Ons beskou die wêreld
Hongersnood teister groot dele van die mensdom
Die aarde het nog nooit soveel voedsel gelewer om die mensdom te voed nie; tog was daar nog nooit soveel mense wat deur hongersnood geteister is nie. Die nuusagentskap France-Presse berig dat daar volgens die jongste syfers van die Wêreldbank 1,13 miljard mense in 1990 in die greep van hongersnood was, meer as ooit tevore. Byna 30 persent van die mense wat in ontwikkelende lande woon, is hierdeur geraak. Die gebiede in die wêreld wat die ergste getref is, is Suid-Asië, waar 562 miljoen mense onder hongersnood gebuk gaan (49 persent van die bevolking); Afrika met 216 miljoen (47,8 persent van die bevolking); die Nabye-Ooste en Noord-Afrika met 73 miljoen (33,1 persent van die bevolking) en Latyns-Amerika en die Karibiese Eilande met 108 miljoen (25,2 persent van die bevolking). Hierdie syfers sluit nie die bykomende byna eenmiljard mense in wat ondervoed is nie.
Verhoog inkomste op die sensasionele manier
Aan die begin van 1993 het die Vereniging vir Wetenskaplike Navorsing oor die Parawetenskappe in Duitsland 70 voorspellings versamel wat deur astroloë gemaak is en toe die resultate aan die einde van die jaar beoordeel. Met die oog op die mislukte voorspellings van vorige jare (sien die Ontwaak! van 8 Junie 1992, bladsy 29, en 8 Julie 1993, bladsy 29) kan jy jou afvra of astroloë in 1993 groter sukses gehad het. Hulle “het ’n klomp leuens vertel”, berig die Nassauische Neue Presse. “Die meeste astroloë glo nie eers hulle eie jaarlikse voorspellings nie”, sê ’n woordvoerder vir die vereniging. Maar astrologie is ’n reusebedryf in Duitsland, met ’n jaarlikse omset van 100 miljoen Duitse mark (197 miljoen rand). Die koerant berig dat baie sieners sensasionele voorspellings beskou as “’n doeltreffende manier om groot nuusopslae te maak” sodat hulle groter finansiële voordeel daaruit kan trek.
Kinders se arbeidsmark
’n Geraamde agtmiljoen kinders in Brasilië maak al deel van die arbeidsmark uit, berig O Estado de S. Paulo. Hierdie minderjariges doen moontlik dieselfde werk wat volwassenes sal doen. Maar aangesien hulle dikwels te min betaal word, dra hulle maar min tot die gesin se inkomste by. Hierdie jong werkers wat nie voldoende skoolopleiding ontvang het nie, bly waarskynlik halfgeletterd en so arm soos hulle ouers. En Luiz Cláudio de Vasconcelos van die Departement van Arbeid sê verder dat “die minderjarige wat werk ander gesinshoofde van werk ontneem omdat hy bereid is om ’n derde van ’n volwassene se besoldiging te ontvang”.
Die wêreldbevolking word deur vigs verpletter
◻ “Vigs sal verwoesting saai in die 15 lande waar die voorkoms van HIV die hoogste is”, waarsku Populi, die tydskrif van die Verenigde Nasies se Bevolkingsfonds. Op grond van ’n onlangse VN-verslag, World Population Prospects: The 1992 Revision, voorspel die tydskrif dat daar ongeveer tien jaar van nou af “’n bevolkingsgroei van 12 miljoen minder in hierdie lande sal wees as gevolg van vigs. Sowat 9 miljoen meer mense sal in hierdie lande aan vigs sterf, en minder kinders sal gebore word omdat vroue gedurende hulle vrugbare leeftyd sal sterf.”
◻ ’n Wêreldvigsdag is op 1 Desember 1993 gehou. Maar die resultate van die veldtogte om die siekte te bestry, het nie veel rede tot viering gegee nie. ’n Amptenaar vir die WGO (Wêreldgesondheidsorganisasie) het erken: “Ek dink werklik nie dat ons enige effek op vigs in Afrika gehad het nie.” Hy het erken dat dit noodsaaklik is om te beklemtoon hoe belangrik huwelikstrou in die bekamping van die siekte is. Die koerant Cape Times sê dat “’n derde van die wêreld se aangemelde gevalle” in Afrika is. Volgens die WGO is daar ’n geraamde eenmiljoen gevalle van vigs onder volwassenes in Afrika-lande suid van die Sahara.
Strenger beheer oor sigarette
In die Australiese Hoofstadsgebied is nuwe wette aangeneem wat spesifieke waarskuwings teen die gevare van sigaretrook vereis. Van 1 April 1994 af moet alle sigaretpakkies opsigtelike waarskuwings daarop hê, soos: “Rook maak dood”, “Jou rokery kan ander benadeel”, “Rook is verslawend” en “Rokery gedurende swangerskap benadeel jou baba”. Volgens The Canberra Times moet die waarskuwings nie minder as 25 persent van die sigaretpakkie se voorkant beslaan nie. Die agterkant van die pakkie moet oor ten minste een derde van sy ruimte die volgende stelling hê: “Tabakrook bevat baie van die chemikalieë wat kanker veroorsaak. Wanneer die rook ingeasem word, kan hierdie chemikalieë die longe benadeel en kan dit tot kanker lei. Longkanker is die algemeenste kanker wat deur rook veroorsaak word. Longkanker groei en versprei gewoonlik voordat dit opgemerk word. In die meeste gevalle lei dit vinnig tot die dood. [Rokery] veroorsaak die dood van drie keer soveel mense as alkohol en alle ander dwelmmiddels tesame. Jaarliks sterf ses keer meer mense weens die uitwerking van rook as weens motorongelukke.”
