Wagtoring – AANLYN BIBLIOTEEK
Wagtoring
AANLYN BIBLIOTEEK
Afrikaans
  • BYBEL
  • PUBLIKASIES
  • VERGADERINGE
  • g93 10/8 bl. 16-18
  • ’n Dag in die lewe van ’n skoenlapper

Video nie beskikbaar nie.

Jammer, die video kon nie laai nie.

  • ’n Dag in die lewe van ’n skoenlapper
  • Ontwaak!—1993
  • Onderhofies
  • Soortgelyke materiaal
  • ’n Sonskynontbyt
  • ‘Liefde met die eerste ruik’
  • ’n Bietjie nektar
  • Hoe hy gevaar vermy
  • Die einde van die reis
  • ’n Oes met vlerke
    Ontwaak!—2002
  • Vlieënde juwele van die trope
    Ontwaak!—2005
  • Hoe om ’n vlinder af te neem
    Ontwaak!—1992
  • Die grootste en die kleinste
    Ontwaak!—1999
Sien nog
Ontwaak!—1993
g93 10/8 bl. 16-18

’n Dag in die lewe van ’n skoenlapper

AS JY dink dat jou daaglikse roetine spanningsvol en moeisaam is, kan jy gerus ’n bietjie aan die hardwerkende skoenlapper dink. Jy dink aanvanklik dalk dat ’n skoenlapper se werkrooster soos ’n droomvakansie lyk. Dit lyk of die skoenlapper die toonbeeld van ’n sorgelose lewe is, aangesien hy van blom tot blom fladder, hier en daar ’n bietjie nektar opsuig en na willekeur in die son sit en bak.

Maar in die insektewêreld bedrieg skyn. Skoenlappers is bedrywige diertjies wat ’n noodsaaklike diens verrig terwyl hulle voortdurend in die grootste haas werk. Kom ons beleef ’n tipiese werkdag saam met ’n skoenlapper.

’n Sonskynontbyt

Voel jy ’n bietjie oes wanneer jy wakker word? Vir skoenlappers is dit elke oggend iets algemeens. Party oggende kan hulle glad nie aan die gang kom nie—letterlik. Hulle probleem is liggaamstemperatuur, wat wissel ooreenkomstig hulle omgewing. Nadat hulle ’n koue nag op ’n blaar deurgebring het, is hulle bloed so koud dat hulle skaars kan beweeg, wat nog van vlieg. Daarom moet hulle wag dat die son sy verskyning maak.

Wanneer die son opkom, sprei die skoenlapper sy vlerke oop en draai hy dit na die son se warm strale. Die uitgestrekte vlerke, wat soos miniatuursonpanele werk, vang spoedig die nodige hitte op, en die skoenlapper kan wegvlieg. Maar wat as die lug bewolk is? In koel, gematigde streke moet skoenlappers bly waar hulle is—roerloos op ’n geskikte tak of blom—totdat die son skyn. Dít is nie luiheid nie. Dis noodsaaklik.

As die dag nie te warm is nie, rus die skoenlapper af en toe vir verdere sonskynterapie. Hy moet sonenergie opneem, soos ’n motor wat by ’n motorhawe brandstof inneem. In die trope hoef ’n skoenlapper moontlik net vroeg in die oggend en ná ’n reënbui in die son te bak. Oor die algemeen moet hy langer in die son bak as die weer kouer is. Sodra hy weer energie het, gaan hy voort met die werk wat wag.

‘Liefde met die eerste ruik’

Die dringendste taak is om ’n maat te vind. Met ’n lewensverwagting wat selde meer as ’n paar weke is, kan geen tyd verspil word nie. En dit is nie maklik om in die skoenlapperwêreld ’n maat te vind nie—dit verg heldhaftige geduld en deursettingsvermoë.

“Liefde met die eerste oogopslag” kom nie onder skoenlappers voor nie. Hulle is bekend vir hulle bysiendheid, en heel dikwels sien hulle ’n ander spesie vir een van hulle eie aan. Dit lei dikwels tot ’n vrugtelose jaagtog wat tot ’n end kom wanneer die skoenlapperminnaar eindelik besef dat sy oë hom bedrieg het.

Wat die lewe nog moeiliker maak, is die feit dat die wyfie gewoonlik nie ontvanklik is nie. Die ywerige mannetjie vlieg aanhoudend om haar, in ’n soort vinnige wals in die lug en hoop dat sy uiteindelik sal toegee. Maar hierdie skouspelagtige skoenlapperballette eindig gewoonlik skielik wanneer die wyfie wegvlieg en die ongelukkige mannetjie agterlaat om sy soektog voort te sit.

Dit is nogal verbasend dat die wyfie nie so opgewonde raak oor die pragtige kleure van haar manlike metgesel nie. Hoewel Darwin sonder meer aangeneem het dat skoenlappers se helder kleure ’n bietjie ‘evolusionêre voordeel’ inhou, is daar geen bewyse daarvoor nie. In een eksperiment was wyfies van die Noord-Amerikaanse spesie Anartia amathea doodgelukkig om met mannetjies te paar wie se helder rooi en swart vlerke heeltemal swart geverf is. Wat blykbaar die meeste tel, is die mannetjie se vliegpatroon, sy volharding en, bowenal, die unieke “liefdesproei”.

