Tondra-drano Tany Mozambika — Ny Fanampiana Nentin’ny Kristianina ho An’ireo Tra-boina
AVY AMIN’NY MPANORATRA NY MIFOHAZA! ATSY MOZAMBIKA
TEO am-piandohan’ny taon-dasa, dia nifantoka tamin’ireo sary avy teto Mozambika ny mason’ny mpijery televiziona. Nasehon’ireny sary ireny ireo olona nipetraka teny ambonin’ny hazo sy nifikitra tamin’ny rantsankazo, rehefa norahonan’ny tondra-drano izy ireo. Nisy vehivavy teraka fony izy teny ambonin’ny hazo, ary hita ny nanaingan’ny helikoptera azy mianaka hankany amin’ny toerana azo antoka. Olona an’arivony maro kosa no tsy afa-niala teo nandritra ny andro maro—bibilava no naman’ny sasany taminy—mandra-pihenan’ny rano na mandra-pahatongan’ny helikoptera namonjy azy ireo.
Nanomboka tamin’ny oram-batravatra tao Maputo, renivohitr’i Mozambika ilay loza. Ora vitsivitsy taorian’izay, dia safotry ny rano tanteraka ny faritanàna maro manamorona an’ilay tanàn-dehibe. Niakatra hatrany amin’ny tafontrano ny rano, tany amin’ny faritra sasany. Nanjary renirano nisamboaravoara ireo lalana. Nisy hady lehibe niforona avy tamin’ireo riaka. Nopaohin’ny rano hankany amin’ireny ireo trano sy aotomobilina, ary saiky ny zavatra hafa rehetra. Mbola ho avy anefa ny zava-doza indrindra.
Tsy nety nitsahatra ny orana, hany ka tondraka ny faritra atsimo manontolon’i Mozambika. Latsaka koa ny orana teo amin’ireo tany teo akaikiny, toa an’i Afrika Atsimo sy i Zimbabwe ary i Botswana. Avy any amin’ireo tany ireo, ny ony Incomati sy Limpopo ary Zambèze no mikoriana mamakivaky an’i Mozambika sy mivarina any amin’ny ranomasimbe. Rava ny faritra midadasika teto Mozambika, satria nihoatra ny morony ireny ony ireny. Manatanjaka finoana ny tantara mahakasika ny fomba nifanampian’ny Kristianina nandritra io loza amin’antambo io.
Fanombanana ny fahasimbana teo am-boalohany
Tamin’ny 9 Febroary tamin’ny taon-dasa, dia lasa nitsidika ny faritra avaratra ny solontena roa avy tamin’ny biraon’ny sampan’ny Vavolombelon’i Jehovah ao Maputo. Nandalo ny tanànan’i Xinavane izy ireo, tokony ho tamin’ny sivy ora maraina. Avo be ny ranon’ny ony Incoluane tany. Nanapa-kevitra ny hanohy ny diany hatrany Xai-Xai, renivohitry ny provansin’i Gaza, izy ireo. Matetika ny tondra-drano lehibe indrindra mandritra ny rivo-doza dia mitranga any akaikin’ny tanànan’i Chókwè. Tsy nahita soritry ny zava-nanahirana tany anefa ireo solontena. Koa nanapa-kevitra ny hiverina tao Maputo àry izy ireo.
Rehefa niverina ary nadiva ho tonga tao Xinavane anefa izy ireo, dia nosakanan’ny polisy. “Tonga ny ranotrambo avy any Afrika Atsimo, ka tapaka ny lalam-pirenena”, hoy ny fampitandreman’ny polisy. “Tsy afaka mandeha intsony na ny aotobisy na ny kamiao.” Ilay tapany tamin’ny lalana nalehan’izy ireo tamin’iny maraina iny mihitsy no safotry ny rano tanteraka izao! Tafasaraka tamin’ny tapany sisa amin’i Mozambika ilay faritra, satria niakatra koa ny ranon’ireo ony tany avaratra.
Nanapa-kevitra ny handany ny alina tany Macia teo akaiky izy mirahalahy. Niharatsy ilay toe-javatra tamin’iny alina iny. Safotry ny rano ny tanànan’i Xinavane manontolo, ary namoy ny fananany rehetra ireo mponina tany. Nisy fandaharana natao mba hanampiana ireo Vavolombelona tao amin’ilay faritra, handeha any amin’ny Efitrano Fanjakana iray tany Macia. Naorina tao ny toby vonjimaika iray ho an’ireo tra-boina. Nankany amin’ireo mangazay avy hatrany koa ny Vavolombelona sasany, ary nividy ny zavatra tena ilaina eo amin’ny fiainana toy ny vary, ny tsaramaso, ny lafarinina, sy ny menaka.
