«Мәсиһи һәјаты вә ибадәти. Иш дәфтәри» үчүн мәнбәләр
2—8 МАРТ
АЛЛАҺЫН КӘЛАМЫНДАКЫ ХӘЗИНӘ | ЈАРАДЫЛЫШ 22, 23
«Аллаһ Ибраһимин иманыны сынаға чәкди»
(Јарадылыш 22:1, 2) Бу әһвалатын үстүндән бир мүддәт кечәндән сонра Аллаһ Ибраһимин иманыны сынаға чәкди. О: «Еј Ибраһим!» — дејә чағырды. Ибраһим ҹаваб верди: «Бәли, ја Рәбб!» 2 Аллаһ деди: «Ҹанын гәдәр севдијин јеҝанә оғлун Исһагы ҝөтүр, Муријјә торпағына ҝет. Орада сәнә ҝөстәрәҹәјим дағда оғлуну гурбан ҝәтир».
Нәјә ҝөрә Аллаһ Ибраһим пејғәмбәрдән оғлуну гурбан ҝәтирмәји хаһиш етди?
Јеһованын Ибраһимә дедији сөзләрә диггәт јетирәк: «Севдијин јеҝанә оғлуну — Исһагы ҝөтүрүб... јандырма гурбаны олараг тәгдим ет» (Јарадылыш 22:2). Фикир верин: Јеһова бурада Исһагы Ибраһимин севимли оғлу адландырыр. О, Исһагын Ибраһимә нә гәдәр әзиз олдуғуну билирди. Аллаһ да Өз Оғлу Исаја ејни һиссләри бәсләјирди. Јеһова Исаны о дәрәҹәдә севирди ки, ҝөјләрдән ики дәфә ону «Мәним севимли Оғлум» дејә адландырмышды (Марк 1:11; 9:7).
Бир шеји дә нәзәрә алаг ки, Јеһова Ибраһимдән тәләб јох, хаһиш едирди. Бир Мүгәддәс Китаб алиминин фикринҹә, орижинал мәтндә һәмин ајәдә хаһиш мәнасыны билдирән сөз она ишарә едир ки, «Аллаһ Онун хаһишинин Ибраһим үчүн неҹә бөјүк итки олдуғуну баша дүшүрдү». Тәсәввүр едә биләрсиниз, бу хаһиш Ибраһими неҹә дә бөјүк кәдәрә гәрг етмишди? Ејнилә, Јеһованын севимли Оғлунун әзабыны вә өлүмүнү ҝөзләрилә ҝөрмәсинин Она неҹә үрәкағрысы вердијини, чәтин ки, сонадәк баша дүшәк. Шүбһә јохдур ки, Јеһова һәлә белә үрәкағрысы кечирмәмишди вә кечирмәјәҹәк дә.
Јеһованын Ибраһимдән етдији хаһиши бизә нә гәдәр мүәммалы ҝөрүнсә дә, бир шеји унутмајаг: Јеһова садиг тајфа башчысынын бу гурбаны ҝәтирмәсинә јол вермәди. О, Исһагын өлүмүнүн гаршысыны алараг өвлад иткисинин ағрысыны Ибраһимә чәкдирмәди. Лакин Јеһова Өз «Оғлуну әсирҝәмәјиб һамымызын уғрунда гурбан» верди (Ромалылара 8:32). Бәс нәјә ҝөрә Јеһованын Өзү бу әзабы чәкмәјә разы олду? О, буну бизим һәјата говушмағымыз үчүн етди (1 Јәһја 4:9). Бу, Аллаһын бизә олан мәһәббәтинин мөһтәшәм тәзаһүрүдүр! Бу, бизи Аллаһы севмәјә тәшвиг етмирми?
(Јарадылыш 22:9—12) Нәһајәт, Аллаһын ҝөстәрдији јерә ҝәлиб чыхдылар. Ибраһим орада гурбанҝаһ дүзәлдиб одунлары үстүнә јығды вә оғлу Исһагын әл-голуну бағлајыб гурбанҝаһа, одунларын үстүнә узатды. 10 Сонра әл атыб бычағы ҝөтүрдү ки, оғлуну гурбан ҝәтирсин. 11 Амма Јеһованын мәләји ҝөјдән ону чағырды: «Ибраһим, Ибраһим!» О: «Бәли!» — дејә сәсләнди. 12 «Ушаға һеч нә еләмә. Инди билдим ки, сән Аллаһдан горхурсан, чүнки өз јеҝанә оғлуну Мәндән әсирҝәмәдин».
(Јарадылыш 22:15—18) Јеһованын мәләји ҝөјдән икинҹи дәфә сәсләниб Ибраһимә деди: 16 «Јеһова белә дејир: “Варлығыма анд ичирәм ки, јеҝанә оғлуну әсирҝәмәдијин үчүн 17 сәни мүбарәк гылаҹағам, өвладларыны ҝөјдәки улдузлар, дәниз саһилиндәки гум дәнәләри гәдәр чохалдаҹағам. Сәнин өвладларын дүшмән шәһәрләрини зәбт едәҹәк. 18 Јер үзүнүн бүтүн халглары сәнин өвладын васитәсилә мүбарәк олаҹаг, чүнки сән Мәним сөзүмә гулаг асдын”».
Аллаһа итаәт ет вә онун анд ичәрәк вердији вәдләриндән јарарлан
6 Ҝүнаһлы бәшәријјәт вәдләринә етибар етсин дејә Јеһова да анд ичирди. Бунун үчүн О: «Худавәнд Рәбб бәјан едир: “Варлығыма анд олсун”», — кими сөзләр ишләдирди (Јез. 17:16). Мүгәддәс Китабда Јеһованын анд ичдији 40-дан чох мүхтәлиф вәзијјәтләр гејд олунуб. Јәгин ки, бунлардан ән чох танынаны Аллаһын Ибраһимлә олан сөвдәләшмәсидир. Узун илләр әрзиндә Јеһова Ибраһимлә бағладығы әһдлә әлагәдар бир нечә вәд вермишди. Бунлар вәд олунмуш Өвладын Ибраһимин оғлу Исһагын нәслиндән ҝәләҹәјинә дәлаләт едирди (Јар. 12:1—3, 7; 13:14—17; 15:5, 18; 21:12). Сонра Јеһова Ибраһимдән севимли оғлуну гурбан ҝәтирмәји тәләб етмәклә ону ағыр сынаға чәкди. Ибраһим тәрәддүд етмәдән Аллаһын бујруғуну јеринә јетирди. О, оғлуну гурбан верән мәгамда Аллаһ мәләк васитәсилә ону дајандырды. Сонра Јеһова анд ичди: «Өз варлығыма анд ичирәм ки, сән бу иши етдијинә вә јеҝанә оғлуну әсирҝәмәдијинә ҝөрә Мән сәнә бөјүк хејир-дуа верәҹәјәм, нәслини ҝөјдәки улдузлар вә дәниз кәнарындакы гум гәдәр артырыб чохалдаҹағам. Сәнин нәслин өз дүшмәнләринин шәһәрләринә саһиб олаҹаг. Дүнјанын бүтүн милләтләри сәнин нәслинин васитәсилә хејир-дуа алаҹаг, чүнки сән Мәним сөзүмә гулаг асдын» (Јар. 22:1—3, 9—12, 15—18).
Һикмәт хәзинәсиндән инҹиләр
(Јарадылыш 22:5) Ибраһим нөкәрләринә деди: «Сиз улагла бурада галын, оғлумла мән исә ора ҝедәк, ибадәт едиб гајыдаҹағыг».
Јеһова ону «достум» адландырды
13 Онунла ҝәлән нөкәрләрдән ајрыланда Ибраһим демишди: «Сиз улагла бурада галын, оғлумла мән исә ора ҝедәк, ибадәт едиб гајыдаҹағыг» (Јар. 22:5). Ибраһим бу сөзләрлә нәји нәзәрдә тутурду? О, Исһагы гурбан верәҹәјини билдији һалда, Исһагын гајыдаҹағыны демәклә нөкәрләринә јалан данышырды? Хејр. Мүгәддәс Китабдан һәмин ан Ибраһимин нә дүшүндүјүнү өјрәнә биләрик. (Ибраниләрә 11:19 ајәсини охујун.) Ибраһим «белә гәнаәтә ҝәлди ки, оғлу өлсә дә, Аллаһ ону дирилтмәјә гадирдир». Бәли, Ибраһим дирилмәјә инанырды. О билирди ки, Јеһова гоҹа вахтында онун вә Саранын нәсилартырма габилијјәтини бәрпа етмишди (Ибр. 11:11, 12, 18). Ибраһим баша дүшүрдү ки, Јеһова үчүн мүмкүн олмајан шеј јохдур. Она ҝөрә дә әмин иди ки, һәмин о ағыр ҝүндә нә баш верирсә-версин, оғлу јенидән һәјата гајыдаҹаг. Ахы Јеһованын вәдләри һәјата кечмәјә билмәз. Тәәҹҹүблү дејил ки, Ибраһим «иман ҝәтирәнләрин атасы» адланыр.
