Diospaq kausasunchis juñunakuypi yachanapaq referencia
4-10 FEBRERO
BIBLIAPI QORI JINA YACHACHIKUYKUNA | ROMANOS 1-3
“Conciencianchista educashallasun”
(Romanos 2:14, 15) Waj nacionkunamanta runakunaqa manaña Diospa kamachikuyninta yachankuchu chaypas, chay kamachikuypa nisqanman jinan mayninpiqa imatapas ruwanku, chaymi rikuchin sonqonkupi juj kamachikuy kasqanta. 15 Imachus ruwasqankupin paykunaqa rikuchinku kamachikuy simi sonqonkupi qelqasqa kasqanta. Concienciankupas paykunawan kuskan rikuchin ima ruwasqankupas allinchus kashan icha manachus chayta, chhaynapin yuyayninku paykunata reparachin imamantapas juchayoqchus kanku icha manachus chayta.
Allin concienciayoq kasun
6 Diosta mana serviq runakunapas concienciayoqmi kanku. Chaymi Biblia nin: ‘Yuyayninku otaq concienciankun paykunata reparachin imamantapas juchayoqchus kanku icha manachus chayta’, nispa (Romanos 2:14, 15). Ejemplopaq, llapa runan suwakuyta, wañuchiyta mana allinpaq qhawarinku. Chhaynata qhawarispan concienciankuq nisqanman jina piensashanku. Jinaspapas Diospa yachachikuynintan kasukushanku. Chay yachachikuykunatan Dios qowaranchis allin kaqta mana allin kaqta reparananchispaq.
(Romanos 2:15) Imachus ruwasqankupin paykunaqa rikuchinku kamachikuy simi sonqonkupi qelqasqa kasqanta. Concienciankupas paykunawan kuskan rikuchin ima ruwasqankupas allinchus kashan icha manachus chayta, chhaynapin yuyayninku paykunata reparachin imamantapas juchayoqchus kanku icha manachus chayta.
Allin concienciayoq kasun
8 Wakin runakunan ninku: “Conciencianchista kasukunapaqqa sonqonchispa munasqantan ruwananchis”, nispa. Chaymi ima munasqankutapas ruwanku sonqonkuq nisqanman jina. Ichaqa sonqonchisqa conciencianchistan pantachinman. Biblian nin: “Runaq sonqonqa tukuy imamantapas aswan q’otukuqmi”, nispa (Jeremías 17:9). Ejemplopaq, apóstol Pablon manaraq cristiano kashaspa sinchita Dios serviq runakunata qatikacharan. Payqa allinta ruwashananpaqmi piensaran chaymi conciencian mana juchacharanchu. Qhepamanmi ichaqa reparakuran chay ruwasqan mana Diospa sonqonpaq jinachu kasqanta, chaymi niran: “Jehová Diosmi juzgawaqniyqa”, nispa. Jinan cambiapuran (Hechos 23:1; 1 Corintios 4:4; 2 Timoteo 1:3). Chaymi imata decidinanchispaqpas ñaupaqta tapukunanchis: “¿Imaynatan Dios qhawarin kay decidisqayta?”, nispa.
9 Pitapas munakunchis chayqa manchakunchismi mal sientechiyta. Chhaynallataqmi Dioswanpas, payta sonqomanta munakusqanchisraykun manchakunchis ima ruwasqanchiswanpas mal sientechiyta. Juj ejemplota rikusun. Nehemiasqa atinmanmi karan gobernante kasqanrayku llaqtanmanta impuestota cobraspa qhapaq kayta. Ichaqa ‘Diosta manchakusqanraykun mana chay jinatachu ruwaran’ (Nehemiás 5:15). Nehemiasqa manan munaranchu ima ruwasqanwanpas mal sientechiyta. Noqanchispas manchakunanchismi ima ruwasqanchiswanpas Diosninchista mal sientechiyta. Bibliata leespan yachasun Diospa sonqonpaq jina ima ruwaytapas (qhawariy 6 willakuyta).
Maskhasun ancha allin yachachikuykunata
(Romanos 3:4) Manapunin ¿riki? Llapa runakunaña llulla kankuman chaypas, Diosqa cheqaq rimaqpuni qanpaqqa kachun; qelqasqa kasqanman jina, “chhaynapin rimasqaykiwan rikuchinki allin ruwaq kasqaykita, juzgasqa kaspapas ganankipunin”.
Romanos qelqamanta ajllasqa yachachikuykuna
3:4. Sichus wakin runakuna Diospa Simin Qelqamanta ninqaku manan chhaynachu nispa chayqa, cheqaq kasqanta rikuchisunchis Bibliaq willakuyninpi tukuy sonqowan iñispa Diospa munayninman jina kausaspapas. Chaymantapas, sichus tukuy sonqowan Reinomanta predicasun runamasinchistapas yanapasun Jesuspa discipulon kanankupaq chayqa sut’ita runakuna reparanqaku Diospa Simin cheqaq kasqanta.
