Hoofstuk 10
Waarom moet ek na my gesondheid omsien?
Maak ’n ✔ langs elke doelwit wat jy graag wil bereik.
□ Stres verminder
□ Humeur beteuel
□ Meer selfvertroue verkry
□ Oplettender wees
□ Meer energie hê
□ Gesonder vel hê
□ Gewig verloor
DAAR is dinge in die lewe wat jy as ’n jongmens nie kan kies nie—jou ouers, jou broers of susters en waar julle woon, om net ’n paar te noem. Maar jou gesondheid is ’n heel ander saak. Oorerflikheidsfaktore speel wel ’n rol, maar jou fisiese toestand hou dikwels ten nouste verband met die lewenstyl wat jy kies.a
‘Maar ek is te jonk om bekommerd te wees oor my gesondheid!’ sê jy dalk. Dink jy regtig so? Kyk na die lys doelwitte op bladsy 71. Hoeveel het jy gemerk? Glo dit as jy wil, goeie gesondheid is ’n belangrike sleutel om elkeen van hierdie doelwitte te bereik.
Maar jy voel miskien net soos die 17-jarige Amber, wat sê: “Ek sal nooit die hele tyd volgraan-, laevet- en suikervrye kos kan eet nie!” As jy so voel, moet jy nie bekommerd wees nie—jy hoef nie lekkergoed heeltemal op te gee of elke week kilometers ver te draf nie. Eintlik sal jy dalk net ’n paar eenvoudige veranderinge hoef te maak om gesonder te begin lyk, goed te voel en jou beste te lewer. Kom ons kyk hoe sommige van jou portuurs dit gedoen het.
Eet reg—Lyk gesonder!
Die Bybel spoor ons aan om matig te wees in ons gewoontes. “Moet . . . jou nie trommeldik eet nie”, sê Spreuke 23:20 (Contemporary English Version). Dit is nie altyd maklik om hierdie raad te volg nie.
“Soos baie tieners is ek altyd honger. My ouers het al gesê dat my maag soos ’n bodemlose put is!”—Andrew, 15.
“Omdat ek nie kan sien hoe party kosse nou vir my nadelig is nie, dink ek dat dit nie so erg is nie.”—Danielle, 19.
Het jy meer selfbeheersing nodig wanneer dit kom by wat jy eet? Kyk wat sê jou portuurs werk vir hulle.
Luister na jou maag. “Ek het altyd kilojoules getel”, sê die 19-jarige Julia, “maar nou hou ek eenvoudig op om te eet wanneer ek vol is.”
Vermy ongesonde kos. “Ek het opgehou om gaskoeldrank te drink”, sê Peter, 21, “en in net een maand het ek vyf kilogram verloor!”
Verander slegte eetgewoontes. “Ek probeer om nie ’n tweede porsie te eet nie”, sê die 19-jarige Erin.
Sleutel tot sukses: Moenie maaltye oorslaan nie! As jy dit doen, sal jy te honger word en sal jy geneig wees om jou te ooreet.
Oefen meer—Voel goed!
Die Bybel sê: “Liggaamlike oefening het . . . voordeel” (1 Timoteus 4:8). Maar dit lyk of baie jongmense nie te gretig is om oefening te doen nie.
“Jy sal nie glo hoeveel kinders swak gevaar het met liggaamlike oefeninge toe ek op hoërskool was nie. Dit was die maklikste klas, buiten pouse!”—Richard, 21.
“Party dink: ‘Waarom buite in die warm son rondhardloop totdat jy moeg en natgesweet is, terwyl jy ’n videospeletjie kan speel waarin jy ’n karakter kan wees wat dit doen?’”—Ruth, 22.
Laat selfs net die woord “oefening” jou moeg voel? Kyk dan na drie besliste voordele van ’n goeie oefenroetine.
Voordeel #1. Oefening versterk jou immuunstelsel. “My pa het altyd gesê: ‘As jy nie tyd kan maak om oefening te doen nie, moet jy maar tyd maak om siek te wees’”, sê die 19-jarige Rachel.
Voordeel #2. Oefening stel chemikalieë in die brein vry wat jou kalmeer. “Draf help my om te ontspan wanneer daar baie dinge is wat my pla”, sê Emily, 16. “Ek voel fisies verkwik, en emosioneel doen dit my goed.”
Voordeel #3. Oefening kan jou meer pret in die lewe laat hê. “Ek is lief vir die buitelewe”, sê Ruth, 22, “en daarom sluit my oefening staptogte, swem en fietsry in.”
Sleutel tot sukses: Bestee ten minste 20 minute drie keer per week aan ’n strawwe oefening wat jy geniet.
Slaap beter—Lewer jou beste!
