Verwysings vir die Lewe en Bediening-vergaderingwerkboek
2-8 APRIL
SKATTE UIT GOD SE WOORD | MATTEUS 26
“Die Pasga en die Gedenkmaal — Ooreenkomste en verskille”
(Matteus 26:17-20) Op die eerste dag van die ongesuurde koeke het die dissipels na Jesus toe gekom en gesê: “Waar wil u hê moet ons voorberei vir u om die pasga te eet?” 18 Hy het gesê: “Gaan in die stad in na So-en-so toe en sê vir hom: Die Leermeester sê: ‘My vasgestelde tyd is naby; ek sal die pasga saam met my dissipels in jou huis vier.’” 19 En die dissipels het gedoen soos Jesus hulle beveel het, en hulle het alles vir die pasga gereedgemaak. 20 En toe dit aand geword het, was hy saam met die twaalf dissipels aan tafel.
Media in nwtsty
Die Pasga-ete
Die volgende items moes deel uitmaak van die Pasga-ete: gebraaide lamsvleis (nie een van die dier se bene moes gebreek word nie) (1); ongesuurde brood (2) en bitter kruie (3) (Eks 12:5, 8; Nu 9:11). Volgens die Misjna was die bitter kruie moontlik blaarslaai, sigorei, peperbossie, andyvie of platdissel, en dit het die Israeliete dalk herinner aan hulle bitter slawerny in Egipte. Jesus het die ongesuurde brood gebruik as ’n simbool van sy volmaakte menseliggaam (Mt 26:26). En die apostel Paulus het Jesus “ons pasga”, of Pasgalam, genoem (1Ko 5:7). Teen die eerste eeu is wyn (4) ook as deel van die Pasga-ete bedien. Jesus het die wyn as ’n simbool van sy bloed gebruik, en dit sou as ’n offerande uitgestort word. — Mt 26:27, 28.
(Matteus 26:26) Terwyl hulle verder geëet het, het Jesus ’n brood geneem, en nadat hy ’n seën gevra het, het hy dit gebreek en dit vir die dissipels gegee en gesê: “Neem, eet. Dit beteken my liggaam.”
Studienota oor Mt 26:26 in nwtsty
beteken: Die Griekse woord e·stinʹ (wat letterlik “is” beteken) dra hier die gedagte oor van “aandui; simboliseer; staan vir; afbeeld”. Die apostels het dit ook so verstaan omdat Jesus se volmaakte liggaam op daardie tydstip daar voor hulle was, en so ook die ongesuurde brood wat hulle sou eet. Daarom kon die brood nie sy letterlike liggaam gewees het nie. Dit is interessant dat dieselfde Griekse woord in Mt 12:7 gebruik word, en baie Bybels vertaal die woord as “beteken”.
(Matteus 26:27, 28) Ook het hy ’n beker geneem, en nadat hy gedank het, het hy dit vir hulle gegee en gesê: “Drink almal daaruit; 28 want dit beteken my ‘bloed van die verbond’, wat vir baie uitgestort sal word tot vergifnis van sondes.
Studienota oor Mt 26:28 in nwtsty
bloed van die verbond: Die nuwe verbond, tussen Jehovah en gesalfde Christene, is deur Jesus se offerande in werking gestel (Heb 8:10). Jesus het hier dieselfde woorde gebruik as wat Moses gebruik het toe hy as middelaar opgetree het en die Wetsverbond met Israel by die berg Sinai bevestig het (Eks 24:8; Heb 9:19-21). Die bloed van bulle en bokke het die Wetsverbond tussen God en die nasie Israel geldig gemaak. Net so het Jesus se bloed die nuwe verbond tussen Jehovah en geestelike Israel geldig gemaak. Daardie verbond het op Pinkster 33 HJ in werking getree. — Heb 9:14, 15.
Soek na geestelike skatte
(Matteus 26:17) Op die eerste dag van die ongesuurde koeke het die dissipels na Jesus toe gekom en gesê: “Waar wil u hê moet ons voorberei vir u om die pasga te eet?”
