Is dit ontwerp?
Die oppervlak van die skoenlapper se vlerk
● Die treffende metaalagtige kleure op party skoenlappers se vlerke verander afhangende van die hoek waaruit ’n mens daarna kyk. Die kleur van een spesie se vlerke is so suiwer en intens dat dit oor ’n afstand van sowat 800 meter gesien kan word. Waarom is skoenlappers se vlerke so merkwaardig?
Dink hieraan: Rye klein holtetjies op die vlerke van ’n groen-swaelstertskoenlapper (Papilio blumei) weerkaats ligstrale op verskeie maniere. Byvoorbeeld, die middel van elke holtetjie weerkaats geelgroen lig, terwyl die rande blou lig weerkaats. Wat meer is, die lig wat die middel van ’n holtetjie tref, word reguit teruggekaats, maar die lig wat die kante van ’n holtetjie tref, beweeg eers deur ’n oppervlak wat uit etlike lae bestaan en wat die liggolwe versterk en gedeeltelik polariseer, of draai. Die eindresultaat word strukturele kleur genoem weens die komplekse manier waarop dit voortgebring word.
Dit het navorsers tien jaar geneem om ’n eenvoudige replika van die skoenlapper se vlerkoppervlak te maak. Hulle hoop dat hierdie tegnologie sal help om banknote en kredietkaarte te ontwerp wat moeiliker is om te vervals, sowel as sonselle wat sonenergie op doeltreffender wyse kan opneem. Maar dit is moeilik om die oppervlak van ’n skoenlapper se vlerk na te maak. “Ten spyte van ons uitvoerige wetenskaplike kennis van die optika”, skryf professor Ullrich Steiner van die Universiteit van Cambridge se Sentrum vir Nanowetenskap, “kan die optiese effek wat deur middel van tegnologie voortgebring word, dikwels nie vergelyk word met die verstommende kleurpalet wat in die natuur gevind word nie.”
Wat dink jy? Het die skoenlapper se vlerkoppervlak per toeval ontstaan? Of is dit ontwerp?
[Prent op bladsy 24]
Groen-swaelstertskoenlapper
[Prent op bladsy 24]
’n Skoenlapper se vlerk soos deur ’n mikroskoop gesien
[Foto-erkennings op bladsy 24]
Skoenlapper: Faunia, Madrid; vlerkoppervlak: © Eye of Science/Photo Researchers, Inc.