Ireo namana kristianina tany Chókwè sy tany amin’ireo tanàna teo akaikiny indray izao no nanehoana fiheverana. Nivory ireo mpiandraikitra tao amin’ireo kongregasiona tany Chókwè, ary nandamina fifindra-monina rodobe. Toy izao ilay hafatra naely: “Mialà avy hatrany, ary mandehana mankany Macia!” Tsy ela anefa dia fantatra fa tsy tonga ny olona maro avy tany Xinavane. Koa nirahina àry ny Vavolombelona sasany mba hamotopototra momba azy ireo. Re koa fa maty an-drano tao an-tranony ny anti-panahy kristianina iray. Nokarakaraina ny fandevenana azy, ary hita koa ny toerana nisy ireo Vavolombelona hafa, teny an-tafontrano ny sasany. Nampiana izy rehetra ho tonga tany Macia.
Rehefa nilamina ny amin’ireny fandaharana ireny, dia nankany Bilene, tanàna kely iray any amorontsiraka, ireo solontenan’ny sampana. Nanofa fiaramanidina hitondra azy ireo ho any Maputo izy ireo tany. Na taiza na taiza no nitopazan’ny mason’ireo mpandeha, dia rano nangeniheny no nanafotra ilay faritra. Nolazain’ny vaovao fa olona 600 000 no voakasika tao amin’ny provansin’i Gaza fotsiny.
Miharatsy ny toe-javatra
Nihamafy ny fiavin’ny orana nandritra ireo andro vitsivitsy nanaraka, hany ka rava koa ireo provansy teo ampovoan’i Mozambika. Avy eo dia niforona i Eline, ilay sikilaonina tropikaly goavana. Nampirotsaka oram-be nanapotika tao amin’ny provansin’i Inhambane, i Sofala, sy i Manica izy io, ny 20 Febroary. Tondra-drano sy fahafatesana ary fandravana fanampiny no vokany.
Avy eo, tamin’ny faramparan’ny Febroary, dia safotry ny rano mbola tsy nisy toy izany mihitsy ny tanànan’i Chókwè sy ny faritra rehetra manodidina azy. Rehefa nadiva hisasaka ny alina tamin’ny asabotsy 26 Febroary, dia nitosaka be ny rano, ka nofaohiny avokoa izay nolalovany. “Nofohazin’ny mpiray tanàna taminay niantsoantso teo am-baravarankely izahay”, hoy ny fitantaran’i Luis Chitlango, Vavolombelona iray 32 taona.
Nanazava toy izao i Chitlango: “Rehefa nitsambikina avy tao am-pandriana izahay, dia renay ny firohondrohon’ny rano. Teny am-pandosirana, dia nahita bibilava maro izahay. Tonga tamin’ny toerana avo kokoa izahay, tamin’ny enina ora maraina. Tatỳ aoriana kokoa tamin’iny maraina iny anefa, rehefa nohodidinin’ny rano niakatra izahay, dia voatery nianika hazo. Olona 20 izahay.
Ny lehilahy no nianika voalohany. Avy eo dia natolotr’ireo vehivavy azy ireo ny ankizy izay nafatotra teo amin’ny rantsankazo. Nanaraka izany ireo vehivavy nitaiza kely. Tsindraindray, dia nidina avy teny ambonin’ny hazo izahay ary nitsapatsapa ny tany tao ambany rano mba hitadiavana voanjo satria fantatray fa mpamboly voanjo ny tao amin’ilay faritra.
Notapahina ny hevitra, rehefa afaka telo andro, fa tokony handeha ho any Chókwè izahay rehetra. Tonga hatreny amin’ny tratranay ny rano, ary nahery be. Teny am-pandehanana, dia nahita olona maro teny ambonin’ny hazo sy tafontrano izahay. Nihena ny rano ny ampitson’iny, hany ka tonga tao amin’ilay tanàna ny kamiao ary nitondra ny olona ho any Macia.”
Ny tobin’ny Vavolombelona ho an’ireo tra-boina
Ny 4 Martsa, dia nanofa fiaramanidina iray ny biraon’ny sampan’ny Vavolombelon’i Jehovah hanatitra solontena ho any amin’ny faritra niharan-doza. Nandositra nankany Macia ny ampahany lehibe tamin’ny mponina. Efa novana ho toby goavana ho an’ireo tra-boina ilay tanàna. Voan’ny gripa, ny tsy fahampian-tsakafo, ny tazomoka sy ny fahoriana hafa ny maro tamin’ireo tra-boina.
