehy ny tena, na ny fifehezan-tena mba hanaovana ny tsara, izay mety ho sarotra satria izany dia manohitra ireo fironantsika mpanota.
8. Zava-nitranga inona no mampisongadina ny maha-fahendrena ny fanehoana fifehezan-tena?
8 Mampiseho ny maha-fahendrena ny fanehoana fifehezan-tena ny ohatry ny Vavolombelon’i Jehovah iray nilahatra tany amin’ny banky iray ka nisongonan’ny lehilahy iray. Na dia tezitra ihany aza ilay Vavolombelona, dia naneho fifehezan-tena. Tamin’io andro io ihany izy dia tsy maintsy nandeha hampanisy sonia ny mari-trano sasantsasany ho an’ny Efitrano Fanjakana tamin’ny tompo-marika iray. Iza àry ilay tompo-marika nalehany raha tsy ilay lehilahy nisongona azy tany amin’ny banky ihany! Tsy vitan’ny hoe niseho ho sariaka aoka izany fotsiny ilay tompo-marika, fa tsy nasainy nandoa afa-tsy latsaka ny ampahafolon’ny tokony ho naloany ilay Vavolombelona. Faly erỳ ilay Vavolombelona fa naneho fifehezan-tena izy teo aloha kokoa tamin’io andro io ka tsy nanaiky ho sosotra!
9. Inona no lalan’ny fahendrena rehefa iharan’ny fitenenan-dratsy isika eny amin’ny fanompoana?
9 Matetika mihitsy, rehefa mitory ny vaovao tsaran’ny Fanjakan’Andriamanitra isam-baravarana isika, na manao fanambarana amin’ny fomba hafa, no iharan’ny teny ratsy. Inona no lalan’ny fahendrena? Manao izao fanambarana feno fahendrena izao ny Ohabolana 15:1: “Ny famaliana mora dia mampianina ny fahatezerana mafy.” Raha lazaina amin’ny teny hafa, dia mila maneho fifehezan-tena isika. Ary tsy ny Vavolombelon’i Jehovah ihany no nahita fa marina izany, fa ny hafa koa. Mihatakatry ny mpitsabo hatrany hatrany ny fahaizan’ny fifehezan-tena manasitrana.
Manampy ny fitiavana tsy misy fitiavan-tena
10, 11. Nahoana no tena fanampiana ho amin’ny fanehoana fifehezan-tena ny fitiavana?
10 Ny filazalazan’i Paoly momba ny fitiavana ao amin’ny 1 Korintiana 13:4-8 dia mampiseho fa afaka manampy antsika haneho fifehezan-tena ny hery ananan’izy io. “Ny fitiavana mahari-po.” Ny fahari-po dia mitaky fifehezan-tena. “Ny fitiavana tsy mialona, tsy mirehareha, tsy mieboebo.” Ny fitiavana dia toetra manampy antsika hifehy ireo eritreritsika sy fihetseham-pontsika, handresy izay fironana rehetra hialona, hirehareha na hieboebo. Manosika antsika mba ho hafa tanteraka noho izany indrindra ny fitiavana ka mahatonga antsika hanetry tena sy tsy hanambony tena toy ny nataon’i Jesosy. — Matio 11:28-30, MN.
11 Nanohy ny teniny i Paoly ka nilaza fa ny fitiavana dia “tsy manao izay tsy mahamendrika”. Mitaky fifehezan-tena koa ny fitondrantena amim-pahamendrehana amin’ny fotoana rehetra. Misakana antsika tsy hanana faniriana mihoa-pampana, ‘tsy hitady ny tombontsoantsika ihany’ ny fitiavana. Ny fitiavana dia “tsy mora sosotra”. Mora erỳ ny manaiky ho sosotra noho izay ataon’ny hafa na lazainy! Ny fitiavana anefa dia hanampy antsika haneho fifehezan-tena ka tsy hiteny na hanao zavatra izay hanenenantsika any aoriana. Ny fitiavana dia “tsy manao otri-po”. Mirona hitana lolompo na hanao fo lentika isika amin’ny maha-olombelona antsika. Ny fitiavana anefa dia hanampy antsika hanala ny eritreritra toy izany tsy ho ao an-tsaintsika. Ny fitiavana “tsy mifaly amin’ny tsi-fahamarinana”. Mitaky fifehezan-tena ny hoe tsy hahita fahafinaretana amin’izay tsy marina, toy ny sary vetaveta na ny tantara mitohy mampietry ao amin’ny televiziona. Ny fitiavana koa dia “mandefitra ny zavatra rehetra” sy “maharitra ny zavatra rehetra”. Mitaky fifehezan-tena ny hoe hizaka izay mihatra, ny hoe hiaritra zavatra misedra na manasatra ka tsy hamela izany hanakivy antsika, hahatonga antsika hamaly ratsy ny ratsy na hampirona antsika handao ny fanompoana an’i Jehovah.
