Fampisehoana Fitiavana Kristiana Amin’ireo Zokiolona
I SAMUEL Johnson, mpanoratra tamin’ny taonjato faha-18, dia nilaza ny tantaran’ny lehilahy tanora iray izay, rehefa nitsidika ireo namany, dia nanadino hoe taiza no nametrahany ny satrony. Tsy niteraka fanamarihana izany. “Kanefa raha hita amin’ny lehilahy antitra iray ny tsy fitandremana toy izany”, hoy i Johnson nanohy ny teniny, “dia hanainga ny sorony ny olona ka hilaza hoe: ‘Mihavery ny fitadidiany.’ ”
Mampiseho ny tantaran’i Johnson fa ireo zokiolona, angamba tahaka ireo antokon’olom-bitsy hafa, dia iharan’ny fanakilasiana tsy ara-drariny. Na dia asa mitaky fiezahana aza ny fikarakarana izay ilain’ny be taona, dia mitombo ireo soa raisin’ireo andaniny rehetra voakasika. Inona avy ireo zava-tsarotra sy valisoa, ary nahoana no mahakasika olona mihamaro hatrany itỳ foto-kevitra itỳ?
Araka ny antontan’isa, dia 6 isan-jaton’ny mponina maneran-tany no 65 taona na mihoatra, ary avo roa heny noho izay ny isan-jatony any amin’ireo tany mandroso. Ao anatin’ny Vondrona Eoropeanina, izay niantso ny taona 1993 ho “Taona Eoropeanina ho An’ny Be Taona sy ho An’ny Firaisan-kina eo Amin’ireo Taranaka”, dia olona 1 amin’ny 3 no 50 taona mahery. Ao anatin’io vondrona io, toy ny any amin’ireo tany be taozava-baventy indrindra, ny fihenan’ny taham-piterahana sy ny fitomboan’ny halavan’ny androm-piainana dia mahatonga ny ampahany amin’ny mponina voaforon’ireo be taona ho maro an’isa kokoa. Mazava fa asa goavana ny fikarakarana an’ireo mandroso taona ao anatin’ny toe-javatra toy izany. Hafa toy inona moa ny tarehin-javatra taloha tany Orient!
“Olona nanankinana fahalalana”
Manamarika ny Handwörterbuch des Biblischen Altertums für gebildete Bibelleser (Boky Momba ny Fahiny Ara-baiboly Natao ho An’ny Mpamaky ny Baiboly Avara-pianarana), fa fahiny tany Orient “dia noheverina ho mpitahiry ireo fari-pitsipi-pahendrena sy fahalalana ambony araka ny lovantsofina ireo zokiolona, ka noho izany antony izany no nananarana ireo tanora kokoa hitady ny fiarahana amin’izy ireny sy hianatra avy aminy”. Manazava ny Smith’s Bible Dictionary hoe: “Nohajaina tamin’ny naha-olona nanankinana fahalalana [ireo be taona] teo amin’ny fiainana manokana (...) Namela azy ireo hanome voalohany ny heviny [ireo tanora].”
Hita taratra tao amin’ny Lalàn’i Mosesy ao amin’ny Levitikosy 19:32 toy izao ny fanajana fatratra ireo be taona: “Mitsangàna raha eo anatrehan’ny fotsy volo hianao, ka manajà ny tavan’ny anti-panahy”. Koa nitana toerana nisy tombontsoa tao anatin’ny fitambaran’olona ireo be taona ary noheverina ho toy ny fananana sarobidy. Miharihary fa izany no fomba niheveran’i Rota moabita an’i Naomy rafozam-baviny isiraelita.
Nanapa-kevitra tamin’ny fomba hentitra ny hiaraka tamin’i Naomy avy tao Moaba hankany Isiraely i Rota, taorian’ny nihainoany tamim-pitandremana ny torohevitra nomen’i Naomy. Rehefa tany Betlehema izy ireo, dia i Naomy no nanamarika fa nitarika ny raharaha ny tanan’i Jehovah ary izy no nanoro hevitra an’i Rota tamin’izay ny amin’ny fomba tokony hitondrany tena. (Rota 2:20; 3:3, 4, 18). Notarihin-dalana tamin’ny fomba teokratika ny fiainan’i Rota noho izy nianatra avy tamin’i Naomy ampy fanandraman-javatra. Niseho ho olona nanankinana fahalalana ilay rafozam-baviny.