Toy ny faritra nisy ady ilay toerana. Feno helikoptera nalefan’ny firenena samihafa ny habakabaka teo ambonin’ilay tanàna. Nipetraka teny amin’ny lalam-piaramanidina vonjimaika izy ireo mba hanalana ny vatsy nentiny. Rehefa tonga tany Macia ny ekipan’ny Vavolombelona nitondra fanampiana vonjy rano vaky, dia tsy vitan’ny hoe nanao fandaharana mba hizarana sakafo ho an’ireo tra-boina izy ireo, fa nanorina toeram-pitsaboana koa. Voalohany anefa, dia nahazo lalana tamin’ireo manam-pahefana teo an-toerana ireo Vavolombelona ireo, ary noderainy noho ny dingana nataony.
Nisy Vavolombelona 700 latsaka kely sy olon-kafa koa nilasy tao amin’ilay toby. Nodinihina tao isa-maraina, tamin’ny 6.30, ny andinin-teny ara-baiboly iray. Rehefa masaka ny sakafo nomanin’ireo anabavy kristianina, dia nantsoina ny anaran’ireo loham-pianakaviana. Tamin’ny rantsantanana no nampisehoan’ny tsirairay hoe sakafo firy vilia no nilainy, ary dia nomena azy izany.
Voalamina tsara ny lafim-piainana rehetra tao amin’ilay toby. Notendrena hividy sakafo ny sasany, ary ny hafa notendrena hitandro ny fahadiovan’ny rano fisotro, hanadio kabine, sy ny toy izany. Tsikaritr’ireo olona ambony tao amin’ny fitondrana ilay fandaminan-javatra, ka toy izao ny fanamarihana nataon’izy ireo: ‘Faly izahay mahita ity toerana ity. Tsy misy olona tsy manan-tsakafo eto, ary tsy misy fifandirana.’ Nilaza toy izao ny manam-pahefana iray teo an-toerana: ‘Tokony hitsidika ny tobin’ny Vavolombelona ny rehetra mba hahitany ny fomba hanaovan-javatra.’
Novorin’ny komitin’ny vonjy rano vaky ireo anti-panahy kristianina, indray andro. Nampahafantarina azy ireo fa nanao fandaharana ny biraon’ny sampana mba hanorenana indray ireo trano sy Efitrano Fanjakana, sady hanomezana ho an’ireo tra-boina ny zavatra hafa tena nilaina. Nanaovana fampandrenesana ny amin’ireo fikasana ireo, ny ampitson’iny, nandritra ny fandinihana ny andinin-teny ara-baiboly ho an’ny andro. Saiky tsy nijanona ny tehaka.
Na dia nanome lay lehibe roa aza ireo manam-pahefana, dia mbola voatery natory teny an-kalamanjana ny olona maro tao amin’ilay toby. Koa nalamina àry ny ekipa iray nofantenana avy tamin’ireo tra-boina mba hanorina Efitrano Fanjakana malalaka iray teo amin’ny sombin-tanin’ny kongregasiona teo an-toerana. Zozoro sy fanitso no nanorenana azy io, araka ny fomba fanao eto Mozambika, mba hanomezana filasiana ho an’ny olona 200. Vita tao anatin’ny roa andro monja izy io!
Fitadiavana ireo tafasaraka tamin’ny hafa
Nandritra izany fotoana izany, ny 5 Martsa, rehefa somary nihena ny rano, dia noforonina ny ekipa hafa iray tokony hitondra famonjena vonjy rano vaky. Lasa izy ireo nankany an-tanànan’i Aldeia da Barragem, tao amin’ny iray tamin’ireo faritra voalohany tratran’ny tondra-drano. Nahitana kongregasiona iray nisy Vavolombelona 90 teo ho eo ilay tanàna, ary tsy nisy vaovao mihitsy re avy tany amin’izy ireo.
Nandalo tany Chihaquelane ilay ekipa. Toby lehibe iray ho an’ireo tra-boina nisy olona tokony ho 100 000 izy io. Nofaohin’ny rano ny lalana, tany tamin’ny toerana sasany. Na taiza na taiza no nitopazan’ny maso, teny amin’ny andaniny roa amin’ny arabe, dia safotry ny rano ny faritra. Nanamarika toy izao ny iray anisan’ilay ekipa: “Faritra rava no hitanay, rehefa tonga tany Chókwè izahay. Maro tamin’ireo trano teo an-tsisin’ilay tanàna no difotry ny rano hatreny amin’ny tafo. Difotra tanteraka kosa ny ankamaroan’ny trano. Nihamaizina ny andro, ary mbola tsy maintsy nandeha 25 kilaometatra izahay vao ho tonga tany Aldeia da Barragem.”