(Јарадылыш 22:12) «Ушаға һеч нә еләмә. Инди билдим ки, сән Аллаһдан горхурсан, чүнки өз јеҝанә оғлуну Мәндән әсирҝәмәдин».
it-1-E с. 853, абз. 5, 6
Габагҹадан билмә, габагҹадан тәјин етмә
Лазым оланда ҝәләҹәји ҝөрүр. Аллаһ инсанларын талејини габагҹадан јазмыр. О, ҝәләҹәји билмәк баҹарығындан лазым биләндә истифадә едир. Бу да Онун адил ганунлары илә вә Өзү һаггында Мүгәддәс Китабда ачыгладығы мәлуматла узлашыр. Мүгәддәс Китабдакы бир нечә әһвалатда вурғуланыр ки, Аллаһ әввәлҹә вәзијјәти һәртәрәфли арашдырыб, сонра арашдырмаја әсасланараг гәрар гәбул едиб. Бу исә тале инанҹына тамамилә зиддир.
Јарадылыш 11:5—8 ајәләриндә дејилир ки, Аллаһ диггәтини јерә јөнәлтди, Бабилдәки вәзијјәтә нәзәр салды вә јалныз бундан сонра орада ҝөрүлән күфр иши позмаг үчүн нә едәҹәјини гәрарлашдырды. Сәдум вә Әмурә шәһәрләриндә пис әмәлләр баш галдырандан сонра Јеһова Ибраһимә билдирди ки, вәзијјәти арашдырмаг гәрарына ҝәлиб (мәләкләр васитәсилә). Јеһова деди: «Мәнә чатан бу фәрјадларын һаглы олуб-олмадығыны јохлајаҹағам, ҝөрүм, доғруданмы, онларын ҝүнаһы бу дәрәҹәдә ағырдыр» (Јр 18:20—22; 19:1). Башга ајәләрдә Аллаһ дејир ки, Ибраһими Өзүнә јахын етмишди, јәни Ону јахындан танымышды. Һәмчинин Ибраһим Исһагы гурбан ҝәтирмәк истәјәндән сонра Јеһова демишди: «Инди билдим ки, сән Аллаһдан горхурсан, чүнки өз јеҝанә оғлуну Мәндән әсирҝәмәдин» (Јр 18:19; 22:11, 12; әлагәләндир: Нә 9:7, 8; Гт 4:9).
Мүгәддәс Китаб гираәти
(Јарадылыш 22:1—18) Бу әһвалатын үстүндән бир мүддәт кечәндән сонра Аллаһ Ибраһимин иманыны сынаға чәкди. О: «Еј Ибраһим!» — дејә чағырды. Ибраһим ҹаваб верди: «Бәли, ја Рәбб!» 2 Аллаһ деди: «Ҹанын гәдәр севдијин јеҝанә оғлун Исһагы ҝөтүр, Муријјә торпағына ҝет. Орада сәнә ҝөстәрәҹәјим дағда оғлуну гурбан ҝәтир». 3 Ибраһим сәһәр сүбһдән галхыб улағыны паланлады. Өзү илә ики нөкәрини вә оғлу Исһагы ҝөтүрдү. Јандырма гурбаны үчүн одун јарды вә дуруб Аллаһын дедији јерә јолланды. 4 Үчүнҹү ҝүн башыны галдыранда узагдан һәмин јери ҝөрдү. 5 Ибраһим нөкәрләринә деди: «Сиз улагла бурада галын, оғлумла мән исә ора ҝедәк, ибадәт едиб гајыдаҹағыг». 6 Ибраһим јандырма гурбаны үчүн ҝөтүрдүјү одуну оғлу Исһагын күрәјинә шәләләди. Өзү исә оду вә бычағы ҝөтүрдү вә бирликдә ҝетдиләр. 7 Јолда Исһаг Ибраһими чағырды: «Ата!» О: «Ешидирәм, оғлум», — дејә ҹаваб верди. «Одумуз да вар, одунумуз да, бәс јандырма гурбаны үчүн гојун һаны?» 8 Ибраһим деди: «Јандырма гурбаны үчүн гојуну Аллаһ Өзү јетирәҹәк, оғлум». Онлар јолларына давам етдиләр. 9 Нәһајәт, Аллаһын ҝөстәрдији јерә ҝәлиб чыхдылар. Ибраһим орада гурбанҝаһ дүзәлдиб одунлары үстүнә јығды вә оғлу Исһагын әл-голуну бағлајыб гурбанҝаһа, одунларын үстүнә узатды. 10 Сонра әл атыб бычағы ҝөтүрдү ки, оғлуну гурбан ҝәтирсин. 11 Амма Јеһованын мәләји ҝөјдән ону чағырды: «Ибраһим, Ибраһим!» О: «Бәли!» — дејә сәсләнди. 12 «Ушаға һеч нә еләмә. Инди билдим ки, сән Аллаһдан горхурсан, чүнки өз јеҝанә оғлуну Мәндән әсирҝәмәдин». 13 Онда Ибраһим бахыб архада бујнузлары кола илишмиш бир гоч ҝөрдү. Ҝедиб гочу ҝәтирди вә оғлунун әвәзинә јандырма гурбаны кими тәгдим етди. 14 Ибраһим о јерин адыны Јеһова-Јире гојду. Буна ҝөрә дә индијәҹән белә дејирләр: «Јеһова Өз дағында јетирәҹәк». 15 Јеһованын мәләји ҝөјдән икинҹи дәфә сәсләниб Ибраһимә деди: 16 «Јеһова белә дејир: “Варлығыма анд ичирәм ки, јеҝанә оғлуну әсирҝәмәдијин үчүн 17 сәни мүбарәк гылаҹағам, өвладларыны ҝөјдәки улдузлар, дәниз саһилиндәки гум дәнәләри гәдәр чохалдаҹағам. Сәнин өвладларын дүшмән шәһәрләрини зәбт едәҹәк. 18 Јер үзүнүн бүтүн халглары сәнин өвладын васитәсилә мүбарәк олаҹаг, чүнки сән Мәним сөзүмә гулаг асдын”».
СӘРИШТӘЛИ МҮЖДӘЧИ ОЛУН
it-1-E с. 604, абз 5
Нә гәдәр ки Мәсиһ өлмәмишди, Ибраһим неҹә салеһ сајыла биләрди?
Беләликлә, Ибраһим дә иманына вә әмәлләринә ҝөрә «салеһ сајылды» (Рм 4:20—22). Әлбәттә, бу о демәк дејил ки, Ибраһим, јахуд мәсиһиликдән әввәл јашајан башга мөмин инсанлар камил, ҝүнаһсыз идиләр. Амма Аллаһын «өвлад»ла бағлы вәдинә иман етдикләринә вә Аллаһын әмрләринә риајәт етмәјә чалышдыгларына ҝөрә онлар Аллаһын наразы олдуғу диҝәр инсанлар кими һагсыз сајылмырдылар (Јр 3:15; Зб 119:2, 3). Јеһова онлара мәһәббәт ҝөстәрир вә Она дүшмән кәсилән бәшәријјәтлә мүгајисәдә онлары ҝүнаһсыз һесаб едирди (Зб 32:1, 2; Еф 2:12). Беләликлә, иманларына ҝөрә Аллаһ белә гејри-камил инсанларла мүнасибәт гурур, онлара немәт верир, ејни заманда да Өз мүкәммәл әдаләт гајдаларына садиг галырды (Зб 36:10). Анҹаг онлар баша дүшүрдүләр ки, фидјә васитәсилә ҝүнаһдан азад олунмалыдырлар вә Аллаһын бу фидјәни верәҹәји вахты ҝөзләјирдиләр (Зб 49:7—9; Иб 9:26).
9—15 МАРТ
АЛЛАҺЫН КӘЛАМЫНДАКЫ ХӘЗИНӘ | ЈАРАДЫЛЫШ 24
«Исһаг үчүн һәјат јолдашы»
(Јарадылыш 24:2—4) Бир ҝүн Ибраһим евиндәки хидмәтчиләрдән ән јашлысы олан нөкәрбашыја деди: «Әлини будумун алтына гој вә 3 јерин-ҝөјүн Аллаһы Јеһоваја анд ич ки, оғлума араларында јашадығым кәнаниләрин гызларындан арвад алмајаҹагсан. 4 Мәним өлкәмә, гоһумларымын јанына ҝедиб оғлум Исһаг үчүн орадан арвад алаҹагсан».
«Ҝедирәм»
Ибраһим пејғәмбәр Әлјәзәрә анд ичдирмишди ки, Исһаг үчүн кәнаниләрин гызларындан арвад алмасын. Чүнки кәнаниләр Јеһова Аллаһа нә һөрмәт едир, нә дә ибадәт едирдиләр. Ибраһим пејғәмбәр билирди ки, Јеһова бу халгы вахты чатанда пис әмәлләринә ҝөрә ҹәзаландыраҹаг. О, севимли оғлу Исһагын бу халгла гоһум олуб онларын позғун ишләринә ортаг олмасыны истәмирди. Ибраһим пејғәмбәр һәмчинин билирди ки, онун оғлу Аллаһын вәдинин јеринә јетмәсиндә бөјүк рол ојнајыр (Јарадылыш 15:16; 17:19; 24:2—4).
