Anisan’ny Kristianisma Marina ve ny Fahaizana Miteny Amin’ny Fiteny Tsy Fantatra?
“TSAPAKO ho toa nisy rianaratra izany ny rivotra, teo am-pihainoako azy nivavaka tamin’ny fiteny tsy fantatra”, hoy i Bill taorian’ny niangonany, izy sy ny olona enina hafa, teo anoloan’ilay mpitory teny teo akaikin’ny alitaram-piangonana. Moa ve ny fanandraman-javatra toy izany mamerina ny fiasan’ny fanahy masina tamin’ny taonjato voalohany? Moa ve izy ireny mampahafantatra ilay fivavahana ampianarin’ny Baiboly? Afaka mahita valiny mahafa-po isika amin’ny fandinihana amim-pitandremana ny Soratra Masina.
Ahariharin’ny fitantarana ao amin’ny Baiboly fa, rehefa nisy fahaizana nahagaga avy tamin’ny fanahy masina nampitaina tamin’olona, dia nanatrika teo fara faharatsiny ny iray tamin’ireo apostoly 12, na ny apostoly Paoly. Ny voalohany tamin’ireo fitrangan-javatra telo voarakitra an-tsoratra momba ny fitenenana amin’ny fiteny tsy fantatra, dia nitranga teo amin’ireo mpianatr’i Jesosy 120 tafangona tao Jerosalema tamin’ny Pentekosta taona 33 am.f.i. (Asan’ny Apostoly 2:1-4). Telo taona sy tapany tatỳ aoriana, teo am-pihainoana an’i Petera nitory teny, dia nandray ny fanahy masina ny antokona Italiana tsy voafora, ary nanomboka “niteny tamin’ny fiteny tsy fantatra sy nankalaza an’Andriamanitra” izy ireo. (Asan’ny Apostoly 10:44-48). Ary 19 taona taorian’ny Pentekosta, tany amin’ny taona 52 am.f.i. tany ho any, i Paoly dia niresaka tamin’ny antokon’olona tany Efesosy, ary nametra-tanana teo amin’ny mpianatra 12. “Niteny tamin’ny teny tsy fantatra” koa ireo, “sady naminany”. — Asan’ny Apostoly 19:6.
Nahoana no nisy ny fahaizana niteny tamin’ny fiteny tsy fantatra?
Taloha kelin’ny niakarany ho any an-danitra indrindra, dia hoy i Jesosy tamin’ireo mpanara-dia azy: “Fa hahazo hery hianareo amin’ny hilatsahan’ny Fanahy Masina aminareo, ary ho vavolombeloko any Jerosalema sy eran’i Jodia sy Samaria ary hatramin’ny faran’ny tany.” (Asan’ny Apostoly 1:8). Mariho fa tamin’izany izy dia nanondro indrindra ny fomba hanatanterahana io asa fanambarana goavana io — noho ny fanampian’ny fanahy masina.
Mbola tsy nisy tamin’izay ny haitao misy ankehitriny eo amin’ny fomba fifandraisana izay mahatonga antsika ho afaka handefa hafatra maneran-tany amin’ny fiteny maro. Voatery natao am-bava ny fanaparitahana voalohany indrindra ny vaovao tsara, ary tamin’izany dia hita fa tena nanampy ny fahaizana nahagaga hiteny tamin’ny fiteny tsy fantatra. Izany no nitranga rehefa nitory tamin’ny Jiosy sy proselyta tany Jerosalema ny Kristiana tamin’ny Pentekosta taona 33 am.f.i. Nahare ny amin’ny ‘asa lehibe nataon’Andriamanitra’ tamin’ny fiteniny avy ary nahatakatra izay nolazaina ny Partiana sy Mediana sy Elamita sy Kretana sy Arabo, ary ny mponina tany Mesopotamia, Jodia, Kapadokia sy Ponto sy ny distrikan’i Azia, ary koa ireo vahiny avy tany Roma. Vetivety dia tonga mpino ny telo arivo. — Asan’ny Apostoly 2:5-11, 41.