(Romanos 3:24, 25) Diosqa runakunata chaninpaq qhawarin juchamanta kacharichisqa kanankupaq Cristo Jesús juj preciota pagasqanraykun, chayqa karan Diospa ancha sumaq sonqo kayninpin. 25 Paytan Diosqa ofrendata jina kachamuran, chhaynapi runakuna paypa yawarninpi iñispa Dioswan allipunakapunankupaq. Diosqa chayta ruwaran ñaupa tiempopi juchakunata perdonaspa pacienciakuspa ima chanin kasqanta rikuchinanpaqmi.
Romanos qelqamanta ajllasqa yachachikuykuna
3:24, 25 ¿Imaynapin ‘Jesuspa wañusqanwan’ ‘ñaupa tiempopi juchallikuykunata’ pampachakuran Cristo manaraq wañushaqtin? Génesis 3:15, textopi qelqasqa profeciaqa 33 watapin junt’akuran Jesucristota kurkupi wañuchiqtinku (Gál. 3:13, 16). Jehová Diosmi ichaqa chay profeciata nisqanmantapacha yacharanña Jesucristoq wañunanta, ¿imarayku? Paypa munaynin junt’akunantaqa manan imapas jark’anmanchu. Chaymi Jehová Diosqa chay promesapi iñiqkunaq juchallikusqanta pampacharan. Ñaupa tiempopi wañupuq runakunapas Jesuspa wañusqanraykun kausarimunqaku (Hech. 24:15).
Bibliata leenapaq
(Romanos 1:1-17) Cristo Jesuspa kamachin noqa Pablon qelqamushaykichis, noqan kani apóstol kanaypaq ajllasqa, Diospa allin willakuyninkunata willanaypaq t’aqasqa. 2 Chay allin willakuykunatan Diosqa ñaupaqmantaraq prometeran profetankunawan, chay willakuykunaqa ch’uya qelqakunapin kashan. 3 Churinmantan chay willakuykunaqa willashan, paymi runa jina Davidpa mirayninmanta naceran. 4 Santo espirituq atiyninwanmi chay Churiqa kausarichisqa karan, chhaynapitaq sut’ita rikukuran Diospa Churin kasqanta, paymi Señorninchis Jesucristo; 5 paymi ancha sumaq sonqowan qhawariwan, apóstol kanaypaqpas ajllawaran, chhaynapi lliu nacionkunamanta runakuna iñinankupaq, kasukuq kanankupaq, sutintapas jatunchanankupaqwan. 6 Chay nacionkuna ukhumantan qankunapas wajasqa kankichis Jesucristoq discipulon kanaykichispaq. 7 Roma llaqtapi Diospa lliu munakusqankunamanmi qelqamushaykichis, qankunan ch’uya kanaykichispaq ajllasqa kankichis: Qankunawan kachun Yayanchis Diospa jinallataq Señor Jesucristoq ancha sumaq sonqo kaynin thaj kayninpas. 8 Ñaupaqtaqa Jesuspa sutinpin Diosniyta “gracias” nini qankunaq iñiyniykichismanta; jinantinpin iñiyniykichismantaqa allinta rimashanku. 9 Noqaqa tukuy sonqoywanmi Diosta servishani Churinmanta allin willakuykunata willaspay, payqa allintan yachan sapa mañakuspay qankunamanta rimasqayta, 10 anchatan rogakushani, Dios munaqtinqa qankunata watukuq jamunaypaq. 11 Maytapunin qankunawanqa tupayta munashani qankunata kallpachanaypaq, chhaynapi astawan Diosman jap’ipakunaykichispaq, iñiypi qaqata sayanaykichispaqwan. 12 Arí, noqaqa munayman noqanchispura kallpachanakunanchistan, chhaynapi iñiyniykichis noqata kallpachawananpaq, noqaq iñiyniytaq qankunata kallpachanasuykichispaq. 13 Wayqe-panaykuna, askha kutipin noqaqa qankunaman jamuyta munarani, waj nacionkunapi jina chaypipas lliuman yachachinaypaq, chhaynapi wakillanpas Jesuspa discipulon kanankupaq, ichaqa manan atimushanichu. 14 Noqaqa manun kani griego runakunamanpas waj llaqtayoqkunamanpas, yachayniyoqkunamanpas mana yuyayniyoqkunamanpas, 15 chaymi maytapuni munashani qankuna Roma llaqtapi tiyaqkunamanpas allin willakuykuna willayta. 16 Noqaqa manan p’enqakunichu chay allin willakuykuna willaytaqa, chay willakuykunawanmi Diosqa atiyninta rikuchin, chhaynapi lliu iñiqkuna salvasqa kanankupaq; ñaupaqtaqa judiokunamanmi willakushan, chaymantataq griegokunaman. 17 Iñiqkunaqa iñisqankuraykun Diospa chanin kayninta allin willakuykunapi rikunku, chaytaqmi iñiyninkuta astawan kallpachan. Qelqasqan kashanpas: “Chanin runaqa iñisqanraykun kausanqa”, nisqa.
11-17 FEBRERO
BIBLIAPI QORI JINA YACHACHIKUYKUNA | ROMANOS 4-6
“Diosqa munakuwanchispunin”
(Romanos 5:8) Criston ichaqa juchasaparaq kashaqtinchis noqanchisrayku wañuran, chaywanmi Diosqa munakuyninta rikuchiwaranchis.