(Јарадылыш 24:11—15) О, шәһәрдән кәнарда бир гујунун јанында дәвәләри јерә јатырды. Ахшам дүшүрдү. Адәтән бу вахт гадынлар су чәкмәјә ҝәлирдиләр. 12 О дуа едиб деди: «Еј ағам Ибраһимин Аллаһы Јеһова, нә олар, буҝүнкү ишими аванд елә, ағам Ибраһимә хејирхаһлыг ҝөстәр. 13 Мән бурада гујунун јанында дурмушам, шәһәрин гызлары инди су чәкмәјә ҝәләҹәкләр. 14 Гој елә олсун ки, “сәһәнҝини әј су ичим” дејәндә мәнә: “Бујур, ич, инди дәвәләринә дә верәрәм”, — дејә ҹаваб верән гыз гулун Исһаг үчүн сечдијин гыз олсун. Бундан биләҹәјәм ки, ағама хејирхаһлыг едирсән». 15 Сөзүнү дејиб гуртармаға маҹал тапмамыш шәһәрдән чијниндә сәһәнҝ Ибраһимин гардашы Наһурун Милгәдән доғулан оғлу Бәтуилин гызы Рәфәгә чыхды.
«Ҝедирәм»
Әлјәзәр ев саһибләринә дејир ки, Һарранын јахынлығындакы гујунун јанында оларкән Јеһоваја дуа едиб Исһаг үчүн арвад тапмагда она көмәк етмәсини хаһиш етмишди. Бәс Јеһова буну неҹә едәҹәкди? Әлјәзәр истәјир ки, Јеһованын Исһаг үчүн сечдији гыз гујуја ҝәлсин, ичмәк үчүн су истәјәндә исә гыз тәкҹә Әлјәзәрә јох, һәм дә онун дәвәләринә дә су версин (Јарадылыш 24:12—14). Бәс ким гујуја ҝәлиб бүтүн бунлары етди? Рәфәгә! Әҝәр Рәфәгә Әлјәзәрин данышдыгларыны ешидирдисә, тәсәввүр етмәк олар һансы һиссләри кечирирди.
(Јарадылыш 24:58) Рәфәгәни чағырыб ондан сорушдулар: «Нә дејирсән, ҝедирсән бу адамла?» О да: «Ҝедирәм», — деди.
(Јарадылыш 24:67) Сонра Исһаг гызы анасы Саранын чадырына апарды. Беләҹә, Рәфәгә онун арвады олду. Исһаг ону севиб үрәкдән бағланды вә анасындан сонра онда тәсәлли тапды.
«Ҝедирәм»
Елә бу мәсәлә илә бағлы Әлјәзәр бир нечә һәфтә әввәл Ибраһим пејғәмбәрдән сорушмушду: «Бирдән гыз мәнимлә ҝәлмәк истәмәди?» Бу суала пејғәмбәр белә ҹаваб вермишди: «Онда сәнин үстүндән мәсулијјәт ҝөтүрүләҹәк» (Јарадылыш 24:39, 41). Бәтуилин евиндә дә гадынларын фикри нәзәрә алынырды. Әлјәзәр она тапшырылан ишин баш тутмасындан елә фәрәһләнмишди ки, сәһәриси ҝүн вахт итирмәдән Рәфәгә илә Кәнана ҝетмәк үчүн изин истәди. Анҹаг гызын аиләси Рәфәгәнин һеч олмаса он ҝүн онларла галмасыны истәјирди. Нәһајәт, онлар бу мәсәләни белә јолуна гојдулар: «Гој гызын ағзыны арајаг, ҝөрәк о нә дејир» (Јарадылыш 24:57).
Вә будур, Рәфәгә үчүн һәлледиҹи ан јетишди. О нә дејәҹәк? Өзүнү јазыглајыб атасына вә гардашына јалвараҹагмы ки, ону бу сәфәрә бурахмасынлар? Јохса ачыг-ајдын шәкилдә Јеһованын рәһбәрлик етдији бу һадисәләрин иштиракчысы олмағы өзүнә шәрәф биләҹәк? Рәфәгәнин вердији ҹаваб һәјатында баш верән бу ҝөзләнилмәз вә ниҝаранчылыг доғуран дәјишиклијә мүнасибәтини үзә чыхартды. О, гысаҹа деди: «Ҝедирәм» (Јарадылыш 24:58).
Һикмәт хәзинәсиндән инҹиләр
(Јарадылыш 24:19, 20) О, су ичиб гуртарандан сонра гыз деди: «Инди дәвәләрин үчүн дә су чәкәрәм, дојунҹа ичәрләр». 20 Буну дејиб ҹәлд сәһәнҝини сувата бошалтды, дәфәләрлә гујунун јанына гачды-ҝәлди, бир уҹдан су чәкиб дәвәләрин һамысыны сулады.
«Ҝедирәм»
Бир ахшам сәһәнҝини долдурандан сонра јашлы бир киши онун габағына гачыб деди: «Гызым, вер сәһәнҝиндән бир гуртум су ичим». Онун сәсиндә мүлајимлик, һәлимлик дујулурду! Рәфәгә бу кишинин узаг јолдан ҝәлдијини сезди. Буна ҝөрә дә чијниндәки сәһәнҝи ҹәлд ендириб кишијә бир гуртум јох, дојунҹа сәрин су верди. О һәмчинин диггәт јетирди ки, кишинин јахынлыгда јерә јатан он дәвәси вар вә дәвәләри суламаг үчүн суват бошдур. Рәфәгә һисс еләјирди ки, киши меһрибан бахышларла ону диггәтлә изләјир, буна ҝөрә дә о, әлиндән ҝәлдији гәдәр кишијә јахшылыг етмәк истәјирди. Беләҹә, Рәфәгә деди: «Инди дәвәләрин үчүн дә су чәкәрәм, дојунҹа ичәрләр» (Јарадылыш 24:17—19).
Ҝәлин Рәфәгәнин дәвәләри дојунҹа суламаға һазыр олмасына диггәт јетирәк. Әҝәр дәвә чох сусајарса, 95 литрә гәдәр су ичә биләр. Белә олан һалда, Рәфәгәјә дајанмадан саатларла су чәкмәк лазым ҝәләрди. Амма дәвәләр сән дејән, елә дә сусамамышдылар. Фәгәт Рәфәгә буну билмирди. Анҹаг буна бахмајараг, көмәјини тәклиф етди. О, танымадығы бу јашлы кишијә гонагпәрвәрлик ҝөстәрмәк үчүн әлиндән ҝәләни етмәјә һазыр иди. Киши онун көмәјини гәбул етди. Рәфәгә дәфәләрлә гујунун јанына гачыб-ҝәлди, сәһәнҝини долдуруб-бошалдараг сувата су јығды. Бу вахт әрзиндә киши диггәтлә ону изләјирди (Јарадылыш 24:20, 21).
wp16.3 с. 13, һаш.
«Ҝедирәм»
Рәфәгә ора ҝәләндә артыг ахшам дүшмүшдү. Амма ајәнин контекстиндә дејилмир ки, Рәфәгә гују башында саатларла јубанды. О, ишләрини гуртарыб евә гајыданда аиләсинин артыг јатдығы да дејилмир. Ејни заманда, јубандығына ҝөрә һеч ким нараһат олуб онун далынҹа ҝәлмәмишди.
(Јарадылыш 24:65) О, нөкәрдән сорушду: «Чөллә бизә тәрәф ҝәлән о адам кимдир?» «Ағамдыр». Онда гыз өрпәјини башына чәкди.
«Ҝедирәм»
Нәһајәт, мәгаләнин әввәлиндә тәсвир олунан ҝүн ҝәлиб чатды. Карван Неҝев торпагларындан кечәркән ахшам дүшүр, шәр гарышырды. Рәфәгә чөлдә ҝәзишән бир киши хејлағы ҝөрүр. О, фикирли ҝөрүнүрдү. Рәфәгә, бәлкә дә, дәвәнин чөмәлмәсини ҝөзләмәдән, јерә дүшүр вә нөкәрдән сорушур: «Чөллә бизә тәрәф ҝәлән о адам кимдир?» Һәмин адамын Исһаг олдуғуну биләндә тез өрпәјини башына чәкир (Јарадылыш 24:62—65). Ҝөрүнүр, бу, ҝәләҹәк һәјат јолдашына олан һөрмәти билдирирди. Итаәткарлығын бу нөвү бу ҝүн дәбдән дүшсә дә, һәм кишиләр, һәм дә гадынлар Рәфәгәнин итаәткарлығындан чох шеј өјрәнә биләрләр. Бу ҹүр хүсусијјәт кимә лазым дејил ки?