12. Fomba iray inona no azontsika anehoana ny fankasitrahantsika izay rehetra nataon’i Jehovah Andriamanitra sy i Jesosy Kristy ho antsika?
12 Raha tena tia marina ilay Raintsika any an-danitra isika ka mankasitraka ireo toetrany mahatalanjona sy izay rehetra nataony ho antsika, dia haniry hanao izay ankasitrahany isika amin’ny fanehoana fifehezan-tena amin’ny fotoana rehetra. Ary koa, raha tena tia marina ilay Tompontsika sy Mpampianatra antsika, izany hoe i Jesosy Kristy, isika ka mankasitraka izay rehetra nataony ho antsika, dia hanaraka ny baikony mba ‘hitondra ny hazo fijaliantsika ka hanaraka azy tsy an-kijanona’. (Marka 8:34, MN). Izany dia mitaky tokoa ny hanehoantsika fifehezan-tena. Ny fitiavana ireo rahalahintsika sy anabavintsika kristiana dia hisakana antsika koa tsy hanafintohina azy amin’ny fanarahana lalana mampiseho fitiavan-tena.
Ny finoana sy ny fanetren-tena ho toy ny mpanampy
13. Nahoana ny finoana no afaka manampy antsika haneho fifehezan-tena?
13 Ny fanampiana lehibe hafa iray mba hanehoana fifehezan-tena dia ny finoana an’Andriamanitra sy ireo fampanantenany. Hahatonga antsika hatoky an’i Jehovah sy hiandry ny fotoana voafetrany mba hanarenana ny tarehin-javatra rehetra ny finoana. Nanazava izany hevitra izany koa ny apostoly Paoly rehefa nilaza toy izao ao amin’ny Romana 12:19: “Ry malala, aza mamaly ratsy, (...) fa voasoratra hoe: ‘Ahy ny famaliana; Izaho no hamaly, hoy Jehovah’.” Amin’izany lafiny izany, dia afaka manampy antsika koa ny fanetren-tena. Raha manetry tena isika, dia tsy halaky ho tafintohina noho ny fanaovan-dratsy amintsika noforonin’ny saina na tena nisy. Tsy hanao lalàna ho an’ny tenantsika tsy amim-pieritreretana isika, raha azo atao ny milaza izany, fa haneho fifehezan-tena kosa ka ho vonona ny hiandry an’i Jehovah. — Ampitahao amin’ny Salamo 37:1, 8.
14. Fisehoan-javatra inona no mampiseho fa azon’ireo tena tsy manana fifehezan-tena atao ny mahazo azy io?
14 Ny hoe azo atao ny mianatra ny haneho fifehezan-tena dia naseho mazava sy tamin-kery tamin’ny fisehoan-javatra iray nahakasika lehilahy iray nanana toetra nahery vaika. Tezitra aoka izany izy rehefa nisy niantso ny pôlisy noho ny tabataba be nataon’izy sy ny rainy, ka namely ho safotra pôlisy telo lahy talohan’ny nahafahan’ny hafa hampitony azy! Tatỳ aoriana anefa dia nifandray tamin’ny Vavolombelon’i Jehovah izy ary nianatra ny haneho fifehezan-tena, izay iray amin’ny vokatry ny fanahin’Andriamanitra. (Galatiana 5:22, 23, MN). Amin’izao andro izao, izany hoe 30 taona atỳ aoriana, dia mbola manompo an’i Jehovah amim-pahatokiana ihany io lehilahy io.
