Fahantrana — Ilay ‘Tarehin-javatra Ilana Fikarakarana Maika Tsy Asiana Resaka’
“MANDRE zavatra be dia be isika momba ny tarehin-javatra ilana fikarakarana maika izay anaovana resa-be, dia ny amin’ny fisondrotry ny hafanana maneran-tany sy ny sosona ozone ary ny fandotoana ny ranomasina”, hoy ny Dr. Mahbub Ul-Haq, mpanolo-tsaina ao amin’ny Firenena Mikambana, kanefa nanampy teny izy hoe: “Mbola hahafaty olona ihany ny fisondrotry ny hafanana maneran-tany sy ireo tarehin-javatra maro hafa ilana fikarakarana maika izay anaovana resa-be, [raha mbola] mandripaka aina maro isan’andro any amin’ireo tany an-dalam-pandrosoana, ireo tarehin-javatra ilana fikarakarana maika tsy asiana resaka.” Nilaza ny heviny momba ny iray amin’ireo tarehin-javatra ilana fikarakarana maika tsy asiana resaka ireo ny Dr. Ul-Haq. “Ny fahantrana”, hoy izy, “no tena mpamono lehibe indrindra.” Amin’ny ahoana izany?
Ho an’ny maro amin’ireo olona 1 300 tapitrisa maneran-tany izay mitrongy vao homana amin’ny iray dolara (4 200 FMG eo ho eo) na latsaka izany isan’andro, dia mivadika ho loza mahafaty tokoa ny fahantrana. Olona hatramin’ny 18 tapitrisa no maty isan-taona noho ny “antony mifandray amin’ny fahantrana”, hoy ny tatitra nataon’ny gazetiboky UN Chronicle. Mahazendana io tarehimarika io! Alao sary an-tsaina ange ny matoam-baovao “manaitra” e, raha toa, ohatra, ka matin’ny hanoanana ao anatin’ny herintaona ny mponin’i Aostralia manontolo misy 18 tapitrisa eo ho eo! Kanefa, “tsy dia resahina firy” ny fahafatesan’ireny mahantra an-tapitrisany maro ireny, hoy ny filazan’ny fampielezam-peon’ny ONU. ‘Loza tsy asiana resaka’ izy io, raha ny marina.
Mba hampitsaharana ilay tsy firesahana, dia nisy solontena avy tany amin’ny tany 117 izay nanatrika ilay Fihaonana An-tampony Momba ny Fampandrosoana Sosialy sambany vao natao, niresaka momba ireo fomba hamahana ilay olana momba ny fahantrana eo amin’izao tontolo izao. “Dimampolo amby zato taona lasa izay, dia nanomboka ady tamin-kafanam-po tamin’ny fanandevozana izao tontolo izao”, hoy ny fampahatsiahivan’i James Gustave Speth, mpitantan-draharahan’ny Fandaharan’asan’ny Firenena Mikambana Momba ny Fampandrosoana. “Ankehitriny isika dia tsy maintsy manomboka ady lehibe amin-kafanam-po amin’ny fahantran’ny sarambaben’ny olona.” Nahoana izy no manahy? “Miteraka famoizam-po sy tsy filaminan-tsaina ary mampidi-doza ho an’ny tontolo misy antsika” ny fahantrana, hoy ny fampitandremany.
Kanefa, raha mbola niara-nidinika ny amin’ny fomba hamaranana ny fahantrana ireo solontena, dia nasehon’ny ‘famantaranandron’ny fahantrana’, izay mandeha manaraka ny isan’ny zaza teraka isan’andro ao anatin’ny fianakaviana mahantra, fa mihamanjombona ny tarehin-javatra misy ny fahantrana maneran-tany. Notondroin’ilay famantaranandro, napetraka tao amin’ilay toeram-pivoriana, fa nandritra ilay fihaonana an-tampony naharitra herinandro, dia efa ho 600 000 ny isan’ny zaza vao teraka nanatevin-daharana ny isan’ny mahantra tsy mitsaha-mitombo. Teo am-pifaranan’ny andro farany tamin’ilay fihaonana an-tampony, dia najanona ilay famantaranandro; raha ny tena izy anefa, hoy ny fanamarihan’i Speth, dia “mandeha foana ilay famantaranandro”. Izao àry ny fanontaniana: Hisy handre ve izy io?