(Romanos 5:12) Chhaynaqa, juj runallawanmi juchaqa kay pachapi rijuriran, wañuytaq jucharayku rijuriran; chhaynapin wañuyqa llapa runaman chayaran llapallanku juchallikusqankurayku.
Diosmi munakuyninta rikuchiwanchis
5 Chayta sut’inchananpaqmi Pablo qelqaran: “Imaynan juj runallawan juchaqa kay pachapi qallariran, juchawantaq wañuypas rijuriran, chay jinallataqmi, wañuyqa llapa runaman chayaran llapallan juchallikusqankurayku”, nispa (Rom. 5:12). Bibliaq willasqan jina, Jehová Diosmi Adán Evata mana juchayoqta kamaran kay allpapi miranankupaq. Chay qhepamanmi junt’anankupaq jinalla kamachikuykunata qoran willarantaqmi mana kasukuqtinkuqa wañunanku kasqanta (Gén. 2:17). Ichaqa manan kasukurankuchu chaywanmi rikuchiranku Diospa kamachikuq kayninta pisichasqankuta (Deu. 32:4, 5).
(Romanos 5:13, 14) Manaraq kamachikuy simi kashaqtinmi juchaqa kasharanña kay pachapi, ichaqa manan pitapas juchachakunmanchu kamachikuy simi mana kaqtinqa. 14 Chaywanpas wañuyqa Adanpa tiemponmantapachan Moisespa tiemponkama rey jina llapa runata kamachisharan, manaña Adán jinachu paykuna juchallikuranku chaypas. Adanqa pichus jamunan karan chay jinan karan.
Diosmi munakuyninta rikuchiwanchis
6 Adán Evaqa juchallikusqanku qhepamanñan wawakunayoq karanku. Chaymi llapa wawankuna juchayoq naceranku. Ichaqa manataq paykunachu juchaman urmaranku chayqa, manan Diosqa paykunatachu juchachan tayta-mamanpa juchanmanta. Jinaspapas chay tiempopaqqa manan kamachikuy simi karanraqchu (Gén. 2:17). Chaywanpas tayta-mamankuq juchantan apaykuranku. Chaymantapachan juchapas wañuypas llapa runakunaman mast’arikuran, israelitakunaman Kamachikuy Simita qosqanpitaq astawan sut’inchakuran juchayoq runa kasqanchista (leey Romanos 5:13, 14). Adán Eva wawankuman jucha saqesqankuqa tayta-mamankuq talasemia (anemia hereditaria), hemofilia (hemorragia) onqoyninku wawankuman p’itaykusqan jinan. Chay qhepa kaq onqoymi juj allin reqsisqa Alejo kamachikuqta jap’iran, payqa zar Nicolás II de Rusia, warmin Alejandraq wawankun karan. Chhayna onqoyniyoq familiakunapiqa manan llapa wawankumanchu chay onqoykunaqa p’itaykun. Adanpa juchallikusqantan ichaqa llapa runakuna apaykunku. Llapallanchismanmi tayta-mamanchismanta p’itaykuwaranchis, noqanchismantataq wawanchiskunaman. ¿Iman chaymanta qespichiwasunman?
(Romanos 5:18) Chhaynaqa, juj jucharaykullataq imaymana clase runakuna juchachasqa karanku chayqa, juj chanin ruwayraykullataqmi imaymana clase runakuna chaninpaq jap’isqa kanqaku, chhaynapi kausayta chaskinankupaq.
(Romanos 5:21) ¿Imaraykun chayta ruwan? Chaytaqa ruwan, imaynan juchawan wañuywan rey jina kamachiranku chhaynata Diospa ancha sumaq sonqo kayninpas rey jina chanin kaywan kamachinanpaqmi, chhaynapi Señorninchis Jesucristorayku runakuna wiñay kausayta chaskinankupaq.
Diosmi munakuyninta rikuchiwanchis
9 ¿Imaninantan nin griego rimaypi “chaninpaq jap’iran”, “chaninchasqa karanku” nisqa simikuna? David J. Williams runan nillantaq: “Chayqa kaymanmi rijch’akun, juj tribunalpin mana chanin runa juzgasqa kashan, Diostaqmi juez jina juchachashan, ichaqa pay kikinmi chay runata juchanmanta kacharichipun”, nispa.
10 ¿Imaynapin ‘kay pachantinpi Juez’ juchayoq runata juchanmanta kacharichin? (Gén. 18:25.) Diosqa ancha munakuq kayninpin sapan Churinta kay allpaman kachamuran. Jesusqa k’aspipi wañuchisqa kanankaman junt’aq sonqo karan, tentacionpiña tarikuran, asipayarankuña, sinchitaña ñak’arichiranku chaypas Taytanpa munaynintan junt’aran (Heb. 2:10). Chhaynapin Adanpa mirayninrayku kausayninta qoran, juchamanta wañuymantawan kacharichiwananchispaq (Mat. 20:28; Rom. 5:6-8).
