Wagtoring – AANLYN BIBLIOTEEK
Wagtoring
AANLYN BIBLIOTEEK
Afrikaans
  • BYBEL
  • PUBLIKASIES
  • VERGADERINGE
  • re hfst. 22 bl. 142-148
  • Die eerste wee—sprinkane

Video nie beskikbaar nie.

Jammer, die video kon nie laai nie.

  • Die eerste wee—sprinkane
  • Openbaring—Sy groot klimaks is op hande!
  • Onderhofies
  • Soortgelyke materiaal
  • ’n Eerste-eeuse plaag
  • Die hedendaagse sprinkaanplaag
  • Daardie pynigende sprinkane!
  • Sprinkane gereed vir die stryd
  • Wêreldheersers word gewaarsku
  • ’n Aanval uit die noorde!
    Die Wagtoring kondig Jehovah se Koninkryk aan (Studie-uitgawe) – 2020
  • Jehovah se dag is naby
    Die Wagtoring kondig Jehovah se Koninkryk aan—1998
  • Die uur van God se oordeel het gekom
    Die Wagtoring kondig Jehovah se Koninkryk aan—1989
  • Het jy geweet?
    Die Wagtoring kondig Jehovah se Koninkryk aan—2009
Sien nog
Openbaring—Sy groot klimaks is op hande!
re hfst. 22 bl. 142-148

Hoofstuk 22

Die eerste wee—sprinkane

1. Wie voer dit verder wanneer die engele op die trompette blaas, en wat kondig die vyfde trompetstoot aan?

DIE vyfde engel maak hom gereed om op sy trompet te blaas. Daar is reeds op vier hemelse trompette geblaas, en vier plae is gerig teen die derde van die aarde wat Jehovah as die laakbaarste beskou—die Christendom. Haar dodelike siek toestand is blootgelê. Hoewel engele op die trompette blaas, voer menseboodskappers dit op die aarde verder. Nou gaan die vyfde engeletrompet die eerste wee aankondig, wat selfs skrikwekkender is as die dinge wat dit voorafgegaan het. Dit hou verband met ’n verskriklike sprinkaanplaag. Maar laat ons eers ander tekste ondersoek wat ons sal help om hierdie plaag beter te verstaan.

2. Watter Bybelboek beskryf ’n plaag sprinkane wat ooreenkom met die plaag wat Johannes sien, en watter uitwerking het dit op eertydse Israel gehad?

2 Die Bybelboek Joël, wat in die negende eeu v.G.J. geskryf is, beskryf ’n plaag insekte, waaronder sprinkane, wat ooreenkom met die plaag wat Johannes sien (Joël 2:1-11, 25).a Dit sou vir afvallige Israel baie ongemak veroorsaak, maar sou ook meebring dat individuele Jode berou toon en weer Jehovah se guns geniet (Joël 2:6, 12-14). Wanneer daardie tyd aanbreek, sou Jehovah sy gees op “elke soort vlees” uitstort, terwyl skrikwekkende tekens en angswekkende voortekens “die koms van die groot en vreesinboesemende dag van Jehovah” sou voorafgaan.—Joël 2:11, 28-32.

’n Eerste-eeuse plaag

3, 4. (a) Wanneer was daar ’n vervulling van Joël hoofstuk 2, en hoe? (b) Hoe was daar in die eerste eeu G.J. ’n plaag soos ’n swerm sprinkane, en hoe lank het die plaag voortgeduur?

3 Daar was in die eerste eeu ’n vervulling van Joël hoofstuk 2. Dit was toe, op Pinkster 33 G.J., dat heilige gees uitgestort is, waardeur die eerste Christene gesalf en in staat gestel is om in baie tale oor “die luisterryke dinge van God” te praat. Gevolglik het ’n groot menigte vergader. Die apostel Petrus het hierdie verwonderde toeskouers toegespreek, waartydens hy Joël 2:28, 29 aangehaal en verduidelik het dat hulle die vervulling daarvan aanskou (Handelinge 2:1-21). Maar daar is geen verslag dat daar destyds ’n letterlike insekplaag was, wat vir party ongemak veroorsaak en ander tot berou gelei het nie.