Studienota oor Mt 26:17 in nwtsty
Op die eerste dag van die ongesuurde koeke: Die fees van die ongesuurde koeke het begin op 15 Nisan, die dag ná die Pasga (14 Nisan), en het sewe dae lank aangehou. (Sien sgd deel 19.) Maar in Jesus se dag het die Pasga al so ’n noue verbintenis met hierdie fees gehad dat al agt dae, 14 Nisan ingesluit, soms die “fees van die ongesuurde koeke” genoem is (Lu 22:1). In hierdie konteks kan die woorde “op die eerste dag” ook beteken “op die vorige dag”. (Vergelyk Joh 1:15, 30, waar die Griekse woord vir “eerste” [proʹtos] in ’n ander soortgelyke konstruksie vertaal word as “voor”, naamlik “hy het voor [proʹtos] my bestaan”.) Volgens die oorspronklike Grieks, asook Joodse tradisie, kon die dissipels Jesus dus hierdie vraag op 13 Nisan gevra het. Op 13 Nisan het die dissipels gedurende die dag voorbereidings vir die Pasga getref. Die Pasga is later gevier, aan die begin van 14 Nisan, “nadat dit aand geword het”. — Mr 14:16, 17.
(Matteus 26:39) En hy het ’n entjie verder gegaan en op sy gesig geval en gebid en gesê: “My Vader, as dit moontlik is, laat hierdie beker by my verbygaan. Nogtans nie soos ek wil nie, maar soos u wil.”
Studienota oor Mt 26:39 in nwtsty
laat hierdie beker by my verbygaan: Die woord “beker” word dikwels in die Bybel figuurlik gebruik om te wys wat God se wil, of “aangewese deel”, vir iemand is. (Sien studienota oor Mt 20:22 in nwtsty.) Jesus is aangekla van godslastering en sedisie, of dat hy mense teen die regering draai, en het die doodstraf daarvoor gekry. Hy was beslis baie bekommerd dat hierdie aanklag God oneer sou aandoen, en daarom het hy gebid dat hierdie “beker” by hom moet verbygaan.
9-15 APRIL
SKATTE UIT GOD SE WOORD | MATTEUS 27-28
“Gaan maak dissipels — Hoekom, waar en hoe?”
(Matteus 28:19) Gaan dus en maak dissipels van mense van al die nasies, en doop hulle in die naam van die Vader en van die Seun en van die heilige gees,
Studienotas oor Mt 28:19 in nwtsty
maak dissipels: Die Griekse werkwoord ma·the·teuʹo kan as “leer” vertaal word, en dit beteken om leerders of dissipels te maak. (Sien hoe dit in Mt 13:52 as “geleer” vertaal is.) Die werkwoorde “doop” en “leer” wys hoe ons die opdrag om ‘dissipels te maak’ moet uitvoer.
mense van al die nasies: Die uitdrukking “al die nasies” is ’n letterlike vertaling. Maar die konteks wys dat hierdie woord na individue uit alle nasies verwys omdat die Griekse voornaamwoord “hulle” in die uitdrukking doop hulle in die manlike vorm is en mense bedoel; dit verwys nie na “nasies” nie, want die woord “nasies” is onsydig in Grieks. Hierdie opdrag om “mense van al die nasies” te bereik, was nuut. Die Bybel wys dat heidene, voor Jesus se bediening, in Israel welkom was as hulle gekom het om Jehovah te dien (1Kn 8:41-43). Maar met hierdie opdrag sê Jesus vir sy dissipels dat hulle vir alle mense moet preek, en nie net vir natuurlike Jode nie. Dit beklemtoon dat die Christelike dissipelmaakwerk wêreldwyd gedoen moet word. — Mt 10:1, 5-7; Op 7:9; sien studienota oor Mt 24:14 in nwtsty.
(Matteus 28:20) en leer hulle om alles te onderhou wat ek julle beveel het. En kyk! ek is met julle al die dae tot aan die voleinding van die stelsel van dinge.”
Studienota oor Mt 28:20 in nwtsty
leer hulle: Die Griekse woord wat vertaal word met “om te leer”, het te doen met onderrigting, verduideliking, redenering en die gee van bewyse. (Sien studienotas oor Mt 3:1; 4:23 in nwtsty.) Om hulle te leer om alles te onderhou wat Jesus beveel het, is ’n aanhoudende proses. Dit sluit in dat ’n mens ander moet leer wat Jesus geleer het, dat ’n mens sy onderrigting moet toepas en sy voorbeeld moet volg. — Joh 13:17; Ef 4:21; 1Pe 2:21.
Soek na geestelike skatte
(Matteus 27:51) En kyk! die voorhangsel van die heiligdom het van bo tot onder in twee geskeur, en die aarde het geskud, en die rotse het geskeur.
