ʼE Maʼuhiga Te Falala Ke Tou Maʼu He Maʼuli Fiafia
ʼE MOLE kita leleiʼia mo kapau neʼe kita kai he meʼa kai neʼe kita mahaki ai. Ko he tahi ʼe tautau hoko ki ai ia te faʼahi ʼaia ʼe tonu ke tokaga ki te ʼu meʼa ʼaē ʼe ina kai. Kae ʼe mole ko he aga fakapotopoto anai, mo kapau ʼe kita fakatotonu ke ʼaua naʼa kita toe kai naʼa fokifā kua kita toe kai ki he meʼa kai ʼe kita mahaki ai. Heʼe kapau ʼe kita fai te tonu ʼaia, ʼe tupu ai anai he tahi ʼu fihifihia, koteʼuhi ʼe mole he tahi ʼe maʼuli fualoa mo kapau ʼe mole kai.
ʼO toe feiā pe, ʼe ko he meʼa fakaloto mamahi mo kapau neʼe kākāʼi kita e he tahi. Kapau ʼe kākāʼi tuʼumaʼu ia tatou, ʼe lagi tou tokakaga anai ki tatatou ʼu fakakaugā. Kae ko tatatou fakamamaʼo mai te hahaʼi fuli ʼi tatatou tuʼania ʼaē naʼa kākāʼi tatou, ʼe mole ko he puleʼaki lelei ʼaia. Koteā tona tupuʼaga? Koteʼuhi ko tatatou mole falala ki te hahaʼi ʼe feala ke ina pulihi tatatou fiafia. Koia ke tou maʼu he maʼuli fiafia, ʼe ʼaoga kia tatou he ʼu felogoi ʼe ʼi ai te fefalalaʼaki.
ʼE ʼui e te tohi Jugend 2002, “ ʼe kau ia te falala ki te ʼu fakatafito ʼo tatatou ʼu felogoi māhani ʼaē ʼe tou fai ʼi te ʼaho fuli mo te hahaʼi.” ʼE fakamatala e te nusipepa Neue Zürcher Zeitung, “ ʼe tou tahi faiga fuli ke tou maʼu te falala. Ko te falala ʼe ina hikihiki te lelei ʼo te maʼuli, pea ʼe ko he koga maʼuhiga ia ʼo te maʼuli.” ʼI tona fakahagatonu, ʼe toe ʼui e te nusipepa, kapau ʼe mole ʼi ai te falala, pea “ ʼe mole ʼi ai he tahi ʼe feala ke maʼuli.”
Mai te ʼaluʼaga ʼaē ʼe ko he koga maʼuhiga tatatou falala ki he tahi, ko ai koa ʼaē ʼe tou lava falala ki ai kae mole tou tuʼania naʼa kākāʼi ia tatou?
Falala Kia Sehova Mo Tou Loto Katoa
ʼE ʼui fēnei mai e te Tohi-Tapu: “Falala kia Sehova ʼaki tou loto katoa.” (Tāʼaga Lea 3:5) Ei, ʼe fakaloto mālohiʼi tuʼumaʼu mai e te Folafola ʼa te ʼAtua ke tou falala ki totatou Tupuʼaga, ia Sehova ʼAtua.
He koʼe koa ʼe feala ke tou falala ki te ʼAtua? ʼUluaki, heʼe ko Sehova ʼAtua ʼe maʼoniʼoni. Neʼe tohi fēnei e te polofeta ko Isaia: “Maʼoniʼoni, maʼoniʼoni, maʼoniʼoni ia Sehova.” (Isaia 6:3) ʼE koutou tuʼania koa te manatu ʼaē ki te maʼoniʼoni? ʼI tona fakahagatonu, ʼe tonu ke koutou fia fai kiai, koteʼuhi ko te maʼoniʼoni ʼo Sehova ko tona faka ʼuhiga ʼe maʼa, ʼe mole ʼi ai he agakovi ia te ia, pea ʼe feala ke tou falala katoa kia ia. ʼE mole feala ia ʼi he temi ke kākā, pea ʼe mole feala kia ia ke ina holoʼi tatatou falala ʼaē kia te ia.