4 Was daar in daardie dae ’n figuurlike plaag? Ja, beslis! Dit het gekom as gevolg van die aanhoudende prediking van die pas gesalfde Christene.b Deur hulle het Jehovah die Jode wat wou luister, genooi om berou te toon en seëninge te geniet wat van hom af kom (Handelinge 2:38-40; 3:19). Die persone wat gunstig gereageer het, het sy guns in ’n merkwaardige mate ontvang. Maar vir dié wat die uitnodiging geweier het, het die eerste-eeuse Christene soos ’n verwoestende swerm sprinkane geword. Hulle het in Jerusalem begin en deur die hele Judea en Samaria versprei. Hulle was spoedig oral en het die ongelowige Jode gepynig deur Jesus se opstanding, met alles wat dít behels het, in die openbaar te verkondig (Handelinge 1:8; 4:18-20; 5:17-21, 28, 29, 40-42; 17:5, 6; 21:27-30). Daardie plaag het voortgeduur tot die “vreesinboesemende dag” in 70 G.J., toe Jehovah die Romeinse leërs teen Jerusalem gebring het om dit te vernietig. Net die Christene wat Jehovah se naam in geloof aangeroep het, is gered.—Joël 2:32; Handelinge 2:20, 21; Spreuke 18:10.

Die hedendaagse sprinkaanplaag

5. Hoe is Joël se profesie sedert 1919 vervul?

5 Ons sou redelikerwys kon verwag dat Joël se profesie ’n finale vervulling in die tyd van die einde sou hê. Hoe waar was dit tog! By die Bybelstudente se byeenkoms op 1-8 September 1919 in Cedar Point, Ohio, VSA, het ’n opmerklike uitstorting van Jehovah se gees sy volk geaktiveer om ’n wêreldwye predikingsveldtog te organiseer. Van alle verklaarde Christene het net hulle erken dat Jesus as hemelse Koning op die troon geplaas is en geen moeite ontsien om hierdie goeie nuus wyd en syd bekend te maak nie. Hulle volgehoue getuieniswerk ter vervulling van profesieë het vir die afvallige Christendom soos ’n folterende plaag geword.—Matteus 24:3-8, 14; Handelinge 1:8.

6. (a) Wat het Johannes gesien toe die vyfde engel op sy trompet blaas? (b) Wie word deur hierdie “ster” gesimboliseer, en waarom?

6 Openbaring, wat sowat 26 jaar ná Jerusalem se vernietiging geskryf is, beskryf ook hierdie plaag. Wat voeg dit by Joël se beskrywing? Kom ons ondersoek Johannes se verslag verder: “En die vyfde engel het op sy trompet geblaas. En ek het ’n ster gesien wat uit die hemel op die aarde geval het, en die sleutel van die put van die afgrond is vir hom gegee” (Openbaring 9:1). Hierdie “ster” verskil van die ster in Openbaring 8:10 wat Johannes sien val het. Hy sien ‘’n ster wat uit die hemel geval het’ en wat nou ’n toewysing met betrekking tot hierdie aarde het. Is dit ’n gees of ’n vleeslike persoon? Daar word later gesê dat die houer van hierdie “sleutel van die put van die afgrond” Satan in “die afgrond” werp (Openbaring 20:1-3). Hy moet dus ’n magtige geespersoon wees. In Openbaring 9:11 sê Johannes vir ons dat die sprinkane “’n koning [het], die engel van die afgrond”. Albei verse moet na dieselfde persoon verwys, aangesien die engel wat die sleutel van die afgrond het, logieserwys die engel van die afgrond sou wees. En die ster moet Jehovah se aangestelde Koning simboliseer, aangesien gesalfde Christene net die een engele-Koning, Jesus Christus, erken.—Kolossense 1:13; 1 Korintiërs 15:25.

7. (a) Wat gebeur wanneer “die put van die afgrond” oopgemaak word? (b) Wat is “die afgrond”, en wie het ’n kort tydjie daarin deurgebring?

7 Die verslag sê verder: “En hy het die put van die afgrond oopgemaak, en rook het uit die put opgestyg soos die rook van ’n groot oond, en die son, asook die lug, is deur die rook van die put verduister. En uit die rook het sprinkane op die aarde te voorskyn gekom; en aan hulle is gesag gegee, dieselfde gesag as wat die skerpioene van die aarde het” (Openbaring 9:2, 3). Volgens die Skrif is “die afgrond” ’n plek van onbedrywigheid, selfs die dood. (Vergelyk Romeine 10:7; Openbaring 17:8; 20:1, 3.) Die groepie van Jesus se broers het aan die einde van die Eerste Wêreldoorlog ’n kort tydjie in so ’n “afgrond” van relatiewe onbedrywigheid deurgebring (1918-19). Maar toe Jehovah in 1919 sy gees op sy berouvolle knegte uitgestort het, het hulle as ’t ware uitgeswerm om die werk wat voorgelê het, aan te pak.