Studienota oor Mt 27:51 in nwtsty
voorhangsel: Hierdie pragtig versierde gordyn het die Allerheiligste van die Heilige in die tempel geskei. Joodse tradisie wys dat hierdie swaar gordyn so te sê 18 m lank, 9 m breed en 7,4 cm dik was. Deur die voorhangsel in twee te skeur, wys Jehovah hoe woedend hy vir sy Seun se moordenaars is, maar ook dat dit nou vir mense moontlik is om hemel toe te gaan. — Heb 10:19, 20; sien die Woordelys in die New World Translation of the Holy Scriptures.
heiligdom: Die Griekse woord na·osʹ verwys hier na die sentrale gebou waar die Heilige en Allerheiligste is.
(Matteus 28:7) En gaan gou en sê vir sy dissipels dat hy uit die dode opgewek is, en kyk! hy gaan voor julle uit na Galileʹa; daar sal julle hom sien. Kyk! Ek het dit vir julle gesê.”
Studienota oor Mt 28:7 in nwtsty
sê vir sy dissipels dat hy uit die dode opgewek is: Hierdie vroue het heel eerste van Jesus se opstanding gehoor, en daar is ook vir hulle gesê om vir die ander dissipels daarvan te vertel (Mt 28:2, 5, 7). Volgens die onskriftuurlike Joodse tradisie mag ’n vrou nie in die hof getuienis gelewer het nie. Maar Jehovah se engel het hierdie vroue geëer deur vir hulle hierdie vreugdevolle taak te gee.
16-22 APRIL
SKATTE UIT GOD SE WOORD | MARKUS 1-2
“Jou sondes is vergewe”
(Markus 2:3-5) En manne het gekom en ’n verlamde wat deur vier gedra is, na hom toe gebring. 4 Maar omdat hulle hom weens die skare nie tot by Jesus kon bring nie, het hulle die dak reg bokant hom verwyder, en nadat hulle ’n opening gegrawe het, het hulle die draagbed waarop die verlamde gelê het, laat sak. 5 En toe Jesus hulle geloof sien, het hy vir die verlamde gesê: “Kind, jou sondes is vergewe.”
jy-E 67 ¶3-5
“Jou sondes is vergewe”
Terwyl Jesus die skare in ’n oorvol vertrek leer, bring vier mans ’n verlamde man op ’n bed na die huis toe. Hulle wil hê Jesus moet hulle vriend gesond maak. Maar as gevolg van die skare kan hulle hom “nie tot by Jesus . . . bring nie” (Markus 2:4). Stel jou net voor hoe teleurgesteld hulle was. Hulle klim op die plat dak en maak ’n gat deur die teëls daarin. Hulle laat dan die bed met die verlamde man in die huis afsak.
Word Jesus kwaad daaroor? Glad nie! Hy is diep beïndruk deur hulle geloof en sê vir die verlamde man: “Jou sondes is jou vergewe” (Matteus 9:2). Maar kan Jesus regtig sondes vergewe? Die skrifgeleerdes en die Fariseërs dink nie so nie. Hulle redeneer by hulleself: “Waarom praat hierdie man so? Hy laster. Wie kan sondes vergewe, behalwe een, God?” — Markus 2:7.
Jesus weet wat hulle dink en sê vir hulle: “Waarom redeneer julle in julle harte oor hierdie dinge? Wat is makliker — om vir die verlamde te sê: ‘Jou sondes is vergewe’, of om te sê: ‘Staan op en tel jou draagbed op en loop’?” (Markus 2:8, 9). Ja, as gevolg van die offerande wat Jesus later gaan maak, kan hy die man se sondes vergewe.
(Markus 2:6-12) En party van die skrifgeleerdes was daar en het in hulle harte gesit en redeneer: 7 “Waarom praat hierdie man so? Hy laster. Wie kan sondes vergewe, behalwe een, God?” 8 Maar Jesus, wat onmiddellik deur sy gees onderskei het dat hulle só by hulleself redeneer, het vir hulle gesê: “Waarom redeneer julle in julle harte oor hierdie dinge? 9 Wat is makliker — om vir die verlamde te sê: ‘Jou sondes is vergewe’, of om te sê: ‘Staan op en tel jou draagbed op en loop’? 10 Maar sodat julle kan weet dat die Seun van die mens gesag het om op die aarde sondes te vergewe” — het hy vir die verlamde gesê: 11 “Ek sê vir jou: Staan op, tel jou draagbed op en gaan na jou huis toe.” 12 Daarop het hy opgestaan en onmiddellik sy draagbed opgetel en voor hulle almal uitgeloop, sodat hulle almal eenvoudig in vervoering geraak het, en hulle het God verheerlik en gesê: “So iets het ons nog nooit gesien nie.”
