Bedenkinge oor damme
AL IS DAMME VROEËR AS DIE OPLOSSING vir water- sowel as elektrisiteitsbehoeftes beskou, word dit nou in baie lande in ’n minder gunstige lig gesien. “Dit is nie meer so seker dat die voordele die nadele oortref nie”, sê die tydskrif World Watch. “Noudat meer as 45 000 groot damme (oor die 15 meter hoog) in alle wêrelddele gebou is, dui al hoe meer navorsing daarop dat die nadelige gevolge daarvan groter kan wees as wat ooit gedink is.” Wat is van hierdie nadelige gevolge?
Een van die grootste gevolge is die agteruitgang van 60 persent van die wêreld se waterweë. World Watch sê: “Op ekologiese gebied word riviere bedreig. Hulle word drooggelê, verlê, besoedel en opgedam teen ’n tempo wat varswater-ekosisteme wêreldwyd laat agteruitgaan het. Aangesien meer as die helfte van die wêreld se riviere deur ten minste een groot dam gestuit word . . . , het damme ’n aansienlike rol daarin gespeel om die rivier-ekologie te ontwrig. Ten minste ’n vyfde van die wêreld se varswatervisse word byvoorbeeld nou bedreig of het uitgesterf.” Dit het ook ’n uitwerking op seevisse soos salm, wat verhinder kan word wanneer hulle weer stroomop probeer swem om eiers te gaan lê.
Daar bestaan nou selfs twyfel oor die algemene beskouing dat hidro-elektriese krag besoedelingvry is. Waarom? Omdat verrottende organiese stowwe wat in opgaardamme beland, groot hoeveelhede kweekhuisgasse vrystel. Daar is ook die maatskaplike gevolge. Weens damme is 40 miljoen tot 80 miljoen mense—meer as die bevolking van baie lande—al van hulle woonplek af verskuif, dikwels van die wêreld se vrugbaarste grond af.
Die veranderde gesindheid teenoor die waarde van damme word algemener. Die Verenigde State, wat altesaam ’n verstommende 75 000 damme van alle groottes oral in die land se waterweë het, neem byvoorbeeld nou die leiding in die wêreld om damme buite gebruik te stel en af te breek. Selfs die Wêreldbank het minder fondse vir damprojekte beskikbaar gestel.
Damme is wel nuttig. Maar soos met soveel ander strewes het die mens se ywerige dambouery ’n gebrek aan wysheid en versiendheid getoon, wat die profeet Jeremia se woorde bevestig dat dit “nie aan ’n man [toebehoort] om te loop en sy voetstappe te rig nie”.—Jeremia 10:23.
[Foto-erkenning op bladsy 31]
FOTO: MOURA