8. Hoe gaan die loslating van die sprinkane gepaard met baie “rook”?

8 Soos Johannes sien, gaan die loslating van die sprinkane gepaard met baie rook, soos “die rook van ’n groot oond”.c Dit is hoe dit in 1919 was. Die situasie het vir die Christendom en vir die wêreld oor die algemeen donker geword. (Vergelyk Joël 2:30, 31.) Die loslating van hierdie sprinkane, die Johannes-klas, was in werklikheid ’n nederlaag vir die Christendom se geestelikes, wat planne beraam en saamgesweer het om die Koninkrykswerk eens en vir altyd te beëindig en wat toe God se Koninkryk verwerp het. Tekens van ’n rooksluier het oor die afvallige Christendom begin sprei toe hierdie sprinkaangroep goddelike gesag gegee is en dit begin uitoefen het deur kragtige oordeelsboodskappe te verkondig. Die Christendom se “son”—haar uiterlike voorkoms van verligting—is verduister, en “die lug” het vol van aankondigings van goddelike oordeel geword toe daar getoon is dat “die heerser van die gesag van die lug” van hierdie wêreld die Christendom se god is.—Efesiërs 2:2; Johannes 12:31; 1 Johannes 5:19.

Daardie pynigende sprinkane!

9. Watter gevegsopdragte het die sprinkane ontvang?

9 Watter gevegsopdragte het hierdie sprinkane ontvang? Johannes sê: “En vir hulle is gesê om geen plantegroei van die aarde of enige groenigheid of enige boom te beskadig nie, maar net dié mense wat nie die seël van God op hulle voorkoppe het nie. En aan die sprinkane is dit gegee, nie om hulle dood te maak nie, maar dat hulle vyf maande lank gepynig moet word, en die pyniging oor hulle was soos die pyniging deur ’n skerpioen wanneer dit ’n mens steek. En in daardie dae sal die mense die dood soek, maar dit hoegenaamd nie vind nie, en hulle sal begeer om te sterf, maar die dood bly van hulle af wegvlug.”—Openbaring 9:4-6.

10. (a) Teen wie word die plaag hoofsaaklik gerig, en watter uitwerking het dit op hulle? (b) Watter soort pyniging behels dit? (Sien ook die voetnoot.)

10 Let daarop dat hierdie plaag nie in die eerste plek teen die mense of vernames onder hulle—die ‘plantegroei en bome van die aarde’—gerig word nie. (Vergelyk Openbaring 8:7.) Die sprinkane moet net die mense skade aandoen wat nie die seël van God op hulle voorkoppe het nie, dié in die Christendom wat beweer dat hulle verseël is, maar wie se reputasie hierdie bewering weerspreek (Efesiërs 1:13, 14). Die pynigende uitinge van hierdie hedendaagse sprinkane is derhalwe in die eerste plek teen die godsdiensleiers van die Christendom gerig. Hoe pynigend moes dit tog vir hierdie aanmatigende manne gewees het om te hoor hoe daar in die openbaar bekend gemaak word dat hulle nie alleen daarin faal om hulle kuddes na die hemel te lei nie, maar dat hulle self nie daar sou kom nie!d Dit was waarlik ’n geval van ‘blindes wat blindes lei’!—Matteus 15:14.

11. (a) Hoe lank word die sprinkane gemagtig om God se vyande te pynig, en waarom is dit nie werklik ’n kort tydjie nie? (b) Hoe erg is die pyniging?