Maskhasun ancha allin yachachikuykunata
(Romanos 6:3-5) ¿Manachu yachankichis Cristo Jesuspi llapa bautizasqa kaqkunaqa wañuyninpi bautizasqa kasqanchista? 4 Chhaynaqa wañuyninpi bautizasqa kasqanchiswanmi paywan kuska p’ampasqa kapunchis, chhaynapi imaynan Cristopas Yayaq qhapaq atiyninwan kausarichisqa karan, chhaynata noqanchispas mosoq kausaypi purinanchispaq. 5 Paypa imaynachus wañusqanta jinataq wañupunchis chayqa, paypa imaynachus kausarimpusqanta jinallataqmi kausarimpusunchispas; chhaynapin paywanqa jujllachasqa kashanchis.
Romanos qelqamanta ajllasqa yachachikuykuna
6:3-5. ¿Ima ninanmi Jesucristowan jujllachasqa kanapaq bautizakuy wañuyninpi bautizakuypas? Jawisqa cristianokunaqa Jehová Diospa santo espiritunta chaskispa manan Cristollawanchu jujllachasqa kanku, paykunaqa jujllachakullankutaqmi Cristoq cuerponwanpas chay cuerpoqa congregacionmi, Cristotaq chay congregacionta Umallin (1 Cor. 12:12, 13, 27; Col. 1:18). Chaymantapas jawisqa cristianokunaqa Cristoq “wañuyninpi bautizasqa” kanku, ¿imaynapi? Chay cristianokunaqa manañan paykunapaqchu kausanku nitaq kay allpapi wiñay kausaytapas suyakunkuñachu. Chayrayku wañuyninkuqa Jesuspa wañuyninwan tupan, chay cristianokunaq wañusqanmi ichaqa mana imamantapas runakunata kacharichinmanchu. Cristoq wañuyninpi bautizakusqankuqa llapanpi junt’akun wañupuqtinku janaq pachapi kausarichisqa kasqankuwan.
(Romanos 6:7) Wañuqqa wañusqanwanmi llapa juchankunamanta pagapun.
w14-S 1/6 11 párr. 1
¿Qué esperanza hay para mis antepasados?
Una vez que sean resucitados los injustos, ¿serán juzgados por lo que hicieron en su vida anterior? No. Romanos 6:7 dice: “El que ha muerto ha sido absuelto de su pecado”. Como vemos, los injustos han pagado con su vida por los pecados cometidos, así que se les juzgará por lo que hagan después de resucitar, no por lo que hicieron antes de morir. ¿Por qué es eso lo mejor?
Bibliata leenapaq
(Romanos 4:1-15) Chhayna kaqtinqa, ¿ima nisunmantaq ñaupa taytanchis Abrahanmantari? 2 Imakuna ruwasqanraykuchus Abrahán “chanin runa” nisqa kanman karan chayqa, atinmanmi karan alabakuyta, ichaqa manan Diospa ñaupanpiqa alabakuyta atinmanchu karan. 3 ¿Ima nishanmi paymanta Diospa simin qelqapi? “Abrahanqa Jehová Diospi iñisqanraykun chaninpaq jap’isqa karan” nispan nishan. 4 Llank’aqman pago qosqaqa manan juj regalochu ¿riki? Aswanpas chayqa llank’asqanmanta imachus payman qona kaqllan. 5 Mana llank’aq runachus, juchasapata chaninpaq qhawariq Diospi iñinman chayqa, iñisqanraykun chaninpaq jap’isqa kanqa. 6 Juj runa manaña kamachikuy simiq nisqanman jinapunichu kausanman chaypas, Diosqa chaninpaqmi payta qhawarinman, chhaynapitaq chay runaqa ancha kusisqa kanman. Chaymantan Davidpas niran: 7 “Kusisqa kachunku mana allin ruwasqankumanta perdonasqa kaqkunaqa, juchankupas qonqasqaña kaqkunaqa; 8 kusisqa kachun Jehová Diospa perdonasqan runaqa”, nispa. 9 Chay kusikuyqa, ¿qhari kayninku qaracha kuchuchikuqkunallapaqchu, icha mana kuchuchikuqkunapaqwanchu? Nimusqay jina, “Abrahanqa iñisqanraykun chaninpaq jap’isqa karan”. 10 Ichaqa, ¿imayna kashaspataq Abrahanri chaninpaq jap’isqa karan? ¿Qhari kaynin qaracha kuchusqa kashaqtinñachu, icha manaraq kuchusqa kashaqtinchu? Qhari kaynin qaracha manaraq kuchusqa kashaqtinmi payqa chaninpaq jap’isqa karan. 11 Chaymantañan Diosqa payta niran qhari kaynin qarachata kuchuchikunanpaq, chay kuchuchikusqanmi juj señal karan, chay señalmi rikuchiran manaraq qhari kaynin qaracha kuchusqa kashaqtin iñisqanrayku Diosqa chaninpaq payta jap’isqanta. Chhaynapin Abrahanqa iñisqankurayku llapa chaninpaq jap’isqa kaqkunaq taytan kapuran, manaña qhari kayninku qaracha kuchusqachu karanku chaypas. 12 Payqa qhari kayninku qaracha kuchusqa kaqkunaqpas taytallantaqmi; paykunaqa qhari kayninku qaracha kuchusqa kasqankumantapas, imaynan Abrahanqa manaraq qhari kaynin qaracha kuchusqa kashaqtin iñiran chhayna iñiqllataqmi kanku. 13 Jinaspapas Diosqa Abrahanman mirayninmanwanmi prometeran kay pachata herenciata jina chaskinanpaq, chaytaqa manan kamachikuy simiraykuchu prometeran, aswanpas iñiynin jawa chaninpaq jap’isqa kasqanraykun. 14 Ichaqa kamachikuy simita kasukuqkunallachus chay herenciata chaskinkuman chayqa, manachá valenmanchu iñiyniyoq kayqa, chay promesapas yanqan kanman. 15 Kamachikuy simiqa Diospa k’araq phiñakuynintan apamun, ichaqa maypichus kamachikuy simi mana kanchu chayqa, manallataqmi juchallikuypas kanchu.