Studienota oor Mr 2:9 in nwtsty
Wat is makliker: Dit sal maklik wees om te sê dat ’n mens sondes kan vergewe, omdat dit nie nodig is om so ’n bewering deur sigbare bewyse te ondersteun nie. Maar toe Jesus gesê het: Staan op . . . en loop, moes daar ’n wonderwerk gebeur wat vir almal duidelik sou wys dat hy die gesag het om sondes te vergewe. Hierdie verslag en Jes 33:24 wys dat ons sondige toestand en siekte met mekaar verband hou.
Soek na geestelike skatte
(Markus 1:11) en ’n stem het uit die hemele gekom: “Jy is my Seun, die geliefde; ek het jou goedgekeur.”
Studienotas oor Mr 1:11 in nwtsty
’n stem het uit die hemele gekom: Dit is die eerste van drie keer in die Evangelieverslae waar Jehovah direk met mense praat. — Sien studienotas oor Mr 9:7; Joh 12:28 in nwtsty.
Jy is my Seun: As ’n geesskepsel was Jesus God se Seun (Joh 3:16). Vanaf sy geboorte as ’n mens was Jesus ’n “seun van God” net soos die volmaakte Adam eers was (Lu 1:35; 3:38). Maar dit is redelik om te aanvaar dat God hier nie net vir ons sê wat Jesus se identiteit is nie. Deur hierdie woorde, tesame met die uitstorting van heilige gees, het God blykbaar aangedui dat die man Jesus as Sy geestelike Seun verwek is. Hy is dus “weer gebore” met die hoop om na die hemel terug te gaan en is deur die gees gesalf om God se aangestelde Koning en Hoëpriester te wees. — Joh 3:3-6; 6:51; vergelyk Lu 1:31-33; Heb 2:17; 5:1, 4-10; 7:1-3.
ek het jou goedgekeur: Of, “ek is baie tevrede met jou; jy maak my hart baie bly”. Dieselfde uitdrukking word in Mt 12:18 gebruik, wat ’n aanhaling is uit Jes 42:1 oor die beloofde Messias, of Christus. Die uitstorting van heilige gees en God se woorde oor sy Seun het duidelik gewys dat Jesus die beloofde Messias is. — Sien studienotas oor Mt 3:17; 12:18 in nwtsty.
(Markus 2:27, 28) Toe het hy verder vir hulle gesê: “Die sabbat het ter wille van die mens in aansyn gekom, en nie die mens ter wille van die sabbat nie; 28 derhalwe is die Seun van die mens Here selfs van die sabbat.”
Studienota oor Mr 2:28 in nwtsty
Here . . . van die sabbat: Jesus pas hierdie woorde op homself toe (Mt 12:8; Lu 6:5). Dit wys dat hy die reg gehad het om die werk wat sy hemelse Vader hom gegee het, op die sabbat te doen. (Vergelyk Joh 5:19; 10:37, 38.) Jesus het van sy belangrikste wonderwerke op die sabbat gedoen, soos om siekes gesond te maak (Lu 13:10-13; Joh 5:5-9; 9:1-14). Dit het blykbaar die soort verligting voorgestel wat hy gedurende sy Koninkryksheerskappy sal bring, wat soos ’n sabbatsrus sal wees. — Heb 10:1.
23-29 APRIL
SKATTE UIT GOD SE WOORD | MARKUS 3-4
“Jesus maak mense op die sabbat gesond”
(Markus 3:1, 2) Hy het weer eens in ’n sinagoge ingegaan, en dáár was ’n man met ’n verdorde hand. 2 En hulle het hom fyn dopgehou om te sien of hy die man op die sabbat sou genees, sodat hulle hom kon beskuldig.
jy-E 78 ¶1-2
Wat mag op die sabbat gedoen word?
Op ’n ander sabbat besoek Jesus ’n sinagoge wat blykbaar in Galilea is. Daar sien hy ’n man met ’n verdorde regterhand (Lukas 6:6). Die skrifgeleerdes en die Fariseërs hou Jesus fyn dop. Hoekom? Hulle wys wat hulle ware motiewe is, wanneer hulle vra: “Is dit geoorloof om op die sabbat te genees?” — Matteus 12:10.