Ny fifehezan-tena ao amin’ny faritry ny fianakaviana
15, 16. a) Inona no hanampy ny lehilahy manambady iray haneho fifehezan-tena? b) Amin’ny tarehin-javatra inona indrindra no ilàna fifehezan-tena, araka ny asehon’ny zava-nitranga inona? d) Nahoana no ilain’ny vehivavy manambady iray ny fifehezan-tena?
15 Tena ilaina tokoa ny fifehezan-tena ao amin’ny faritry ny fianakaviana. Mitaky ny hanehoan’ny lehilahy manambady iray fifehezan-tena eo amin’ny eritreriny, ny teniny ary ny ataony ny hoe ho tia ny vadiny tahaka ny tenany. (Efesiana 5:28, 29). Eny, mitaky fifehezan-tena amin’ny lehilahy manambady ny fanarahana ireo tenin’ny apostoly Petera ao amin’ny 1 Petera 3:7 manao hoe: “Hianareo lehilahy, miaraha mitoetra aminy araka ny marina.” Rehefa tsy mpino indrindra ny vadiny no mila maneho fifehezan-tena ny lehilahy mino.
16 Indro misy ohatra hampisehoana izany: Nisy loholona iray nanambady vehivavy tsy mpino ratsy toetra. Naneho fifehezan-tena anefa izy, ary nandraisany soa tokoa izany ka nilaza taminy ny dokoterany hoe: “Na olona efa tena manana faharetana lehibe tokoa ianao, ry John, na manana fivavahana mahery ianao.” Tena manana fivavahana mahery tokoa isika, satria “tsy nomen’Andriamanitra fanahy osa isika, fa fanahy mahery sy fitiavana ary fahononan-tena”, izay manampy antsika haneho fifehezan-tena. (2 Timoty 1:7). Fanampin’izany, dia mitaky fifehezan-tena amin’ny vehivavy iray ny hoe hampiseho fanekena, indrindra rehefa tsy mpino ny vadiny. — 1 Petera 3:1-4.
17. Nahoana no zava-dehibe eo amin’ny fifandraisan’ny ray aman-dreny sy ny zanaka ny fifehezan-tena?
17 Ilaina koa ny fifehezan-tena eo amin’ny fifandraisan’ny ray aman-dreny sy ny ankizy. Mba hananana zanaka maneho fifehezan-tena, dia tsy maintsy manome ohatra tsara aloha ireo ray aman-dreny voalohany indrindra. Ary rehefa mila ny hampiharana famaizana ny ankizy, dia tokony hatao amim-pahatoniana sy fitiavana foana izany, zavatra izay tena mitaky fifehezan-tena tokoa. (Efesiana 6:4; Kolosiana 3:21). Etsy an-danin’izany, ireo ankizy dia mila ny mankatò raha tiany ny hampiseho fa tena tia tokoa ny ray aman-dreniny izy ireo, ary ny fankatoavana dia mitaky fifehezan-tena. — Efesiana 6:1-3; ampitahao amin’ny 1 Jaona 5:3.
Aoka isika hampiasa ny fanampiana omen’Andriamanitra
18-20. Fandaharana ara-panahy telo inona avy no tsy maintsy hararaotintsika mba hambolena ireo toetra tsara izay hanampy antsika haneho fifehezan-tena?
18 Mba hampitomboana fahatahorana an’Andriamanitra, fitiavana tsy misy fitiavan-tena, finoana, fankahalana ny ratsy ary fifehezan-tena, dia mila ny manararaotra ny fanampiana rehetra nomen’i Jehovah Andriamanitra isika. Aoka isika handinika fandaharana ara-panahy telo izay afaka manampy antsika haneho fifehezan-tena. Voalohany indrindra aloha, dia eo ny tombontsoa sarobidin’ny vavaka. Na oviana na oviana isika dia tsy haniry ho sahirana loatra ka tsy hivavaka. Eny, tokony haniry ny ‘tsy hitsahatra ny hivavaka’, ny ‘haharitra amin’ny vavaka’, isika. (1 Tesaloniana 5:17; Romana 12:12). Aoka hataontsika antom-bavaka ny fambolena fifehezan-tena. Fa rehefa tsy nahavita naneho fifehezan-tena kosa isika, dia aoka hitalaho famelan-keloka amim-panenenana amin’ilay Raintsika any an-danitra.
