Wanneer jou kind koors het
“Ek voel nie lekker nie!” Wanneer jou kind so kla, sal jy miskien dadelik kyk of hy koors het. As hy koors het, is dit te begrype dat jy moontlik bekommerd sal voel.
Volgens ’n studie wat deur die Johns Hopkins-kindersentrum in Baltimore, Maryland, VSA, gedoen is, het 91 persent van ouers gedink dat “selfs ’n redelik matige koors minstens een nadelige gevolg kan hê, soos stuipe of breinskade”. Dieselfde studie toon dat “89% van ouers hulle kind koorsverlagende middels gegee het voordat hulle kind se liggaamstemperatuur 102 grade Fahrenheit (38,9 grade Celsius) bereik het”.
Hoe bekommerd moet jy nou eintlik wees wanneer jou kind koors kry? En wat is die beste maniere om dit te behandel?
Koors se belangrike rol
Waardeur word koors veroorsaak? Hoewel die gemiddelde normale liggaamstemperatuur ongeveer 37 grade Celsius (mondeliks gemeet) is, is daar gewoonlik regdeur die dag ’n skommeling van een graad of meer in ’n mens se liggaamstemperatuur.a Jou liggaamstemperatuur kan dus in die oggend laer en in die laatmiddag hoër wees. Die hipotalamus, wat aan die basis van die brein geleë is, reguleer liggaamstemperatuur baie soos ’n termostaat temperatuur reguleer. ’n Mens kry koors wanneer die immuunstelsel stowwe wat pirogene genoem word, in die bloed voortbring, blykbaar in reaksie op bakterieë of virusse wat die liggaam binnegedring het. Dit veroorsaak dat die hipotalamus sy temperatuur hoër “stel”.
Hoewel koors ongemak en ontwatering tot gevolg kan hê, is dit nie noodwendig iets slegs nie. Trouens, volgens die Mayo-stigting vir Mediese Opleiding en Navorsing speel koors blykbaar ’n sleutelrol daarin om die liggaam te help om bakteriese en virusinfeksies te bowe te kom. “Die virusse wat verkoues en ander asemhalingsinfeksies veroorsaak, hou van lae temperature. Jou liggaam kan in werklikheid help om van die virus ontslae te raak deur matige koors te laat ontstaan.” Daarom sê hierdie instansie verder dat “dit onnodig is om matige koors te verlaag en dat jy daardeur jou kind se natuurlike genesingsmeganismes kan belemmer”. Interessant genoeg, ’n hospitaal in Mexiko behandel selfs sekere siektetoestande deur die liggaamstemperatuur te verhoog, ’n behandeling wat hipertermie genoem word.
Dr. Al Sacchetti van die Amerikaanse Kollege van Noodgeneeshere sê: “Koors op sigself is selde ’n probleem. Maar dit is ’n teken dat daar infeksie kan wees. Wanneer ’n kind koors het, moet die kind en die moontlike infeksie aandag kry en nie die koorspenlesing nie.” Die Amerikaanse Akademie vir Kindergeneeskunde sê: “Koors onder 101 grade Fahrenheit (38,3 grade Celsius) hoef gewoonlik nie behandel te word nie, tensy jou kind ongemaklik is of ’n geskiedenis van koorsstuipe het. Selfs hoër koors is nie noodwendig gevaarlik of ernstig nie, tensy jou kind ’n geskiedenis van stuipe of ’n chroniese siekte het. Dit is belangriker om te kyk hoe jou kind optree. As hy goed eet en slaap en partykeer spelerig is, het hy waarskynlik nie behandeling nodig nie.”