Zava-misy odian-tsy hita mazàna ny hoe, ny fitenenana amin’ny fiteny tsy fantatra anie ka iray monja tamin’ireo fomba sivy fiasan’ny fanahy masina izay notononin’i Paoly tao amin’ny taratasiny ho an’ny Kristiana tany Korinto. Na dia nihevitra aza i Paoly fa fahaizana latsa-danja kokoa ny fitenenana amin’ny fiteny tsy fantatra, izy io dia sarobidy ho an’ny kongregasiona voalohany teo amin’ny fampielezana ny vaovao tsara momba ny Fanjakan’Andriamanitra any an-danitra. Izy io dia anisan’ireo “fanomezam-pahasoavana” izay nandray anjara tamin’ny fitomboan’isa sy fampandrosoana ny kongregasiona kristiana izay mbola zaza. — 1 Korintiana 12:7-11; 14:24-26.
Ireo fomba isan-karazany fiasan’ny fanahy masina tamin’ny taonjato voalohany, anisan’izany ny fitenenana amin’ny fiteny tsy fantatra, dia porofo hita maso koa fa Andriamanitra dia tsy nampiasa intsony ilay kongregasionan’ny Isiraely izay efa 1 500 taona, ho vahoakany manokana. Tsy nisy nisalasalana fa ny fankasitrahany izao dia teo amin’ilay kongregasiona kristiana vaovao naorin’ny Zanany lahitokana. — Ampitahao amin’ny Hebreo 2:2-4.
Ireny fampiharihariana ny asan’ny fanahy masina ireny dia fitambaran-javatra tena lehibe teo amin’ny fiorenan’ny kongregasiona kristiana mbola tanora, sy teo amin’ny fanampiana azy io hitombo ho amin’ny fahamatorana. Nohazavain’i Paoly fa, rehefa nahatratra ny zava-nokendreny ireny fahaizana mahagaga ireny, dia hitsahatra: “Fa raha ny faminaniana, dia ho levona; na ny fiteny tsy fantatra, dia hitsahatra”. — 1 Korintiana 13:8.
Eny, mazava ny voalazan’ny Baiboly fa hitsahatra ny fahaizana miteny amin’ny fiteny tsy fantatra. Rahoviana anefa? Ahariharin’ny Asan’ny Apostoly 8:18 fa ny fahaizana avy amin’ny fanahy masina dia noraisina tamin’ny alalan’ny “fametrahan’ny apostoly tànana”. Miharihary, àry, fa rehefa maty ny apostoly farany, ny fampitana ireo fahaizana avy amin’ny fanahy masina dia hitsahatra — anisan’izany ny fitenenana tamin’ny fiteny tsy fantatra. Noho izany, rehefa tapitra nodimandry avokoa ireo izay nahazo izany fahaizana izany avy tamin’ireo apostoly, dia nitsahatra ny fahaizana mahagaga. Mandra-pahatongan’izay, dia nanam-potoana hiorenana tsara ilay kongregasiona kristiana ary efa niely tany amin’ny tany maro.
“Fiteny tsy fantatra” sy ny fandikana azy
Ny fipoiran’ny fitenenana amin’ny fiteny tsy fantatra indray amin’izao andro izao, dia “noraisin’ny sasany ho fanao tafahoatra ara-pihetseham-po asehon’olona mora miovaova mba hanintonana ny saina ho amin’ny tenany, ny hafa kosa mihevitra izany ho mitovy amin’ny fitenenana tamin’ny fiteny tsy fantatra tamin’ny andron’ireo Apostoly.” Any amin’ireo fivoriana ataon’ny fiangonana amin’izao fotoana izao, izay itrangan’ny fitenenana amin’ny fiteny tsy fantatra, izy io mazàna dia mahafaoka fipoahan’ny fihetseham-po mafy tampoka arahin’ny fahatorantoranana amin’ny alalan’ny feo tsy misy azo. Mifanaraka amin’izany, dia niaiky toy izao ny olona iray: “Ampiasaiko indrindra ny fahaizako miteny amin’ny fiteny tsy fantatra, rehefa mitokana aho, ho an’ny fisaintsainako manokana. (...) Somary sadaikatra aho eo anatrehan’ny olon-kafa.” Nitantara toy izao ny iray hafa: “Nandre ny teny nolazaiko aho, tsy nisy azoko izy ireo, kanefa dia mbola tsapako fa voatosika hiteny ihany ny lelako.”