Pea tahi ʼaē meʼa, ʼe feala ke tou falala ki te ʼAtua ʼuhi ko tana fealagia pea mo tana fia lagolago kia nātou ʼaē ʼe nātou tauhi age kia te ia. Ko tona mālohi māʼoluga ʼe ina faka fealagia age ke ina fai tana ʼu gāue. Ko tana faitotonu haohaoa pea mo tona poto ʼe nā takitaki tana faʼahiga fai ʼo tana ʼu gāue. Pea ko tona ʼofa ʼaē ʼe mole ʼi ai hona fakatatau, ʼe ina uga ia ia ke ina fai tana ʼu gāue. Neʼe tohi fēnei e te ʼapositolo ko Soane: “Ko te ʼAtua ʼe ʼofa.” (1 Soane 4:8, MN ) Ko te ʼofa ʼo te ʼAtua ʼe ina fakalotoʼi te ʼu meʼa fuli ʼaē ʼe ina fai. Ko te maʼoniʼoni ʼo Sehova mo tana tahi ʼu kalitate maʼuhiga ʼe nātou fakaliliu ia ia ko he Tāmai ʼe makehe, ko he tahi ʼe feala ke tou tuku ki ai tatatou falala katoa. ʼE mole ʼi ai he meʼa peʼe ko he tahi ʼe laka age ia Sehova ʼo ʼuhiga mo te falala.
Falala Kia Sehova Pea Ke Ke Fiafia
Ko te tahi tupuʼaga ʼo tatatou falala kia Sehova, heʼe mahino lelei age kia tatou ʼi he tahi age ʼi tuʼa atu. ʼE ina ʼiloʼi ʼe ʼaoga ki te tagata fuli ke ʼi ai hana ʼu felogoi mo te Tupuʼaga ʼe feala ke falala kiai, mo tologa pea ʼe feala ke tui papau kiai. Ko nātou ʼaē ʼe nātou maʼu te taʼi felogoi ʼaia ʼe nātou logoʼi tonatou fīmālie. Neʼe fakaʼosi fēnei e te Hau ko Tavite: “Manuʼia te tagata mālohi ʼaē neʼe tuku tana falala kia Sehova.” (Pesalemo 40:4) ʼI te temi nei ko te toko miliona hahaʼi ʼe nātou manatu tahi mo Tavite.
Tou vakaʼi he ʼu faʼifaʼitaki. Ko Doris neʼe nofo ʼi te République Dominicaine, mo Siamani, mo Keleka, pea mo Amelika. ʼE ina ʼui fēnei: “ ʼE ʼau fiafia ʼaupito ʼi taku tuku taku falala kia Sehova. ʼE ina ʼiloʼi peʼe feafeaʼi te tokaga mai kia ʼau ʼi te faʼahi fakasino, mo te faʼahi fakalaumālie, pea mo te taupau ʼo te ʼu meʼa ʼo toku loto. ʼE ko toku kaumeʼa lelei ʼaupito ia.” ʼE fakamahino fēnei e Wolfgang, ko he tagata fai tokoni ʼo ʼuhiga mo te lao: “ ʼE ko he meʼa fakaofoofo hatatou lava falala ki he tahi ʼe tokaga moʼoni mai kia tatou, ko he tahi ʼe ina lava fai—pea ʼe ina fai anai te meʼa ʼaē ʼe lelei maʼa koutou!” ʼE fakamatala fēnei e Ham, ʼaē neʼe tupu ʼi Asia kae ʼe maʼuli ʼi Eulopa: “ ʼE ʼau falala ko Sehova ʼe ina fakaʼaluʼalu te ʼu meʼa, pea ʼe mole faihala ia, koia ʼaē ʼe ʼau fiafia ai ʼi te falala kia ia.”
Ei, ʼe ʼaoga fuli kia tatou ke mole tou falala pe ki totatou Tupuʼaga, kae ke tou toe falala foki ki te hahaʼi. Koia, ʼi tona ʼuhiga kaumeʼa fakapotopoto pea mo māhani, ʼe foaki mai e Sehova te ʼu tokoni ʼo ʼuhiga mo te faʼahiga hahaʼi ʼaē ʼe tonu ke tou falala ki ai. ʼAki tatatou lau fakalelei te Tohi-Tapu, ʼe feala hatatou tokagaʼi tana tokoni ʼi te faʼahi ʼaia.