Мүгәддәс Китаб гираәти
(Јарадылыш 24:1—21) Ибраһим артыг гоҹалыб јаша долмушду. Јеһова онун һәр ишини уғурлу етмишди. 2 Бир ҝүн Ибраһим евиндәки хидмәтчиләрдән ән јашлысы олан нөкәрбашыја деди: «Әлини будумун алтына гој вә 3 јерин-ҝөјүн Аллаһы Јеһоваја анд ич ки, оғлума араларында јашадығым кәнаниләрин гызларындан арвад алмајаҹагсан. 4 Мәним өлкәмә, гоһумларымын јанына ҝедиб оғлум Исһаг үчүн орадан арвад алаҹагсан». 5 Нөкәрбашы она деди: «Бәс бирдән гыз мәнимлә бура ҝәлмәк истәмәсә, онда нә едим? Оғлуну сәнин чыхдығын торпаға гајтарым?» 6 Ибраһим она ҹаваб верди: «Мәбада оғлуму ора гајтарасан. 7 Мәни атамын евиндән, гоһумларымын арасындан чыхаран, мәнимлә данышан вә “бу торпағы сәнин өвладларына верәҹәјәм” дејәрәк мәнә анд ичән ҝөјләрин Аллаһы Јеһова сәнин гаршында мәләјини ҝөндәрәҹәк вә сән мүтләг орадан оғлума гыз тапаҹагсан. 8 Әҝәр гыз сәнинлә ҝәлмәк истәмәсә, онда андындан азадсан. Бирҹә оғлуму ора гајтарма». 9 Онда нөкәрбашы әлини ағасы Ибраһимин будунун алтына гојуб анд ичди. 10 Беләликлә, нөкәр ағасындан он дәвә вә ҹүрбәҹүр һәдијјәләр ҝөтүрүб јола дүшдү вә ҝәлиб Икичајарасына, Наһурун јашадығы шәһәрә чыхды. 11 О, шәһәрдән кәнарда бир гујунун јанында дәвәләри јерә јатырды. Ахшам дүшүрдү. Адәтән бу вахт гадынлар су чәкмәјә ҝәлирдиләр. 12 О дуа едиб деди: «Еј ағам Ибраһимин Аллаһы Јеһова, нә олар, буҝүнкү ишими аванд елә, ағам Ибраһимә хејирхаһлыг ҝөстәр. 13 Мән бурада гујунун јанында дурмушам, шәһәрин гызлары инди су чәкмәјә ҝәләҹәкләр. 14 Гој елә олсун ки, “сәһәнҝини әј су ичим” дејәндә мәнә: “Бујур, ич, инди дәвәләринә дә верәрәм”, — дејә ҹаваб верән гыз гулун Исһаг үчүн сечдијин гыз олсун. Бундан биләҹәјәм ки, ағама хејирхаһлыг едирсән». 15 Сөзүнү дејиб гуртармаға маҹал тапмамыш шәһәрдән чијниндә сәһәнҝ Ибраһимин гардашы Наһурун Милгәдән доғулан оғлу Бәтуилин гызы Рәфәгә чыхды. 16 Бу ҝәнҹ гыз чох ҝөзәл иди, өзү дә бакирә иди, она һәлә киши әли дәјмәмишди. О, булаг башына ениб сәһәнҝини долдурду. Ҝери гајыданда 17 нөкәр тез онун габағына гачыб деди: «Гызым, вер сәһәнҝиндән бир гуртум су ичим». 18 Гыз: «Бујур, аға, ич», — дејә ҹаваб верди вә ҹәлд сәһәнҝини чијниндән ашырыб она су верди. 19 О, су ичиб гуртарандан сонра гыз деди: «Инди дәвәләрин үчүн дә су чәкәрәм, дојунҹа ичәрләр». 20 Буну дејиб ҹәлд сәһәнҝини сувата бошалтды, дәфәләрлә гујунун јанына гачды-ҝәлди, бир уҹдан су чәкиб дәвәләрин һамысыны сулады. 21 Киши һејрәтдән донуб галмышды. Бүтүн бу вахт әрзиндә сәссиз-сәмирсиз гызын һәрәкәтләрини изләјир, Јеһованын онун јолуну уғурлу едиб-етмәдијини ајырд етмәјә чалышырды.
МӘСИҺИ ҺӘЈАТЫ
јб08-E с. 11—12, абз. 3; с. 14, абз. 1
Кими дәвәт едәҹәјәм?
Бирләшмиш Штатлар
Он алты јашлы Жаклин мүәллиминә Мәсиһин өлүмүнү анма мәрасими үчүн дәвәтнамә вериб, бу мәрасимин әһәмијјәтини изаһ етди. О ҝөзләмәсә дә, мүәллими мәрасимә ҝәлди. Мәрасим Јеһованын Шаһидләринин ибадәт евиндә кечдијиндән програмдан сонра Жаклин мүәллими комплекслә таныш етди. Әтрафын тәмизлији, һәр шејин јахшы тәшкил олунмасы, хүсусән дә комплекси көнүллүләрин тикмәси вә гуллуг етмәси мүәллимә чох хош тәсир бағышлады. Нитгдән чох хошу ҝәлдијини дејәндән сонра мүәллим сорушду: «Бәс натигин дедији Мүгәддәс Китаб дәрсләрини неҹә ала биләрәм?» Жаклин севинҹлә ҹаваб верди: «Мән гуллуғунузда һазырам». Жаклин һәр биринҹи ҝүн дәрсдән сонра мүәллиминә Мүгәддәс Китаб дәрси кечмәјә башлады.
Австралија
Јеһованын Шаһидләри илә Мүгәддәс Китабы өјрәнән бир ҹаван оғлан ишләдији идман залында Мүгәддәс Китаб дәрси кечмәјиндән данышмаға башлады вә иш јолдашларыны Мәсиһин өлүмүнү анма мәрасиминә дәвәт етди. Гадынлардан бири онун дәвәтини гәбул етди. Гадын јенијетмә оланда евләринин јанында ибадәт еви вар имиш вә орада охунан маһнылары ешидирмиш. Валидејнләриндән ора ҝетмәјә иҹазә истәјиб, амма она Јеһованын Шаһидләриндән узаг дурмағы тапшырыблар. Буна бахмајараг, о бир нечә јығынҹаг ҝөрүшүнә ҝедиб, анҹаг онлар башга јерә көчәндә Јеһованын Шаһидләри илә әлагәси кәсилиб. Анма мәрасиминдә гадыны бир баҹы илә таныш етдиләр. Онлар Мүгәддәс Китаб дәрси кечмәјә башладылар. Гадын јығынҹаг ҝөрүшләринә ҝәлмәјә башлады. Артыг әриндә дә јаваш-јаваш мараг ојаныб. Идман залында ишләјән һәмин ҹаван исә вәфтиз олунмамыш тәблиғчи олуб, инди исә вәфтиз олунмаға доғру ирәлиләјир.
16—22 МАРТ
АЛЛАҺЫН КӘЛАМЫНДАКЫ ХӘЗИНӘ | ЈАРАДЫЛЫШ 25, 26
«Ејс илк оғуллуг һаггыны сатды»
(Јарадылыш 25:27, 28) Ушаглар бөјүјүб боја-баша чатдылар. Ејс маһир овчу олду. О, чөл адамы иди. Јагуб исә вахтынын чохуну евдә кечирирди. О, динҹ адам иди. 28 Исһаг даһа чох Ејси истәјирди, чүнки Ејс онун үчүн һејван овлајыб ҝәтирирди. Рәфәгә исә Јагубу чох истәјирди.
it-1-E с. 1242
Јагуб
Атасынын севимлиси олан Ејс вәһши, ипә-сапа јатмајан, чөлләрдә долашан овчу иди. Јагуб исә вахтынын чохуну евдә кечирирди, «пак [ибр. там] адам» иди. О, динҹ јашајыб, малдарлыгла мәшғул олурду. Евин ишләрини мәсулијјәтлә јеринә јетирирди. Анасы ону чох севирди (Јр 25:27, 28, һаш.). Ибрани сөзү там башга ајәләрдә Аллаһын бәјәндији инсанлара аид ишләниб. Мәсәлән, дејилир ки, «ганичән адам мәсум [ибр. там] адама нифрәт едәр», анҹаг Јеһова башга ајәдә әмин едир ки, «белә адамын [јәни камил, ибр. там] ҝәләҹәји әмин-аман олаҹаг» (Мс 29:10; Зб 37:37). Әјјуб да «дүрүст [ибр. там], камил инсан иди» (Әј 1:1, 8; 2:3).
(Јарадылыш 25:29, 30) Бир ҝүн Јагуб шорба биширирди. Бу заман Ејс јорғун-арғын чөлдән ҝәлди. 30 О, Јагуба деди: «Нә олар, тез мәнә биширдијин о гырмызы хөрәкдән бир аз вер јејим, лап әлдән дүшмүшәм». Буна ҝөрә дә она Әдум ады верилди.
(Јарадылыш 25:31—34) Јагуб она деди: «Онда сән дә илк оғуллуг һаггыны мәнә сат». 32 «Әши, инди јыхылыб өләҹәјәм. Өләндән сонра илк оғуллуг һаггы нәјимә ҝәрәкдир?» — дејә Ејс ҹаваб верди. 33 Јагуб деди: «Әввәлҹә анд ич!» Ејс анд ичди, бунунла да илк оғуллуг һаггыны Јагуба сатды. 34 Јагуб Ејсә чөрәк вә мәрҹи шорбасы верди. Ејс јејиб-ичди вә галхыб ҝетди. Беләҹә, Ејс илк оғуллуг һаггынын гәдрини билмәди.