Filazana tena misy vidiny inona moa no ampitain’ny fiteny tsy fantatra toy ireny, ary ahoana ny amin’ny fandikan-teny? Ireo izay mihambo ho mahay mandika io fiteny io dia manolotra fanazavana samy hafa amin’ny fitenenana tsy misy azo iray ihany. Fa nahoana no fanazavana samy hafa? Manamaivana izany fahasamihafana izany izy ireo amin’ny filazana fa “Andriamanitra dia nanome dikan-teny iray ho an’ny olona iray, ary dikan-teny iray hafa ho an’ny olona iray hafa.” Niaiky toy izao ny olona iray: “Nahamarika toe-javatra maro aho izay nisian’ny fandikan-teny tsy marina.” Ao amin’ny bokiny hoe The Gift of Tongues, i D. A. Hayes dia nanisy firesahana ny amin’ny fitrangan-javatra iray izay tsy netezan’ny lehilahy iray handika ny tenin’ny vehivavy iray niteny tamin’ny fiteny tsy fantatra, satria “faran’izay namoafady ilay fitenenana”. Endre ny fifanoheran’izany amin’ny fitenenana tamin’ny fiteny tsy fantatra izay nisy tamin’ny taonjato voalohany ary natao tokoa mba hampandrosoana ny kongregasiona! — 1 Korintiana 14:4-6, 12, 18.
Amin’izao andro izao dia misy mihambo ho nandre dikan-teny nahatalanjona, ary mety hino amim-pahatsorana izy ireo fa mampiasa io fahaizana io Andriamanitra rehefa “maniry hanome hafatra mivantana amin’ny olona”. Hafatra avy amin’Andriamanitra inona anefa no ilaintsika amin’izao andro izao izay tsy nomen’i Jesosy Kristy sy ireo apostoly antsika? Ny apostoly Paoly, izay nahazo fahaizana tamin’ny fanahy masina mihitsy no nilaza hoe: “Izay soratra rehetra nomen’ny tsindrimandrin’Andriamanitra dia mahasoa koa ho fampianarana, ho fandresen-dahatra, ho fanitsiana izay diso, ho fitaizana amin’ny fahamarinana, mba ho tanteraka ny olon’Andriamanitra, ho vonona tsara ho amin’ny asa tsara rehetra.” — 2 Timoty 3:16, 17.
Ny zava-misy dia izao: tsy ao anatin’ny fahazazany intsony ny kongregasiona kristiana, ka noho izany dia tsy ilaina intsony mba hanamarinana ny anjara asany ireo fanambarana ataon’Andriamanitra na ireo fahaizana mahagaga. Mampitandrina toy izao ny Baiboly: “Fa na izahay, na anjely avy any an-danitra aza, no mitory filazantsara hafa aminareo afa-tsy izay [“tsy mifanaraka amin’izay”, The New English Bible] efa notorinay taminareo, aoka ho voaozona izy.” — Galatiana 1:8.