11 Die pyniging duur vyf maande. Is dit ’n betreklik kort tydjie? Nie uit die oogpunt van ’n letterlike sprinkaan nie. Vyf maande is die normale lewensduur van een van hierdie insekte. Die hedendaagse sprinkane hou derhalwe hulle hele lewe lank aan om God se vyande te steek. Bowendien is die pyniging so erg dat mense wil sterf. Ons het weliswaar geen verslag dat enigiemand wat deur die sprinkane gesteek is, hulleself werklik probeer doodmaak het nie. Maar die uitdrukking help ons om ons die intensiteit van die pyniging voor te stel—asof deur die meedoënlose aanval van skerpioene. Dit is soos die lyding wat Jeremia voorspel het vir die ontroue Israeliete wat deur die Babiloniese veroweraars verstrooi sou word en vir wie die dood verkiesliker as die lewe sou wees.—Jeremia 8:3; sien ook Prediker 4:2, 3.

12. Waarom word die sprinkane toegelaat om die godsdiensleiers van die Christendom in geestelike sin te pynig, maar nie om hulle dood te maak nie?

12 Waarom word hulle toegelaat om hierdie persone in geestelike sin te pynig en nie om hulle dood te maak nie? Hierdie is ’n aanvangswee in die blootlegging van die Christendom se leuens en mislukkings, maar eers later, namate die dag van die Here vorder, sal haar doodse geestelike toestand ten volle openbaar gemaak word. Dit sal gedurende ’n tweede wee wees dat ’n derde van die mense doodgemaak word.—Openbaring 1:10; 9:12, 18; 11:14.

Sprinkane gereed vir die stryd

13. Hoe lyk die sprinkane?

13 Hoe merkwaardig lyk hierdie sprinkane tog! Johannes beskryf hulle: “En die gestaltes van die sprinkane was soos dié van perde wat gereedgemaak is vir die geveg; en op hulle koppe was iets soos krone, wat gelyk het soos goud, en hulle gesigte was soos die gesigte van mense, maar hulle het hare gehad soos vrouehare. En hulle tande was soos dié van leeus; en hulle het borsplate soos ysterborsplate gehad. En die geluid van hulle vlerke was soos die geluid van waens van baie perde wat in die geveg inhardloop.”—Openbaring 9:7-9.

14. Waarom het die groep verlewendigde Christene in 1919 ooreengekom met Johannes se beskrywing van die sprinkane?

14 Dit is ’n goeie afbeelding van die lojale groep verlewendigde Christene in 1919. Soos perde was hulle gereed vir die geveg, gretig om vir die waarheid te stry op die manier wat die apostel Paulus beskryf het (Efesiërs 6:11-13; 2 Korintiërs 10:4). Op hulle koppe sien Johannes iets wat soos krone soos van goud lyk. Dit sou nie gepas wees dat hulle werklike krone het nie, want hulle begin nie regeer terwyl hulle nog op die aarde is nie (1 Korintiërs 4:8; Openbaring 20:4). Maar in 1919 het hulle reeds ’n koninklike voorkoms gehad. Hulle was broers van die Koning, en hulle hemelse krone is vir hulle bewaar, mits hulle tot die einde toe getrou bly.—2 Timoteus 4:8; 1 Petrus 5:4.

15. Wat beteken die sprinkane se (a) ysterborsplate? (b) gesigte soos dié van mense? (c) hare soos dié van ’n vrou? (d) tande soos dié van leeus? (e) groot geraas?

15 In die visioen het die sprinkane ysterborsplate, wat onverbreeklike regverdigheid afbeeld (Efesiërs 6:14-18). Hulle het ook die gesigte van mense, en hierdie kenmerk dui op die eienskap liefde, aangesien die mens gemaak is na die beeld van God, wat liefde is (Genesis 1:26; 1 Johannes 4:16). Hulle hare is lank soos dié van ’n vrou, wat ’n goeie afbeelding is van onderworpenheid aan hulle Koning, die engel van die afgrond. En hulle tande lyk soos ’n leeu se tande. ’n Leeu gebruik sy tande om vleis te skeur. Van 1919 af kon die Johannes-klas weer eens vaste geestelike voedsel inneem, in die besonder die waarhede oor God se Koninkryk waarin “die Leeu wat uit die stam Juda is”, Jesus Christus, regeer. Net soos die leeu moed simboliseer, was groot moed nodig om hierdie kragtige boodskap te verteer, om dit in publikasies uit te gee en om dit oor die hele aarde te versprei. Hierdie figuurlike sprinkane het ’n groot geraas gemaak, soos “die geluid van waens van baie perde wat in die geveg inhardloop”. In navolging van die eerste-eeuse Christene se voorbeeld is hulle nie van plan om stil te bly nie.—1 Korintiërs 11:7-15; Openbaring 5:5.