Amin’ny fomba mitovy amin’izany koa, ireo vehivavy kristiana tanora kokoa amin’izao andro izao, dia afaka mandray soa amin’ny fifaneraserana amin’ireo vehivavy be taona kokoa ao amin’ny kongregasiona. Angamba mieritreritra ny hanambady ny anabavy iray na miady mafy amin’ny zava-manahirana manokana sarotra alamina. Ho fahendrena toy inona moa ny hitadiavana torohevitra sy fanohanana avy amin’ny anabavy zokiolona matotra iray izay manana fanandraman-javatra ny amin’ilay raharaha!
Ankoatra izany, ny fitambaran-doholona dia afaka mandray soa amin’ny fanovozana avy amin’ny fanandraman-javatr’ireo be taona eo anivony. Afaka mahita fianarana isika avy amin’ny tsy fanaovan’i Lota an’izany. Nitaky fanapahan-kevitra izay hisy fiantraikany eo amin’ny tsirairay avy ny ady nahatafiditra an’ireo mpiandry ny biby fiompin’i Abrahama sy ny an’i Lota. Nanao safidy tsy nampiseho fahendrena i Lota. Ho tsara lavitra toy inona moa raha nangataka torohevitra tamin’i Abrahama izy aloha! Ho nahazo fitarihana nampiseho fahamatorana i Lota ka ho afaka nitsimbina ny fianakaviany tsy ho azon’ny fahoriana izay vokatry ny safidiny maimaika. (Genesisy 13:7-13; 14:12; 19:4, 5, 9, 26, 29). Mihaino amim-pitandremana izay lazain’ireo loholona matotra ve ianao, alohan’ny handraisanao ny fanapahan-kevitrao manokana momba ny raharaha iray?
Be taona tsy tambo isaina no manana zotom-po maharitra ho an’ny asan’i Jehovah, toy ny nataon’i Simeona sy i Ana tamin’ny taonjato voalohany. (Lioka 2:25, 36, 37). Mariky ny fanajana sady fampisehoana taratry ny fihetsika mampiseho fiahiana an’ireo zokiolona toy ireny, ny fampandraisana anjara azy ireo amin’ny asan’ny kongregasiona, araka izay amelan’ny heriny azy, na dia efa be taona tokoa aza izy ireo. Angamba mila fanampiana ny tanora iray mba hanomanana anjara amin’ny Sekolin’ny Fanompoana Teokratika. Mety hanatsoaka hevitra ny loholona mahira-tsaina iray fa ny mpanome torohevitra mety indrindra dia mpikambana ao amin’ny kongregasiona be taona iray, izay manana fahendrena feno hatsaram-panahy sy fomba mampiseho fiantrana ary manam-potoana hatrany.
Kanefa, ny fikarakarana izay ilain’ireo be taona manokana dia mahafaoka mihoatra noho izany. Maro no sahiran-tsaina noho ny fitoerana ho manirery sy ny tahotra ny heloka bevava ary ireo zava-manahirana ara-bola. Ankoatra izany, rehefa manjary kilemaina ilay zokiolona, ireny zava-manahirana ireny dia ampian’ny toe-pahasalamana ratsy sy ny fahadisoam-panantenana noho ny tanjany mihamihena. Mila fiheverana bebe kokoa izy ireo amin’izay. Ahoana no tokony ho fihetsiky ny isam-batan’olona sy ny kongregasiona amin’ny fitambarany?
‘Haneho fifikirana amin’Andriamanitra’
Tamin’ny taonjato voalohany, dia nanoratra toy izao teo ambanin’ny tsindrimandry i Paoly ao amin’ny 1 Timoty 5:4, 16: ‘Raha misy mpitondratena manana zanaka na zafy, aoka ireo hianatra aloha haneho [fifikirana amin’Andriamanitra, NW ] amin’ny ao an-tranony ka hamaly soa ny rainy aman-dreniny; fa izany no ankasitrahana eo anatrehan’Andriamanitra. Raha misy vehivavy mino manana mpitondratena, aoka izy hamelona ny azy, ary aza avela hahavaky tratra ny fiangonana, mba hamelomany izay efa mpitondratena tokoa.’ Andraikitry ny fianakaviana ny fikarakarana ny be taona. Raha nila fanampiana ny mpikambana tao amin’ny kongregasiona be taona iray taorian’ny nanaovan’ny fianakaviany izay rehetra azony natao, dia nipetraka tamin’ny kongregasiona ilay andraikitra. Tsy niova ireo fotopoto-pitsipika ireo.