Ko He Hahaʼi ʼe Feala Ke Tou Falala Ki Ai
Neʼe tohi fēnei e te tagata fai pesalemo: “ ʼAua naʼa ke tuku tau falala ki te kau ʼaliki, peʼe ki te foha ʼo te tagata ʼaē neʼe toʼo mai te kele, ʼaē ʼe mole ʼa ia te fakamaʼuli.” (Pesalemo 146:3) ʼE tokoni mai te palalau ʼaia ke tou mahino ʼe tokolahi te ʼu hahaʼi ʼe mole feala ke tou falala kia nātou. Māʼia foki mo nātou ʼaē ʼe nātou maʼu tuʼulaga ohage la ko “te kau ʼaliki” ʼo te malamanei, ohage la ko te kau tagata popoto ʼi he faʼahiga gāue, ʼe mole faka ʼuhiga ai ʼe tonu ke tou falala kia nātou. ʼE feala pe ke nātou tōtō ʼi tanatou takitaki, pea ʼe feala ia ki te falala ʼaē neʼe fai ki “te kau ʼaliki” ʼaia, ke liliu ko he meʼa fakaloto mamahi.
ʼE mole faka ʼuhiga leva ʼe mole feala ke tou falala ki te hahaʼi fuli. Kae ʼe tonu ia ke tou filifili ia nātou ʼaē ka tou tuku ki ai tatatou falala. ʼE tou fakafuafua feafeaʼi te hahaʼi ʼaia? ʼE feala ke tokoni mai ia te faʼifaʼitaki ʼo te puleʼaga ʼāfea ʼo Iselaele. ʼI te temi ʼaē neʼe tonu ke hinoʼi ai he ʼu hahaʼi ke nātou ʼamo te ʼu kavega mamafa ʼi Iselaele, neʼe tokoniʼi ia Moisese ke ina “filifili mai te hahaʼi katoa ia he kau tagata ʼe nātou faʼafai, ʼe nātou manavasiʼi ki te ʼAtua, ko he ʼu tagata agatonu, ʼe nātou fehihiʼa ki te koloā heʼe faitotonu.” (Ekesote 18:21) Koteā te ako ʼe tou maʼu mai ai?
Neʼe ko te ʼu tagata neʼe kua nātou fakahā te ʼu kalitate fakaʼatua ʼi muʼa ʼo tonatou fakanofo ki he ʼu tuʼulaga ʼe fakamaʼua kiai he falala. Neʼe kua nātou fakamoʼoni ʼe nātou manavasiʼi ki te ʼAtua; neʼe kua nātou fakahā ʼe nātou fakaʼapaʼapa lahi ki te Tupuʼaga, pea ʼe nātou tuʼania naʼa nātou fakaloto mamahiʼi ia ia. ʼE ʼiloga ia neʼe faiga mālohi e te ʼu tagata ʼaia ke nātou mulimuli lelei ki te ʼu pelesepeto ʼa te ʼAtua. Neʼe nātou fehihiʼa ki te ʼu koloā heʼe faitotonu, ʼo fakahā tanatou pipiki maʼu ki te aga ʼaē ʼe tonu ke fai, ke ʼaua naʼa nātou liliu ʼo aga fakakākā ʼaki tonatou tuʼulaga. Neʼe mole nātou fakaʼaogaʼi kovi te falala ʼaē neʼe fai age kia nātou ke maʼu ai honatou ʼu lelei peʼe ki tonatou ʼu kāiga peʼe ki tonatou ʼu kaumeʼa.