16. Wat beteken die feit dat die sprinkane “sterte en angels soos skerpioene” het?

16 Hierdie predikingswerk behels meer as die gesproke woord! “Ook het hulle sterte en angels soos skerpioene; en in hulle sterte is hulle gesag om die mense vyf maande lank seer te maak” (Openbaring 9:10). Wat kan dit beteken? Terwyl hulle hulle Koninkrykswerk verrig, doen Jehovah se Getuies, deur middel van die gesproke woord en gedrukte publikasies, gesaghebbende verklarings, wat op God se Woord gebaseer is. Hulle boodskap steek soos ’n skerpioen omdat hulle van Jehovah se naderende dag van wraak waarsku (Jesaja 61:2). Voordat die huidige geslag geestelike sprinkane hulle lewensduur voltooi, sal hulle godgegewe werk om Jehovah se oordele te verkondig, afgehandel word—en dit maak alle hardnekkige godslasteraars seer.

17. (a) Wat is by die byeenkoms van die Bybelstudente in 1919 aangekondig wat die steek van hulle getuieniswerk sou versterk? (b) Hoe is die geestelikes gepynig, en hoe het hulle daarop gereageer?

17 Hierdie sprinkaangroep was verheug toe ’n nuwe tydskrif, The Golden Age, by hulle byeenkoms in 1919 aangekondig is. Dit was ’n tweeweeklikse tydskrif wat bedoel was om die steek van hulle getuieniswerk te versterk.e Sy 27ste nommer, dié van 29 September 1920, het getoon hoe vals die geestelikes was deur die Bybelstudente in die Verenigde State gedurende die tydperk van 1918-19 te vervolg. Gedurende die 1920’s en 1930’s het The Golden Age die geestelikes gepynig met verdere pynigende artikels en spotprente wat hulle listige inmenging in die politiek, en veral die Katolieke hiërargie se ooreenkomste met die Fascistiese en Nazi-diktators, aan die kaak gestel het. In antwoord hierop het die geestelikes ‘onheil deur die wet beraam’ en gepeupelgeweld teen God se volk georganiseer.—Psalm 94:20, King James Version.

Wêreldheersers word gewaarsku

18. Watter werk moes die sprinkane doen, en wat het in reaksie op die vyfde trompetstoot gebeur?

18 Die hedendaagse sprinkane het werk gehad om te doen. Die goeie nuus van die Koninkryk moes verkondig word. Dwalinge moes aan die kaak gestel word. Verlore skape moes gevind word. Terwyl die sprinkane hierdie take verrig het, moes die wêreld noodgedwonge daarvan kennis neem. In gehoorsaamheid aan die engele se trompetstote het die Johannes-klas voortgegaan om die Christendom aan die kaak te stel as ’n groep wat Jehovah se ongunstige oordele verdien. In reaksie op die vyfde trompet is ’n spesifieke aspek van hierdie oordele beklemtoon by ’n byeenkoms van die Bybelstudente op 25-31 Mei 1926 in Londen, Engeland. Hierdie byeenkoms is gekenmerk deur ’n resolusie, “’n Getuienis aan die heersers van die wêreld”, en ’n openbare toespraak in die Royal Albert Hall oor “Waarom wêreldmoondhede wankel—die oplossing”. Die volledige teks van albei het die volgende dag in ’n vername Londense koerant verskyn. Later het die sprinkaangroep 50 miljoen eksemplare van hierdie resolusie, in die vorm van ’n traktaat, wêreldwyd versprei—inderdaad ’n pyniging vir die geestelikes! Jare later het mense in Engeland nog steeds van hierdie pynigende ontmaskering gepraat.

19. Watter verdere gevegstoerusting het die simboliese sprinkane ontvang, en wat het dit omtrent die Londense manifes gesê?