Inona no nanampy ireo Kristiana hampiseho fitiavana kristiana tamin’ireo zokiolona tamin’ny fanehoana fifikirana amin’Andriamanitra tamin’izay tao an-tranony? Diniho ireto fanamarihana manaraka ireto, nataon’ny Vavolombelona maromaro izay manana fanandraman-javatra sasany amin’ny fikarakarana an’ireo mandroso taona.
Fiheverana tsy tapaka izay ilaina ara-panahy
“Fanampiana tsy hay tombanana ny fiaraha-mandinika ny teny natao hovakina isan’andro”, hoy ny tsaroan’i Felix, izay nanampy ny vadiny hikarakara ny ray aman-drenin’izy io. “Nampifampidipidirina tamin’ireo fotopoto-pitsipik’i Jehovah ireo fitantarana zava-nitranga teo amin’ny fiainana manokana sy ireo faniriana hahavita zavatra.” Eny tokoa, amin’ny fiezahana hiatrika ilay zava-tsarotra, dia ny fikarakarana ireo havana zokiolona, dia anton-javatra voalohany indrindra ny fampisehoana fiheverana mety amin’ny fampandrosoana azy ireo ara-panahy. Araka ny fandrindran-kevitra izany rehefa heverina ireo tenin’i Jesosy ao amin’ny Matio 5:3 (NW ) hoe: “Sambatra izay mahatsapa fa mila zavatra ara-panahy.” Azo ampitomboina amin’ny alalan’ny fandaharana famakiana Baiboly sy amin’ny alalan’ny fandinihana zavatra vita an-tsoratra miorina amin’ny Baiboly ary amin’ny alalan’ny vavaka, ilay teny natao hovakina isan’andro. “Toa tian’ny zokiolona ny fahazarana sasany”, hoy ny fanamarihan’i Peter.
Eny, ny fahazarana dia tena ilaina amin’ny raharaha ara-panahy. Tsy amin’ny zavatra ara-panahy ihany fa amin’ny fiainana isan’andro koa dia tena mankasitraka ny fahazarana ireo be taona. Na dia ireo izay manana kilema ara-batana kely aza dia azo ampirisihina amim-pitiavana mba “hiarina avy eo am-pandriana sy hiakanjo amin’ny fomba mety isan’andro”, hoy ny fanamarihan’i Ursula. Mazava ho azy fa ho tiantsika ny hanalavitra ny fanaovana izay hiheverana fa mandidindidy ilay be taona isika. Niaiky i Doris fa matetika no nibirioka tamin’ny fomba nampalahelo ireo ezaka nataony tamim-pikasana tsara. “Nanao izao karazam-pahadisoana rehetra izao aho. Indray andro dia nangatahiko ny raiko mba hanova ny lobany isan’andro. Nampahatsiahy ahy toy izao ny reniko tamin’izay: ‘Mbola vadiko anie izy e!’ ”
Efa mba tanora ihany ireo zokiolona taloha, kanefa asa mahakivy ho an’ny tanora kokoa ny hahatakarana ny fihevitry ny be taona. Kanefa, izany no fanalahidin’ny fahatakarana izay ilain’izy ireo manokana. Mitondra fahakiviana ny fandrosoan’ny taona. Nanazava toy izao i Gerhard: “Nanjary sorena tamin’ny tenany ny rafozan-dahiko satria tsy afaka nanao intsony ireo zava-drehetra nahazatra azy izy. Faran’izay nampahory azy ny fanekena ilay tarehin-javatra. Niova ny toetra maha-izy azy manokana.”
Ao anatin’ny toe-javatra miova, dia tsy hoe tsy fahita ny be taona iray mamoaka ny fahatsapana fahakiviana ao anatiny amin’ny fanakianana ny hafa, indrindra fa ireo izay mikarakara azy. Tsotra ny antony. Mampahatsiahy azy ny amin’ny fihenan’ny tanjany ny fiheverana amim-pitiavana asehon’izy ireo. Ahoana no tokony ho fihetsikao amin’izany fanakianana na fitarainana tsy ara-drariny izany?