ʼE mole koa la fakapotopoto hatatou fakaʼaogaʼi te ʼu taʼi fakafuafua ʼaia mokā tou filifili ia nātou ʼaē ka tou tuku ki ai tatatou falala? ʼE tou ʼiloʼi koa he ʼu hahaʼi ʼe nātou fakahā ʼi tanatou ʼu aga ʼe nātou manavasiʼi ki te ʼAtua? Kua nātou fakatotonu koa ke nātou taupau maʼu te ʼu aga ʼaē ʼe tonu ke fai? ʼE nātou agatonu koa, ʼo mole nātou fai ai te ʼu meʼa ʼaē ʼe mole totonu? ʼE nātou faitotonu koa ʼo mole nātou fakaliliu he ʼaluʼaga ke fua lelei kia nātou, peʼe ke nātou maʼu te meʼa ʼaē ʼe nātou loto ki ai? ʼE mahino ia ko te ʼu tagata pea mo te ʼu fafine ʼaē ʼe nātou maʼu te ʼu taʼi kalitate ʼaia ʼe feala ke tou falala kia nātou.
ʼAua Naʼa Koutou Lotovaivai ʼUhi Ko He ʼu Tōtō ʼi ʼIhi Lakaga
Ka tou filifili peʼe ko ai ʼaē ʼe tou lava falala ki ai, ʼe tonu ke tou faʼa kātaki, koteʼuhi ko te falala ʼe hoki maʼu mokā hili kiai he temi. ʼE lagi lelei ke fai māmālie tatatou falala ki he tahi. ʼO feafeaʼi? ʼE feala pe ke tou sivisivi te aga ʼa he tahi lolotoga he temi, ʼo koutou tokagaʼi te meʼa ʼaē ʼe ina fai ʼi he ʼu faʼahiga ʼaluʼaga. ʼE ko he tahi koa ʼe feala ke tou falala ki ai ʼi te ʼu kiʼi meʼa liliki? Ohage la, ʼe ina liufaki koa te ʼu meʼa ʼaē neʼe ina toʼo ohage ko tana fakapapau mai kiai, pea mo fakahoko tana ʼu fakatuʼutuʼu ʼi tona temi tonu? Kapau ʼe ina fai feiā, pea ʼe lagi feala pe ke tou falala ki ai ʼi he tahi age ʼu ʼaluʼaga ʼe maʼuhiga age. ʼE ʼalutahi te faʼahi ʼaia mo te pelesepeto ʼaenī: “Ko ʼaē ʼe agatonu ʼi te ʼu meʼa liliki ʼe toe agatonu pe foki ʼi te ʼu meʼa lalahi.” (Luka 16:10, MN ) Kapau ʼe tou filifili fakalelei pea mo faʼa kātaki pea ʼe mole tou tau anai mo he ʼu lotomamahi kovi.
Kae e feafeaʼi mo kapau ʼe kākāʼi tatou e he tahi? ʼE manatuʼi anai e te kau ako ʼo te Tohi-Tapu ko Sesu Kilisito ʼi te po ʼaē neʼe puke ai ia ia, neʼe līʼakina ia ia e tana kau ʼapositolo. Neʼe kākāʼi ia ia e Sutasi Isikaliote, kae neʼe feholaki te tahi kau ʼapositolo ʼi tanatou matataku. Māʼia mo Petelo neʼe fakafisi tuʼa tolu kia Sesu. Kae neʼe tokagaʼi e Sesu, ko Sutasi tokotahi pe ʼaē neʼe kākā. Logola tona līʼakina ʼi te lakaga maʼuhiga ʼaia, kae hili kiai te ʼu vāhaʼa, neʼe ina toe fakahā aipe tana falala ki tana ʼu ʼapositolo e toko 11 ʼaē neʼe kei toe. (Mateo 26:45-47, 56, 69-75; 28:16-20) ʼO toe feiā pe, kapau neʼe hage kia tatou neʼe kākāʼi tatou e he tahi ʼe tou falala ki ai, ʼe lagi lelei ke tou toe vakavakaʼi peʼe ko he fakamoʼoni koa ko he tahi ʼe mole feala ke tou falala ki ai, peʼe ko he vaivaiʼaga faka temi ʼo te kakano.
ʼE Feala Koa Ki Te Hahaʼi Ke Falala Mai Kia ʼAu?