Die Joodse godsdiensleiers glo dat mense op die sabbat gesond gemaak mag word slegs as hulle lewe in gevaar is. Dit beteken byvoorbeeld dat iemand wat sy been gebreek of spiere beseer het nie op die sabbat gehelp kon word nie omdat sy lewe nie in gevaar was nie. Die skrifgeleerdes en die Fariseërs voel glad nie jammer vir hierdie arme man wat so swaarkry nie. Hulle vra vir Jesus hierdie vraag net omdat hulle hom wil beskuldig.
(Markus 3:3, 4) En hy het vir die man met die verdorde hand gesê: “Staan op en kom na die middel toe.” 4 Daarna het hy vir hulle gesê: “Is dit op die sabbat geoorloof om ’n goeie daad te doen of om ’n slegte daad te doen, om ’n siel te red of dood te maak?” Maar hulle het stilgebly.
jy-E 78 ¶3
Wat mag op die sabbat gedoen word?
Maar Jesus ken hulle valse redenasies. Hy besef dat hulle beskouing streng en onskriftuurlik is wanneer dit kom by werk wat nie op die sabbat gedoen mag word nie (Eksodus 20:8-10). Hy is al voorheen onregverdig gekritiseer vir sy goeie werke. Jesus sê vir die man met die verdorde hand: “Staan op en kom na die middel toe” (Markus 3:3). Hy weet dat hy nou kwaai teenstand gaan kry.
(Markus 3:5) En nadat hy hulle rondom hom met verontwaardiging aangekyk het, diep bedroef oor die ongevoeligheid van hulle hart, het hy vir die man gesê: “Steek jou hand uit.” En hy het dit uitgesteek, en sy hand is herstel.
Studienota oor Mr 3:5 in nwtsty
met verontwaardiging . . . diep bedroef: Net Markus skryf hoe Jesus gevoel het toe hy by hierdie geleentheid die ongevoeligheid van die godsdiensleiers se harte gesien het (Mt 12:13; Lu 6:10). Petrus was die soort mens wat diep geraak is deur dinge. Dit is dalk hy wat vir Markus so ’n duidelike beskrywing van Jesus se gevoelens gegee het. — Sien die “Inleiding tot Markus”.
Soek na geestelike skatte
(Markus 3:29) Maar wie teen die heilige gees laster, het tot in ewigheid geen vergifnis nie, maar is skuldig aan ewige sonde.”
Studienotas oor Mr 3:29 in nwtsty
teen die heilige gees laster: Godslastering verwys na lasterlike, skadelike of beledigende taal teen God of teen heilige dinge. As ons die werking van die heilige gees aspris teëstaan of ignoreer, beteken dit dat ons teen God laster omdat heilige gees van God self af kom. Die Joodse godsdiensleiers het God se gees in Jesus sien werk wanneer hy wonderwerke gedoen het; tog het hulle gesê dat hierdie krag van Satan die Duiwel af kom, soos ons kan sien in Mt 12:24, 28 en Mr 3:22.
skuldig aan ewige sonde: Geen offerande dek hierdie soort sonde nie; daar is waarskynlik tot in ewigheid geen vergifnis vir hierdie moedswillige sonde nie. — Sien studienota oor teen die heilige gees laster in hierdie vers en studienota oor Mt 12:31 in die ooreenstemmende verslag.
DIE CHRISTELIKE LEWENSWYSE
(Markus 4:9) Toe het hy bygevoeg: “Laat hom wat ore het om te luister, luister.”
Studienota oor Mr 4:9 in nwtsty
Laat hom wat ore het om te luister, luister: Voordat Jesus die illustrasie van die saaier vertel het, het hy gesê: “Luister” (Mr 4:3). Hy sluit die illustrasie af met hierdie vermaning en beklemtoon daardeur hoe belangrik dit is dat sy volgelinge goed na sy raad moet luister. Soortgelyke vermanings kan gevind word in Mt 11:15; 13:9, 34; Mr 4:23; Lu 8:8; 14:35; Op 2:7, 11, 17, 29; 3:6, 13, 22; 13:9.