Tadidio fa tsy mampiseho taratry ny fomba fijerin’i Jehovah ireo ezaka ataonao ny fihetseham-po tsy manorina toy izany. Manohiza manao soa, ary mihazòna fieritreretana madio, na dia mahazo fanamarihana tsy ara-drariny aza ianao indraindray. (Ampitahao amin’ny 1 Petera 2:19.) Afaka manolotra fanohanana betsaka ny kongregasiona eo an-toerana.
Izay azon’ny kongregasiona atao
Kongregasiona maro no manana antony tokony hahavelom-pankasitrahana lalina azy ireo noho ireo ezaka tamin’ny lasa nataon’ireo rahalahintsika sy anabavintsika zokiolona malala. Izy ireo angamba no nametraka ny fanorenan’ny kongregasiona ka nampitombo azy io avy tamin’ny mpitory vitsy monja, am-polony taona maromaro lasa izay. Ho taiza ny kongregasiona raha tsy nisy ny asan’izy ireo feno zotom-po tamin’ny lasa ary, angamba, ny fanohanan’izy ireo ara-bola ankehitriny?
Rehefa manjary tena ilaina ny fiahiana mitombo amin’ny toe-javatra misy ny mpitory be taona iray, dia tsy ho voatery hizaka irery ilay andraikitra ireo havany. Afaka manampy ny hafa amin’ny fetezana ho irakiraka, amin’ny fandrahoan-tsakafo, fanadiovana, fakana ilay be taona hitsangantsangana, fanolorana fitaterana ho any amin’ny fivoriana kristiana, na firesadresahana aminy fotsiny any amin’ny Efitrano Fanjakana. Samy afaka mandray anjara amin’izany ny rehetra, na dia tsy tratra amin’ny fomba tsara indrindra aza ny fahitam-bokatra sy ny fahazarana raha tsy rehefa arindra ireo fiezahana.
Zavatra azon’ireo loholona tadidina ny fandrindrana ny asa rehefa mandamina fitsidihan’ny mpiandry. Misy kongregasiona sasany fakan-tahaka amin’io lafiny io, amin’ny fahazoan’ireo loholona antoka fa misy fitsidihan’ny mpiandry tsy tapaka atao amin’ireo be taona sy osaosa, na dia ireo izay karakarain’ny fianakaviany tsara aza. Kanefa, dia hita fa misy kongregasiona hafa tokony hahatsapa bebe kokoa ny adidiny amin’ireo zokiolona.
Nokarakarain’ny zanany vavy sy ny vinantolahiny, izay nandao ny Betela mba hanaovana izany, ny rahalahy mahatoky iray, efa any amin’ny faran’ny faha-80 taonany. Kanefa, dia mbola zava-dehibe taminy ny fitsidihan’ireo mpikambana hafa tao amin’ny kongregasiona. “Fony nitsidika ireo marary aho taloha”, hoy ilay rahalahy nilaza ny alahelony, “dia niara-nivavaka tamin’izy ireo. Kanefa tsy nisy na dia iray aza efa mba niara-nivavaka tamiko.” Tsy manafaka an’ireo loholona amin’ny adidiny ‘hiandry ny ondrin’Andriamanitra izay andraikitr’izy ireo’ ny fiheverana amim-pitiavana asehon’ireo havana. (1 Petera 5:2, fanamarihana ambany pejy). Ankoatra izany, izay mikarakara ireo zokiolona dia mila ny hampaherezina sy hampirisihina mba hanohy ny asany tsara dia tsara.
“Tratrantitra sady afa-pon’ny miaina”
Efa be taona tokoa i Alexander von Humboldt, mpahay siansa alemanina tamin’ny taonjato faha-19, fony izy nanontanian’ny vehivavy tanora iray raha tsy hitany ho somary nanasatra ny fitomboan’ny taona. “Tena marina ny anao”, hoy ny navalin’ilay avara-pianarana. “Kanefa izay ihany no fomba hiainana maharitra ela.” Toy izany koa, dia rahalahy sy anabavy maro amin’izao andro izao no manome ohatra tsara dia tsara amin’ny fanekena ireo fahoriana ateraky ny fahanterana ho setrin’ny voninahitra entin’ny fananana fiainana lava. Mampiseho taratry ny fihetsika nasehon’i Abrahama, i Isaka, i Davida sy i Joba, izay “tratrantitra sady [afa-pon’ny miaina, fanamarihana ambany pejy]”, izy ireo. — Genesisy 25:8; 35:29; 1 Tantara 23:1; Joba 42:17.