19 By hierdie byeenkoms het die simboliese sprinkane verdere gevegstoerusing ontvang, in die besonder ’n nuwe boek met die titel Verlossing. Dit het ’n skriftuurlike bespreking ingesluit van die teken wat bewys dat die “manlike kind”-regering, Christus se hemelse Koninkryk, in 1914 gebore is (Matteus 24:3-14; Openbaring 12:1-10). Daarna het dit die manifes aangehaal wat in 1917 in Londen uitgegee en deur agt geestelikes, bestempel as “van die wêreld se grootste predikers”, onderteken is. Hulle het die vernaamste Protestantse kerkgenootskappe verteenwoordig—die Baptiste, die Kongregasionaliste, die Presbiteriane, die Anglikane en die Metodiste. Hierdie manifes het verklaar dat “die teenswoordige krisis op die end van die tye van die nasies wys” en dat “die openbaring van die Here enige oomblik verwag kan word”. Ja, hierdie geestelikes het die teken van Jesus se teenwoordigheid herken! Maar wou hulle enigiets daaromtrent doen? Die boek Verlossing deel ons mee: “Die merkwaardigste deel van die affêre is dat dieselfde manne wat die manifes onderteken het, dit later verloën het en die bewys wat toon dat ons aan die einde van die wêreld en in die dag van die Here se tweede teenwoordigheid is, verwerp het.”

20. (a) Watter keuse het die geestelikes gemaak ten opsigte van die sprinkaangroep en hulle Koning? (b) Wie voer volgens Johannes gesag oor die sprinkaangroep, en wat is sy naam?

20 In plaas van die inkomende Koninkryk van God aan te kondig, het die Christendom se geestelikes verkies om by Satan se wêreld te bly. Hulle wil niks te doen hê met die sprinkaangroep en hulle Koning nie, van wie Johannes nou sê: “Hulle het ’n koning oor hulle, die engel van die afgrond. In Hebreeus is sy naam Abaddon [wat “Vernietiging” beteken], maar in Grieks het hy die naam Apollion [wat “Vernietiger” beteken]” (Openbaring 9:11). As “engel van die afgrond” en “Vernietiger” het Jesus waarlik ’n pynigende wee oor die Christendom losgelaat. Maar daar kom nog meer!

[Voetnote]

a Vergelyk Joël 2:4, 5, 7 (waar die insekte beskryf word as perde, ’n volk en manne en daar gesê word dat hulle ’n geluid soos ’n strydwa maak) met Openbaring 9:7-9; vergelyk ook Joël 2:6, 10 (wat die pynlike uitwerking van die insekplaag beskryf) met Openbaring 9:2, 5.

b Sien die artikel “Verenig teen die nasies in die dal van beslissing” in Die Wagtoring van 15 Februarie 1962.

c Let daarop dat hierdie teks nie gebruik kan word om te bewys dat daar ’n vuur in die afgrond was, asof die afgrond die een of ander soort helse vuur is nie. Johannes sê dat hy dik rook gesien het wat “soos” die rook van ’n groot oond was (Openbaring 9:2). Hy sê nie dat hy werklike vlamme in die afgrond gesien het nie.

d Die Griekse woord wat hier gebruik word, kom van die grondwoord ba·sa·niʹzo, wat soms vir letterlike pyniging gebruik word; maar dit kan ook vir verstandelike foltering gebruik word. Ons lees byvoorbeeld in 2 Petrus 2:8 dat Lot “sy regverdige siel gepynig” het weens die boosheid wat hy in Sodom gesien het. Die godsdiensleiers van die apostoliese tydperk het verstandelike foltering ondervind, hoewel dit natuurlik om ’n heeltemal ander rede was.

e Hierdie tydskrif is in 1937 tot Vertroosting en in 1946 tot Ontwaak! hernoem.

[Prent op bladsy 143]

Die vyfde trompetstoot lei die eerste van drie weë in

[Prent op bladsy 146]

U pyle is skerp in die hart van die Koning se vyande (Psalm 45:5). Die spotprent hierbo, waarby hierdie byskrif verskyn het, is tipies van baie wat in die 1930’s gepubliseer is en wat “dié mense wat nie die seël van God . . . het nie”, gesteek het

[Prente op bladsy 147]

Die Royal Albert Hall, waar die boek Verlossing vrygestel en die resolusie “’n Getuienis aan die heersers van die wêreld” aangeneem is

    Afrikaanse publikasies (1975-2025)
    Meld af
    Meld aan
    • Afrikaans
    • Deel
    • Voorkeure
    • Copyright © 2025 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Gebruiksvoorwaardes
    • Privaatheidsbeleid
    • Privaatheidsinstellings
    • JW.ORG
    • Meld aan
    Deel