Hoe om ’n matige koors te behandel
Dit beteken nie dat jy niks kan doen om jou kind te help nie. Party mediese deskundiges gee die volgende wenke om ’n matige koors te behandel: Hou jou kind se kamer gemaklik koel. Trek die kind lig aan. (Oorverhitting kan die koors vererger.) Spoor die kind aan om meer vloeistowwe, soos water, verdunde vrugtesappe en sop, te drink, want koors kan tot ontwatering lei.b (Drankies wat kafeïen bevat, soos koladrankies of swart tee, is urineermiddels en kan verdere ontwatering veroorsaak.) Hou aan om babas te borsvoed. Vermy moeilik verteerbare kossoorte, aangesien koors maagfunksie laat afneem.
Wanneer ’n kind se koors hoër as 38,9 grade Celsius styg, word ’n koorsverlagende middel wat oor die toonbank gekoop kan word, soos asetaminofeen of ibuprofen, gewoonlik toegedien. Maar dit is belangrik dat die dosering op die etiket gevolg word. (Kinders onder twee jaar moenie enige medisyne gegee word sonder dat ’n dokter geraadpleeg is nie.) Koorsverlagende middels is nie viruswerend nie. Gevolglik laat dit ’n kind nie gouer van ’n verkoue of ander soortgelyke siektes herstel nie, maar dit kan ongemak verlig. Party deskundiges beveel aan dat kinders onder 16 nie aspirien gegee moet word om koors te verlaag nie, want dit is al verbind met Reye-sindroom—’n siekte wat lewensgevaarlik kan wees.c
Koors kan ook deur ’n sponsbad verlaag word. Laat die kind in ’n bad met ’n paar sentimeter louwarm water sit en spons hom af. (Moenie vryfalkohol gebruik nie, want dit kan giftig wees.)
Die bygaande venster bevat nuttige inligting oor wanneer ’n mens dalk ’n dokter moet ontbied. Mediese aandag is veral belangrik vir iemand wat in ’n gebied woon waar ernstige koorssiektes soos dengue, die Ebolavirus, buiktifus of geelkoors algemeen is.
Gewoonlik is dit dus die beste om jou kind gemaklik te maak. Onthou dat koors selde hoog genoeg is om die senustelsel te beskadig of die dood te veroorsaak. Hoewel koorsstuipe ontstellend is, het selfs dít gewoonlik geen blywende gevolge nie.
Voorkoming is natuurlik die beste, en een van die doeltreffendste maniere om jou kind teen infeksie te beskerm, is om hom of haar basiese higiëne te leer. Kinders moet geleer word om hulle hande gereeld te was—veral voordat hulle eet, nadat hulle die toilet gebruik het, nadat hulle tyd in ’n openbare plek met baie mense deurgebring het of nadat hulle ’n dier gevryf het. Moenie oorreageer as jou kind ondanks jou beste pogings nog matige koors kry nie. Soos ons gesien het, kan jy baie doen om jou kind te help om gesond te word.
[Voetnote]
a Temperatuur kan wissel afhangende van waar dit gemeet word en die soort termometer wat gebruik word.
b Sien die Ontwaak! van 8 April 1995, bladsy 11, vir ’n resep om ’n rehidrasieformule te maak wat gebruik kan word in gevalle waar koors met diarree en braking gepaardgaan.
c Reye-sindroom is ’n akute senusiekte wat kinders ná ’n virusinfeksie kan kry.
[Venster op bladsy 27]
Ontbied die dokter as ’n koorsige kind . . .
◼ Drie maande oud of jonger is en rektale koors van 38 grade Celsius of hoër het
◼ Tussen drie en ses maande oud is en koors van 38,3 grade Celsius of hoër het
◼ Ouer as ses maande is en koors van 40 grade Celsius of hoër het
◼ Weier om vloeistowwe te drink en tekens van ontwatering toon
◼ Stuipe kry of baie lusteloos is
◼ Ná 72 uur nog koorsig is
◼ Ontroosbaar huil, tekens van verwardheid toon of deurmekaar praat
◼ ’n Uitslag het, moeilik asemhaal, diarree het of herhaaldelik braak
◼ ’n Stywe nek het of skielik ’n kwaai hoofpyn kry
[Erkenning]
Bron: Die Amerikaanse Akademie vir Kindergeneeskunde