Миннәтдарлығымызы билдирәк
11 Тәәссүф ки, Мүгәддәс Китабда ады чәкилән бәзи шәхсләрдә миннәтдарлыг хүсусијјәти чатышмырды. Мисал үчүн, Јеһованы севән вә Она һөрмәт едән аиләдә бөјүмәсинә бахмајараг, Ејс мүгәддәс шејләри дәјәрләндирмәмишди. (Ибраниләрә 12:16 ајәсини охујун.) Онун нашүкүрлүјү нәдән ҝөрүнүрдү? О, бир габ шорбадан өтрү дүшүнмәдән илк оғуллуг һаггыны кичик гардашы Јагуба сатды (Јар. 25:30—34). Сонрадан вердији гәрарын пешманчылығыны чәксә дә, артыг шикајәтләнмәјә һаггы јох иди, чүнки саһиб олдуғу шејләрин гәдрини билмәмишди.
it-1-E с. 835
Илк оғул
Гәдим заманлардан илк оғул аиләдә шәрәфли мөвгејә саһиб олуб вә атадан сонра аиләнин башчысы о олуб. О, атасынын әмлакындан ики пај мирас алыб (Гн 21:17). Јусиф сүфрә ачанда Рубән илк оғул олдуғуна ҝөрә Јусифин јанында отурмушду (Јр 43:33). Амма Мүгәддәс Китабда һәмишә оғуллар доғум сыраларына ҝөрә садаланмырлар вә бунунла да, илк оғуллар һәмишә шәрәфләндирилмир. Чох вахт илк оғулун јох, ән һөрмәтли вә ја Аллаһа ән садиг олан оғулун ады биринҹи чәкилир (Јр 6:10; 1См 1:28; әлагәләндир: Јр 11:26, 32; 12:4).
Һикмәт хәзинәсиндән инҹиләр
(Јарадылыш 25:31—34) Јагуб она деди: «Онда сән дә илк оғуллуг һаггыны мәнә сат». 32 «Әши, инди јыхылыб өләҹәјәм. Өләндән сонра илк оғуллуг һаггы нәјимә ҝәрәкдир?» — дејә Ејс ҹаваб верди. 33 Јагуб деди: «Әввәлҹә анд ич!» Ејс анд ичди, бунунла да илк оғуллуг һаггыны Јагуба сатды. 34 Јагуб Ејсә чөрәк вә мәрҹи шорбасы верди. Ејс јејиб-ичди вә галхыб ҝетди. Беләҹә, Ејс илк оғуллуг һаггынын гәдрини билмәди.
(Ибраниләрә 12:16) Гојмајын ки, ичиниздә әхлагсыз, јахуд Ејс кими мүгәддәс шејләри гијмәтләндирмәјән адам олсун. О, бир гарын јемәкдән өтрү илк оғуллуг һаггындан кечди.
Охуҹуларын суаллары
Инди исә ҝәлин Ибраниләрә 12:16 ајәсинә јенидән нәзәр салаг. Орада дејилир: «Гојмајын ки, ичиниздә әхлагсыз, јахуд Ејс кими мүгәддәс шејләри гијмәтләндирмәјән адам олсун. О, бир гарын јемәкдән өтрү илк оғуллуг һаггындан кечди» (Ибр. 12:16). Ҝәлин ҝөрәк бу ајәнин мәғзи нәдән ибарәтдир.
Бурада Һәвари Булус Мәсиһин нәсил шәҹәрәсиндән данышмыр. Контекстдән ҝөрүнүр ки, о, мәсиһиләри дүз јолдан ајрылыб әхлагсызлыға јол вермәмәјә, бунунла да Аллаһын лүтфүнү газанмаға сәсләјирди (Ибр. 12:12—16). Әкс тәгдирдә, онлар «мүгәддәс шејләри гијмәтләндирмәјән», нәфсани шејләри үстүн тутан Ејс кими давранмыш олардылар.
Ејс ата хаганлыг (патриархат) дөврүндә јашајырды. Бу исә о демәк иди ки, о, каһин гисминдә чыхыш едәрәк аиләсинин адындан гурбан ҝәтирмәк кими шәрәфли вәзифәни иҹра едә биләрди (Јар. 8:20, 21; 12:7, 8; Әјс. 1:4, 5). Лакин ҹисмани дүшүнҹәли инсан олдуғу үчүн о, бүтүн бу имтијазлары әлдән верди — өзү дә нәјә-нәјә, бир габ шорбаја ҝөрә. Бу аддымын архасында башга бир шеј дә дура биләрди. Ола билсин, Ејс буну һәм дә она ҝөрә етмишди ки, пејғәмбәрлијә ҝөрә Ибраһимин өвладларынын башына ҝәләҹәк зүлмдән ҹаныны гуртарсын (Јар. 15:13). Ејсин мүгәддәс шејләри гијмәтләндирмәјән нәфсани инсан олдуғу онун аилә гурмасындан да ҝөрүнүр. О, валидејнләринә бөјүк дәрд олан ики бүтпәрәст арвад алмышды (Јар. 26:34, 35). Јагуб пејғәмбәр исә Ејсдән јерлә ҝөј гәдәр фәргләнирди. О, Јеһоваја ибадәт едән гадынла евләнмәк үчүн чох ҹәфаја дөзмүшдү (Јар. 28:6, 7; 29:10—12, 18).
(Јарадылыш 26:7) Һәмин јерин адамлары Исһагдан арвады барәдә сорушанда о дејирди ки, баҹысыдыр. Рәфәгә ҝөјчәк гадын олдуғундан «арвадымдыр» демәјә горхурду, фикирләширди ки, һәмин јерин адамлары Рәфәгәјә ҝөрә ону өлдүрәрләр.
it-2-E с. 245, абз. 6
Јалан
Мәкрлә јалан данышмаг Мүгәддәс Китабда бирмәналы шәкилдә писләнилир. Анҹаг бу о демәк дејил ки, инсан һаггы чатмајан кәсләрә һәгигәти ачыб данышмаг мәҹбуријјәтиндәдир. Иса Мәсиһ мәсләһәт вермишди: «Мүгәддәс шејләри итләрә вермәјин вә мирвариләринизи донузларын габағына атмајын ки, онлар мирвариләри тапдаламасынлар, сонра да чөнүб сизи парчаламасынлар» (Мт 7:6). Бу сәбәбдән Иса бәзи һалларда кимләрәсә там мәлумат вермирди, јахуд мүәјјән суаллары бирбаша ҹавабландырмырды, чүнки бу, јахшы нәтиҹәләнмәјә биләрди (Мт 15:1—6; 21:23—27; Јһ 7:3—10). Ибраһимин, Исһагын, Раһабын вә Әлјәсәнин Јеһоваја ибадәт етмәјән инсанлара јанлыш ҹаваб вермәсинә вә ја һәгигәти там сөјләмәмәсинә дә ејни тәрәфдән јанашмаг лазымдыр (Јр 12:10—19; фәс. 20; 26:1—10; Јш 2:1—6; Јг 2:25; 2Пд 6:11—23).
Мүгәддәс Китаб гираәти
(Јарадылыш 26:1—18) Өлкәдә Ибраһимин дөврүндә олдуғу кими аҹлыг баш галдырды. Буна ҝөрә дә Исһаг Гәрара, филиштлиләрин падшаһы Әбумәликин јанына ҝетди. 2 Јеһова она ҝөрүнүб деди: «Мисирә ҝетмә. Һарада десәм, орада јаша. 3 Бир мүддәт бурада гал. Мән сәнинлә олаҹағам, сәни мүбарәк гылаҹағам, бүтүн бу торпаглары сәнә вә өвладларына верәҹәјәм. 4 “Сәнин өвладларыны ҝөјдәки улдузлар гәдәр чохалдаҹағам, бүтүн бу торпаглары өвладларына верәҹәјәм. Јер үзүнүн бүтүн халглары сәнин өвладын васитәсилә мүбарәк олаҹаг”, — дејәрәк атан Ибраһимә ичдијим анды јеринә јетирәҹәјәм. 5 Чүнки Ибраһим сөзүмә гулаг асды, бүтүн өмрү боју тәләбләримә, әмрләримә, гајда вә ганунларыма риајәт етди». 6 Беләҹә, Исһаг Гәрарда јашады. 7 Һәмин јерин адамлары Исһагдан арвады барәдә сорушанда о дејирди ки, баҹысыдыр. Рәфәгә ҝөјчәк гадын олдуғундан «арвадымдыр» демәјә горхурду, фикирләширди ки, һәмин јерин адамлары Рәфәгәјә ҝөрә ону өлдүрәрләр. 8 Бир мүддәт кечәндән сонра филиштлиләрин падшаһы Әир әлик пәнҹәрәдән бахыб ҝөрдү ки, Исһаг арвады Рәфәгәни охшајыр. 9 Дәрһал Исһагы чағырыб деди: «О ки сәнин арвадындыр. Нәјә ҝөрә дејирдин, баҹындыр?» Исһаг ҹаваб верди: «Горхурдум ки, она ҝөрә мәни өлдүрәрләр». 10 Онда Әбумәлик деди: «Бу нә ишдир башымыза ҝәтирирсән? Бирдән кимсә арвадынла јатарды, онда нә оларды?.. Аз гала бизи ҝүнаһа батыраҹагдын!» 11 Әбумәлик бүтүн халга белә бир фәрман верди: «Ким бу кишијә вә арвадына тохунса, өлдүрүләҹәк!» 12 Исһаг о торпагда тахыл әкмәјә башлады. Һәмин ил торпагдан јүз гат мәһсул ҝөтүрдү, чүнки Јеһова она бәрәкәт верирди. 13 Беләликлә, Исһаг варлы-һаллы адам олду. Онун ишләри елә јахшы ҝедирди ки, ахырда вар-дөвләти бирә-беш артды. 14 О, гојун сүрүләри, чохлу мал-гара, гул-гарабаш саһиби олду. Буну ҝөрән филиштлиләр она пахыллыг етмәјә башладылар. 15 Филиштлиләр вахтилә Ибраһимин нөкәрләринин газдығы бүтүн гујулары торпагла долдурдулар. 16 Ахырда Әбумәлик Исһага деди: «Чых ҝет бизим арамыздан. Чүнки сән биздән гат-гат ҝүҹлү олмусан». 17 Исһаг орадан чыхыб ҝетди вә Гәрар вадисиндә чадыр гуруб јашады. 18 О, атасы Ибраһимин дөврүндә газылан, амма онун өлүмүндән сонра филиштлиләрин торпагла долдурдуғу су гујуларыны јенидән газды вә онлара атасынын гојдуғу адлары гајтарды.