Ny fandrosoan’ny taona dia mitondra zava-tsarotra: ny fanekena fanampiana amin’ny fomba mahafinaritra sy ny fanehoana fankasitrahana amim-pahatsorana. Mitaky ny hieken’ny tsirairay ny fetran’ny heriny ny fahendrena. Kanefa, izany dia tsy mametra ny olona be taona iray tsy hiasa. Efa mihoatra lavitra ny 90 taona i Maria, nefa mbola manatrika ireo fivorian’ny kongregasiona ihany izy ary manome valin-teny any. Ahoana no anaovany izany? “Tsy afaka mamaky teny intsony aho, kanefa mihaino Ny Tilikambo Fiambenana amin’ny cassette. Hadinoko ny sasany, kanefa mazàna dia mahavita manome valin-teny aho.” Tahaka an’i Maria, ny fijanonana ho variana hatrany amin’ny raharaha izay mampahery dia manampy ny olona iray hitoetra ho marisika sy hitana ny toetra maha-izy azy manokana kristiana.
Eo ambany fanapahan’ny Fanjakan’Andriamanitra, dia tsy hisy intsony ny fahanterana. Amin’izay fotoana izay, ireo izay nihantitra tato anatin’itỳ fandehan-javatra itỳ ary angamba maty mihitsy aza, dia hanana fahatsiarovana mamin’ny fony momba ny fiahiana sy ny fiheverana naseho taminy. Rehefa hahazo aina sy tanjaka indray ireny zokiolona ireny, dia ho azo antoka fa hahatsapa fitiavana lalina an’i Jehovah sy fankasitrahana lalina an’ireo izay nifikitra tamin’izy ireo nandritra ny fitsapana nahazo azy tato anatin’itỳ fandehan-javatra tranainy itỳ. — Ampitahao amin’ny Lioka 22:28, NW.
Ahoana ny amin’ireo izay mikarakara ny be taona ankehitriny? Tena tsy ho ela intsony, rehefa handray ny fanapahana feno ny tany ilay Fanjakana, dia hijery ny lasa amim-pifaliana sy amim-pahamaivamaivanana izy ireo satria tsy niamboho ny adidiny fa naneho fifikirana tamin’Andriamanitra tamin’ny fampisehoana fitiavana kristiana tamin’ireo zokiolona. — 1 Timoty 5:4.
[Efajoro, pejy 30]
Hankasitraka ny Fitsidihanao Ireo Zokiolona
Be dia be ny soa vita amin’ny fanomanana fitsidihana, angamba haharitra 15 minitra, be taona iray aorian’ny asa fitoriana. Kanefa tsara indrindra ny tsy hamelana ireny fitsidihana ireny amin’ny kisendrasendra fotsiny, araka ny asehon’izao fitantarana zava-nitranga teo amin’ny fiainana manaraka izao.
Niaraka nitory i Brigitte sy i Hannelore, ka nampiditra tamin’ny resaka nataony, lehilahy zokiolona iray teo am-baravarany. Niresaka taminy nandritra ny dimy minitra ireo anabavy vao nahatsikaritra fa Vavolombelon’i Jehovah koa izy io, mpikambana ao amin’ny kongregasiona misy azy ireo. Nahasakodiavatra re izany! Kanefa ilay zava-nitranga dia nifarana tamin’ny fomba nanorina. Nanao planina avy hatrany i Hannelore fa hitsidika ilay rahalahy ary hanampy azy hanatrika ireo fivorian’ny kongregasiona.
Fantatrao ve ny anarana sy ny adiresin’ny mpitory be taona tsirairay mipetraka ao amin’ny faritany itorianao? Afaka manao fandaharana ve ianao mba hitsidihana azy fohy? Azo inoana fa tena hankasitrahana indrindra izany.