Die Bybel sê: “’n Hand vol rus is beter as ’n dubbele hand vol harde werk en ’n gejaag na die wind” (Prediker 4:6). As jy nie genoeg slaap kry nie, sal jy beslis nie jou beste kan lewer nie!
“As ek nie genoeg slaap kry nie, is ek voos. Ek kan op niks konsentreer nie!”—Rachel, 19.
“Teen omtrent tweeuur die middag is ek so moeg dat ek maklik in die middel van ’n gesprek aan die slaap kan raak!”—Kristine, 19.
Het jy meer slaap nodig? Kyk wat party van jou portuurs gedoen het.
Vermy laat nagte. “Ek probeer hard om vroeg genoeg in die bed te kom”, sê die 18-jarige Catherine.
Moenie tot laat in die aand klets nie. “Partykeer het vriende my baie laat in die aand gebel of ge-SMS”, sê Richard, 21, “maar ek het onlangs geleer om die gesprek te beëindig en net te gaan slaap.”
Probeer in roetine bly. “Deesdae”, sê die 20-jarige Jennifer, “probeer ek om saans dieselfde tyd te gaan slaap en soggens dieselfde tyd op te staan.”
Sleutel tot sukses: Probeer om elke aand ten minste agt uur lank te slaap.
Jy kan baie daarby baat vind as jy net ’n paar eenvoudige stappe volg om na jouself om te sien. Onthou, as jy gesond is, sal jy ook gesond lyk, goed voel en jou beste lewer. En anders as sekere dinge in die lewe, is jou fisiese toestand iets waaroor jy wel ’n mate van beheer het. “Op die ou end”, sê die 19-jarige Erin, “hang jou gesondheid net van een persoon af—en dis jy.”
Verskil jy en jou ouers oor jou kleredrag? Vind uit hoe julle dalk ’n ooreenkoms kan bereik!
[Voetnoot]
a Ons besef dat baie mense gesondheidsprobleme of gebreke het waaroor hulle geen beheer het nie. Hierdie hoofstuk kan sulke mense help om binne hulle beperkings beter gesondheid te geniet.
SLEUTELTEKSTE
“Liggaamlike oefening het . . . voordeel.”—1 Timoteus 4:8.
WENK
Vra iemand om saam met jou oefening te doen. Dit sal jou aanspoor omdat jy die ander persoon nie sal wil teleurstel nie.
HET JY GEWEET . . . ?
Wanneer jy fisiese oefening doen, stel jou liggaam endorfiene vry—chemikalieë in die brein wat pyn kan verlig en jou beter kan laat voel.
AKSIEPLAN!
’n Redelike doelwit wat ek in verband met my dieet kan stel, is ․․․․․
’n Redelike doelwit wat ek in verband met oefening kan stel, is ․․․․․
Ek sal probeer om gedurende die volgende maand gemiddeld ․․․․․ uur per nag te slaap.
Wat ek graag vir my ouer(s) hieroor wil vra ․․․․․
WAT DINK JY?
● Watter uitwerking kan dit op jou selfvertroue hê as jy na jou gesondheid omsien?
● Wat is selfs belangriker as om na jou fisiese gesondheid om te sien?—1 Timoteus 4:8.
[Lokteks op bladsy 74]
Ek hou van hoe ek voel wanneer ek oefening doen. En wanneer ek gesonder begin lyk as gevolg daarvan, gee dit my baie meer selfvertroue!’’—Emily
[Venster op bladsy 73]
“Ek het my lewenstyl verander”
“As ’n tiener was ek oorgewig, iets wat ek nooit wou wees nie. Ek was so ongelukkig met hoe ek gelyk en gevoel het! Van tyd tot tyd het ek probeer gewig verloor met die een of ander spesiale dieet, maar ek het dit altyd weer aangesit. Toe ek 15 was, het ek dus besluit tot hiertoe en nie verder nie. Ek wou gewig verloor op die regte manier—’n manier waarmee ek die res van my lewe kon volhou. Ek het ’n boek gekoop oor die basiese beginsels van dieet en oefening, en ek het die raad daarin in my lewe toegepas. Ek was vasbeslote om nie tou op te gooi nie, selfs nie as ek soms ‘die pad byster sou raak’ of mismoedig sou word nie. Raai wat? Dit het gewerk! In een jaar het ek 25 kilogram verloor. Dis nou al twee jaar dat ek my gewig konstant hou. Ek het nooit gedink dit sou gebeur nie! Ek dink dat ek suksesvol was omdat ek nie net ’n dieet gevolg het nie—ek het my lewenstyl verander.”—Catherine, 18.
[Prent op bladsy 74]
Jou gesondheid is soos ’n motor—as jy nie behoorlik daarna omsien nie, sal jy probleme ondervind