23—29 МАРТ
АЛЛАҺЫН КӘЛАМЫНДАКЫ ХӘЗИНӘ | ЈАРАДЫЛЫШ 27, 28
«Јагуб өз һалал хејир-дуасыны алыр»
(Јарадылыш 27:6—10) Рәфәгә оғлу Јагубун јанына ҝәлиб деди: «Индиҹә атанын гардашын Ејслә сөһбәтини ешитдим. О дејирди: 7 “Мәним үчүн һејван овлајыб ҝәтир, ондан дадлы јемәк һазырла, јејим, ҹаным һәлә үстүмдә икән Јеһованын өнүндә сәнә хејир-дуа верим”. 8 Оғлум, инди гулаг ас, ҝөр нә дејирәм. 9 Ҝет сүрүнүн ичиндән ики јахшы оғлаг сеч ҝәтир, атанын хошладығы јемәји биширим. 10 Сонра ону апарыб атана верәрсән ки, јесин вә ҹаны һәлә үстүндә икән сәнә хејир-дуа версин».
w04-E 15/4 с. 11, абз. 4, 5
Рәфәгә. Аллаһын ады илә һәрәкәт едән гадын
Мүгәддәс Китабда дејилмир ки, Исһаг Ејсин Јагуба гуллуг етмәли олдуғуну билир, ја јох. Анҹаг Рәфәгә илә Јагуб јахшы билир ки, хејри-дуа Јагуба дүшүр. Рәфәгә ешидәндә ки, Ејс ов овлајыб, Исһаг үчүн јемәк биширәндән сонра Исһаг она хејир-дуа верәҹәк, дәрһал һәрәкәтә кечир. Онун ҝәнҹлијиндәки гәтијјәт вә шөвг итмәјиб. Рәфәгә дәрһал Јагуба тапшырыр ки, сүрүдән ики оғлаг ҝәтирсин. О, әринин хошладығы јемәји биширәҹәк, Јагуб да Ејсин ады илә ҝедиб атасындан хејир-дуа алаҹаг. Анҹаг Јагуб етираз едир: атасы бу кәләкдән мүтләг хәбәр тутаҹаг, онда хејир-дуа әвәзинә она ләнәт едәҹәк. Рәфәгә тәкидлә дејир: «Сәнә охунан ләнәт мәнә ҝәлсин, оғлум». Сонра јемәк биширир, Јагуба Ејсин палтарларыны ҝејиндириб, әринин јанына ҝөндәрир (Јарадылыш 27:1—17).
Мүгәддәс Китабда Рәфәгәнин бу ҹүр давранмасынын сәбәби изаһ олунмур. Чохлары ону бу һәрәкәтинә ҝөрә гынаса да, Мүгәддәс Китабда онунла бағлы пис һеч нә јазылмајыб. Һеч Исһаг да хејир-дуаны Јагубун алдығыны биләндә Рәфәгәјә аҹығы тутмур. Әксинә, Јагуба даһа да артыг хејир-дуа верир (Јарадылыш 27:29; 28:3, 4). Оғуллары һагда Јеһованын дедији сөзләр Рәфәгәнин јадында иди. Она ҝөрә о елә етди ки, Јагуб өз һалал хејир-дуасыны алсын. Бу, Јеһованын да нијјәтинә ујғун иди (Ромалылара 9:6—13).
(Јарадылыш 27:18, 19) Јагуб ичәри, атасынын јанына ҝириб «Ата!» — дејә сәсләнди. О сорушду: «Бујур. Кимсән, бала?» 19 «Илкин Ејсәм, — Јагуб ҹаваб верди. — Дедијини еләдим. Галх, ҝәтирдијим ов әтиндән је ки, мәнә хејир-дуа верәсән».
w07-E 1/10 с. 31, абз. 2, 3
Охуҹуларын суаллары
Мүгәддәс Китабда Рәфәгәнин вә Јагубун бу ҹүр давранмасынын бүтүн сәбәбләри јазылмајыб. Анҹаг орада ҝөстәрилир ки, бу вәзијјәт гәфил баш галдырмышды. Гејд етмәк лазымдыр ки, Аллаһын Кәламында Рәфәгә илә Јагубун һәрәкәтинә нә һагг газандырылыр, нә дә гынанылыр. Беләликлә дә, бу әһвалат јалан данышмаг, алдатмаг үчүн әсас вермир. Анҹаг Мүгәддәс Китабда вәзијјәтә ајдынлыг ҝәтирилир.
Әввәла, мәлум олур ки, атасынын хејир-дуасы Ејсә јох, Јагуба дүшмәлијди. Белә ки, бу әһвалатдан әввәл Јагуб нанкор гардашындан илк оғуллуг һаггыны гануни шәкилдә сатын алмышды. Ејс аҹ вахты бир гарын јемәкдән өтрү илк оғуллуг һаггыны сатмыш, онун гәдрини билмәмишди (Јарадылыш 25:29—34). Беләликлә, Јагуб өз һалал хејир-дуасыны алмаг үчүн атасынын јанына ҝетмишди.
(Јарадылыш 27:27—29) О јахынлашыб атасыны өпдү. Исһаг онун палтарынын гохусуну һисс етди вә она хејир-дуа вериб деди: «Оғлумдан Јеһованын немәт вердији чөлләрин гохусу ҝәлир. 28 Гој Аллаһ сәнә ҝөјләрин шеһини, јерин бәрәкәтли торпагларыны версин, тахылы, јени шәрабы башындан төксүн. 29 Гој халглар сәнә гуллуг етсин, үммәтләр өнүндә баш әјсин. Гардашларына аға ол, гој ананын оғуллары гаршында баш әјсин. Сәнә ләнәт едәнләрә ләнәт олсун, сәнә хејир-дуа верәнләр исә хејир-дуа алсын».
it-1-E с. 341, абз. 6
Хејир-дуа
Гәдим дөврдә ата өлүмүндән әввәл оғулларына хејир-дуа верирди. Бу, чох өнәмли, мүһүм мәсәлә иди. Исһаг Јагубу илк оғлу Ејс санараг она хејир-дуа вермишди. Ејсә јох, Јагуба лүтф вә фираванлыг алгышлары јағдырмышды. Өзү гоҹалыб ҝөзүнүн нуруну итирдијиндән, шүбһәсиз, Јеһовадан һәмин хејир-дуалары һәјата кечирмәји диләмишди (Јр 27:1—4, 23—29; 28:1, 6; Иб 11:20; 12:16, 17). Сонрадан исә биләрәкдән һәмин хејир-дуалары тәсдигләмиш вә даһа да артырмышды (Јр 28:1—4). Өлүмүндән әввәл Јагуб әввәлҹә Јусифин ики оғлуна, сонра исә өз оғулларына хејир-дуа вермишди (Јр 48:9, 20; 49:1—28; Иб 11:21). Муса да өлүмүндән әввәл бүтүн Исраил халгына хејир-дуа вермишди (Гн 33:1). Нәтиҹә сүбут едир ки, бүтүн бу һалларда онлар пејғәмбәрлик етмишдиләр. Бәзи һалларда хејир-дуа верәркән хејир-дуа верән әлини хејир-дуа аланын башына гојурду (Јр 48:13, 14).
Һикмәт хәзинәсиндән инҹиләр
(Јарадылыш 27:46—28:2) Рәфәгә елә һеј Исһага дејирди: «Бу һет гызларынын әлиндән һәјатымдан безмишәм. Әҝәр Јагуб да һет гызларындан алса, бу өлкәдәки гызлар кими гыза евләнсә, мән даһа јашаја билмәрәм».
28 Ахырда Исһаг Јагубу чағырыб она хејир-дуа верди вә тапшырды: «Кәнан гызларындан өзүнә арвад алма. 2 Фәддан-Арама, ананын атасы Бәтуилин евинә ҝет, орадан, дајын Лабанын гызларындан арвад ал.
Сиз һәјат јолдашынызла уғурлу үнсијјәт гура биләрсиниз
Исһагла Ривга јахшы үнсијјәт баҹарығына јијәләнә билдиләрми? Оғуллары Есав ики Хетли гызыны аландан сонра, аиләдә чәтинликләр јаранмаға башлады. Ривга Исһага дејирди: «Хетли гызларын әлиндән һәјатымдан бездим. Әҝәр Јагуб [кичик оғуллары] да... Хетли гызлардан өзүнә арвад алса, даһа мән нијә јашајырам?» (Јарадылыш 26:34; 27:46). Бу парчадан ҝөрүнүр ки, Ривга өз һиссләрини ҝизләтмир, әксинә, онлары ајдын шәкилдә әринә данышырды.