18-24 FEBRERO
BIBLIAPI QORI JINA YACHACHIKUYKUNA | ROMANOS 7, 8
“¿Makillañachu suyakushanki?”
(Romanos 8:19) Llapa kamasqakunan makillaña suyashanku Diospa wawankuna lliflli kaywan rijurimunankuta.
Diosmi cheqaq kacharichiyta qowanchis
17 Diosmi kacharichinqa kay pachapi kausanankupaq suyakuyniyoqkunata, Pablon niran: “Kamasqakunaqa makillañan suyashanku Diosqa wawankunata sut’ita rijurichinanta”, nispa. Chaymantan nillarantaq: “Kikin kamasqakunatapas ismuqpaq nisqa kaymantan Diosqa kacharichinqa, chaymi Diospa wawankunawan kuska kacharichisqa jatunchayninpi kanqaku”, nispa (Rom. 8:19-21). Chay “kamasqakunaqa” kay pachapi wiñaypaq kausanankupaq suyakuyniyoq runakunan. Paykunaq allinninpaqmi kanqa Diospa ajllasqa wawankuna ‘sut’ita rijurimuqtinqa’. Chayqa qallarinqa maypachachus ajllasqa cristianokuna janaq pachapi kaspaña, Cristowan kuska kay pachapi millay kausayta tukuchiqtinkun, chaymantataq mana yupay atina “askha runakunata” mosoq pachaman jaykuchinqaku (Apo. 7:9, 14).
(Romanos 8:20) Kamasqakunaqa yanqa kausaymanmi jap’ichisqa karanku, ichaqa manan paykunaq munayninpichu, aswanpas chay jap’ichiqninpa munayninpin, chaywanpas jap’ichiqninqa qoranmi juj suyakuyta;
Suyakuyninchispi kusikusun
11 Diosmi runakunapaq ‘suyakuyta’ qoran, chaypaqmi prometeran “ñaupa mach’aqway” Saqramanta runakunata kacharichinanpaq juj ‘miray’ jamunanta (Apo. 12:9; Gén. 3:15). Principal ‘mirayqa’ Jesucriston karan (Gál. 3:16). Jesuspa wañusqanwan kausarimpusqanwan iman runakunaqa suyakuyniyoq kanku, juchamanta, wañuymanta kacharichisqa kanankupaq. Chay suyakuypa junt’akunanqa jujllachasqan kashan ‘Diospa wawankuna sut’ita rijurinanwan’. ¿Jayk’aqmi ‘sut’ita rijurimunqaku’? Qhepa kaq ‘miraymanta’ kausarimpuq ajllasqakuna Saqraq kamachisqan pachata chinkachinankupaq Cristoman juñukuqtinku (Apo. 2:26, 27). Chay ruwasqankun waj ovejakunata salvanqa, paykunan manchay ñak’ariyta kausashaqlla pasanqaku (Apo. 7:9, 10, 14).
(Romanos 8:21) arí, kamasqakunaqa ismusqa kayman watasqa kasqankumantan kacharichisqa kanqaku, jinaspa Diospa wawankuna jina libre kapunqaku.
Suyakuyninchispi kusikusun
12 Waranqa Wata Cristoq Gobiernamusqanpin “kamasqakunaqa” otaq runakunaqa thaj kausayta tarinqaku. Chay kutipin jujniraymantañataq ‘Diospa wawankuna sut’ita rikhurinqaku’: Cristowan kuska sacerdotekuna kaspan, imaymana bendicionkunata runakunaman apamunqaku Jesuspa wañusqanrayku. Diospa Gobiernonpi kasukuq runakunaqa pisi-pisimantan juchaq imaymana paqarichisqanmanta librakunqaku. ‘Ismuqpaq nisqa kaymantan Diospa kacharichisqan’ kanqaku. Chay waranqa watapi sichus Diospaq junt’aq kanqaku, jinallataq último pruebatapas atipanqaku chayqa, ‘kausay libropin’ sutinku wiñaypaq qelqasqa kanqa ‘Diospa wawankunawan kuskataq kacharichisqa jatunchayninpi kanqaku’ (Apo. 20:7, 8, 11, 12). ¡Ancha munaymi chay suyakuyqa!
Maskhasun ancha allin yachachikuykunata
(Romanos 8:6) Aychaq munayninman yuyayta churayqa wañuymanmi apan, espirituq munayninman yuyayta churaymi ichaqa kausayman thaj kayman ima apan;
w17.06-S pág. 3
¿Recuerda usted?