Rehefa alina ny andro, dia tonga tany ilay ekipa, rehefa ela ny ela. Izao no tsaroan’ny iray tamin’ilay ekipa: “Nijanona izahay ary nieritreritra momba izay tokony hatao manaraka.” Avy eo dia nisy olona niseho ary niantsoantso hoe “Rahalahy!”, ary nisy hafaliana tsy omby tratra. Rehefa tazan’izy ireo ny jiron’ireo fiara roa, dia noheverin’izy ireo avy hatrany fa nety ho rahalahiny ireny, ary nolazain’izy ireo tamin’ny hafa izany. Gaga be ireo olona nahita izany, hany ka nilaza toy izao: ‘Tena manam-pitiavana ireo olona ireo. Mitondra sakafo izy ireo no sady tonga mamangy koa!’
Fanomezana fanampiana mitohy
Nampiana ho tonga tany amin’ilay toby tany Macia ireo rahalahy avy any Aldeia da Barragem. Nomena sakafo, filasiana, sy fitsaboana izy ireo tany. Tamin’izay fotoana izay koa, dia nanjary tena sarotra ny toe-javatra tany Macia. Zara raha nisy sakafo, fanafody, sy solika, satria nalefa tamin’ny helikoptera na fiaramanidina ireny zavatra ireny. Nilaina maika ny nanamboatra ireo lalana mba hifandraisana indray tamin’i Maputo. Vita izany tamin’ny 8 Martsa.
Safotry ny rano tanteraka ny tanàn-dehiben’i Xai-Xai. Nahatratra telo metatra ny halalin’ny rano tao afovoan-tanàna, tany amin’ny faritra sasany! Nanangana komitin’ny vonjy rano vaky iray ny Vavolombelona mba hanampy ireo rahalahiny tany. Nalamina koa ireo komity fanampiny mba hikarakara ireo tra-boina tany amin’ny provansin’i Sofala sy i Manica.
Nandefa fanampiana koa ny Vavolombelona tany amin’ny tany hafa. Ny sampana tatsy Afrika Atsimo, ohatra, dia nikarakara ny fandefasana fitafiana, bodofotsy, sy zavatra hafa an-taoniny maro. Nanokana vola koa ny foibe maneran-tanin’ny Vavolombelon’i Jehovah any Brooklyn, any New York, mba hanampiana ireo niharan-doza.
Rehefa ampy ny fihenan’ny rano, ary vita ny tatitra nahakasika ireo namoy ny tranony, dia nanomboka ny fanorenana indray ireo trano sy Efitrano Fanjakana. Natsangana ny komitin’ny fanorenana indray notohanan’ny mpiasa an-tsitrapo maro, izay nanomboka niasa avy hatrany. Trano 270 mahery ary koa Efitrano Fanjakana dimy, fara fahakeliny, no naorina indray hatramin’izay.
Tsikaritry ny olona rehefa nanomboka hita ireo trano voalohany naorin’ny mpiasa an-tsitrapo Vavolombelona. Nanamarika toy izao ny mpifanila trano iray: ‘Mivavaka amin’Andriamanitra velona iray ianareo. Tsy mba mahatsiaro ny ondriny mijaly ireo pastoranay. Ianareo kosa mahazo ireo trano tsara tarehy ireo.’ Vonon-kandray ny hafatra momba ilay Fanjakana torin’ny Vavolombelon’i Jehovah ny olona maro tao amin’ny faritra toy izany, ary fampianarana Baiboly betsaka no natomboka.—Matio 24:14; Apokalypsy 21:3, 4.
Marina fa namoy ny fananany ara-nofo rehetra ny maro tamin’ireo Vavolombelona, nefa tsy nisy na dia iray aza namoy ny finoany. Vao mainka aza natanjaka kokoa ny finoan’izy ireo an’i Jehovah Andriamanitra sy ny fikambanan’ny mpiray finoana maneran-tany misy azy ireo. Velom-pankasitrahana tokoa izy ireo noho ny fianakavian’ny mpirahalahy iraisam-pirenena be fitiavana, izay nanao zavatra tena haingana tokoa tamin’io loza nahatsiravina io. Hitan’izy ireo teo amin’ny lafiny manokana ny fiahiana sy ny fiarovana amim-pitiavana avy amin’i Jehovah, hany ka hotadidin’izy ireo mandrakariva ilay teny ao amin’ny Baiboly manao hoe: “Lehibe Jehovah”.—Salamo 48:1.
[Sary, pejy 20, 21]
Safotry ny ranom-potaka ny tanànan’i Xai-Xai
[Sary, pejy 21]
Nentin’ny fiaramanidina ny fanampiana vonjy rano vaky
[Sary, pejy 22]
Nanorina toeram-pitsaboana ny ekipan’ny Vavolombelona nitondra fanampiana
[Sary, pejy 22]
Mbola mitohy ny fanorenana trano vaovao
[Sary, pejy 22]
Nanome filasiana ho an’ny tra-boina 100 000 ilay toby lehibe indrindra