Mahafoana ny Ady ve ny Olombelona?
Betsaka ny antony mampiady ny olona. Misy miady mba hisian’ny fiovana ara-politika, ara-toe-karena, na ara-tsosialy. Ny hafa indray miady satria te hifehy toerana iray sy te hitrandraka ny harena an-kibon’ny tany ao. Efa ela koa no niady ny olona sasany satria tsy mitovy ny fiaviany na ny fivavahany. Inona no ataon’ny olona mba hampitsahatra ny ady sy hampisy fandriampahalemana? Azo antenaina hoe hahomby ve izany?
Drazen_/E+ via Getty Images
HATSARAINA NY TOE-KARENA
Tanjona: Ampiakarina ny fari-piainan’ny olona, amin’izay mitovy daholo, na mba mihena ny tsy fitoviana. Izany mantsy no tena mahatonga ny olona hiady.
Olana: Mila ovan’ireo fitondram-panjakana hoe inona no andaniany vola kokoa. Tamin’ny 2022, dia notombanana ho 34 100 tapitrisa dolara amerikanina no lany mba hanatsarana ny fiainan’ny olona any amin’ny toerana samihafa eran-tany. Faran’izay kely anefa izany raha oharina amin’ny vola lany tamin’io taona io mba hanohanana ny tafika.
“Be loatra ny vola sy ny zavatra hafa lanintsika hanarenana ny vokatry ny ady. Tena kely anefa no ampiasaintsika hisorohana ny ady sy hampisy filaminana.”—António Guterres, sekretera jeneralin’ny Firenena Mikambana.
Izay lazain’ny Baiboly: Vitan’ny fanjakana sy ny fikambanana naorin’olombelona ny manampy ny mahantra. Tsy ho vitan-dry zareo mihitsy anefa ny hanafoana tanteraka ny fahantrana.—Deoteronomia 15:11; Matio 26:11.
FIFAMPIRESAHANA
Tanjona: Hisoroka na handamina disadisa amim-pilaminana, ka mifampiresaka sy mifanaraka ny amin’ny tombontsoa ho azon’ny andaniny sy ny ankilany.
Olana: Mety tsy hanaiky hifanarahana na tsy handefitra na tsy hanaiky hifampiraharahana ny andaniny na ny ankilany, na izy roa. Mora mivadika amin’ny fifanarahana nataony koa ny olona.
“Tsy voatery hahomby foana ny fifampiresahana. Mety ho tsy ara-drariny mihitsy ilay fifanarahana natao, ka iny indray no lasa mampiady avy eo.”—Raymond F. Smith, American Diplomacy.
Izay lazain’ny Baiboly: Tokony ‘hitady fihavanana’ ny olona. (Salamo 34:14) Be dia be anefa amin’izao no ‘mora mivadika, tsy azo ifanarahana, ary mpamadika.’ (2 Timoty 3:1-4) Tsy hahavita handamina disadisa mihitsy àry ny mpitarika ara-politika na dia tsara fikasa aza.
FOANANA NA AHENA NY FITAOVAM-PIADIANA
Tanjona: Foanana na ahena ny fitaovam-piadiana, indrindra fa ny fitaovam-piadiana niokleary sy simika ary biolojika.
Olana: Matetika ireo firenena no tsy manaiky hampihena na hanafoana ny fitaovam-piadiany satria matahotra ry zareo sao lasa mora tafihina na mihena ny heriny. Na foana daholo koa aza ny fitaovam-piadiana dia mbola eo foana ny antony mampiady ny olona.
“Betsaka no nampanantena hoe hanafoana ny fitaovam-piadiany, taorian’ny ady mangatsiaka, nefa tsy nanao an’izany akory. Anisan’ny nifanarahana, ohatra, hoe inona avy no hatao mba hampihenana ny loza, mba tsy hampihenjana ny tady amin’ireo firenena, ary indrindra mba hahatonga an’izao tontolo izao tsy hampahatahotra sy hilamina kokoa.”—“Assurer notre avenir commun : Un programme de désarmement.”
Izay lazain’ny Baiboly: Tsy tokony hampiasa fitaovam-piadiana ny olona ary “hanefy ny sabany ho angadinomby.” (Isaia 2:4) Tsy ampy anefa izay satria ny fon’ny olona no mahatonga azy hahery setra.—Matio 15:19.
MIARA-MIASA
Tanjona: Mifanaiky ny firenena maromaro hoe hitambatra hanohitra ny fahavalo. Raha ny tokony ho izy, dia tsy ho sahy hanomboka hiady ilay fahavalo rehefa mahita ny habetsahan’ireo firenena ireo.
Olana: Tsy hoe rehefa matahotra ny hitambarana ny fahavalo dia azo antoka hoe tsy hisy ny ady. Ireo firenena koa tsy hoe manatanteraka an’izay nampanantenainy foana, sady tsy hain-dry zareo ny mifanaraka ny amin’ny fomba hanafihana ny fahavalo sy ny fotoana hanaovana an’izany.
“Na dia niezaka be aza ny Fikambanam-pirenena sy ny Firenena Mikambana mba hahatonga ny firenena samihafa hiray dina dia tsy nahomby izany fa mbola eo foana ny ady.”—“Encyclopedia Britannica.”
Izay lazain’ny Baiboly: Tsara matetika ny miara-miasa. (Mpitoriteny 4:12) Tsy afaka manantena anefa isika hoe fikambanana naorin’olombelona no hitondra fandriampahalemana sy filaminana maharitra. “Aza matoky ny olona ambony na ny zanak’olombelona izay tsy mahavonjy. Miala ny fofonainy, ary miverina amin’ny tany izy; amin’iny andro iny ihany, dia foana ny eritreriny.”—Salamo 146:3, 4.
Na dia betsaka aza no miezakezaka be mba hisian’ny fandriampahalemana maharitra dia mbola misy ady mahatsiravina ihany.