¿Cuál es la diferencia entre “tener la mente puesta en la carne” y “tener la mente puesta en el espíritu”? (Rom. 8:6)
Quien tiene la mente puesta en la carne se centra en los deseos e impulsos de la carne imperfecta y habla constantemente de ellos. Quien la tiene puesta en el espíritu se centra en las cosas relacionadas con Dios y trata de pensar como él. Deja que el espíritu santo dirija su mente. Tener la mente puesta en la carne significa muerte; en el espíritu, vida y paz (w16.12, páginas 15 a 17).
(Romanos 8:26, 27) Jinaspapas espirituqa yanapawasunmi kallpanchis pisiyaqtin; mayninpiqa yaqapaschá imamantapas mañakuyta munashaspa mana ima niytapas atisunchu, chay ratokunapin espirituqa sonqonchispi khuyayta waqasqanchista mana imayna willakuyta atiqtinchis noqanchispaq mañapuwasun. 27 Sonqota t’aqwiq Diosqa yachanmi imatachus espíritu ch’uya runakunapaq mañakushan chayta, espirituq mañakusqan Diospa munayninman jina kasqanrayku.
¿Imatan noqanchismanta mañakuyninchis rikuchin?
20 Mayninpiqa manapaschá yachasunmanchu sapallanchis mañakushaqtinchis imamanta rimayta. Pablon niran: “Manan yachanchischu imayna mañakunachus kasqantaqa, ichaqa kikin Santo Espiritun mana rimay atina anchiywan noqanchispaq Diosmanta mañapuwanchis. Llapa runaq sonqonta allintapuni reqsiq Diosqa yachanmi imachus Espirituq yuyaynin kasqanta”, nispa (Rom. 8:26, 27). Jehová Diosqa askha mañakuykunatan Bibliapi qelqachiran. Paytaq yuyaycharan chayqa, yachanmi Biblia qelqaqkuna imaniytachus munaranku chayta. Chaymantapas allintan reqsiwanchis. Chayrayku, noqanchispas rogakushasunman jinata chay mañakuykunata chaskin, chayman jinataq ruwan. Jehová Diosqa uyarinmi mañakusqanchista espíritu ‘noqanchispaq [...] mañapuwaqtinchis’. Astawan Bibliamanta yachasunchis chayqa, faciltan yuyayninchisman jamunqa imamanta mañakunanchispaqpas.
Bibliata leenapaq
(Romanos 7:13-25) Chhaynaqa, ¿allin kaqchu wañuyman apawanqa? ¡Manapunin chhaynachu! Aswanpas juchan chaytaqa ruwan, allin kaqwanmi juchaqa wañuyta apamuwaran imachus jucha kasqanta reparachiwananpaq; chhaynapin kamachikuyqa rikuchin juchaqa sinchi mana allinpuni kasqanta. 14 Yachasqanchis jina, kamachikuy simiqa Diosmantan jamun; noqan ichaqa aychalla kani, juchaman vendesqa. 15 Manan yachanichu imatachus ruwashani chayta. Noqaqa manan imachus munasqaytachu ruwani, aswanpas imachus cheqnisqaytan ruwani. 16 Imachus mana munasqaytataq ruwani chayqa, “kamachikuy simiqa allinpunin” ninin. 17 Chhaynaqa, manan noqachu kani chay mana allinkuna ruwaqqa, aswanpas noqapi kaq juchan chaykunataqa ruwan. 18 Noqaqa yachanin runalla kasqayta, aychaypiqa manan ima allinpas kanchu; maytaña munani allin kaq ruwayta chaypas, manan atinichu. 19 Allin kaqtaña ruwayta munani chaypas, manan atinichu, aswanpas mana munasqay mana allin kaqtan ruwani. 20 Mana munasqaytataq ruwani chayqa, manañan noqachu ruwani, aswanpas noqapi kaq juchan chaytaqa ruwan. 21 Chhaynaqa, kay kamachikuytan noqapi tarini: Allin kaqta ruwayta munashaqtiy noqapiña mana allin kaq kashasqanta. 22 Noqaqa maytapunin sonqoypi kusikuni Diospa kamachikuyninwan; 23 cuerpoypin ichaqa waj kamachikuyta reparani, chay kamachikuyqa juchaq kamachikuyninmi, chay kamachikuymi yuyayniypi kaq kamachikuy contra kashan, ima munasqantataq noqawan ruwan. 24 ¡Ay noqa runamanta! ¿Pitaq kay wañuyman aysaqniy cuerpomantari librawanqa? 25 ¡Diostan “gracias” nini Señorninchis Jesucristowan librawasqanmanta! Chhaynaqa, noqa kikiymi yuyayniywan Diospa kamachikuyninta kamachi jina kasukuni, cuerpoywantaq ichaqa juchaq kamachikuyninta kasukuni.
25 FEBRERO-3 MARZO
BIBLIAPI QORI JINA YACHACHIKUYKUNA | ROMANOS 9-11
“Olivo sach’a ejemplomanta yachasun”
(Romanos 11:16) Chaymantapas, masamanta ñaupaq kaq orqosqaqa ch’uyataq chayqa, llapa masapas ch’uyallataqmi; sach’aq saphinchus ch’uya chayqa, k’allmankunapas ch’uyallataqmi.