Исһаг Есавын әкиз гардашы Јагуба тапшырмышды ки, Кән’ан торпағынын гызларындан өзүнә арвад алмасын (Јарадылыш 28:1, 2). Ривга да өз фикрини ачыг сөјләмишди. Бу ҹүт ән инҹә аилә мәсәләси барәдә уғурлу фикир мүбадиләси апармагла бизим үчүн ҝөзәл өрнәк олмушлар. Бәс әрлә арвад разылыға һеч ҹүр ҝәлә билмирләрсә, онда неҹә?
(Јарадылыш 28:12, 13) Ҝеҹә бир јуху ҝөрдү. Ҝөрдү ки, јердән башы ҝөјә дирәнән бир пилләкән галхыр. Аллаһын мәләкләри бу пилләкәнлә чыхыб-дүшүрләр. 13 Пилләкәнин башында исә Јеһова дуруб. О дејирди: «Мән бабан Ибраһимин вә атан Исһагын Аллаһыјам. Үстүндә узандығын торпағы сәнә вә өвладларына верәҹәјәм.
«Тәквин» китабындан диггәтәлајиг фикирләр — II һиссә
28:12, 13 — Јагубун “нәрдиван” ҝөрдүјү јухунун мә’насы нәдир? Ола билсин, бу, јухары галхан даш пилләләрдән ибарәт “нәрдиван” иди. О ҝөјлә јер арасындакы әлагәни тәмсил едирди. Нәрдиванла мәләкләрин галхыб дүшмәләри ону ҝөстәрирди ки, онларын хидмәти Аллаһла Онун илтифатыны газанан инсанлар арасындакы үнсијјәтдә ваҹиб рол ојнајыр (Јәһја 1:51).
Мүгәддәс Китаб гираәти
(Јарадылыш 27:1—23) Исһаг гоҹалыб ҝөзләринин нуруну итирмишди. Бир ҝүн о, бөјүк оғлу Ејси јанына чағырыб деди: «Оғлум!» О: «Бәли, ата», — дејә ҹаваб верди. 2 «Мән артыг гоҹалмышам, өлүм башымын үстүнү һаглајыб. 3 Силаһыны, јај-охуну ҝөтүр, ҝет чөлә, мәним үчүн ов овла. 4 Хошладығым о дадлы јемәји бишир ҝәтир, јејим, нә гәдәр ки ҹаным үстүмдәдир, сәнә хејир-дуа верим». 5 Рәфәгә Исһагын Ејслә сөһбәтинә гулаг асырды. Елә ки Ејс ов овлајыб атасына ҝәтирмәк үчүн чөлә ҝетди, 6 Рәфәгә оғлу Јагубун јанына ҝәлиб деди: «Индиҹә атанын гардашын Ејслә сөһбәтини ешитдим. О дејирди: 7 “Мәним үчүн һејван овлајыб ҝәтир, ондан дадлы јемәк һазырла, јејим, ҹаным һәлә үстүмдә икән Јеһованын өнүндә сәнә хејир-дуа верим”. 8 Оғлум, инди гулаг ас, ҝөр нә дејирәм. 9 Ҝет сүрүнүн ичиндән ики јахшы оғлаг сеч ҝәтир, атанын хошладығы јемәји биширим. 10 Сонра ону апарыб атана верәрсән ки, јесин вә ҹаны һәлә үстүндә икән сәнә хејир-дуа версин». 11 Јагуб исә анасы Рәфәгәјә деди: «Ахы гардашым Ејс түклүдүр, мән исә јох. 12 Бирдән атам мәнә тохунду? Елә чыхаҹаг ки, мән ону әлә салырам. Онда хејир-дуа әвәзинә ләнәт газанарам». 13 Анасы она ҹаваб верди: «Сәнә охунан ләнәт мәнә ҝәлсин, оғлум. Сән мән дејәни елә, ҝет һејванлары ҝәтир». 14 Беләликлә, Јагуб ҝедиб һејванлары анасына ҝәтирди, о да онун атасынын хошладығы јемәји биширди. 15 Бундан сонра Рәфәгә бөјүк оғлу Ејсин евдә олан ән ҝөзәл палтарыны ҝөтүрүб кичик оғлу Јагуба ҝејиндирди. 16 Һәмчинин әлләрини вә бојнунун түксүз јерини оғлагларын дәриси илә өртдү. 17 Сонра һазырладығы дадлы јемәји вә чөрәји Јагубун әлинә верди. 18 Јагуб ичәри, атасынын јанына ҝириб «Ата!» — дејә сәсләнди. О сорушду: «Бујур. Кимсән, бала?» 19 «Илкин Ејсәм, — Јагуб ҹаваб верди. — Дедијини еләдим. Галх, ҝәтирдијим ов әтиндән је ки, мәнә хејир-дуа верәсән». 20 Исһаг оғлуна деди: «Нә тез ов тапыб ҝәлдин, оғлум?» О ҹаваб верди: «Аллаһын Јеһова ону мәним гаршыма чыхарды». 21 Онда Исһаг Јагуба деди: «Бир јахын ҝәл оғлум, сәнә тохунум, ҝөрүм доғруданмы Ејссән». 22 Јагуб атасы Исһага јахынлашды. Исһаг она тохунуб деди: «Сәс Јагубун сәсидир, әлләр исә Ејсинки». 23 Јагубун әлләри гардашы Ејсин әлләри кими түклү олдуғундан Исһаг ону танымады. Беләҹә, Исһаг она хејир-дуа верди.
30 МАРТ — 5 АПРЕЛ
АЛЛАҺЫН КӘЛАМЫНДАКЫ ХӘЗИНӘ | ЈАРАДЫЛЫШ 29, 30
«Јагуб евләнир»
(Јарадылыш 29:18—20) Јагуб Рәһиләјә вурулмушду. Одур ки, деди: «Кичик гызын Рәһиләјә ҝөрә сәнә једди ил ишләмәјә һазырам». 19 Лабан ҹаваб вериб деди: «Мәним үчүн лап јахшы. Гызымы башгасына вермәкдәнсә, елә сәнә верәрәм. Гал мәним јанымда». 20 Јагуб Рәһиләјә ҝөрә једди ил ишләди, амма бу једди ил онун үчүн бир нечә ҝүн кими ҝәлиб кечди, чүнки гызы чох севирди.
w03-E 15/10 с. 29, абз. 6
Јагуб руһани дәјәрләри гијмәтләндирирди
Нишан гызын аиләсинә башлыг өдәнилмәсилә гүввәјә минирди. Сонралар Төвратда намусуна тохунулмуш бакирә гыз үчүн башлыг олараг 50 шекел ҝүмүш тәјин олунмушду. Алим Гордон Венһамын фикринҹә, бу, ән бөјүк башлыг иди, әксәр һалларда башлыглар бундан дәфәләрлә аз олурду (Ганунун тәкрары 22:28, 29). Јагубун исә вермәјә пулу јох иди. О, Лабана тәклиф етди ки, једди ил онун үчүн ишләсин. Венһам дејир: «Гәдим Бабилистан дөврүндә ишчиләр адәтән ајда јарым шекеллә бир шекел арасында зәһмәтһаггы алырдылар, [там једди илә 42 шекелдән 84 шекелә гәдәр] одур ки, Јагуб Рәһилә үчүн Лабана чох јахшы башлыг тәклиф етмишди». Лабан һәвәслә бу тәклифи гәбул етмишди (Јарадылыш 29:19).
(Јарадылыш 29:21—26) Вахт тамам оланда Јагуб Лабана деди: «Данышдығымыз вахт битди. Инди Рәһиләни мәнә вер, онунла евләним». 22 Лабан о јерин бүтүн ҹамаатыны јығыб зијафәт верди. 23 Анҹаг ахшам Јагубун јанына гызы Ләјаны апарды ки, Јагуб онунла јахынлыг етсин. 24 Лабан кәнизи Зүлфәни гызына гуллугчу верди. 25 Сәһәр ачыланда Јагуб ҝөзләринә инанмады: јанындакы Ләја иди! О ҝедиб Лабана деди: «Бу нә ишдир ҝөрмүсән? Мәҝәр мән сәнә Рәһиләјә ҝөрә ишләмирдим? Нијә мәнә кәләк ҝәлдин?» 26 Онда Лабан деди: «Бизим адәтә ҝөрә, бөјүк гыз дура-дура кичији вермәк олмаз.