Ko he tahi ʼe ina fakatotonu ke ina filifili peʼe ko ai ʼaē ʼe feala ke falala ki ai, ʼe tonu ke fakapotopoto pea mo fai te fehuʼi ʼaenī kia ia totonu: ‘ ʼE feala koa ki te hahaʼi ke nātou falala mai kia ʼau? Koteā te ʼu faʼahi ʼaē ʼe feala ke ʼau fai ke feala ki te hahaʼi ke nātou falala kia ʼau?’
ʼE mahino ko he tahi ʼe feala hatatou falala ki ai, ʼe palalau ʼi te moʼoni. (Efeso 4:25) ʼE mole ina fetogi tana ʼu palalau mokā palalau mo he ʼu hahaʼi kehekehe, ʼi tana faigaʼi ʼaē ke ina maʼu hona lelei. Pea kapau ʼe ina fai he fakapapau, ko te tagata ʼaē ʼe feala ke tou falala ki ai ʼe ina faigaʼi ke ina fakahoko tana ʼu palalau. (Mateo 5:37) Kapau ko he tahi ʼe ina fakamatala age ki ai he meʼa, koteʼuhi ʼe falala ki ai, pea ko te tagata ʼaia ʼe ina taupau anai te ʼu palalau ʼaia kae ʼe mole ina fakamatala anai. Ko te tagata ʼaē ʼe tau mo te falala ʼe agatonu ki tona ʼohoana. ʼE mole ina sioʼi te ʼu paki ʼo te ʼu felāveʼi fakasino heʼe ʼaoga, peʼe fakaʼamu ki he ʼu fiafia fakasino, pea ʼe mole laukau ki he tahi ʼe mole ko hona ʼohoana. (Mateo 5:27, 28) Ko he tahi ʼe tou falala ki ai ʼe gāue kinakina maʼa ia pea mo tona famili, kae ʼe mole ina faigaʼi ke ina maʼu vave he falā ʼaki he gāue kinakina ʼa ʼihi. (1 Timoteo 5:8) Kapau ʼe tou manatuʼi te ʼu pelesepeto faka Tohi-Tapu pea mo fakapotopoto ʼaia, pea ʼe tokoni mai anai ke tou ʼiloʼi te ʼu hahaʼi ʼaē ʼe feala ke tou falala ki ai. Pea tahi ʼaē meʼa, ko tatatou pipiki maʼu ki te ʼu aga ʼaia ʼe tokoni mai anai ke tou liliu ai ko he ʼu hahaʼi ʼe feala ke falala mai te hahaʼi kia tatou.
Ko he meʼa fakafiafia anai hatatou maʼuʼuli ʼi he mālama ʼe feala ke tou falala ki te hahaʼi fuli, pea ʼe mole tou toe lotomamahi anai he neʼe kita falala ki he tahi neʼe ina kākāʼi tatou! ʼE ko he moemisi pe koa? ʼE mole ko he moemisi maʼa te hahaʼi ʼaē ʼe tui moʼoni ki te ʼu fakapapau ʼa te Tohi-Tapu, koteʼuhi ʼe fakakikite e te Folafola ʼa te ʼAtua kua vave hoko mai te “kele foʼou” taulekaleka ʼaē ʼe mole toe ʼi ai he kākā, mo he loi, mo he fakakākā, mo he lotomamahi, mo he mahaki pea mo te mate! (2 Petelo 3:13, MN; Pesalemo 37:11, 29; Apokalipesi 21:3-5) ʼE mole koutou fia maʼu koa he tahi ʼu fakamahino ʼo ʼuhiga mo te fakapapau ʼaia? ʼE fiafia anai te kau Fakamoʼoni ʼa Sehova ʼi te fakahā atu ʼo he tahi age ʼu fakamahino ʼo ʼuhiga mo te faʼahi ʼaia pea mo te tahi ʼu manatu maʼuhiga.
[Paki ʼo te pasina 4]
ʼE puli te fiafia mo kapau ʼe mole tou maʼu te falala
[Paki ʼo te pasina 5]
Ko Sehova tāfito ʼaē ʼe feala ke tou falala ki ai
[Paki ʼo te pasina 7]
ʼE ʼaoga kia tatou fuli ia he ʼu felogoi ʼe fakatafito ki he fefalalaʼaki