¡May jatunpunin Jehová Diospa yachayninqa!
13 Pabloqa Abrahanpa miraynintan olivos sach’aq k’allmankunawan rijch’anachin (Rom. 11:21). Chay sach’aqa Jehová Dios Abrahanwan rimanakusqanta junt’ananpaq yuyaykusqanwanmi rijch’akun. Sach’aq saphinmi Jehová Diosman rijch’akun ajllasqa runakunata pay paqarichisqanrayku (Is. 10:20; Rom. 11:16). Sach’aq k’ullunmi rijch’akun Jesusman, Abrahanpa mirayninmanta kasqanrayku. Sach’aq k’allmankunataq “jayk’achus” chay miraypi kaqkunaman.
(Romanos 11:17) Wakin k’allmakunan ichaqa wit’usqa karanku, chhaynapin qanqa k’ita olivo sach’aq k’allmanña karanki chaypas, huerta olivo sach’aman k’askachisqa karanki wakin k’allmankunawan kuska kanaykipaq, chaymi kunanqa qanpas chay sach’aq saphinmanta imaymana allinkunata chaskishanki.
(Romanos 11:20, 21) Arí, chhaynan karan, paykunaqa mana iñisqankuraykun wit’usqa karanku, qanmi ichaqa iñisqaykirayku qaqata sayashanki. Chayrayku ama jatunchakuychu, aswanpas allinta cuidakuy. 21 Diosqa manataq kikin k’allmakunatapas jinallatachu qhawaran chayqa, qantapas manan jinallatachu qhawasunki paykuna jina imatapas ruwanki chayqa.
¡May jatunpunin Jehová Diospa yachayninqa!
15 ¿Imatan Jehová Dios ruwaran yuyaykusqanta junt’akunanpaq? Pablo willasqan jina, olivo sach’aq k’allmanpa rantinpin k’ita olivo k’allmata churaran (leey Romanos 11:17, 18). Arí, chaypi nisqan jina, cristianoman tukupuq mana judío runakunan chay k’ita olivo jina olivos sach’aman ch’antasqa kapuranku. Paykunan chay qhepaman Abrahanpa miraynin kapuranku. Ñaupaqpiqa manan llaqtanpaq jinachu Jehová Dios paykunata qhawariran, k’ita olivo sach’a jinallan karanku, ichaqa Diosmi khuyapayakuq kayninpi espiritual judiokunaman tukuchipuran (Rom. 2:28, 29).
(Romanos 11:25, 26) Wayqe-panaykuna, ama “llapantan yachayku” nispa ninaykichispaqmi kay pakasqa ch’uya yachayta yachanaykichista munani: Israel llaqta wakin runakunan mana uyarikunkuchu, chayqa chhaynapunin kanqa waj nacionkunamanta Diospa ajllasqan runakuna junt’akunankama, 26 chhaynapin llapa Israel llaqta salvasqa kanqa. Diospa simin qelqapipas ninmi: “Sionmantan juj kacharichiq lloqsimunqa, jinan Jacobpa mirayninta mana allin ruwaykunamanta karunchachinqa.
¡May jatunpunin Jehová Diospa yachayninqa!
19 ‘Diospa cheqaq Israel llaqtanpaq’ tukuy prometesqanmi sumaqta junt’akushan (Gál. 6:16). Pabloq nisqan jina, ‘llapallan Israel runakunan qespichisqa kanqaku’ (Rom. 11:26). Diospa churakusqan p’unchay chayamuqtinmi ‘llapallan Israel runakuna’ otaq Israel espiritual janaq pachapi junt’asqa kapuqtinku reykuna sacerdotekuna kapunqaku. ¡Manan imapas jark’anqachu Diospa yuyaykusqan junt’akunantaqa!
Maskhasun ancha allin yachachikuykunata
(Romanos 9:21-23) ¿Manachu t’urumanta imatapas ruwaqqa atiyniyoq kashan t’uruwan ima munasqantapas ruwananpaq? ¿Manachu munaspaqa kaq t’urullawan ruwanman juj munay p’uyñuta otaq común p’uyñutapas? 22 Chhaynallataqmi Dioswanpas; payqa munanña millay runakunaman sinchi phiñakuyninta atiynintawan rikuchiyta chaypas, anchatan pacienciakun ñut’unapaq jina phiñachiqnin runakunapaq. 23 Chaytaqa ruwan khuyapayanapaq jina runakunaman ancha qhapaq atiyninta rikuchinanpaqmi, paykunan chaskinqaku ñaupaqmantaña preparasqan premiota.