w07-E 1/10 с. 8—9
«Исраил халгынын аналары» олан дәрдли баҹылар
Ҝөрәсән, Јагуб үчүн гурулан бу кәләкдә Ләјанын да әли вар иди? Јохса онун атасына итаәт етмәкдән башга чыхыш јолу јох иди? Бәс Рәһилә һарада иди? Онун баш верәнләрдән хәбәри вар иди? Әҝәр вар идисә, о заман о нәләр чәкирди? О, һөкмлү атасынын ирадәсинә гаршы чыха билмәзди? Мүгәддәс Китабда бу суалларын ҹавабы јохдур. Рәһилә вә Ләја һәр нә фикирләширдисә дә, мәсәләдән һалы оланда Јагуб бәрк гәзәбләнди. Амма етиразыны гызлара јох, Лабана билдирди: «Мәҝәр мән сәнә Рәһиләјә ҝөрә ишләмирдим? Нијә мәнә кәләк ҝәлдин?» Лабанын вердији ҹаваб исә бу олду: «Бизим адәтә ҝөрә, бөјүк гыз дура-дура кичији вермәк олмаз. Гој һәфтәниз тамам олсун, сонра сәнә о бири гызы да верәрәм, амма онун үчүн дә једди ил ишләмәли олаҹагсан» (Јарадылыш 29:25—27). Беләликлә, Јагубун өзү дә истәмәдән чохарвадлы аиләси олду вә бу аиләдә гысганҹлыг үстүндә сөз-сөһбәт әскик олмады.
it-2-E с. 341, абз. 3
Никаһ
Тој мәрасими. Исраилдә никаһын бағланмасы үчүн рәсми мәрасим олмаса да, тој-бүсат гурулурду. Тој ҝүнү адәтән гыз евиндә тәмтәраглы һазырлыглар ҝөрүлүрдү. Гыз әввәлҹә чимирди, сонра өзүнә әтирли јағ сүртүрдү. (Рут 3:3; Һизгијал 23:40 илә әлагәләндир.) Бәзән башга гадынлар она мадди дурумуна ујғун нахышларла бәзәдилмиш ағ либасыны ҝејинмәјә, кәмәрини тахмаға көмәк едирдиләр (Әрәмја 2:32; Вәһј 19:7, 8; Зәбур 45:13, 14). Ҝәлин, имканы вар идисә, өзүнү даш-гашла бәзәјирди (Әш 49:18; 61:10; Вһ 21:2), сонра исә башдан-ајаға кими өртүјә бүрүнүрдү (Әш 3:19, 23). Елә буна ҝөрә Лабан Јагубу асанлыгла алдада билмишди. Јагуб билмәмишди ки, Лабан Рәһиләнин јеринә Ләјаны она верир (Јр 29:23, 25). Рәфәгә Исһага јахынлашанда өрпәјини башына чәкмишди (Јр 24:65). Бу, ҝәлинин бәјә, онун сәлаһијјәтинә табе олмасынын рәмзи иди (1Кр 11:5, 10).
(Јарадылыш 29:27, 28) Гој һәфтәниз тамам олсун, сонра сәнә о бири гызы да верәрәм, амма онун үчүн дә једди ил ишләмәли олаҹагсан». 28 Јагуб белә дә етди, һәфтәни Ләја илә баша вурду. Ондан сонра Лабан гызы Рәһиләни дә она верди.
Һикмәт хәзинәсиндән инҹиләр
(Јарадылыш 30:3) Онда Рәһилә деди: «Кәнизим Бәлһә илә јахынлыг ет, гој онун доғдуғу ушаг мәним олсун, мән дә ана олум».
it-1-E с. 50
Өвладлыға ҝөтүрмә
Һәм Рәһилә, һәм дә Ләја кәнизләринин Јагуба доғдуғу ушаглары өз оғуллары һесаб едирди (Јр 30:3—8, 12, 13, 24). Бу ушаглар Јагубун гануни арвадларындан доғулан ушагларла бирҝә мирас алмышдылар. Онлар Јагубдан төрәмишдиләр, кәнизләр дә Рәһилә илә Ләјанын әмлакы олдуғундан онларын бу ушаглара өзүнүнкү кими бахмаға ихтијарлары вар иди.
(Јарадылыш 30:14, 15) Бир дәфә буғда бичини вахты Рубән бајырда ҝәзәндә адамкөкү тапды вә ҝәтириб анасы Ләјаја верди. Онда Рәһилә Ләјадан хаһиш етди: «Оғлунун ҝәтирдији адамкөкүндән мәнә дә вер». 15 Ләја она деди: «Әрими әлимдән алмағын бәс дејил, инди дә оғлумун ҝәтирдији адамкөкүнә ҝөз дикмисән?» Онда Рәһилә деди: «Јахшы, оғлунун ҝәтирдији адамкөкүнүн әвәзиндә Јагуб бу ҝеҹәни сәнинлә кечирәҹәк».
«Тәквин» китабындан диггәтәлајиг фикирләр — II һиссә
30:14, 15 — Нәјә ҝөрә Раһел бир нечә “мандрагора”ја (ЈД) ҝөрә һамилә галмаг имканындан имтина етди? Гәдимдә мандрагоранын мејвәләри тибдә наркотик маддә вә һәмчинин спазматик дәрман кими истифадә едилирди. Һәмчинин һесаб олунурду ки, онлар ҹинси мејл ојадыр, доғум һалларынын сајыны артырыр вә һамилә галмаға да көмәк едир (Нәшидәләр нәшидәси 7:13). Мүгәддәс Китабда Раһелин мандрагоралары ҝөтүрмәји үстүн тутмасынын сәбәби изаһ едилмәсә дә, еһтимал ки, о, бу мејвәләрин она һамилә галмаға көмәк едәҹәјини вә беләликлә дә рүсвајчылығын онун үзәриндән ҝөтүрүләҹәјини дүшүнүрдү. Лакин Јеһова јалныз бир нечә илдән сонра онун “бәтнини ачды” (Јарадылыш 30:22—24, МКШ).
Мүгәддәс Китаб гираәти
(Јарадылыш 30:1—21) Рәһилә Јагуба ушаг доғмадығыны ҝөрәндә баҹысына пахыллыг етмәјә башлады вә Јагуба деди: «Мәнә ушаг вер, јохса өләрәм». 2 Буну ешидәндә Јагуб Рәһиләнин үстүнә һирсләнди вә деди: «Мәҝәр мән Аллаһам? Аллаһ сәнә өвлад вермәјәндән сонра мән нејләјә биләрәм?» 3 Онда Рәһилә деди: «Кәнизим Бәлһә илә јахынлыг ет, гој онун доғдуғу ушаг мәним олсун, мән дә ана олум». 4 Беләликлә, о, кәнизи Бәлһәни Јагуба верди вә Јагуб онунла јахынлыг етди. 5 Бәлһә һамилә галыб Јагуба оғул доғду. 6 Онда Рәһилә деди: «Аллаһ һакимим олду, сәсими ешитди вә мәнә бир оғул верди». Буна ҝөрә дә ушағын адыны Дан гојду. 7 Рәһиләнин кәнизи Бәлһә јенә һамилә галды вә Јагуба бир оғул да доғду. 8 Рәһилә: «Баҹымла вар ҝүҹүмлә чарпышыб она үстүн ҝәлдим!» — деди вә ушағын адыны Нифталы гојду. 9 Ләја ҝөрәндә ки, даһа ушағы олмур, кәнизи Зүлфәни Јагуба верди. 10 Ләјанын кәнизи Зүлфә Јагуба оғул доғду. 11 Онда Ләја деди: «Мәнимки ҝәтирди!» вә оғлунун адыны Ҹад гојду. 12 Бундан сонра Ләјанын кәнизи Зүлфә икинҹи дәфә Јагуба оғул доғду. 13 Ләја деди: «Мән бәхтәвәрәм! Гадынлар мәнә бәхтәвәрлик охујаҹаг». Беләҹә, ушағын адыны Ашир гојду. 14 Бир дәфә буғда бичини вахты Рубән бајырда ҝәзәндә адамкөкү тапды вә ҝәтириб анасы Ләјаја верди. Онда Рәһилә Ләјадан хаһиш етди: «Оғлунун ҝәтирдији адамкөкүндән мәнә дә вер». 15 Ләја она деди: «Әрими әлимдән алмағын бәс дејил, инди дә оғлумун ҝәтирдији адамкөкүнә ҝөз дикмисән?» Онда Рәһилә деди: «Јахшы, оғлунун ҝәтирдији адамкөкүнүн әвәзиндә Јагуб бу ҝеҹәни сәнинлә кечирәҹәк». 16 Јагуб ахшам отлагдан гајыданда Ләја онун гаршысына чыхыб деди: «Бу ҝеҹә сән мәнимсән. Сәндән өтрү оғлумун ҝәтирдији адамкөкүнү вермишәм». Беләликлә, Јагуб һәмин ҝеҹәни Ләја илә кечирди. 17 Аллаһ Ләјаны ешитди вә она ҹаваб верди. Ләја һамилә галыб бешинҹи оғлуну дүнјаја ҝәтирди. 18 Онда Ләја: «Кәнизими әримә вердијимә ҝөрә Аллаһ мәни мүкафатландырды», — дејиб оғлунун адыны Јәсакир гојду. 19 Ләја јенә һамилә галды вә Јагуба алтынҹы оғлуну доғду. 20 О деди: «Аллаһ мәнә ҝөзәл бир пај верди. Ахыр ки, әрим мәнә дөзүм ҝөстәрәҹәк, ахы мән онун үчүн алты оғул дүнјаја ҝәтирмишәм». О, ушағын адыны Зәбулун гојду. 21 Бундан сонра Ләјанын бир гызы олду вә онун адыны Динә гојду.