’n Robot wat vrugte pluk
Die jongste nuwigheid in die Italiaanse landboutegnologie is ’n gerekenariseerde robot wat “tot 2500 lemoene per uur direk van die bome” kan afpluk. Volgens La Stampa is hierdie masjien met agt “uiters gevoelige” meganiese arms toegerus, waarvan elkeen ’n elektroniese oog het, en dit is geprogrammeer om “kleursterktes waar te neem” en “nadat dit die vrugte versigtig gevoel het die ryp vrugte [te kies] en die groen vrugte te los sonder om ’n fout te begaan”. Die robot wat op ’n spoor loop en “deur ’n dieselmotor aangedryf word, kan selfs in slegte weer dag en nag werk en lemoene van bome afpluk wat tot drie en ’n half meter hoog is . . . Terwyl dit pluk, beweeg dit teen ’n maksimum spoed van agt kilometer per uur en kan teen ’n spoed van tot 14 kilometer per uur ry sowel as ’n sleepwa met ’n vrag van tot 500 kilogram daarop trek.”
Waar onkruid gewild is
“Die hele park is met onkruid begroei en daar is baie vrugte- en kastaiingbome”, sê die Asahi Evening News van ’n nuwe soort park in Tokio. Daar is geen geplaveide oppervlaktes nie en die “dinge wat gewoonlik in ’n park aangetref word, soos skoppelmaaie, glyplanke en sandkaste, sal nie hier gevind word nie”. Die omgewing se inwoners is verheug. Twee jaar gelede het hulle ’n voorstel by die plaaslike stadsraad ingedien dat ’n park “gras moet hê wat groei, sowel as insekte en klein diertjies”, en dat “kinders gate moet kan grawe en met modder kan speel en dat daar geen tekens moet wees wat enigiets verbied nie”. Sedertdien is ’n tweede park in Tokio ingerig wat ook beskryf is as “na aan die natuurlike staat, aangesien dit met onkruid begroei is”. Stadsbeplanners en parkontwerpers oor die hele land is verstom om te sien hoe graag die stadsbewoners hierdie soort park wil hê en sê dat die stadsbewoners gretig is om die park skoon en in stand te help hou wanneer hulle dit het.
Die helse vuur word afgekoel
“Die kerke lê glad nie meer soveel klem op die ou vuur-en-swawel-preke” soos hulle in die verlede gedoen het nie, sê Robert Wuthnow, ’n sosioloog aan die Princeton-universiteit. Waarom nie? “Die verdoemenis is nie meer dieselfde nie”, berig The Edmonton Journal, ’n Kanadese koerant. ’n Onlangse Gallup-opname het getoon hoewel 60 persent van die Amerikaners sê dat hulle aan ’n brandende hel glo, verwag net 4 persent om daarheen te gaan. In Kanada het 38 persent van diegene met wie ’n onderhoud gevoer is aan die helse vuur geglo; in Spanje 27 persent en in Swede 7 persent. “Dit lyk nie asof die gedagte aan ’n hel mense beweeg om God te dien of Christus as hulle verlosser aan te neem nie”, sê ’n Pinkster-predikant, Bruce Klepp. Die “leerstelling [van die helse vuur] maak op die lange duur glad geen sedelike sin nie”, sê Tom Harpur van The Toronto Star.
Die Karaoke-kultuur
Een van die inskrywings in die Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary, die tiende uitgawe, is die woord “karaoke”. Hierdie woord verwys na “’n toestel wat instrumentale begeleidings vir ’n verskeidenheid liedjies speel waarmee die gebruiker kan saamsing” en het sy oorsprong by ’n Japannese woord wat saamgestel is uit kara, wat “leeg” beteken, en oke, wat ’n afkorting vir “orkes” is. Dit bevredig die gebruiker se ego deur hom saam met ’n volle orkes te laat sing. Dit is die eerste keer in Japan dat karaoke in die “opvoedkunde-witskrif” as ’n “kulturele bedrywigheid” erken is, en dit nogal as die gewildste in die land. Gedurende die jaar lange tydperk wat ’n opname voorafgegaan het, het ’n verbasende 74 persent van diegene in die ouderdomsgroep van 19 tot 29 daaraan deelgeneem. In sy kommentaar oor die verandering in die denkwyse van Japannese het Tetsoeo Sakoerai, ’n professor van sosiologie, in die Mainichi Daily News gesê: “Mense is nou gretig om hulle vryelik en in die openbaar uit te druk.”
Die menseregte-situasie: “Onrusbarend”
“Eerbied vir menseregte is uiters belangrik vir die welsyn van die mensdom”, sê Ibrahima Fall, assistent-sekretaris-generaal vir menseregte by ’n VN-Wêreldkonferensie oor Menseregte. “Maar in baie [lande]”, het hy gesê, “is die tempo waarteen die skending van menseregte voortduur onrusbarend.” Die World Conference on Human Rights, ’n VN-nuusblad, bevestig dat minstens die helfte van die wêreld se bevolking vandag onder die skending van menseregte gebuk gaan. Mnr. Fall voeg by: “Die dood, vernietiging, diskriminasie, armoede, vervolging, verkragting, slawerny, verhongering asook onontwikkelde en verwoeste lewens bly die daaglikse vloek van miljoene mense.” Wat selfs erger is, is dat die vloek besig is om te versprei, want die VN waarsku dat “menseregte-probleme” “vinnig vermeerder”.