Die liefdesproei bevat ’n feromoon wat die mannetjie se troefkaart is. Dit is ’n bedwelmende parfuum wat spesiaal ontwerp is om ’n uitwerking op die wyfies van sy spesie te hê. Gedurende die hofmakery probeer hy haar met hierdie “superreuk” sproei. Hoewel die liefdesproei nie sukses verseker nie, kan dit wonders doen wanneer hy uiteindelik ’n gewillige wyfie vind.

’n Bietjie nektar

Al die energie wat in hierdie soektog na ’n maat gebruik word, moet vervang word. Daarom is skoenlappers so lief vir nektar. Blomme adverteer hierdie energieryke voedsel deur middel van aantreklike vorms en kleure. Nadat die skoenlapper op die blom gaan sit het, suig hy die nektar vaardig op met ’n lang buisagtige roltong, wat hy in die bodem van die blom steek.

Terwyl die insek op die nektar voed, word ’n bietjie stuifmeel op sy harige liggaam agtergelaat, en hy neem sodoende die stuifmeel saam na die volgende blom wat hy besoek. Gedurende ’n tipiese werkdag word honderde blomme bestuif. Maar in tropiese woude is blomme nie volop nie. Wat drink tropiese skoenlappers gewoonlik?

Tropiese skoenlappers is versot op verrotte vrugte. Die oorryp vrugte wat grond toe val, is vir hulle ’n oorvloedige bron van suikerenergie.

Skoenlappers hou ook van sout. Hulle kan dikwels gevind word waar hulle die souterige vog van ’n nat stuk grond of soms die sweet op die hand van ’n menslike bewonderaar opsuig. Daar is selfs al gesien dat die dapper flambouskoenlapper die trane van die kaaiman opsuig.

Terwyl ons gevleuelde vriend na ’n maat soek, blomme bestuif en homself goed voed, moet hy ook op die uitkyk wees vir vyande. Hy lyk dalk weerloos, maar hy gebruik verskeie taktieke om gevangeneming te voorkom.

Hoe hy gevaar vermy

’n Veelkleurige skoenlapper wat oor ’n grasland vlieg, sal waarskynlik ’n aanloklike happie vir enige inseketende voël wees. Maar die skoenlapper se onreëlmatige, rukkerige vlug maak dit moeilik om hom te vang. Die meeste voëls gooi ná ’n paar probeerslae tou op. Selfs wanneer ’n voël ’n skoenlapper vang, kan die insek daarin slaag om te ontsnap deur ’n deel van sy vlerk in die voël se snawel agter te laat.

Sy gesigsvermoë dien as nog ’n beskerming. Hoewel skoenlappers bysiende is, is hulle saamgestelde oë baie doeltreffend om beweging waar te neem. Hulle sal met enige teken van gevaar wegdartel, soos enigeen wat ’n skoenlapper al probeer afneem het maar te goed weet.

Party skoenlappers wat stadig vlieg, het ’n ander veiligheidsmeganisme—hulle onaangename smaak. Dit is omdat hulle as ruspes giftige plante geëet het. As ’n voël een keer so ’n skoenlapper geproe het, sal hy gewoonlik ’n tweede ontmoeting vermy. Hierdie skoenlappers wat so onsmaaklik is—soos die koningskoenlapper—het helder kleure, en dit is ’n sigbare waarskuwing wat die voëls blykbaar daaraan herinner om weg te bly.

Die einde van die reis

The World Book Encyclopedia sê dat die meeste skoenlappers nie meer as ’n paar weke leef nie maar dat party spesies tot 18 maande oud kan word. Party is rustend gedurende die koue wintermaande of gedurende ’n langdurige droë seisoen in die trope.

Maar ten spyte van skoenlappers se kort lewe, kan hulle verbasende dinge doen. In die vorige eeu het die koningskoenlapper die Atlantiese Oseaan in voldoende getalle oorgesteek om hulle in die Kanariese Eilande, langs die kus van Afrika, te vestig. ’n Ander groot reisiger, die sondagsrokkie, vlieg gereeld in die somerseisoen van Noord-Afrika na Noord-Europa.

Gedurende hulle kort lewensduur verrig die onvermoeide skoenlappers ’n noodsaaklike werk deur blomme, struike en vrugtebome te bestuif. En daarbenewens voeg hulle teenwoordigheid ’n tikkie prag en genot by die landskap. Die somer sal net nie dieselfde sonder hulle wees nie.

[Prent op bladsy 16]

Vroegoggend bak hy in die son

[Prent op bladsy 17]

Hy suig nektar uit ’n blom op

[Prent op bladsy 18]

Hy suig vog van die grond af op

[Erkenning]

Courtesy of Buckfast Butterfly Farm

    Afrikaanse publikasies (1975-2025)
    Meld af
    Meld aan
    • Afrikaans
    • Deel
    • Voorkeure
    • Copyright © 2025 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Gebruiksvoorwaardes
    • Privaatheidsbeleid
    • Privaatheidsinstellings
    • JW.ORG
    • Meld aan
    Deel