Tsy ilaina intsony ny fitenenana amin’ny fiteny tsy fantatra amin’ny fomba mahagaga, ary tsy misy fototra ao amin’ny Baiboly mahatonga hino fa izany dia anisan’ny Kristianisma marina amin’izao andro izao. Koa satria feno sy azo raisina ombieny ombieny izao ny Baiboly, dia manana izay ilaintsika isika ao amin’ny Tenin’Andriamanitra. Mamela antsika hahazo fahalalana marina momba an’i Jehovah sy ny Zanany izy io, dia fahalalana izay mitarika ho amin’ny fiainana mandrakizay. — Jaona 17:3; Apokalypsy 22:18, 19.
Na dia tamin’ny taonjato voalohany aza, dia voatosika hanoratra tany amin’ny kongregasiona tany Korinto ny apostoly Paoly mba hanitsiana ny fomba fijerin’izy ireo ny antony nanomezana an’ireo Kristiana voalohany ny fahaizana niteny tamin’ny fiteny tsy fantatra. Toa nanjary sondriana tamin’ny fahaizana niteny tamin’ny fiteny tsy fantatra ny sasany, ka nanao zavatra toy ny zazakely, tsy matotra ara-panahy. Noheverina ho zava-dehibe loatra ny ‘fitenenana tamin’ny fiteny tsy fantatra’. (1 Korintiana 14:1-39). Nohantitranterin’i Paoly fa tsy ny Kristiana rehetra tamin’ny taonjato voalohany akory no niteny tamin’ny fiteny tsy fantatra tamin’ny fomba nahagaga. Tsy nilaina tamin’ny famonjena azy ireo izany. Na dia tamin’izany fotoana izany aza, fony izy io mbola nisy, dia latsa-danja kokoa noho ny faminaniana nahagaga ny fahaizana niteny tamin’ny fiteny tsy fantatra. Ny fitenenana tamin’ny fiteny tsy fantatra dia tsy notakina, ary tsy takina amin’ny Kristiana mba hahazoana fiainana mandrakizay. — 1 Korintiana 12:29, 30; 14:4, 5.
Ny hery ao ambadiky ny fiteny tsy fantatra amin’izao andro izao
Mino ny sasany fa ny hery manosika ireo mpiteny amin’ny fiteny tsy fantatra amin’izao andro izao, dia ireo filoham-piangonana mahay mampientanentana ny vahoaka ka mandrisika ireo mpiangona ao aminy hahazo io fahaizana io. Amin’ny toe-javatra sasany, izy io dia vokatry ny fanehoana fihetseham-po tafahoatra sy ny tsy fahampian-javatra sasany ilain’ny vatana. Ao amin’ilay boky hoe Tongues of the Spirit, i Cyril G. Williams dia nilaza fa izy io dia tonga “famantarana ny maha-lohandohany eo amin’ny antokon’olona, tamin’ny toe-javatra maro” ary manome ho an’ny olona iray “toerana sy fahefana eo imason’ilay antokon’olona sy eo imason’ny tenany ihany koa”. Ny antony manosika àry, dia mety ho ny faniriana ho anisan’ny antokon’olona ambony mahay miteny amin’ny fiteny tsy fantatra.
Fony izy prezidàn’ny Oniversiten’i Loyola, dia nomarihin’i Donald P. Merrifield fa “ny fitenenana amin’ny fiteny tsy fantatra dia mety ho fanandraman-javatra feno fahataitairana arahin’ny fihetsehana sy vazavaza, na, araka ny voalazan’ny sasany, dia fanandraman-javatra avy amin’ny Devoly.” Hoy ilay mpitondra fivavahana atao hoe Todd H. Fast: “Miteraka ady hevitra ny fitenenana amin’ny fiteny tsy fantatra. Manana fomba fiasa maro izay misy akony eo amintsika ny devoly.” Ny Baiboly mihitsy aza dia mampitandrina antsika fa afaka manan-kery eo amin’ny olona sy mifehy ny fiteniny i Satana sy ny demoniany. (Asan’ny Apostoly 16:17, 18). I Jesosy dia namely ny fanahin’ny demonia iray izay nanosika lehilahy hiantsoantso sy hianjera tamin’ny tany. (Lioka 4:33-35). Nampitandrina i Paoly fa i ‘Satana dia mampiova ny endriny ho tahaka ny anjelin’ny mazava’. (2 Korintiana 11:14). Amin’izao andro izao, ireo izay mikatsaka ny fahaizana hiteny amin’ny fiteny tsy fantatra izay tsy omen’Andriamanitra intsony ny olony, dia mitolo-batana ho amin’ny famitahan’i Satana izay, efa nampitandremana antsika, fa hampiasa “ny hery sy ny famantarana sy ny fahagagana mandainga rehetra”. — 2 Tesaloniana 2:9, 10.