30 APRIL – 6 MEI
SKATTE UIT GOD SE WOORD | MARKUS 5-6
“Jesus kan ons geliefdes wat gesterf het, opwek”
(Markus 5:38) Toe het hulle by die huis van die presiderende beampte van die sinagoge gekom, en hy het die rumoer gesien, en dié wat huil en baie weeklaag,
(Markus 5:39-41) en nadat hy ingegaan het, het hy vir hulle gesê: “Waarom gaan julle so te kere en huil julle? Die jong kind het nie gesterf nie, maar slaap.” 40 Hierop het hulle hom begin uitlag. Maar nadat hy hulle almal uitgestuur het, het hy die jong kind se vader en moeder en dié wat by hom was, saamgeneem en ingegaan waar die jong kind was. 41 En hy het die hand van die jong kind geneem en vir haar gesê: “Taliʹta koemi”, wat, wanneer dit vertaal word, beteken: “Meisie, ek sê vir jou: Staan op!”
Studienota oor Mr 5:39 in nwtsty
het nie gesterf nie, maar slaap: In die Bybel word die dood dikwels met slaap vergelyk (Ps 13:3; Joh 11:11-14; Han 7:60; 1Ko 7:39; 15:51; 1Te 4:13). Jesus was van plan om hierdie meisie op te wek. Hy het dalk hierdie woorde gesê omdat hy wou wys dat mense uit die dood opgewek kan word net soos hulle uit ’n diep slaap wakker gemaak kan word. Jesus se mag om die meisie weer lewendig te maak het van sy Vader af gekom, “wat die dooies lewend maak en die dinge wat nie is nie, roep asof hulle is”. — Ro 4:17.
(Markus 5:42) En onmiddellik het die meisie opgestaan en begin loop, want sy was twaalf jaar oud. En dadelik was hulle buite hulleself van groot ekstase.
jy-E 118 ¶6
’n Jong meisie lewe weer!
Die ander kere toe Jesus mense gesond gemaak het, het hy vir hulle gesê om vir niemand daarvan te vertel nie, en hy sê dit ook vir hierdie ouers. Maar haar ouers is so bly dat hulle en ander die nuus “deur daardie hele streek versprei” (Matteus 9:26). Sal jy nie ook so opgewonde wees en almal daarvan vertel as jy sien hoe een van jou geliefdes uit die dood opgewek word nie? Dit is die tweede keer dat ons lees dat Jesus iemand opwek.
Soek na geestelike skatte
(Markus 5:19, 20) Hy het hom dit egter nie toegelaat nie, maar vir hom gesê: “Gaan huis toe na jou familielede, en vertel vir hulle alles wat Jehovah vir jou gedoen het en dat hy jou barmhartig was.” 20 En hy het weggegaan en in die Dekaʹpolis begin verkondig wat Jesus alles vir hom gedoen het, en al die mense het hulle begin verwonder.
Studienota oor Mr 5:19 in nwtsty
vertel vir hulle: Jesus het gewoonlik vir mense gesê dat hulle nie vir ander van sy wonderwerke moet vertel nie (Mr 1:44; 3:12; 7:36), maar hy het vir hierdie man gesê om vir sy familielede te vertel wat gebeur het. Hy het dit dalk gedoen omdat hy gevra is om die gebied te verlaat en nie self vir hulle sou getuig nie. Dit sou ook keer dat mense negatiewe stories versprei oor al die varke wat dood is.
(Markus 6:11) En oral waar ’n plek julle nie ontvang nie of na julle nie luister nie, skud die stof wat onder julle voete is af wanneer julle daarvandaan uitgaan, as ’n getuienis vir hulle.”
Studienota oor Mr 6:11 in nwtsty
skud die stof wat onder julle voete is af: Wanneer die dissipels dit gedoen het, het hulle gewys dat hulle nie verantwoordelik is vir die gevolge wat van God af sou kom nie. Mt 10:14 en Lu 9:5 gebruik amper dieselfde woorde. Markus en Lukas sê verder ook as ’n getuienis vir [of, “teen”] hulle. In Pisidiese Antiogië het Paulus en Barnabas die stof van hulle voete afgeskud (Han 13:51). Toe Paulus in Korinte was, het hy iets soortgelyks gedoen toe hy sy klere uitgeskud het en verduidelik het: “Laat julle bloed op julle eie hoof wees. Ek is rein” (Han 18:6). Die dissipels het waarskynlik hierdie gebruik geken; godsdienstige Jode wat deur heidense gebiede gereis het, het gewoonlik die stof van hulle sandale afgeskud voordat hulle weer in ’n Joodse gebied ingegaan het. Hulle het dit gedoen omdat hulle daardie stof as onrein beskou het. Maar Jesus het blykbaar iets anders bedoel toe hy vir sy dissipels hierdie instruksies gegee het.