Diospa wanachiyninta allinpaq jap’ikuy
5 ¿Imatan Jehová Dios ruwan mana llut’achikuy munaqkunawan? Sichus llut’aqpa makinpi t’uru mana imapaqpas valepunchu chayqa wijch’upunmi. Ichaqa, ¿imaraykun chay t’uru mana valepunchu? Yaqapaschá llut’aq runa t’uruta mana allinta tupachisqanrayku. Jehová Diosmi ichaqa allintapuni imatapas ruwan (Deut. 32:4). Sichus ruwasqan runa waqllipun chayqa manan Dioschu juchayoq aswanpas pay kikinmi. Diosqa imaynachus runakuna kasqanman jinan llut’an; kasukuqkunataq sumaq llut’asqa kanku. Chaymi janaq pachapaq ajllasqa cristianokuna ‘khuyapayasqa’ kaspa ‘sumaq waqaychana manka’ jina llut’asqa karanku, mana kasukuqkunan ichaqa mana valeq manka jina Diospa “phiñakuyninwan muchuchinapaq” kanqaku (Rom. 9:19-23).
(Romanos 10:2) Noqaqa allintan yachani tukuy sonqowan Dios serviy munasqankuta, ichaqa manan allintachu paymanta yachanku.
it-1-S 456 párr. 4
Celoso (celo, celos)
Celo mal dirigido. Es posible ser celoso por cierta causa con sinceridad y aun así estar equivocado y desagradar a Dios. Tal fue el caso de muchos judíos del primer siglo. Esperaban alcanzar la justificación sobre la base de sus obras en armonía con la ley mosaica. Pero Pablo mostró que su celo estaba mal dirigido debido a que les faltaba conocimiento exacto. Por lo tanto, no recibieron la verdadera justificación que proviene de Dios. Tenían que ver su error y volverse a Dios por medio de Cristo para recibir la justicia y la libertad de la condenación de la Ley. (Ro 10:1-10.) Saulo de Tarso fue uno de ellos, tan extremadamente celoso por el judaísmo, que llegó a ‘perseguir a la congregación de Dios y devastarla’. Observaba escrupulosamente la Ley, sí, “se probó exento de culpa”. (Gál 1:13, 14; Flp 3:6.) Sin embargo, su celo por el judaísmo estaba mal dirigido. De todas formas, como era sincero de corazón, Jehová le manifestó bondad inmerecida por medio de Cristo y le dirigió al camino de la adoración verdadera. (1Ti 1:12, 13.)
Bibliata leenapaq
(Romanos 10:1-15) Wayqe-panaykuna, noqaqa tukuy sonqoywanmi munashani paykuna salvasqa kanankuta, chaytan Diosmantapas rogakushani. 2 Noqaqa allintan yachani tukuy sonqowan Dios serviy munasqankuta, ichaqa manan allintachu paymanta yachanku. 3 Paykunaqa manan yachankuchu ima ninchus Dios juj runa chanin kananpaq chayta, aswanpas munayninkuman jinallan chanin kayta munanku, manataq Diospa nisqanman jinachu. 4 Cristowanmi kamachikuy simiqa tukupun, chhaynapi pipas iñiqqa chanin kananpaq. 5 Kamachikuy simirayku chaninpaq jap’isqa kaymantan Moisés qelqaran: “Kamachikuy simita kasukuq runaqa chay kamachikuyraykun kausanqa”, nispa. 6 Ichaqa Diospa siminqa nillantaqmi runaqa iñisqanrayku chaninpaq jap’isqa kananta, khaynatan nin: “Aman sonqoykipi ninkichu: ‘¿Pitaq janaq pachatari wichanqa?’, nispaqa (chayqa ‘¿pitaq janaq pachatari wichanqa, chhaynapi Cristota uraykachimunanpaq?’ ninantan nin). 7 Aman: ‘¿Pitaq chinkay-chinkay ukhumanri jaykunqa?’, ninkipaschu (chayqa ‘¿pitaq chinkay-chinkay ukhumanri jaykunqa, chhaynapi Cristota wañusqanmanta kutichimunanpaq?’ ninantan nin)”, nispa. 8 Ichaqa, ¿ima nintaq Diospa siminri chaymanta? “Diospa siminqa ladoykipin kashan, simiykipi sonqoykipi iman kashan”, nispan nin; chay “simiqa” iñiywan chaskina simin, chay simimantan noqanchisqa willashanchis. 9 Simiykiwanchus runa qayllapi rimanki: “Jesusqa Señormi”, nispa, sonqoykiwantaqchus iñinki Diosqa wañusqamanta kausarichimusqanpi chayqa, salvasqan kanki. 10 Chanin kanapaqqa tukuy sonqowanmi iñina, salvasqa kanapaqtaq chay simimanta jujkunaman willana. 11 Diospa simin qelqapas ninmi: “Manan pipas paypi iñiqqa p’enqaypichu tarikunqa”, nispa. 12 Judío runakunawan griego runakunawanqa igual-llan kanchis, juj Señorllataqmi llapapaqpas kan; payqa llapa wajakuqninkunapaqmi qoykukuqllaña. 13 Chaymantapas “Jehová Diospa sutinta llapa wajakuqkunaqa salvasqan kanqaku”. 14 Ichaqa, ¿imaynatan wajakunkuman paypi mana iñishaspanku? ¿Imaynatan iñinkuman paymanta mana uyarishaspanku? ¿Imaynatan uyarinkumanpas paykunaman mana pipas willashaqtin? 15 ¿Imaynatan paykuna willankuman mana kachasqa kashaspa? Qelqasqa kasqanman jina, “¡ima munaymi allin willakuykunata willaqkunaq chakinqa!”