19 Ny fanampiana faharoa ho amin’ny fanehoana fifehezan-tena dia ny fandraisana ny fanampiana izay azo avy amin’ny famahanan-tena amin’ny Tenin’Andriamanitra sy ireo zavatra vita an-tsoratra izay mahatonga antsika hahatakatra sy hampihatra ny Soratra masina. Mora erỳ ny manao tsirambina io tapany iray amin’ny fanompoantsika masina io! Tsy maintsy maneho fifehezan-tena isika ary tsy hitsahatra ny hilaza amin’ny tenantsika fa tsy misy zavatra natao hovakina lehibe kokoa noho ny Baiboly sy izay omen’ny “mpanompo mahatoky sady malina”, ka noho izany dia tsy maintsy manome izany ny toerana voalohany isika. (Matio 24:45-47, MN). Tena nahay ilay nilaza fa ny fiainana dia tsy irỳ sy irỳ velively fa irỳ na irỳ. Moa ve isika tena lehilahy sy vehivavy araka ny fanahy marina? Raha mahatsapa izay ilaintsika eo amin’ny ara-panahy isika, dia haneho ilay fifehezan-tena izay takina mba hamonoana ny televiziona ka hanomanana ireo fivoriantsika na hamakiana Ny Tilikambo Fiambenana izay mety ho vao tonga tamin’ny paositra.
20 Fahatelo manaraka izany, dia eo ny momba ny famonjena ireo fivoriana sy fivoriamben’ny fizaran-tany ary fivoriamben’ny distrika, raharaha izay tokony homentsika ny fiheverana mendrika ho azy. Raisintsika ho toy ny zavatra tena tsy maintsy atao ve ireny fivoriana rehetra ireny? Nanao fanomanana mba handraisana anjara ve isika rehefa tonga hanatrika azy ireny ary avy eo dia mandray anjara tokoa rehefa manana fahafahana? Arakaraka ny anomezantsika ireo fivoriantsika ny fiheverana mendrika ho azy no hanamafisantsika ny fahatapahan-kevitsika haneho fifehezan-tena amin’ny toe-javatra rehetra.
21. Inona avy no sasany amin’ireo valisoa ho azontsika noho ny fambolena fifehezan-tena, izay vokatry ny fanahy?
21 Valisoa inona avy no azontsika antenaina noho isika miezaka mafy haneho fifehezan-tena amin’ny fotoana rehetra? Voalohany indrindra aloha, dia tsy hijinja ireo vokatra mangidin’ny fitiavan-tena isika. Hanana fanajan-tena sy fieritreretana madio isika. Hiaro ny tenantsika tsy ho tratran’ny zava-manahirana maro be isika ary hitoetra eo amin’ny lalan’ny fiainana. Fanampin’izany, dia ho afaka hanisy soa lehibe indrindra araka izay azo atao ny hafa isika. Ambonin’izany rehetra izany, dia hanaraka ny Ohabolana 27:11 isika: “Anaka, hendre, ary ampifalio ny foko, mba hamaliako izay miteny ratsy ahy.” Ary izany no valisoa lehibe indrindra mety ho azontsika, dia ny tombontsoa hampifaly ny fon’i Jehovah, ilay Raintsika be fitiavana any an-danitra!
Tadidinao Ve?
◻ Ahoana no anampian’ny fahatahorana an’Andriamanitra antsika haneho fifehezan-tena?
◻ Nahoana ny fitiavana no manampy antsika hamboly fifehezan-tena?
◻ Amin’ny ahoana no anampian’ny fifehezan-tena eo amin’ny fifandraisan’ny mpianakavy?
◻ Fandaharana inona avy no tsy maintsy hararaotintsika tsara raha tiantsika ny hamboly fifehezan-tena?
[Sary, pejy 15]
Naneho fifehezan-tena i Josefa rehefa nalaim-panahy
[Sary, pejy 17]
Tena mitaky fifehezan-tena tokoa ny fampiharana famaizana amin’ny ankizy amim-pahatoniana sy fitiavana