Fiteny tsy fantatra — Sy ny Kristianisma marina
Ireo Kristiana tamin’ny taonjato voalohany izay nandray fahaizana hiteny tamin’ny fiteny tsy fantatra dia nampiasa izany mba hanazavana ireo zavatra mahatalanjona nataon’Andriamanitra. Nohantitranterina ny ilana handikana mazava ilay hafatra nampitaina tamin’ny fiteny tsy fantatra mba hahafahan’ny rehetra hahazo izany ka hitondran’izany fampandrosoana ho an’ny maro. (1 Korintiana 14:26-33). Nananatra toy izao i Paoly: “Raha tsy mazava ny teny aloaky ny vavanareo, atao ahoana no fahafantatra izay lazainareo? Fa raha tsy izany, dia hiteny amin’ny rivotra hianareo.” — 1 Korintiana 14:9.
Na dia nanome an’ireo Kristiana voalohany fahaizana hiteny tamin’ny fiteny tsy fantatra aza ny fanahin’Andriamanitra, izy io dia tsy nahatonga azy ireo hiteniteny foana zavatra tsy nisy azo, na tsy hay nadika. Nifanaraka tamin’ny torohevitr’i Paoly, ny fanahy masina dia nanome fitenenana izay nahatonga ny vaovao tsara ho vetivety dia ‘voatory teny ambanin’ny lanitra rehetra teny’. — Kolosiana 1:23.
Mikasika izao andro farany ho an’ny fandehan-javatra izao, dia nandidy toy izao i Jesosy Kristy: “Ary ny firenena rehetra tsy maintsy hitoriana ny filazantsara [-n’ilay Fanjakana efa miorina] aloha.” (Marka 13:10). Toy ny tamin’ny taonjato voalohany, dia tsy maintsy mandre ny hafatra momba ny Fanjakana ireo zavatra noforonina rehetra. Azo atao izany satria ny Baiboly izao dia voadika manontolo, na ny tapany aminy, amin’ny fiteny efa ho 2 000. Ilay fanahy masina izay nanosika ny Kristiana voalohany hiteny tamin-kasahiana sy tamin-kerim-po ihany izao no manohana ny asa fitoriana lehibe sy mahatalanjona ataon’ny kongregasionan’ny Vavolombelon’i Jehovah amin’izao andro izao. Miteny ilay “fiteny madio” izy ireo, am-bava sy amin’ny fampiasana ny haitao misy ankehitriny eo amin’ny fanontam-pirinty mba hahatonga ny fahamarinana ao amin’ny Soratra Masina ho azo raisina amin’ny alalan’ny pejy misy sora-pirinty. Io hafatra io dia miely any amin’ny tany sy nosin-dranomasina maherin’ny 200. Ny Vavolombelon’i Jehovah irery ihany no vahoaka atosiky ny fanahin’Andriamanitra mba hampahafantatra ireo zavatra mahatalanjona rehetra nataon’Andriamanitra. — Zefania 3:9, NW; 2 Timoty 1:13.
[Sary, pejy 7]
Fanambarana isan-trano any Japana
Fanambarana isan-tsambo any Colombie
Ambany: Fianarana ny Baiboly any Guatémala
Farany ambany: Fanambarana any ambanivohitr’i Pays-Bas